[p. 533]
III.
(Zie No IV, bl. 361.)
[St ANDREAS.]
Die heilege apostele andreas
1960
Quam int lant van asien, alsiet las,
Daer hi bekeerde ter kerstene hant
Vele liede, die hi daer vant.
Doen was .j. riddre te patras,
Die was geheeten egeas.
1965
In die stat quam andreas
En̄ sprac hem ane, geloeft mi das,
In deser maniere, als gi selt horen.
‘Du, die rechtre best vercoren
Over menschen van erdrike,
1970
Du moets kennen waerlike
Den rechtre, die in hemelrike es,
En̄ laten, des sijt ghewes,
Dafgode, die doef sijn en̄ stom mede,
Want sine conen in ghene stede,
1975
Hem selven gehelpen no andren man.
Dune comst haers af1, ic segdi dan,
Dattu selt in der helle gront
Wesen alsoe lange stont,
Alse god op hemelrike sal wesen.’
1980
Egeas antwoerde met desen,
‘Du best andries, die destruweerst
Onse gode, ende leerst
Den volke .j. valsche leeringe,
Dattie romeine sonderlinghe
[p. 534]
1985
Hebben verboden openbare,
Datter niemen en volghe nare;
Wiere na volcht, sonder bliven,
Dat menne vollec1 soude ontliven.’
Andries antwerde: ‘Wats u gesciet?
1990
Die romeine en weten niet
Dat onse here van hemelrike
Es comen in erdrike,
En̄ doechde pine en̄ armoede
En̄ heeft gecocht met sinen bloede
1995
En̄ sal hem gheven dewelec leven,
Die dese afgode willen begheven,
Dat nochtan ghene gode en sijn,
Maer duvele, dats waerheit fijn,
Die hem pinen bi daghe en̄ bi nachte,
2000
Hoe si den mensche moghen wachten2
En̄ doen werken ieghen gode,
En̄ doen breken sine gebode.
En̄ alsi die menschen hebben geleidt
Soe lange iegen die waerheit
2005
Dat hi comt tote siere doet3
Dan comense met bliscapen groet,
En̄ nemen die arme ziele daer
En̄ voerense in den groeten vaer
Van der helle, sonder waen.
2010
Wille wi merken en̄ verstaen,
Soe vint men noch, dese gelike,
Vele af gode in erdrike;
Want wat die mensche boven gode
Mint, dat sijn afgode,
2015
En̄ dats al des duvels raet.
Nu merct hier op en̄ verstaet,
Dat ghire te tide afkeert,
Alsoe ons dystorie leert,
Dat ghi niet, ten achtersten stonden,
2020
In sduvels dienste en wert vonden,
En̄ met hem altoes moet bliven.’
Nu willic u mine materie scriven:
[p. 535]
Doen antwoerde egeas:
‘Dese woerde, andreas!
2025
Die sijn valsch al sonder waen,
Want jhesus liet hem den ioden vaen,
Doe hi predecte in jndia1;
Sijns ondancs hingen sine2 daerna
Ane den cruce, dats waerhede.’
2030
Doen antwerde andries ter stede:
‘Woutstu kennen, egeas!
Dat3 van sterker minne was,
Dattie sceppre van hemelrike
Woude doeghen4 sekerlike,
2035
Van rechter minne sonder bedwanc,
Ghi soudes hem weten danc.’
Doen sprac egeas dese woert:
‘Andries! ghi dunct mi verdoert,
Dat ghi ons wilt seggen das,
2040
Dat3 bi sinen wille was,
Want wi weten voor waerheit fijn,
Datten verriet die jongre sijn,
En̄ datten die ioden daden vaen
En̄ baden haren rechtre saen
2045
Dat hine cruuste; als hi dede.’
Doen antwoerde daer ter stede
Andries, en̄ sprac ten selven male:
‘Daeromme derric5 seggen wale,
Dat bi sinen wille was;
2050
Ic was met hem, sijt seker das,
In den huse daer hi at,
Ende daer hi voer seide dat,
Dat hi verraden soude wesen daer.
Oec kendi wale vor waer,
2055
Die stat6 daer hi gevaen soude wesen.
En̄ oec vor seide hi met desen
Sine doet, en̄ sine verrisenesse mede
Vor seide hi aldaer ter stede.
[p. 536]
Dit gesciede al alsoe,
2060
Want ic saegt, des benic vroc.
Daer omme ben ic wel seker das,
Dat1 bi sinen wille was,
Want hijt te voren wisten wale.’
Doen antwoerde egeas dese tale:
2065
‘Andries! mi wondert van desen,
Dat ghi vroet wilt wesen,
Dat ghi dien houd over2 god
Dien die ioden als enen sod
Daden ane den cruce hangen,
Dat latic sijn also alst es.’
Doe sprac andries: ‘Sijts gewes,
Dat grote salecheit es nu
Ane den cruce, dat seggic u;
2075
Want onse behoeder wouder an sterven,
Om dat hi ons woude erven
In hemelrike, dat wi verloren
Bi adame hadden te voren;
Daer omme seggic lude en̄ stille
2080
Dat al was bi sinen wille
Dat hi toten doeghene4 quam.’
Doen egeas dat vernam
Sprac hi: ‘Andries. ic sal u leren
2085
Uwes crucen salecheit:
Want ghi moet uwen aerbeit7
Emmer ane den cruce liden.’
Doen sprac andries ten selven tiden:
‘Dats mi .j. bliscap sonder gelike
2090
Dat mi die porte van hemelrike
En̄ ic daer in sal comen saen10
En̄ in die bliscap zal varen.’
[p. 537]
2095
In enen kerer egeas.
Doen daer in was andreas
Quam tfolc van den lande daer
En̄ wouden egeas over-waer1,
Hebben doet2, of hi soude laten
2100
Andriese gaen siere straten.
Doen sprac andries ten volke aldus:
‘Mijn meester ihesus christus
Was gehoersam in sine doet
2105
En̄ heefter exemple af gelaten
Ons, te volghene siere straten5,
Dat wi souden gedoechsam sijn,
En̄ oemoedech, dats waerheit fijn.’
Aldus lach andreas
2110
Al den nacht, sijt seker das,
In den kerker, met groten eren,
En̄ predecte den volke dwort ons heren,
Dat omtrent den kerker was.
Des daghes geboet egeas
2115
Dat men andriese dade comen
Vore dordeel, alsic hebbe vernomen.
Doen egeas andriese sach
Sprac hi, alsic u seggen mach:
‘Andries! late dijns gods gebode,
2120
En̄ aenbeede onse gode,
Du salt met groten eren wesen
Met mi.’ Doen sprac andries met desen:
‘Dat ghi mi bidt dats ongevoech6,
U ere ware mi lachter7 genoech,
2125
Daer omme en willics niet ane gaen8.’
Doen egeas hadde verstaen,
Datten andries versmaedt so sere,
Gheboet egeas, die felle9 here
.IJ. quadien sonder waen,
2130
Dat sine ute wert leidden saen,
[p. 538]
En̄ dat sine anden cruce sciere
Bonden, met zeelen1 viere.
Dat geboet die quade tyran,
Om dat soude die heilege man2
2135
Te langher in die pine leven3.
Doen hi daer quam alst es bescreven,
En̄ hi tcruce van verre sach,
Groette hijt alsic u seggen mach:
‘O heilege cruce! gebenedijt
2140
Moetti sijn in alre tijt,
Want ghi hadt van der doet
Vaer, hier te voren, groet;
Nu es ons met u gegeven
Weder deuwelike leven.
2145
Oec es met u sekerlike
Volmaect die bliscap van hemelrike;
Ghi sijt ghechiert met christi4 leden;
Ane u salic hanghen heden
Blidelike en̄ onvervaert.
2150
Dat kent god, ic hebbe u beghaert5
Langhen tijt, dats waerheit fijn.
Gheeft den iongre den meester sijn,
Gheeft mi Christum, die mi cochte
Ane u met sinen bloede onsochte.
2155
Lieve cruce, ontfanc mi dan
Uwen ghetrouwen dienst man6.’
Met desen gebede, dat gi hoert noemen,
Es hi toten cruce comen,
Entie quadien ten selven stonden
2160
Hebben7 ane den cruce gebonden,
Om dat hi soude sijn verdriet
Te langer doeghen. En̄ alst vernamen
Die poertren van der stat te samen,
2165
En̄ egeas broeder stracodes,
[p. 539]
Quamen si daer, des sijt gewes,
En̄ riepen alle sonder waen:
‘Wat hevet donnosel man gedaen
Dien ghi verordeelt sonder scout?’
2170
Andries hinc in des crucen gewout,
Daer hi bekeerde, alsic vernam,
Menegen mensehe die daer quam.
Want hi ane den cruce hinc
Sidelinghe, dats seker dinc;
2175
Soe mochte hi bi naturen
Te langher wale duren,
Want hi hincker ane .ij. daghe,
En̄ bekeerde (dans ghene saghe1)
.XX. .m. menschen wale.
2180
Doen liep dat volc ten selven male
Daer si egease vonden,
Ende dreichden ten selven stonden,
Dat sine doden souden daer.
Egeas hadde groten vaer,
2185
En̄ wouden af hebben ghedaen.
Doen sprac andries, sonder waen,
‘Egeas! lach2 varen̄ dafgode
En̄ houti an die gods gebode,
Soe saltu hebben sekerlike
2190
Die glorie van hemelrike.
Dat si niene beletten die passie mijn,
Want ic hebbe alsoe verstaen
Dat ic niet en sal sijn af-gedaen.’
2195
Tvolc en wouds niet laten daer omme,
Si sijn opt cruce gheclommen,
En̄ wouden af hebben ghedaen.
Doen bat andries gode saen,
Dat hi ontfinghe sinen gheest.
[p. 540]
2200
Mettien, alsict hebbe ghevreest1,
Quam daer dlicht so groet omtrent,
Dat daer sceen (dats bekent)
Soe claer datten niemen conste gesien,
Sijn gheest voer wech mettien,
2205
Na dure van den daghe,
In die glorie, sonder saghe;
Dus wrakene god onse here saen.
Daer egeas soude thuus wert gaen
Quam die duvel, alsict las als2
2210
Ende brac hem den hals.
Die kerstine groeven met eren groet
St. andriese, die daer lach doet,
En̄ leidene in .j. scone graf,
Daert altoes plach op sinen dach
2215
Te vloyene van olien, over waer,
Daer na over menich iaer;
En̄ als .j. vol iaer soude comen
Liept over alsict hebbe vernomen,
En̄ alst arme iaer soude sijn, over-waer,
2220
Bleeft binnen boerde daer.
Nu waent men wel, des sijt gewes,
Dat sijn lichame te roeme3 es,
Maer hoe hi daer es comen,
En hebbic niet vernomen.
2225
Hier latic van st. andriese dwoert,
En̄ segge u van st. bertelmeeuse voert.
[St BERTELMEUS.]
Van .iij. indien doen ons verstaen
Die ystorie, sonder waen,
Die wi vinden int latijn.
2230
Welc dese .iij. indien sijn
Salic u in corter stont
[p. 541]
In dietsche tale maken cont.
Dierste indien, dat verstaet,
Dats daer men tethyopen gaet,
2235
Datter more-lant es geheten;
Dander indien, dat seldi weten,
Es bi tconincrike van meden.
Terde1 indien, bi waerheden,
Es opt ende van erdrike;
2240
Daer comt ane sekerlike
Die wilde2 see occiane,
En bander side3 comter ane
Groet gheberchte en̄ wilt2 lant,
Dat alle menschen es onbecant.
2245
In dit indien, wi lesent dus,
Ghinc dapostel bertelmeus.
Doen hi quam daer int lant,
Ghinc hi in .j. stat daer hi vant
Enen tempel en̄ enen afgod,
2250
Die was geheeten astragod.
Die duvel, die daer binnen was,
Gaf te verstane, alsict las,
Den volke, dat daer was,
Dat hi alle menschen genas
2255
Van allen onghemake, dats waer.
Bertelmeeus bleef wonende daer
Alse .j. pelgrijm twaren.
Tien tide in den tempel waren
Vele sieke, alsic hebbe vernomen,
2260
Die daer omme waren comen
Maer en mochte hem niet gescien4.
Die papen5 vraechden hem mettien,
Waer omme hi tfolc niene ghenas,
Die duvel, die daer binnen was,
[p. 542]
2265
En hadde ghene macht tien male
Te andwoerden eneghe tale.
Doen ghingen die papen, dat was waer,
In .j. stat, niet verre van daer,
Daer .j. ander afgod was,
2270
Die bierit hiet, als ict las,
Om te vraghene bi wat saken
Astragod werende1 siere spraken,
En̄ waer omme hi niene genas saen
Die sieke, alse hi hadde ghedaen
2275
Hier vormaels? Doen antwerde dit
Die quade afgod bierit:
‘U god es soe vaste gebonden
Met geloeyenden ketenen van den stonden,
Dat st. bertelmeeus daer quam,
2280
Dapostel gods (alsict vernam),
Dat hine dar esemen2 no spreken mede.’
Doen vraechdense hem daer ter stede,
Wie die bertelmeeus ware.
Die duvele antwerden openbare:
2285
‘Hi es vrient, sijts ghewes,
Gods, die alles machtich es.
Hi es daer omme hier ghesent,
Dat willic dat ghi bekent3,
Dat over mids hem, sonder waen,
2290
Alle dafgode te niete selen gaen,
Die men anebeedt in jndia.’
Doen vraechdense hem daerna,
Hoe sine mochten kennen dan,
Want daer wandelt so menich man,
2295
Dat si sonder litteekijn4
Niene mochten5 kennen sijn anscijn.
Doen antwoerde die duvel daer:
‘Op sijn hoeft heeft hi bruun haer
En̄ kersp6, ic segge u dit,
2300
En̄ sine huut es al wit;
[p. 543]
Grote oeghen (dats waer),
.J. rechten nose en̄ danscijn claer1,
Hem sijn ghedect sine oren
Met sinen hare, als wijt horen,
2305
Oec heefti den baert lanc,
Hie es een vierscoet4 man,
En hevet .j. wit purper an,
En .j. witten mantel, mede
2310
Van purpre, over5 waerhede,
Dat heeft hi gedregen .XXVI. iaer
Ombesmet, dat es waer,
En̄ dat onversleten mede,
En .c. venien6, dats waerhede,
2315
Neemt hi elkes daghelike,
Ende .c. die ghelike
Neemt hi op elken nacht mede7.
Vore die menschen, selker8 stede,
Sine stemme luudt als .i. bosine9.
2320
Met hem wandelen, sonder pine,
Dinghele van hemelrike,
Die hem en laten sekerlike
Hebben dorst no hongher gheen,
Want si hem dienen al in een.
2325
Hi es altoes blide en̄ hi can wale
Van allen landen alle tale,
En̄ dat ghi om hem vraegt sonder waen,
Hebben hem dinghele nu cont gedaen.
En̄ ghine mogets niet vinden, dats waerheit fijn,
2330
En10 moet bi sinen wille sijn.
Ic biddu, als ghine hebt vonden,
Dat ghi hem bidt ten selven stonden,
[p. 544]
Dat hi hier niet en come,
En̄ mi doe selke onvrome,
2335
Noch alsoe selke pine,
Als astragode, den geselle mine,
Sijns meesters ingele hebben gedaen.’
Hier met liet hi die tale staen,
Bierit, die quade viant.
2340
Die papen keerden weder te hant,
En̄ sochten .ij. daghe, dats waer,
Mer en bescoet1 hem niet .j. haer.
Alst quam op den derden dach,
Riep .j. mensche, die daer lach,
2345
Dien die viant quelde sere:
‘Bertelmeeus! heilege here!
Dijn ghebet verbernt mi nu!’
Dat was die duvel, dat seggic u,
Die daer uten mensch sprac doe.
2350
Doen sprac hem st. bertelmeeus toe:
‘Onsuver gheest! sonder gheluut2
Ic ghebieddi dattu vaers uut.’
Die coninc pollemius
Hadde .j. dochter, wi lesent dus,
2355
Die metten duvel was beseten,
Also wi die waerheit weten.
Doen hi hoerde die niemare,
Dat dapostele gods was dare,
Die den duvel conste verdriven,
2360
Dede hi hem bidden, sonder bliven3,
Dat hi siere dochter woude genesen.
Bertelmeeus ghinc daer met desen,
Aldaer hi die ioncfrou sach,
Die met vele banden gebonden lach;
2365
Want si was in waren saken
Soe wreet, dat haer niemen en dorste genaken.
[p. 545]
Doen geboet dapostel te hande
Dat men haer af dade die bande.
Die knapen en dorstens niet doen wale.
2370
Doen sprac dapostele dese tale:
‘Ontbintse coenlec op mijn waert1
En̄ geeft haer tetene ter vaert;
Die duvel, die in hare es,
Hebbic gebonden, sijts gewes2,
2375
En̄ marghen bringtse daer ic ben’.
Bertelmeeus sciet3 doen van hem.
Des anders daghes dede met staden
Beide kemele en̄ somers4 laden
Die coninc pollemius, met goude
2380
En̄ met zilvere menich foude,
En̄ woudt bertelmeeuse gheven,
En̄ deden soeken, alst es bescreven,
Dore al den langhen dach.
Maer daer en was niemen diene sach
2385
Of diene vant in al den daghe.
Maer in die dageraet quam hi (dans5 geen saghe)
Vore den coninc, sonder waen,
Beslotenre dore vore hem staen
In die camere daer hi in was,
2390
En̄ sprac hem ane, alsict las:
‘Segt mi coninc twi dadi
Met erdschen goede soeken mi,
Met goude, met zilvere en̄ met steenen,
Want al mijn iaghen6 en̄ al mijn meenen
2395
Es te leerne dwoert ons heren
Den volke, en̄ van darcheit7 keren,
En̄ te trecken ter bliscap van hemelrike,
Daer ute quam die gods sone rike8,
Alsoe als wi horen lien9,
2400
En̄ wart gheboren van marien,
En̄ woude an den cruce sterven
Om dat hi ons woude erven
In hemelrike met siere doet,
[p. 546]
En bringen uter hellen noet;
2405
Doen stont hi op in den derden daghe;
Ic saghene, dans ghene saghe,
En̄ oec seide hi ter selver stede,
Doene die duvel coerde1 mede
Met erdschen goede ende hine verwan.
2410
Daer na seide hi hem an
Waer omme men hemelrike sal minnen,
Want daer noit en quam binnen
Hongher, dorst, no coude mede,
No doet, no eneghe seerechede,
2415
Daer omme versmadic derdsche goet,
En̄ sette daer ane minen moet2,
Dat ic die liede van erdrike
Daer gerne brachte sekerlike.
Ic wille u gheleesten3 tuwen lone
2420
In hemelrike dewelike crone,
Op dat4 ghi laten wilt dafgode
En̄ volghen na gods gebode,
En̄ ic wille in uwen tempel gaen,
Daer uwe afgode binnen staen,
2425
En wille den duvel, diere in es,
Houden gebonden, sijt seker des,
Soe dat hi met u tesen male
En sal hebben ghene tale5,
Noch dorren6 teeken doen van spraken,
2430
Op dat ghi u wilt kersten maken.
Ic sal u van sijns selves monde
Doen horen op dese selve stonde
Hoe dat hi u heeft bedroghen
Met siere quaetheit en̄ geloghen7.’
2435
Doen sprac die coninc pollemius
Tote st. bertelmeeuse aldus:
‘Marghen omtrent priemtijt
Willic, dat ghi emmer sijt
In den tempel, en̄ ic sal daer
[p. 547]
2440
Doen comen die papen vorwaer,
En̄ selen den goden doen offerande.
Willen si lien haerre scande
Soe eest recht, dat wise laten
Vorwaert meer1, ende haten
2445
Alle die ghene, die an hem2 bliven’.
Dander dach quam, als wi scriven,
Dattie papen, sonder waen,
Offeren souden; doen quam gegaen
Daer dapostele st. bertholomeus.
2450
Doen begonste die duvel aldus
Te roepene lude, alsic scrive:
‘Laet staen, onsaleghe keytive!
Ne offert mi nemmermere,
Dat ghi niet ten langen sere3
2455
Ne comt, noch int vier;
Want mi hebben dingele hier
Vaste gehouden ende gebonden,
Dingele gods, die4 in sonden
Die ioden an den cruce hingen,
2460
Die daer-na quam in ware dingen
Ter helle, en̄ heeft onsen meester gevaen
En̄ heeftene gebonden saen
Met gloeyenden ketenen, dats waerhede.
Occ leedde hi ute onser stede
2465
Sine vriende, die daer in waren
En̄ voeren met harre5 scoenre scare
In die glorie van hemelrike.
Des derds daghes verrees hi sekerlike
Van der doet, dats waerheit fijn,
2470
En̄ gaf sijn cruce den apostelen sijn
Tenen scilde, sonder waen,
En hietse al erdrike dor-gaen
Predeken tgeloeve, sijts ghewes,
Datter een hier binnen es
2475
Van sinen apostelen, die mi gebonden
[p. 548]
Heeft gehouden van dien stonden,
Dat hi quam binnen der stede,
Met gloeyenden ketenen, dats waerhede.
Bidt hem dat hi mi late varen,
2480
Ic wille gheloven1, sonder sparen,
Dat ic niet hier weder en come
En̄ late mi elre doen mine vrome2
Daer ic mach bedrieghen liede aldus.’
Doen sprac dapostel bertelmeus:
2485
‘Nu merct welc een god
Met u heeft gehouden spod,
En̄ dien ghi doet also selke ere
Alse ghi soudt3 doen onsen here.
Nochtan willic u, sonder hale4,
2490
Te hemelrike doen comen wale
Op dat ghi wilt sonder waen
Theileghe doepsel ontfaen,
En̄ brect dafgode hier optie stede.’
Si begonstens, ic segt u mede,
2495
Sine constent gebreken in ghere maniere.
Doen sprac st. bertelmeeus sciere:
‘Die duvel, diere inne es,
Houdet geheel, des sijt gewes.
Mer tiersten5 dat hi es ontbonden
2500
Hi saelt breken ten selven stonden
Of ic worpene in der helle gront.’
Doen geboet hi hem ter selver stont,
Dat hine lette6 min no mee,
Hine brake al dat beelde ontwee,
2505
En̄ alle, die in den tempel waren;
En̄ dan voere, sonder sparen,
In die woestine, dat verstaet,
Daer vogel en vliegt no beeste en gaet,
No mensche en wandelt mede.
[p. 549]
2510
Doen voer hi ute daer ter stede
En̄ braect al te sticken mede,
Daert liede saghen harde vele.
Dats daer twint1 en bleef geheel.
Doen riep van den volke dmeeste deel:
2515
‘Daer bertelmeeus af predect sonder spod,
Dat es een ghewarech2 god.’
Doen tvolc hadde geseit dese tale
Quam dingel gods ten selven male
En̄ maecte daer .j. cruce, sonder waen,
2520
Ane die viere hoerneke saen.
Dese engel hadde .ij. vlogele, dats waer,
Diet daer maecten soe claer3,
Dat ict niet conste geseggen wale,
En̄ sprac te hem dese tale:
2525
‘God, die mi hier heeft gesent,
Heeft u ghenesen, dats bekent,
Om sijns apostels bede,
Van al sduvels mogenthede,
Ende van al siere bedriechnessen;
2530
Dat ghi des niene selt messen,
Hebbic u sekerheit ghedaen4
Metten cruce, dat ghi hier siet staen.’
Doen sprac dingel voert mettien:
‘Wildi uwen god sien,
2535
Die ghi hebt anebeedt tote hare5?
Ic salne u toenen openbare,
Maer en vervaert u niet,
Sechent6 u als ghine siet,
Sone deert hi u niet, sijt seker des.’
2540
Doen toendi hem .j. die suarter es
Dan noit moer van moriane.
Die duvel daer ic af vermane7
Hadde enen langhen baert;
Sijn haer hinc hem neder waert
[p. 550]
2545
Tote sinen voeten, dats waerhede.
Sine oghen waren vierech mede;
Het voer1 oec ute sinen monde
Grote vlamme ter selver stonde;
2550
Sulfer en̄ vier, dat sere stanc.
Hi hadde oec .ij. vlogele twaren,
Die scerper vele dan elsenen waren,
En̄ hem waren sine hande gebonden
Met geloeyenden ketenen tien stonden
2555
Achter op sinen rugghe doe.
Doen sprac hem dingel ons heren toe:
‘Om dat ghi des apostels gebod daedt
Salic u laten gaen ongescaedt.’
Doen hi daer ongebonden was,
2560
Gheboet hi hem alsic las
Dat hi voere, sonder beide,
In die woestine met haestecheide,
Alse hem dapostel hadde bevolen,
Ende daer bleve sonder dolen
2565
Ghebonden toten doemsdage,
Dus voer hi wech met groter clage.
En̄ dingel ons heren sekerlike
Voer oec henen haestelike
Alse hi die benedixie hadde gegeven.
2570
Die coninc, en alle die daer bleven
Sijn ghedoept als ghi hoert dus,
En̄ die coninc pollemius
Heeft sine crone ghelaten4
En̄ volchde st. bertelmeeus straten5.
1Indien gij hen niet verlaat, verzaakt.
1Er staat geen Judea in het Hs., gelijk men mogelijk denken zoû. Vergelijk overigens den aanvang van St. Bertelmeüs-legende, hierachter.
2Zij hem.
3Dat het.
4Lijden.
3Dat het.
5Durf ik.
6Plaats.
1Dat het.
2Voor.
3Of - of.
3Of - of.
4Lijden.
5De uitgang op e was vroeger ook een vorm van den accusatief.
6Bekeeren.
7Inspanning zoowel van stoffelijke als zedelijke krachten.
8Ter oorzake van.
9Geopend.
10Weldra. Eng. soon.
11Deed hem.
12Aanstonds.
1Waarlijk.
2Gedood.
3Minachting, hoon, smaad.
4Aandeed.
5Wegen.
6Onvoegelijk of schande.
7Uwe vereering ware mij ten smaad.
8Ontvangen.
9Kwaad, wreed.
1Touwen.
2Zie hier weder eene verdraaide constructie.
3Versta: anders zouden ze hem niet gebonden maar wel genageld hebben. Zie v. 2160-2164.
4Het Hs. heeft het bekende xp̄c.
5God weet hoe ik u begeerd heb.
6Aanvaard mij als uw vazal.
7Hebben hem.
8Wouden of wilden hem.
9Nagelen.
1Dit is geen sprookje of vertelsel.
2Gebiedende wijs van laen, contractie van laten, zoo ook doch, imper. van doen. Zie het Glossarium v.d. Lekensp. op lach.
3Indien het.
4Kan.