terug  begin  verderprepost
[p. 27]

[Tekst]

 
Van dichten comt mi cleine bate.1aant.
 
Die liede raden mi dat ict late2
 
Ende minen sin niet en vertare.3aant.
 
Maer om die doghet van hare4aant.
5
Die moeder ende maghet es bleven,5
 
Hebbic een scone mieracle op heven,6aant.aant.
 
Die God sonder twivel toghede7aant.
 
Marien teren, diene soghede.8aant.
 
Ic wille beghinnen van ere nonnen9
10
Een ghedichte. God moet mi onnen10
 
Dat ic die poente moet wel geraken11
 
Ende een goet ende daer af maken12aant.
[p. 28]
 
Volcomelijc na der waerheide13
 
Als mi broeder Ghijsbrecht seide,14
15
Een begheven willemijn.15aant.
 
Hi vant in die boeke sijn;16
 
Hi was een out ghedaghet man.17aant.aant.
 
Die nonne daer ic af began,18
 
Was hovesche ende subtijl van zeden;19
20
Men vint ghene noch heden20
 
Die haer ghelijct, ic wane,21
 
Van zeden ende van ghedane.22
 
Dat ic prisede hare lede,23
 
Sonderlinghe haer scoenhede,24
25
Dats een dinc dat niet en dochte.25
 
Ic wille u segghen van wat ambochte26aant.
 
Si plach te wesen langhen tijt26-27
 
Int cloester daer si droech abijt:28aant.
 
Costersse was si daer,29
30
Dat seggic u al over waer,30aant.
[p. 29]
 
Sine was lat no traghe31
 
No bi nachte, no bi daghe.32
 
Si was snel te haren werke;33
 
Si plach te ludene, in die kerke,34aant.
35
Si ghereide tlicht ende ornament35aant.
 
Ende dede op staen alt covent.36aant.aant.
 
 
 
Dese ioffrouwe en was niet sonder37aant.
 
Der minnen, die groet wonder37-3838
 
Pleecht te werken achter lande.39
40
Bi wilen comter af scande,40
 
Quale, toren, wedermoet;41
 
Bi wilen bliscap ende goet.
 
Den wisen maect si oec soe ries43
 
Dat hi moet bliven int verlies,44
45
Eest hem lieft ofte leet.45aant.
 
Si dwingt sulken, dat hine weet46
 
Weder spreken ofte swighen47
[p. 30]
 
Daer hi loen af waent ghecrighen.46-4848aant.
 
Meneghe worpt si ondervoet,49
50
Die op staet alst haer dunct goet.50
 
Minne maect sulken milde51
 
Die liever sine ghiften hilde,52
 
Dade hijt niet bider minnen rade.53aant.
 
Noch vintmen liede soe ghestade:54
55
Wat si hebben groet oft clene,55
 
Dat hen die minne gheeft ghemene,5654-56
 
Welde, bliscap ende rouwe.57aant.
 
Selke minne hetic ghetrouwe.58
 
In constu niet gheseggen als59aant.
60
Hoe vele gheluux ende onghevals60
 
Uter minnen beken ronnen.61aant.
 
Hier omme en darfmen niet veronnen62
 
Der nonnen, dat si niet en conste ontgaen63
[p. 31]
 
Der minnen diese hilt ghevaen,64
65
Want die duvel altoes begheert
 
Den mensche te becorne ende niet en cesseert66
 
Dach ende nacht, spade ende vroe67
 
Hi doeter sine macht toe,68
 
Met quaden listen, als hi wel conde,69aant.
70
Becordise met vleescheliker sonde,70
 
Die nonne, dat si sterven waende.71aant.aant.
 
Gode bat si ende vermaende72aant.
 
Dat hise troeste dore sine ghenaden.73
 
Si sprac: ‘Ic ben soe verladen74aant.
75
Met starker minnen ende ghewont75
 
- Dat weet hi, dient al es cont,76aant.
 
Die niet en es verholen -77
 
Dat mi die crancheit sal doen dolen.78aant.
 
Ic moet leiden een ander leven:
80
Dit abijt moetic begheven.’80
[p. 32]
 
Nu hoert hoeter na verghinc.81aant.
 
Si sende om den ionghelinc82aant.
 
Daer si toe hadde grote lieve,83
 
Oetmoedelijc met enen brieve,84aant.
85
Dat hi saen te hare quame;85
 
Daer laghe ane sine vrame.85-8686aant.
 
Die bode ghinc daer de ionghelinc was.aant.aant.
 
Hi nam den brief ende las
 
Die hem sende sijn vriendinne.aant.
90
Doe was hi blide in sinen sinne;90
 
Hi haestem te comen daer.91
 
Sint dat si out waren .xij. iaer92aant.
 
Dwanc die minne dese twee,93
 
Dat si dogheden menech wee.94aant.
 
 
95
Hi reet soe hi ierst mochte95
 
Ten cloester, daer hise sochte.96
 
Hi ghinc sitten voer tfensterkijn97aant.
 
Ende soude gheerne, mocht sijn,98
 
Sijn lief spreken ende sien.
100
Niet langhe en merde si na dien;100
 
Si quam ende woudene vanden101aant.
[p. 33]
 
Vor tfensterkijn, dat met yseren banden
 
Dwers ende lanx was bevlochten.103
 
Menech werven si versochten,104
105
Daer hi sat buten ende si binnen,105
 
Bevaen met alsoe starker minnen.106
 
Si saten soe een langhe stonde,
 
Dat ict ghesegghen niet en conde108aant.
 
Hoe dicke verwandelde hare blye.109107-109aant.
110
‘Ay mi’, seitsi, ‘aymie,110aant.
 
Vercoren lief, mi es soe wee;111
 
Sprect ieghen mi een wort oft twee112
 
Dat mi therte conforteert!113
 
Ic ben die troest ane u begheert.114
115
Der minnen strael stect mi int herte,115aant.
 
Dat ic doghe grote smerte.116
 
In mach nemmermeer verhoghen,117
 
Lief, ghi en hebbet uut ghetoghen.’118aant.
 
 
 
Hi antworde met sinne:119
120
‘Ghi wet wel lieve vriendinne,120
 
Dat wi langhe hebben ghedragen121
[p. 34]
 
Minne al onsen daghen;122
 
Wi en hadden nye soe vele rusten,123aant.
 
Dat wi ons eens ondercusten.124
125
Vrouwe Venus, die godinne,125
 
Die dit brachte in onsen sinne,126
 
Moete God onse Here verdoemen,127
 
Dat si twee soe scone bloemen128
 
Doet vervaluen ende bederven.129
130
Constic wel ane u verwerven130
 
Ende ghi dabijt wout neder leggen131aant.
 
Ende mi enen sekeren tijt seggen132aant.
 
Hoe ic u ute mochte leiden,133aant.
 
Ic woude riden ende ghereiden134
135
Goede cleder diere van wullen135aant.
 
Ende die met bonten doen vullen:136
 
Mantel, roc ende sercoet.137aant.aant.
 
In begheve u te ghere noet:138
 
Met u willic mi aventueren139
140
Lief, leet, tsuete metten sueren.140aant.
 
Nemt te pande mijn trouwe.’141aant.
[p. 35]
 
‘Vercorne vrient’, sprac die ioncfrouwe,142
 
‘Die willic gherne van u ontfaen,143
 
Ende met u soe verre gaen,
145
Dat niemen en sal weten in dit covent145
 
Werwaert dat wi sijn bewent.146
 
Van tavont over .viij. nachte147aant.
 
Comt ende nemt mijns wachte148
 
Daer buten inden vergier,149aant.
150
Onder enen eglentier,150aant.
 
Wacht daer mijns; ic come uut151aant.
 
Ende wille wesen uwe bruut152aant.
 
Te varen daer ghi begheert;153
 
En si dat mi siecheit deert154
155
Ocht saken die mi sijn te swaer,155
 
Ic come sekerlike daer,156
 
Ende ic begheert van u sere,157
 
Dat ghi daer comt, lieve ionchere.’
 
 
 
Dit gheloefde elc anderen.159
160
Hi nam orlof ende ghinc wanderen160
 
Daer sijn rosside ghesadelt stoet.161
 
Hi satter op metter spoet162
 
Ende reet wech sinen telt163aant.
 
Ter stat waert over een velt.164aant.
[p. 36]
165
Sijns lieves hi niet en vergat:165aant.
 
Sanders daghes ghinc hi in die stat.166aant.
 
Hi cochte blau ende scaerlaken,167
 
Daer hi af dede maken168
 
Mantele ende caproen groet169aant.
170
Ende roc ende sorcoet170
 
Ende na recht ghevoedert wel.171
 
Niemen en sach beter vel172
 
Onder vrouwen cledere draghen;173aant.
 
Si prijsdent alle diet saghen.174aant.
175
Messe, gordele ende almoniere175aant.
 
Cochti haer goet ende diere;176
 
Huven, vingherline van goude177aant.
 
Ende chierheit menechfoude.178
 
Om al die chierheit dede hi proeven179
180
Die eneger bruut soude behoeven.180
 
Met hem nam hi .vc. pont181aant.
 
Ende voer in ere avonstont182
 
Heymelike buten der stede.183aant.
 
Al dat scoenheide voerdi mede184
185
Wel ghetorst op sijn paert,185
 
Ende voer alsoe ten cloestere waert,186
[p. 37]
 
Daer si seide inden vergier,187
 
Onder enen eglentier,
 
Hi ghinc sitten neder int cruut,189
190
Tote sijn lief soude comen uut.190
 
 
 
Van hem latic nu die tale191
 
Ende segghe u vander scoender smale.192aant.
 
Vore middernacht lude si mettine.193aant.
 
Die minne dede haer grote pine.
195
Als mettenen waren ghesongen195
 
Beide van ouden ende van iongen196
 
Die daer waren int covent,
 
Ende si weder waren ghewent198
 
Opten dormter al ghemene,199
200
Bleef si inden coer allene200aant.
 
Ende si sprac haer ghebede201
 
Alsi te voren dicke dede.202
 
Si knielde voerden outaer203
 
Ende sprac met groten vaer:204aant.
205
‘Maria, moeder, soete name,205aant.
 
Nu en mach minen lichame206
 
Niet langher in dabijt gheduren.207aant.
 
Ghi kint wel in allen uren208
 
Smenschen herte ende sijn wesen.209
210
Ic hebbe ghevast ende ghelesen210
[p. 38]
 
Ende ghenomen discipline;211
 
Hets al om niet dat ic pine:212
 
Minne worpt mi onder voet,213
 
Dat ic der werelt dienen moet.214
215
Alsoe waerlike als ghi, Here lieve,215
 
Wort ghehanghen tusschen .ij. dieve216
 
Ende aent cruse wort gherecket,
 
Ende ghi Lazaruse verwecket218
 
Daer hi lach inden grave doet,219
220
Soe moetti kinnen minen noet220
 
Ende mine mesdaet mi vergheven;221
 
Ic moet in swaren sonden sneven.’222aant.
 
 
 
Na desen ghinc si uten core223
 
Teenen beelde, daer si vore224
225
Knielde ende sprac hare ghebede,225
 
Daer Maria stont ter stede.226
 
Si riep Maria onversaghet:227aant.
 
‘Ic hebbe u nach ende dach geclaghet228aant.
 
Ontfermelike mijn vernoy229
230
Ende mi en es niet te bat een hoy!230
 
Ic werde mijns sins te male quijt,231aant.
[p. 39]
 
Blivic langher in dit abijt’.232
 
Die covel toech si ute al daer233
 
Ende leidse op onser vrouwen outaer.234
235
Doen dede si ute hare scoen.235
 
Nu hoert watsi sal doen!
 
Die slotele vander sacristien237
 
Hinc si voer dat beelde Marien;238
 
Ende ict segt u over waer239
240
Waer omme dat sise hinc al daer:240
 
Ofmense te priemtide sochte,241aant.
 
Dat mense best daer vinden mochte.
 
Hets wel recht in alder tijt,243
 
Wie vore Marien beelde lijt,
245
Dat hi sijn oghen derwaert sla
 
Ende segge ‘Ave’, eer hi ga,246
 
‘Ave Maria’; daer omme si ghedinct,247
 
Waer omme dat si die slotel daer hinc.248aant.
 
 
 
Nu ghinc si danen dorden noet249
250
Met enen pels al bloet250aant.
 
Daer si een dore wiste,251aant.
 
Die si ontsloet met liste,252
 
Ende ghincker heymelijc uut253
 
Stillekine sonder gheluut.254
[p. 40]
255
Inden vergier quam si met vare.255
 
Die iongelinc wort haers gheware.256
 
Hi seide: ‘Lief, en verveert u niet,257aant.
 
Hets u vrient dat ghi hier siet.’258aant.
 
Doen si beide te samen quamen,259
260
Si begonste hare te scamen,260aant.
 
Om dat si in enen pels stoet261
 
Bloets hoeft ende barvoet.262
 
Doen seidi: ‘Wel scone lichame,263
 
U soe waren bat bequame264
265
Scone ghewaden ende goede cleder.
 
Hebter mi om niet te leder,266
 
Ic salse u gheven sciere.’267
 
Doen ghinghen si onder den eglentiere,
 
Ende alles dies si behoeft,269aant.
270
Des gaf hi hare ghenoech.270
 
Hi gaf haer cleder twee paer;271
 
Blau waest dat si aen dede daer272aant.
 
Wel ghescepen int ghevoech.273
 
Vriendelike hi op haer loech.274
275
Hi seide: ‘Lief, dit hemelblau
 
Staet u bat dan dede dat grau.’276aant.
 
Twee cousen toech si ane277
 
Ende twee scoen cordewane,278aant.
 
Die hare vele bat stonden279
[p. 41]
280
Dan scoen die waren ghebonden.280
 
Hoet cleder van witter ziden281
 
Gaf hi hare te dien tiden,282
 
Die si op haer hoeft hinc.283
 
Doen cussese die ionghelinc284
285
Vriendelike aen haren mont.285
 
Hem dochte, daer si voer hem stont,286
 
Dat die dach verclaerde.287aant.
 
Haestelike ghinc hi tsinen paerde.288
 
Hi settese voer hem int ghereide.289
290
Dus voren si henen beide290
 
Soe verre dat began te daghen,291aant.
 
Dat si hen nyemen volghen en saghen.292
 
Doen begant te lichtene int oest.293
 
Si seide: ‘God, alder werelt troest,294
295
Nu moeti ons bewaren!295
 
Ic sie den dach verclaren.
 
Waric met u niet comen uut,297
 
Ic soude prime hebben gheluut,298
 
Als ic wilen was ghewone299aant.
300
Inden cloester van religione.300
 
Ic ducht mi die vaert sal rouwen:301
 
Die werelt hout soe cleine trouwe,302
[p. 42]
 
Al hebbic mi ghekeert daer an.303
 
Si slacht den losen coman304
305
Die vingherline van formine305aant.
 
Vercoept voer guldine.’306
 
 
 
‘Ay, wat segdi, suverlike!307
 
Ocht ic u emmermeer beswike,308aant.
 
Soe moete mi God scinden!309aant.
310
Waer dat wi ons bewinden,310
 
In scede van u te ghere noet,311
 
Ons en scede die bitter doet!312
 
Hoe mach u aen mi twien?313
 
Ghi en hebt aen mi niet versien314
315
Dat ic u fel was ofte loes.315
 
Sint dat ic u ierst vercoes,316aant.
 
En haddic niet in minen sinne
 
Ghedaen een keyserinne,317-318
 
Op dat ic haers werdech ware,319
320
Lief, en liete u niet om hare!320
 
Des moghedi seker wesen.321
 
Ic vore met ons ute ghelesen322aant.
[p. 43]
 
.Vc. pont wit selverijn;323
 
Daer seldi, lief, vrouwe af sijn.324
325
Al varen wi in vremde lande,325
 
Wine derven verteren ghene pande326aant.
 
Binnen desen seven iaren.’327
 
Dus quamen si den telt ghevaren328
 
Smorgens aen een foreest,329
330
Daer die voghele hadden feest.330aant.
 
Si maecten soe groet ghescal,331
 
Datment hoerde over al;332
 
Elc sanc na der naturen sine.333
 
Daer stonden scone bloemkine334
335
Op dat groene velt ontploken,335
 
Die scone waren ende suete roken.
 
Die locht was claer ende scone.337
 
Daer stonden vele rechte bome,338
 
Die ghelovert waren rike.
340
Die ionghelinc sach op die suverlike,340
 
Daer hi ghestade minne toe droech.341
 
Hi seide: ‘Lief, waert u ghevoech,342
 
Wi souden beeten ende bloemen lesen;343aant.
 
Het dunct mi hier scone wesen.
345
Laat ons spelen der minnen spel.’345
[p. 44]
 
‘Wat segdi’, sprac si, ‘dorper fel,346aant.
 
Soudic beeten op tfelt,347
 
Ghelijc enen wive die wint ghelt348
 
Dorperlijc met haren lichame?349
350
Seker soe haddic cleine scame.350
 
Dit en ware u niet ghesciet,351
 
Waerdi van dorpers aerde niet!352
 
Ic mach mi bedinken onsochte.353
 
Godsat hebdi diet sochte!354
355
Swighet meer deser talen355
 
Ende hoert die voghele inden dalen,356
 
Hoe si singhen ende hen vervroyen.357
 
Die tijt sal u te min vernoyen,358
 
Alsic bi u ben al naect.359aant.
360
Op een bedde wel ghemaect,360
 
Soe doet al dat u ghenoecht361
 
Ende dat uwer herten voeght.362
 
Ic hebs in mijn herten toren,363
 
Dat ghijt mi heden leit te voren.’364
 
 
365
Hi seide: ‘Lief, en belghet u niet,365aant.
[p. 45]
 
Het dede Venus, diet mi riet.366
 
God gheve mi scande ende plaghe367
 
Ochtic u emmermeer ghewaghe.’368
 
Si seide: ‘Ic vergheeft u dan.369
370
Ghi sijt mijn troest voer alle man370
 
Die leven onder den trone.371
 
Al levede Absolon die scone
 
Ende ic des wel seker ware373
 
Met hem te levene .m. iare374
375
In weelden ende in rusten,375
 
In liets mi niet ghecusten.376
 
Lief, ic hebbe u soe vercoren,377
 
Men mocht mi dat niet legghen voren,378
 
Dat ic uwes soude vergheten.379
380
Waric in hemelrike gheseten380
 
Ende ghi hier in ertrike,
 
Ic quame tot u sekerlike!382
 
Ay God, latet onghewroken383
 
Dat ic dullijc hebbe ghesproken!384
385
Die minste bliscap in hemelrike385
 
En es hier ghere vrouden ghelike:386385-86
 
Daer es die minste soe volmaect,387
[p. 46]
 
Datter zielen niet en smaect388
 
Dan Gode te minnen sonder inde.389
390
Al erdsche dinc es ellinde;390
 
Si en doeghet niet een haer391
 
Jeghen die minste die es daer.392
 
Diere om pinen die sijn vroet,393
 
Al eest dat ic dolen moet394
395
Ende mi te groten sonden keren395
 
Dore u, lieve scone ionchere.’396
 
 
 
Dus hadden si tale ende wedertale.397aant.
 
Si reden berch ende dale.398
 
In can u niet ghesegghen welaant.
400
Wat tusschen hen tween ghevel.400
 
Si voren alsoe voert401
 
Tes si quamen in een poert,402
 
Die scone stont in enen dale.403
 
Daer soe bequaemt hen wale,404
405
Dat siere bleven der iaren seven405aant.
 
Ende waren in verweenden leven406
 
Met ghenuechten van lichamen,407
 
Ende wonnen .ij. kinder tsamen.408aant.
[p. 47]
 
Daer na den seven iaren,409
410
Alse die penninghe verteert waren,410
 
Moesten si teren vanden pande411aant.
 
Die si brachten uten lande.
 
Cleder, scoenheit ende paerde413
 
Vercochten si te halver warde414
415
Ende brochtent al over saen.415
 
Doen en wisten si wat bestaen:416
 
Si en conste ghenen roc spinnen417aant.
 
Daer si met mochte winnen.418
 
Die tijt wort inden lande diere419aant.
420
Van spisen, van wine ende van biere
 
Ende van al datmen eten mochte.421
 
Dies hen wort te moede onsochte;422
 
Si waren hen liever vele doet,423aant.
 
Dan si hadden ghebeden broet.424
425
Die aermoede maecte een ghesceet425aant.
 
Tusschen hen beiden, al waest hen leet.426
 
Aenden man ghebrac dierste trouwe;427
 
Hi lietse daer in groten rouwe428
 
Ende voer te sinen lande weder.429
430
Si en sachen met oghen nye zeder.430
[p. 48]
 
Daer bleven met hare ghinder431
 
Twee uter maten scone kinder.432aant.
 
 
 
Si sprac: ‘Hets mi comen soe,433
 
Dat ic duchte spade ende vroe.434
435
Ic ben in vele doghens bleven.435
 
Die ghene heeft mi begheven436
 
Daer ic mi trouwen toe verliet.437
 
Maria, vrouwe, oft ghi ghebiet,438
 
Bidt vore mi ende mine .ij. ionghere,439
440
Dat wi niet en sterven van honghere.
 
Wat salic doen, elendech wijf!441aant.
 
Ic moet beide ziele ende lijf442
 
Bevlecken met sondeghen daden.
 
Maria, vrouwe, staet mi in staden!444
445
Al constic enen roc spinnen,445aant.
 
In mochter niet met winnen446
 
In tween weken een broet.
 
Ic moet gaen dorden noet448
 
Buten der stat op tfelt449aant.
450
Ende winnen met minen lichame ghelt,
 
Daer ic met mach copen spise.451
 
In mach in ghere wise452
 
Mijn kinder niet begheven.’453
[p. 49]
 
Dus ghinc si in een sondech leven,454
455
Want men seit ons overwaer,455
 
Dat si langhe seve iaer456
 
Ghemene wijf ter werelt ghinc457
 
Ende meneghe sonde ontfinc,458
 
Dat haer was wel onbequame,459
460
Die si dede metten lichame,
 
Daer si cleine ghenuechte hadde in,461aant.
 
Al dede sijt om een cranc ghewin,462
 
Daer si haer kinder met onthelt.463
 
Wat holpt al vertelt,464
465
Die scamelike sonden ende die zwaer465
 
Daer si in was .xiiij. iaer!466
 
Maer emmer en lietsi achter niet,467
 
Hadsi rouwe oft verdriet,468
 
Sine las alle daghe met trouwen469
470
Die seven ghetiden van onser vrouwen.470aant.
 
Die las si haer te loven ende teren,471
 
Dat sise moeste bekeren472aant.
 
Uten sondeliken daden,473
 
Daer si was met beladen474
475
Bi ghetale .xiiij. iaer,475
[p. 50]
 
Dat segghic u over waer.476
 
Si was seven iaer metten man,
 
Die .ij. kindere an hare wan,478
 
Diese liet in ellinde,479
480
Daer si doghede groet meswinde.480
 
Dierste .vij. iaer hebdi gehoert.481
 
Verstaet hoe si levede voert.482aant.
 
 
 
Als die .xiiij. iaer waren ghedaen,483
 
Sinde haer God int herte saen484aant.
485
Berouwennesse alsoe groet,485
 
Dat si met enen swerde al bloet486
 
Liever liete haer hoet af slaen,487
 
Dan si meer sonden hadde ghedaen488
 
Met haren lichame, alsi plach.489
490
Si weende nacht ende dach,
 
Dat haer oghen selden drogheden.491
 
Si seide: ‘Maria, die Gode soghede,
 
Fonteyne boven alle wiven,493aant.
 
Laet mi inder noet niet bliven!494
495
Vrouwe, ic neme u torconden,495
</