[p. 27]
[p. 28]
Volcomelijc na der waerheide13
Als mi broeder Ghijsbrecht seide,14
Hi vant in die boeke sijn;16
Die nonne daer ic af began,18
Was hovesche ende subtijl van zeden;19
20
Men vint ghene noch heden20
Die haer ghelijct, ic wane,21
Van zeden ende van ghedane.22
Dat ic prisede hare lede,23
Sonderlinghe haer scoenhede,24
25
Dats een dinc dat niet en dochte.25
Si plach te wesen langhen tijt26-27
Costersse was si daer,29
[p. 29]
Sine was lat no traghe31
No bi nachte, no bi daghe.32
Si was snel te haren werke;33
Pleecht te werken achter lande.39
40
Bi wilen comter af scande,40
Quale, toren, wedermoet;41
Bi wilen bliscap ende goet.
Den wisen maect si oec soe ries43
Dat hi moet bliven int verlies,44
Si dwingt sulken, dat hine weet46
Weder spreken ofte swighen47
[p. 30]
Meneghe worpt si ondervoet,49
50
Die op staet alst haer dunct goet.50
Minne maect sulken milde51
Die liever sine ghiften hilde,52
Noch vintmen liede soe ghestade:54
55
Wat si hebben groet oft clene,55
Selke minne hetic ghetrouwe.58
60
Hoe vele gheluux ende onghevals60
Hier omme en darfmen niet veronnen62
Der nonnen, dat si niet en conste ontgaen63
[p. 31]
Der minnen diese hilt ghevaen,64
65
Want die duvel altoes begheert
Den mensche te becorne ende niet en cesseert66
Dach ende nacht, spade ende vroe67
Hi doeter sine macht toe,68
70
Becordise met vleescheliker sonde,70
Dat hise troeste dore sine ghenaden.73
75
Met starker minnen ende ghewont75
Die niet en es verholen -77
Ic moet leiden een ander leven:
80
Dit abijt moetic begheven.’80
[p. 32]
Daer si toe hadde grote lieve,83
85
Dat hi saen te hare quame;85
Hi nam den brief ende las
Die hem sende sijn vriendinne.aant.
90
Doe was hi blide in sinen sinne;90
Hi haestem te comen daer.91
Dwanc die minne dese twee,93
95
Hi reet soe hi ierst mochte95
Ten cloester, daer hise sochte.96
Ende soude gheerne, mocht sijn,98
Sijn lief spreken ende sien.
100
Niet langhe en merde si na dien;100
[p. 33]
Vor tfensterkijn, dat met yseren banden
Dwers ende lanx was bevlochten.103
Menech werven si versochten,104
105
Daer hi sat buten ende si binnen,105
Bevaen met alsoe starker minnen.106
Si saten soe een langhe stonde,
Vercoren lief, mi es soe wee;111
Sprect ieghen mi een wort oft twee112
Dat mi therte conforteert!113
Ic ben die troest ane u begheert.114
Dat ic doghe grote smerte.116
In mach nemmermeer verhoghen,117
Hi antworde met sinne:119
120
‘Ghi wet wel lieve vriendinne,120
Dat wi langhe hebben ghedragen121
[p. 34]
Minne al onsen daghen;122
Dat wi ons eens ondercusten.124
125
Vrouwe Venus, die godinne,125
Die dit brachte in onsen sinne,126
Moete God onse Here verdoemen,127
Dat si twee soe scone bloemen128
Doet vervaluen ende bederven.129
130
Constic wel ane u verwerven130
Ic woude riden ende ghereiden134
Ende die met bonten doen vullen:136
In begheve u te ghere noet:138
Met u willic mi aventueren139
[p. 35]
‘Vercorne vrient’, sprac die ioncfrouwe,142
‘Die willic gherne van u ontfaen,143
Ende met u soe verre gaen,
145
Dat niemen en sal weten in dit covent145
Werwaert dat wi sijn bewent.146
Comt ende nemt mijns wachte148
Te varen daer ghi begheert;153
En si dat mi siecheit deert154
155
Ocht saken die mi sijn te swaer,155
Ic come sekerlike daer,156
Ende ic begheert van u sere,157
Dat ghi daer comt, lieve ionchere.’
Dit gheloefde elc anderen.159
160
Hi nam orlof ende ghinc wanderen160
Daer sijn rosside ghesadelt stoet.161
Hi satter op metter spoet162
[p. 36]
Hi cochte blau ende scaerlaken,167
Daer hi af dede maken168
170
Ende roc ende sorcoet170
Ende na recht ghevoedert wel.171
Niemen en sach beter vel172
Cochti haer goet ende diere;176
Ende chierheit menechfoude.178
Om al die chierheit dede hi proeven179
180
Die eneger bruut soude behoeven.180
Ende voer in ere avonstont182
Al dat scoenheide voerdi mede184
185
Wel ghetorst op sijn paert,185
Ende voer alsoe ten cloestere waert,186
[p. 37]
Daer si seide inden vergier,187
Onder enen eglentier,
Hi ghinc sitten neder int cruut,189
190
Tote sijn lief soude comen uut.190
Van hem latic nu die tale191
Die minne dede haer grote pine.
195
Als mettenen waren ghesongen195
Beide van ouden ende van iongen196
Die daer waren int covent,
Ende si weder waren ghewent198
Opten dormter al ghemene,199
Ende si sprac haer ghebede201
Alsi te voren dicke dede.202
Si knielde voerden outaer203
Nu en mach minen lichame206
Ghi kint wel in allen uren208
Smenschen herte ende sijn wesen.209
210
Ic hebbe ghevast ende ghelesen210
[p. 38]
Ende ghenomen discipline;211
Hets al om niet dat ic pine:212
Minne worpt mi onder voet,213
Dat ic der werelt dienen moet.214
215
Alsoe waerlike als ghi, Here lieve,215
Wort ghehanghen tusschen .ij. dieve216
Ende aent cruse wort gherecket,
Ende ghi Lazaruse verwecket218
Daer hi lach inden grave doet,219
220
Soe moetti kinnen minen noet220
Ende mine mesdaet mi vergheven;221
Na desen ghinc si uten core223
Teenen beelde, daer si vore224
225
Knielde ende sprac hare ghebede,225
Daer Maria stont ter stede.226
Ontfermelike mijn vernoy229
230
Ende mi en es niet te bat een hoy!230
[p. 39]
Blivic langher in dit abijt’.232
Die covel toech si ute al daer233
Ende leidse op onser vrouwen outaer.234
235
Doen dede si ute hare scoen.235
Nu hoert watsi sal doen!
Die slotele vander sacristien237
Hinc si voer dat beelde Marien;238
Ende ict segt u over waer239
240
Waer omme dat sise hinc al daer:240
Dat mense best daer vinden mochte.
Hets wel recht in alder tijt,243
Wie vore Marien beelde lijt,
245
Dat hi sijn oghen derwaert sla
Ende segge ‘Ave’, eer hi ga,246
‘Ave Maria’; daer omme si ghedinct,247
Nu ghinc si danen dorden noet249
Die si ontsloet met liste,252
Ende ghincker heymelijc uut253
Stillekine sonder gheluut.254
[p. 40]
255
Inden vergier quam si met vare.255
Die iongelinc wort haers gheware.256
Doen si beide te samen quamen,259
Om dat si in enen pels stoet261
Bloets hoeft ende barvoet.262
Doen seidi: ‘Wel scone lichame,263
U soe waren bat bequame264
265
Scone ghewaden ende goede cleder.
Hebter mi om niet te leder,266
Ic salse u gheven sciere.’267
Doen ghinghen si onder den eglentiere,
270
Des gaf hi hare ghenoech.270
Hi gaf haer cleder twee paer;271
Wel ghescepen int ghevoech.273
Vriendelike hi op haer loech.274
275
Hi seide: ‘Lief, dit hemelblau
Twee cousen toech si ane277
Die hare vele bat stonden279
[p. 41]
280
Dan scoen die waren ghebonden.280
Hoet cleder van witter ziden281
Gaf hi hare te dien tiden,282
Die si op haer hoeft hinc.283
Doen cussese die ionghelinc284
285
Vriendelike aen haren mont.285
Hem dochte, daer si voer hem stont,286
Haestelike ghinc hi tsinen paerde.288
Hi settese voer hem int ghereide.289
290
Dus voren si henen beide290
Dat si hen nyemen volghen en saghen.292
Doen begant te lichtene int oest.293
Si seide: ‘God, alder werelt troest,294
295
Nu moeti ons bewaren!295
Ic sie den dach verclaren.
Waric met u niet comen uut,297
Ic soude prime hebben gheluut,298
300
Inden cloester van religione.300
Ic ducht mi die vaert sal rouwen:301
Die werelt hout soe cleine trouwe,302
[p. 42]
Al hebbic mi ghekeert daer an.303
Si slacht den losen coman304
Vercoept voer guldine.’306
‘Ay, wat segdi, suverlike!307
310
Waer dat wi ons bewinden,310
In scede van u te ghere noet,311
Ons en scede die bitter doet!312
Hoe mach u aen mi twien?313
Ghi en hebt aen mi niet versien314
315
Dat ic u fel was ofte loes.315
En haddic niet in minen sinne
Ghedaen een keyserinne,317-318
Op dat ic haers werdech ware,319
320
Lief, en liete u niet om hare!320
Des moghedi seker wesen.321
[p. 43]
.Vc. pont wit selverijn;323
Daer seldi, lief, vrouwe af sijn.324
325
Al varen wi in vremde lande,325
Binnen desen seven iaren.’327
Dus quamen si den telt ghevaren328
Smorgens aen een foreest,329
Si maecten soe groet ghescal,331
Datment hoerde over al;332
Elc sanc na der naturen sine.333
Daer stonden scone bloemkine334
335
Op dat groene velt ontploken,335
Die scone waren ende suete roken.
Die locht was claer ende scone.337
Daer stonden vele rechte bome,338
Die ghelovert waren rike.
340
Die ionghelinc sach op die suverlike,340
Daer hi ghestade minne toe droech.341
Hi seide: ‘Lief, waert u ghevoech,342
Het dunct mi hier scone wesen.
345
Laat ons spelen der minnen spel.’345
[p. 44]
Soudic beeten op tfelt,347
Ghelijc enen wive die wint ghelt348
Dorperlijc met haren lichame?349
350
Seker soe haddic cleine scame.350
Dit en ware u niet ghesciet,351
Waerdi van dorpers aerde niet!352
Ic mach mi bedinken onsochte.353
Godsat hebdi diet sochte!354
355
Swighet meer deser talen355
Ende hoert die voghele inden dalen,356
Hoe si singhen ende hen vervroyen.357
Die tijt sal u te min vernoyen,358
360
Op een bedde wel ghemaect,360
Soe doet al dat u ghenoecht361
Ende dat uwer herten voeght.362
Ic hebs in mijn herten toren,363
Dat ghijt mi heden leit te voren.’364
[p. 45]
Het dede Venus, diet mi riet.366
God gheve mi scande ende plaghe367
Ochtic u emmermeer ghewaghe.’368
Si seide: ‘Ic vergheeft u dan.369
370
Ghi sijt mijn troest voer alle man370
Die leven onder den trone.371
Al levede Absolon die scone
Ende ic des wel seker ware373
Met hem te levene .m. iare374
375
In weelden ende in rusten,375
In liets mi niet ghecusten.376
Lief, ic hebbe u soe vercoren,377
Men mocht mi dat niet legghen voren,378
Dat ic uwes soude vergheten.379
380
Waric in hemelrike gheseten380
Ende ghi hier in ertrike,
Ic quame tot u sekerlike!382
Ay God, latet onghewroken383
Dat ic dullijc hebbe ghesproken!384
385
Die minste bliscap in hemelrike385
Daer es die minste soe volmaect,387
[p. 46]
Datter zielen niet en smaect388
Dan Gode te minnen sonder inde.389
390
Al erdsche dinc es ellinde;390
Si en doeghet niet een haer391
Jeghen die minste die es daer.392
Diere om pinen die sijn vroet,393
Al eest dat ic dolen moet394
395
Ende mi te groten sonden keren395
Dore u, lieve scone ionchere.’396
Si reden berch ende dale.398
In can u niet ghesegghen welaant.
400
Wat tusschen hen tween ghevel.400
Si voren alsoe voert401
Tes si quamen in een poert,402
Die scone stont in enen dale.403
Daer soe bequaemt hen wale,404
Ende waren in verweenden leven406
Met ghenuechten van lichamen,407
[p. 47]
Daer na den seven iaren,409
410
Alse die penninghe verteert waren,410
Die si brachten uten lande.
Cleder, scoenheit ende paerde413
Vercochten si te halver warde414
415
Ende brochtent al over saen.415
Doen en wisten si wat bestaen:416
Daer si met mochte winnen.418
420
Van spisen, van wine ende van biere
Ende van al datmen eten mochte.421
Dies hen wort te moede onsochte;422
Dan si hadden ghebeden broet.424
Tusschen hen beiden, al waest hen leet.426
Aenden man ghebrac dierste trouwe;427
Hi lietse daer in groten rouwe428
Ende voer te sinen lande weder.429
430
Si en sachen met oghen nye zeder.430
[p. 48]
Daer bleven met hare ghinder431
Si sprac: ‘Hets mi comen soe,433
Dat ic duchte spade ende vroe.434
435
Ic ben in vele doghens bleven.435
Die ghene heeft mi begheven436
Daer ic mi trouwen toe verliet.437
Maria, vrouwe, oft ghi ghebiet,438
Bidt vore mi ende mine .ij. ionghere,439
440
Dat wi niet en sterven van honghere.
Ic moet beide ziele ende lijf442
Bevlecken met sondeghen daden.
Maria, vrouwe, staet mi in staden!444
In mochter niet met winnen446
In tween weken een broet.
Ic moet gaen dorden noet448
450
Ende winnen met minen lichame ghelt,
Daer ic met mach copen spise.451
In mach in ghere wise452
Mijn kinder niet begheven.’453
[p. 49]
Dus ghinc si in een sondech leven,454
455
Want men seit ons overwaer,455
Dat si langhe seve iaer456
Ghemene wijf ter werelt ghinc457
Ende meneghe sonde ontfinc,458
Dat haer was wel onbequame,459
460
Die si dede metten lichame,
Al dede sijt om een cranc ghewin,462
Daer si haer kinder met onthelt.463
Wat holpt al vertelt,464
465
Die scamelike sonden ende die zwaer465
Daer si in was .xiiij. iaer!466
Maer emmer en lietsi achter niet,467
Hadsi rouwe oft verdriet,468
Sine las alle daghe met trouwen469
Die las si haer te loven ende teren,471
Uten sondeliken daden,473
Daer si was met beladen474
475
Bi ghetale .xiiij. iaer,475
[p. 50]
Dat segghic u over waer.476
Si was seven iaer metten man,
Die .ij. kindere an hare wan,478
Diese liet in ellinde,479
480
Daer si doghede groet meswinde.480
Dierste .vij. iaer hebdi gehoert.481
Als die .xiiij. iaer waren ghedaen,483
485
Berouwennesse alsoe groet,485
Dat si met enen swerde al bloet486
Liever liete haer hoet af slaen,487
Dan si meer sonden hadde ghedaen488
Met haren lichame, alsi plach.489
490
Si weende nacht ende dach,
Dat haer oghen selden drogheden.491
Si seide: ‘Maria, die Gode soghede,
Laet mi inder noet niet bliven!494
495
Vrouwe, ic neme u torconden,495
</