terug  begin  verder
[p. 405]

's Werelds bestaan.
Zinnespel van Corn. Everaert,
naar zijn onuitgegeven eigen handschrift.

Over Corn. Everaert en zijne Werken, zie Willems in het ‘Belgisch Museum’ 1842, bl. 40 vv., en verg. ‘Het Nederlandsche Kluchtspel’, I, bl. 69 vv.

 

V.

[p. 407]

's Werelds bestaan.

De Beroerlicke Weerelt
(als een capeteyn gheabylitiert ghelijc een crijchman):
 
Ic, Marcialist1 van cloucken ghewelde2,
 
t Es meer dan tijt waer ic te velde,
 
Ende alle crijghers van cloucken doene,
 
Den wynter es duere3, die ons quelde,
 
Wye soude vervelen te slaene ghetelde4,
 
t Wort melodye te ligghene in t groene;
 
De blomkens spruten, mids den zoeten saysoene,
 
De vueghelkens zynghen tot elex ghenoughen,
 
Een bloot herte zoude dies worden coene,
 
Jae, dat hem ter wapene wilde voughen
 
Mids welcken my nathuere zoude wroughen5
 
Hildic6 den volcke niet in beroere:
 
Waer zijt ge, mijn cnaepe?
Tijts Benaute:
(gheabylitiert ghelijc een tromslagher van de crijchsknechten).
 
Wats hu7 believen?
B.W.
 
Slaet de tamboere,
 
Roupt mijn bevel, varre ende by,
 
Dat elc crijghere, wye dat hy zy,
 
Die hem met my wille aventhueren,
 
Al dat hem by cryghen mach ghebueren
 
Overal in t generale, ghemeene,
 
Sal elc behouden, vry, vranc, alleene,
 
Gheheel te zijnen verdoene ende proffijtte,
 
Sonder hyement8 te deelene een mijtte,
 
So wye ten crijghe worde gheneghen,
[p. 408]
 
Becondicht dit in allen weghen,
 
Varre ende naer, by ende breedt.
T.B.
 
Hu1 ghebodt sallic vulcommen2 ghereedt
 
Ende roupen t besceedt Oost, West, Zuudl, Noort

Pausa cleene.

T.B.
(slaende den trommele, ende ront roepende:)
 
Hoort, hoort, in t ghemeene hoort,
 
Alle die hem metten crijghe willen gheneeren,
 
De beroerlicke weerelt, zonder ontbeerren,
 
Sal t al nemen onder zijn gage
 
Eist edel, onedel, knecht, of page
 
Gheleert of leeck, tzy van wat staete;
 
Ende dat elc ghecrijcht te zijnder baete
 
Up t generale ghemeene, t sy wijf of man,
 
Wort zijne alleene van nu voortan,
 
Updat hy den crijch te bet soude volghen;
 
De beroerlicke weerelt, onverbolghen,
 
Salt elcken laeten om zijn beclyven3;
 
Dus esser hyement, comt, doet hu scryven,
 
Ende doet revuwe naer dhoude4 zede.
 
Esser hyement, die spreke,
Menich Leeck.
 
Ic wil mede
 
Die tydynghe my den zin om loven somt5.
T.B.
 
Souge6 monstre passeren, hier boven comt,
 
My dynckt ghy wort ten crijghe bequaeme
 
Dus rasch laet hooren uwen naeme,
 
Updat ic hu in mach scryven ghereedt.
M.L.
 
Menich leeck men my heet,
 
Onder den volcke, varre ende naer.
T.B.
 
Menich leeck, wat een goet jaer! -
 
Die dringhic ten crijghe zonder beraute.
M.L.
 
Hoe es uwen naeme?
T.B.
 
Tijts benaute.
 
Den beroerlicken weerelt altoos ontrent,
M.L.
 
Tijts benaute, tes waer, ic ken 't,
 
Doet dicwil menich leeck by hooppen
[p. 409]
 
Met ghieregher begheerte ten crijghe looppen,
 
Den cost moet hyeuwers mede sijn ghecreghen;
 
Dus sallic om crijghen zijn gheneghen,
 
Al zoudicker jeghen boer of pachter kijven.
Dyveersche Gheleerde,
gheabylitiert als een pape1, die den crijch volcht:
 
Waenge dat ic wil achter blyven?
 
t Waere noot, dat ic den hoop vermeerde.
T.B.
 
Hoe zijt ghy gheheeten?
D.
 
Dyveersche gheleerde
 
Die niet en versciete voor stoot of wijch.2
T.B.
 
Dyveersche gheleerde volghen die den crijch?
 
De waeromme van dien wilt my te handt zegghen,
 
Ic en dwynser3 niet toe:
M.L.
 
Men zietse huer verstant legghen
 
Meer daghelicx ten crijghe zonder te spaerene,
 
Dan om de goddelicke scriftueren te openbaerene;
 
Om cadets te wordene by beneficiën
 
Daertoe doende subtyle maliciën,
 
By diveersche condiciën, dier in puert.4
D.
 
Menich leeck, ghy zijt ooc besmuert,
 
Ic en stae tot uwen begrijppen niet
 
t Mywaerts en mueghen hu woorden nijppen niet
 
Beziet hu selven, wilt uwen clap spennen.5
M.L.
 
Ic ken 't, wilde 't wijf in den tap kennen;
 
Maer al volghic by tyden den crijgh wat rumelic,
 
Tijts benaute dwynt my costumelic,
 
Dat ic de lieden onredelic verscatte.
D.
 
Tijts benaute dat ghevic, merkatte,
 
Daer es noch menich leeck, wien 't wondert,
 
In de weerelt meer dan duustwaerf6 hondert
 
Die den crijch volghet zonder noot;
 
Benaute en dwynse7, cleen noch groot,
 
Nochtans doense om den crijch alle listen;
 
Al hebben zy vul scats tresooren, kisten,
 
Den crijch en cunnen zy niet ghelaeten.
[p. 410]
Gheveynst Bedroch,
gheabylitiert als een crijgher staende up straete ondert volc:
 
Dat doen de zoethueneghe baeten,
 
Die zy bevaeten met ghiereghen apetijtte.
M.L.
 
Wellecomme, scoen spel.
D.
 
De canse om een mijtte,
 
Die van cleenen profijtte scijnt int leve zijn,
M.L.
 
Wel, wat tydinghe?
Lueghenachteghe Fraude,
gheabylitiert als een crijchsvrauw.
 
Wy willen ghescreven1 zijn,
 
Van den crijch zouden wy noode zijn crepele.
D.
 
Hu zoude bet dienen scuetel en lepele
 
Om als de blende en crepele, te halen pap ende broot,
 
Ghelijc de calaenssche fielen.
Gh. B.
 
t En es gheen noot,
 
Want Dyveersche Gheleerde, in scrijchs gheneerren,
 
Ende Menich Leeck huerlieder begheerren
 
By ons ghecryghen onder 's hemels wolcxsken.
M.L.
 
Hadden wy de waghene, hier es juuste 't volcxsken,
 
So mochten wy de lieden een rolleken2 spelen.
D.
 
De Rethorijcke zoude hen lieden vervelen.
 
Men zietse by dien quelen met onlusten.
L.
 
Den crijch en volchse niet.
Gh. B.
 
Dus laetse rusten;
 
Want volchdese den crijch dach ofte nacht,
 
Se zoude onder t volc bet worden gheacht,
 
Daerse nu blijft versmacht ligghende in weene.
M.L.
 
S'es te ghewillich.
L.B.
 
S'es te gemeene;
 
Dus achtmense cleene onder minste ende meeste.
D. Gh.
 
Men screef huer; dochter van den Heleghen Gheeste,
 
In sulcke feeste dien ic se hoorde.
Gh. B.
 
Rethorijcke vynt men, int Zude in't Noorde,
 
Hanghen an de coorde tot elcx ghelieven.
L.
 
S'en es t volc niet nyeuwe.
[p. 411]
M.L.
 
Wilt ons doch brieven,
 
Hoe ghy gheheeten zijt by naemen.
Gh. B.
 
Weist se'ck1 te vreden.
D. Gh.
 
Kir, en wiltge niet scaemen.
 
Seghtse up ende laetse ons hooren doch.
Gh. B.
 
Ic bem gheheeten Gheveynst Bedroch,
 
Bedienstich ten crijghe zonder faylghieren,
 
Om Gheleerde ende Leecke die my anthieren,
 
Soudic ghereedt zijn altijts alst naude.
L.F.
 
Lueghenachteghe Fraude
 
Thuwen dienste, ghelijc als Bedroch Gheveynst,
 
Up dat ghy onredelic wilt crijghen, peynst;
 
Rasschelic wy de sulcke tot hooghe staete brynghen.
D.
 
By wat condiciën?
Gh. B.
 
Verstaet de dynghen:
 
Daer volcht er den crijch menichsins,
 
Som met grooten labuere ende lettel ghewins,
 
Som, doenser cleen moeyte toe in 's weerels perc,
 
Ooc esser diese volghen, maer by huerlieder ghewerc
 
Sy metten crijhe lettele beclyven.
L. Fr.
 
Dat sijn dese broodtbidders2, mannen ende wyven,
 
Die om scrijchs verstijfven, voor cloosters voor kercken,
 
Daghelicx sitten om claer bemercken,
 
Wiens wercken sijn van weerden cleene.
M.L.
 
Daer haelter aelmoessene meer dan eene,
 
Allomme int ghemeene, van duere te duere3,
 
Se zouden huerlieder broot, wel ter kuere,
 
Winnen by ambachten int gaen of sitten.
D. Gh.
 
Sulcke crijghers hebben grootelic 't besmitten
 
Van der ledicheyt, in 's weerels bevanc.
M.L.
 
Als sulck den crijch volghen sonder bedwanc,
 
Scynende ziec of cranc dat zy hem maecken.
D. Gh.
 
Ende omdatse aen den crijch zouden gheraecken
 
Claeghen zy in huer spraecken van grooter noot.
M.L.
 
Maer wanneer zy commen van lijfve ter doot,
 
Bij hooppen groot vyndmer 't gelt ende t goet.
L.
 
Dese zijn van mynder condiciën vroet,
 
Die sulcke practijcke doet om 's volcs bedrieghen
[p. 412]
 
Datse sulcke lueghenen cunnen lieghen,
 
Datmense te bet gheift hueren noot onbekent.
Gh. B.
 
Wat trauwen daer bem ic ooc ontrent
 
Want gheveynsdelic zy 't de lieden stelen
 
Ende de aerme huusweecken, die legghen en quelen,
 
t En baet gheen helen, by sulcke truwandyse
 
Hebbens te weers.
L.
 
Dan esser van een ander ghyse1
 
Die den crijghe volghen om wat beclijfs.
D. Gh.
 
Wat volc es datte?
Gh. B.
 
Dese camerieren2, cnaeppen3 ende joncwijfs4
 
Die de lieden dienen om huere ofte saut5.
M.L.
 
Volghen die den crijch?
L.
 
Wat ge braut!
 
Jaese, alst naut, up dattic't ontdecken mach:
D. Gh.
 
t Volcht al den crijch dat lepel lecken mach,
 
Hoe houdt6, hoe jonc, 't es ten crijghe gheneghen.
M.L.
 
Berecht mijn vraeghe onverzweghen:
 
Pleghen camerieren, joncwijfs en cnaepen
 
Hulieden te volghene?
Gh.
 
Men zoudse betraepen
 
Altemets onder ons lieder bewelt.
L.
 
Alsse de handelinghe hebben over 't gelt
 
Van meester of vrauwe, uut een betrauwen.
Gh.
 
Deene ghebreict een bonette.
L.
 
Dander colletten, mauwen;
 
t Es wonder wat zy brauwen, Lijsken, Maeseken,
 
Dan doense den maertganck7.
Gh.
 
Jae, metten cabaeseken,
 
Stekende andeen zyde dat zy preeuwen.
L.
 
Dan commen zy thuus, ghemoet als leeuwen,
 
Fletsen en fleeuwen es huerlieder manniere.
Gh.
 
Vraechtmen: was't er goê coop?
L.
 
So overdiere,
 
Segghen zy schiere8, waeren de lieden int loven9,
 
Ic scaemde my te biedene; dus commen zy te boven
[p. 413]
 
Hueren wille, by my, Fraude van Lueghene.
Gh.
 
Dan helpicse ooc naer mynen vermeughene,
 
Alsoo ghy bydien muecht hebben ghevoel.
D. Gh.
 
Ambochslieden, sittende up huerlieder stoel,
 
Daghelicx woel1 met verstant en zinnen
 
Wat nyeuwicheyt in t werc zy sullen beghinnen.
 
Eist om 's crijghs ghewinnen, my dat ghewaecht,
 
Dat zy dit doen?
L.
 
Wat ge ooc vraecht!
 
Een blendt man zou 't tasten an den weech.
M.L.
 
Ic hoore wel, ghy hebter dhandt int deech,
 
Hoe hooghe, hoe leech, ghy gheifse een smuerken,
Gh.
 
Menich Leeck helpen wy in zijn labuerken
 
So men wel mach mercken in 't behooch;
 
Se maecken haer wercken scoon in den thooch2
 
Maer ongheduerich3 den volcke ter slete.
L.
 
Dan hebben se noch een ander wete,
 
Als er lieden commen die te coopene begheerren.
Gh.
 
t Werc te prysene zouden zy noode ontbeerren,
 
Dan staen zy en zweerren, met dieren eede,
 
t Was dus goet.
L.
 
Dus lieghense by claeren besceede
 
De lieden met mesleede zy dus verdullen,
D. Gh.
 
Die hebben hu natuere te vullen4,
 
Deerlic huerlieder siele aventhuerse.
Gh.
 
Sy stelen 't volc tghelt uutter buerse,
 
Gheveynsdelic zonder eenyghe beweerynghen.
M.L.
 
Daer zijn ambachslieden van dyveersche neeringhen
 
Die daghelicx by tasse of dachuere wercken.
D. Gh.
 
Wat seghge daer of?
L.
 
Onder ons clercken
 
Scuulter daghelicx 'et meeste deelken,
M.
 
Hoe zoo?
Gh.
 
Dat weet Beelken,
 
Ghemeenlic van lieden die se te wercke stellen,
Gh.
 
Mueghense in huer werc clappen, rellen,
 
Ende huer woorden vieren, als men se bloudt
[p. 414]
 
Hemlieden en roucs1, zijnse jonc of houdt,
 
Weir2 dat se lettel of zeer zijn slavende.
D. Gh.
 
Cunnen zy brynghen den dach ten havende3,
 
Al en verdienden zy nauwe een grootken,
 
t Comt hemlieden alleens.
Gh.
 
Hebben zy 't in t pootken,
 
Huerlieder ghelt naer 's dachuerens4 bespreken.
M.L.
 
Se peynsen: de laetste dach van der weken
 
Es den Saterdach dat men se betaelt,
L.
 
Weir2 se zeer ghewrocht5 hebben ofte gedraelt,
 
Sy weten wel men sal hueren loon niet myncken6.
Gh.
 
Sullense wat ordoneren
L.
 
Dan staense en dyncken
 
Een huere7 eer zy 't uut cunnen ghesegghen.
D.
 
Dan scynen sy de lieden voor ooghen legghen
 
Cleenen oost8, die naermaels, zoo men scaut
 
Dickent zo groot wort, dat de lieden beraut
 
Datse oynt quaemen an sulc ghelooven,
Gh. B.
 
Om den crijch t volc zy dus verdooven,
 
Mids welc zy rooven van goede ende scatte.
M.L.
 
Sy maecken t volc bijster
L.
 
Wat achten zy datte!
 
Hebben zy den crijch, t comt hemlieden alleens.
D. Gh.
 
Sulc volc volcht hu.
Gh.
 
Trouwen, ic meens,
 
Sulc volc es eens van onsen opynioene.
M.L.
 
Daer esser die den crijch buten saysoene
 
Met scandelicken doene te volghene ghetemen.
D. Gh.
 
Als dieven die de lieden thuerlieder ontvremen
 
Ende scolynghe nemen, by daeghe, by nachte:
L.
 
Dats van den onsen niet.
Gh. B.
 
Sulc gheslachte,
 
Zeer cleene ic achte, my steicter of de walghe.
M.L.
 
't Es een aerm crijgher, die by den balghe
 
An een galghe moet verwoorghen:
L.
 
Hueren crijch es te openbaer.
[p. 415]
Gh.
 
Se doense onverboorghen
 
Met vreesen zoorghen, zy zulc crijch bezueren.
D. Gh.
 
Ic pryse de cryghers van huerlieder natueren,
 
Die by huer labueren, als scalcke vossen,
 
Hem cunnen van der galghen lossen,
 
Ende, al dwyncse justicie van hueren crijch te ghevene,
 
Datse behouden ghenouch om up te levene;
 
Sulc zijn pryselic, die soo cunnen stelen.
L.
 
Ic weet noch ander crijghers.
M.L.
 
Wye zijn die?
Gh.
 
Die de lieden kelen
 
Met hueren ghelde groot boven sommen.
D. Gh.
 
Commer van dien?
L.
 
Offer commen?
 
Jae 't, vry ghenouch, weist niet verbolghen.
D.
 
Wat lieden zijn 't?
Gh.
 
Die de coopmanscepe volghen,
 
Volc van allen staeten, men darft niet helen.
M.L.
 
Wye zoude dan den crijch vervelen?
 
Elc voucht hem ten crijghe zonder spaeren.
L.
 
Alsoo wel den ackerman, als die vaeren
 
Over zee ende landt, aventuerende heur lijf.
M.
 
Wilt ons ontdecken, by wat bedrijf
 
Kelen zy de lieden met heuren ghelde.
Gh.
 
Als t scaemel volc, by der benauten ghewelde,
 
Blyven de ghequelde ende gheen utynghe en weten
 
Om wercke of goede, maer zouden se heten1,
 
Wijf ende kindren, zy moeten 't vercooppen
 
Ende half om niet gheven.
L.
 
Dies zy looppen
 
Tot dees cryghers2, die by hooppen hebben den scat,
 
Veylen zy huer goet.
Gh.
 
S'en weten nauwe wat
 
Dat zy 't seaemel volc van 't goet sullen bieden.
L.
 
Bedy weten sy wel, dat sulcke lieden
 
Huerlieder ghelt quaelic mueghen ontberen,
Gh.
 
Al hebbense ten goede jonst oft begheerren
[p. 416]
 
Nauwe en biedense dheltsceede1 van der weerde.
L.
 
Se willen ghebeden zijn
Gh.
 
Segghende, ende men t begheerde
 
Ic zoude hu gheerne gheven meer,
 
tEs slaepende waere2.
L.
 
By desen keer
 
Houdense scaemel volc onder de voet.
Gh. B.
 
Dus kelen zy 't volc
L.
 
Dan cryghen tgoet,
 
Dat sulc scaemel bloet beslaeft3 eylaes!
Gh. B.
 
t Comt heurlieden alleens.
L.
 
t Es al goet haes,
 
t Hebben es zuverlic, die t crijght, die hevet.
D.
 
t Es een abuus waer Menich Leeck by levet
 
Die hem ghevet tot s crijchs vercrijghen.
Gh. B.
 
Men vyndt noch crijghers, 'k en can t niet zwijghen,
 
Diese bedeel volghen, onder Vlaemsche en Walschen.
M.L.
 
Wat crijghers zijn dat?
L.
 
Die huer coopmanscepe valschen,
 
Wanneer zy goet hebben dat men mach4 mynghen.
Gh. B.
 
Als sommeghe, die t graen te cooppen brynghen,
 
Doen se somtijls sprynghen slecht coorne in t goede
 
Dat weten zy wel.
D. Gh.
 
So ic bevroede,
 
Se mynghelen t graen van dyveersche haeukens
M.
 
't Es siele verlies,
L.
 
Hebben zy 't in de claeukens
 
Wat achten zy dies!
 
Heurlieder verlies es s crijchs ghewinninghe.
D.
 
Suvel, melc, by goeder verzinninghe,
 
Om 's crijchs innynghe zy te cranckene bestaen.
M.L.
 
Se vreesen dat de melc t volc in 't hooft zoude slaen,
 
Hoe wel by dien de lieden hueren danck slaecken.
L.
 
Se slachten de taverniers die de dranc maecken
 
Ghetempert, eer men se ter tafelen5 stelt
Gh. B.
 
Se vreesen of huer ghasten mochten worden ghequelt
 
By sdrancs fuemeyen6 openbaer of stille,
[p. 417]
 
Dus cranckense den dranc naer huerlieder wille,
 
Maer meest zo doen zy 't om scrijchs verstijven.
L.
 
Niet voor dese maerdt1 vrauwen ende appelwyven
 
Die ter maerdt1 sitten sonder verdrach,
D.
 
Volghense ooc den crijch?
Gh.
 
Dach by dach
 
Noode zoudense ons beiden ontbeerren.
L.
 
Al en vercochtse maer in appelen, en peerren,
 
Voor twee mijtten, wy zijnder in 't lamoen.
Gh.
 
Doe zijn beste die 't wille doen,
 
Al cocht hy een mande fruuts overhoopt
 
Hy en zal niet crijghen dat hy koopt,
 
Al const hy noch so wel dijcken en janghelen.
L.
 
Daer zijn groote crijghers, die hem manghelen
 
Metter coopmanscepe ende die vervulen.
M.L.
 
Wat lieden zijn dat?
Gh.
 
Van allen naciën, dieder onder sculen,
 
Sulc zouder om mulen2, zou't geopenbaert worden.
L.
 
Ons tonghe mochte wel van clappene gheblaert worden,
 
Dus laetent wy vaeren omt minste dangier.
D.
 
Den leenhouder, poorter, ende rentier,
 
Volghen die den crijch by uwer vermaente?
Gh.
 
Jaese, de sommeghe in dusdanegher ghedaente,
 
Hebbense snoo ghelt ofte buter3 valuuacie,
 
Se vynden hem daer men hout colacie
 
Van dobbelspel ofte mommecanchen.
L.
 
Ghebreicter ghelt,
Gh.
 
Se doen wel financhen
 
Up eeneghe juweelen ofte andere zekere.
L.
 
S'en begheerren gheen baete
Gh.
 
Maar zy zijn besprekere
 
Ghevaluweirt ghelt ende van ghewichte.
D.
 
De sommeghe zouden wel leenen lichte
 
Up erve of landt eenen sekeren tijt.
L.
 
Ghaef hy dan tghelt niet?
Gh.
 
So ware hijts quijt,
 
Of ommers zoudement te wette ghebieden.
D.
 
'et waere onmueghelic om bedieden
[p. 418]
 
Hoe Menich Leeek hem ten crijghe stelt.
M.
 
Hoe volghense de edele?
L.
 
Met vulder ghewelt1,
 
Se rekenent al huere in sweerels passagen.
D.
 
Au, ziet.
M.
 
Wat dynghe?
D.
 
Twee persoonagen;
 
Elc heeft eenen brief ghevest andt bolleken.
L.
 
Se sullen de lieden gaen spelen een rolleken,
 
Mids dat hier alomme veil volcx versaemt es.
M.
 
D'eene Trauwe, dynckme, ghenaemt es,
 
Ende d'ander Liefde, by der scriftueren ancleven.
D.
 
Trauwe ende Liefde zijn gheestelic begheven,
 
So ic bemercke an huerlieder habijt.
L.
 
Ic en sachse ter weerelt in langhen tijt,
 
t Wort misselic2, dat zy hem nu openbaeren.
Gh.
 
Serteyn, ze brynghen eeneghe maeren,
 
Laets sparen onsen snaeter ende wat rusten,
 
So mach ons te clappene varynck bet lusten.

Pausa.

Trauwe,
gheabytuweirt als een gheestelic prelaet met een wyt habijt.
 
Och, welvaeren, welvaeren! waer zijtge bevaeren?
 
Huws dervens doet ons de leden zweerren.
Liefde,
als een gheestelick vrauwe, gheabytuweirt met een wit habijt.
 
Als wy hu saghen, vul vruechden wy waeren,
Tr.
 
Och welvaren, welvaren! waer zijtge bevaeren?
L.
 
Hu wechblyven doet ons gheheel bezwaeren,
 
Dies wy jeucht ende vreucht vertheerren.
 
Zijt ge, lachen! doot?
Tr.
 
Moet men hu ontbeerren?
L.
 
Ghy waert ghehuldich ter noot,
Tr.
 
In elcx gheneerren.
L.
 
Dies cleen ende groot
Tr.
 
Naer hu heeft begheerren;
 
Sulc weent uut deerren, die hu ghemissen.
[p. 419]
L.
 
Dit doet Fraude ende Bedroch.
Tr.
 
Daerde lieden up ghissen1
 
Meer dan up ons, Liefde ende Trauwe.
L.
 
Wy zijn versteken.
Tr.
 
Men kent ons nauwe;
 
Es't man of vrauwe, elc van ons vervreimt.
L.
 
Menich Leeck nu daghelicx breimt,
 
Die t onredelic neimpt by scrijchs anthieren.
Tr.
 
Ende Dyveersche Gheleerde in menigher manieren
 
By onbehoorlicken crijchghe t volc bedrieghen.
L.
 
Fraude dwyntser toe.
L. Fr.
 
Daer moetge omme lieghen;
 
Want Leeck ende Gheleert, up sweerels hille,
 
Heeft, naer zijn gheliefte, zijn eyghen wille,
 
Van Gode ghegheven, vry ende vranc.
Gh. B.
 
S'en volghen den crijch niet by ons bedwanc,
 
My wondert dat ghe dat versiert2.
D. Gh.
 
Wye esser die bet den crijch anthiert,
 
Dan dese gheestelicke lieden, broeders ende nunnen?
L. Fr.
 
Al datse met den crijch halen cunnen,
 
Se houden 't vaste in huerlieder besluut.
D. Gh.
 
Watse hebben
Gh. B.
 
Daer en comt niet uut,
 
Quaelic zoude mense hyet3 uuter handt caetsen.
L. Fr.
 
Hoe zoudense huer cloosters timmeren4 of playsant maetsen
 
t En waere by den crijch die zy behalen?
M.L.
 
Se moeten se volghen.
D. Gh.
 
Hoe zouden zy 't betaelen,
 
t En waere dat zy 't metten crijghe vercreghen?
L.
 
Al volghense den crijch z'en zijn niet gheneghen,
 
So5 ghy zijt, tot Fraude ende Bedroch.
L. Fr.
 
Volghense den crijch niet? berecht my doch,
 
Dat wyse ten crijchghe wel zijn ghehuldich.
Gh. B.
 
Alse den volcke beloven, menichsuldich
 
Voor hemlieden te biddene van 's vyants ghequelle,
 
Maer alse de proje hebben selle,
 
Nauwe datse lesen een Pater Nosterken.
D. Gh.
 
Daer en es roedraegher, clerc, noch costerken,
[p. 420]
 
t En es al tot den crijghe ghezelt.
L. Fr.
 
Dat ziet men daghelicx, wat ghe relt,
 
Om 's crijchs anthieren legghen zy tbemerck stranc.
M.L.
 
Eist kynder-kerstene1, bruloft, ofte kerckghanc,
 
Daermense hier voortijts mochte payen
 
Met twaelf mijtten, men sietse 't hooft drayen,
 
Quaelic zijnse te vreden datmense vercht
 
Nu een grootgen.
Gh. B.
 
Dus eis t verhercht2,
 
Se maken nu van costumen recht.
Tr.
 
Sulcke crijghers slachten Jesy Helyzeus knecht,
 
De welcke, naerdat Helyseus te dier stont
 
Den prinche Naäman hadde ghemaect gesont
 
Die hem, met dien, groote ghiften boot;
L.
 
De welcke Helyzeus wederseyde cleen ende groot
 
Jesy, Helyzeus' wedersegghen wetelic,
 
Es Naäman achterghevolcht secretelic;
 
Hem achterhalende es gevallen ter eerde,
Tr.
 
Segghende, dat Helyzeus van hem begheerde
 
Een lettel ghelts van zynen scatte,
 
Om vitaelje te coopene, hem segghende datte
 
Sijn meester overcommen waeren gasten.
L.
 
Dus Naäman ghaf een belasten,
 
Dat men hem een deel ghelts zoude gheven.
Tr.
 
Dese Lueghenachteghe Fraude heeft Jesy bedreven,
 
Waenende sijnen meester gheveynsdelic bedrieghen:
L.
 
Maer Helyseus, wel wetende zijn lieghen,
 
By de inspiracie van den Heleghen Gheest,
 
Heift Jesy van zijnen crijch ontdect den keest,
 
Alsof by derselve by hadde gheweist.
Tr.
 
Dies wiert Jesy, alzoo men leist,
 
Met sulcker siecten als Naäman gheplaecht,
 
Duer Helyseus' bede.
Gh. B.
 
Ic weetter noch onversaecht,
 
Die den crijghen volghen in waken int slaepen.
Tr.
 
Wat crijghers zijn datte?
M.L.
 
Capelaenen ende prochghye paepen;
 
Dese, die volghen den crijch ondommelic.
[p. 421]
L.
 
Se mueghense wel volghen, alsse vulcommelic
 
De ghewercken doen van caritaten.
Tr.
 
Dat's alsse scaemele ondersaten
 
Hebben, die heymelic lyden noot.
L.
 
Die uut eerlicheyt heur scaemen te biddene broot,
 
Die gheen tijt rusten van slaeven, wercken,
Tr.
 
Daerse verlastynghe van kyndren mercken,
 
Behoorense compassye toe te dwynghene:
L.
 
Scaemel maechden ten huwelicke staete te brynghene,
 
Dus mueghen zy, zonder hyement te verscattene hyet,
 
Den crijch wel volghen.
Gh.
 
Ghy en waert te mattene1 niet,
 
Ghy zijt te laete up, wel lieve bloet.
L. Fr.
 
Maect hemlieden dat wijs.
Gh. B.
 
Maect hemlieden dat vroet,
 
t Is varre van daer, t gheven zy scuwen.
M.L.
 
Salder varynck een paer volcx huwen,
 
Maeckense van te vooren gheen compacx,
 
Ghelijc van waere die men coopt by tunnen, zacx,
 
Se sullen hueren wille hebben, al zoude sulc bederven.
L. Fr.
 
Laeten man en vrauwe sterven,
 
Hoe rijcke ghegoet ofte hoe scamel ghestaet,
 
Se sullen den crijch volghen, wien 't scaet of baet,
 
Niet haestelic en sullense van den hueren myncken.
Gh. B.
 
Al zouden weduwen, weesen te min heten, drincken,
 
Van den crijch en sullense niet cesseren.
M.L.
 
Niet haestelic en sullense hyement vysenteren2,
 
Dan daerse of te crijghene bewaenen.
L. Fr.
 
Daer Pover3 wuent,
Gh. B.
 
Daer zendese de capelaenen,
 
De scaemele en zijn met hemlieden niet bekent.
M.L.
 
Selden draeghense hyeuwers t Helich Sacrament,
 
t En waere, daermense den crijch te vooren briefde.
L.
 
Es dat Trauwe?
Tr.
 
Es dat Liefde?
 
Dyveersche Gheleerde, hoe muechge dus dolen!
L.
 
Ghy jaecht huselven den Duvel bevolen,
 
Ghelijc den crijgher Judaes, van quaeden gedochte,
[p. 422]
Tr.
 
Die zijnen Heere, zijnen Godt vercochte
 
Om dertich pennynghen, duer 's crijchs ghiericheyt.
L.
 
Ghy doet huselven zoo groote scoffierichcyt,
 
Ghy wort van Godt zo deerlic vercaert.
M.L.
 
Waer't, zo ghy seght watge plaert,
 
Dyveersche Gheleerde in 's weerels perck
 
En dedes nymmermeer.
Tr.
 
Menich Leeck cleen werck
 
Dies maeckt om priesters ende muencken.
L. Fr.
 
Wat seghge van de sommeghe canuencken?
 
Volghense niet achter als de blende?
Gh. B.
 
S'en mueghen niet ghedoen met éen probende,
 
S'en volghen den crijch om viere of vijfvc.
M.L.