Dietsche Warande. Jaargang 1

auteur: [tijdschrift] Dietsche Warande

bron: De Dietsche Warande. Jaargang 1. C.L. van Langenhuysen, Amsterdam 1855

verantwoording

inhoudsopgave

doorzoek de hele tekst

downloads

DBNL vignet

i.s.m.



[p. 533]
Der Ystorien bloeme.
III. (Zie N^o IV, bl. 361.) [S^t ANDREAS.] Die heilege apostele andreas 1960 Quam int lant van asien, alsiet las, Daer hi bekeerde ter kerstene hant Vele liede, die hi daer vant. Doen was .j. riddre te patras, Die was geheeten egeas. 1965 In die stat quam andreas En̄ sprac hem ane, geloeft mi das, In deser maniere, als gi selt horen. ‘Du, die rechtre best vercoren Over menschen van erdrike, 1970 Du moets kennen waerlike Den rechtre, die in hemelrike es, En̄ laten, des sijt ghewes, Dafgode, die doef sijn en̄ stom mede, Want sine conen in ghene stede, 1975 Hem selven gehelpen no andren man. Dune comst haers af1, ic segdi dan, Dattu selt in der helle gront Wesen alsoe lange stont, Alse god op hemelrike sal wesen.’ 1980 Egeas antwoerde met desen, ‘Du best andries, die destruweerst Onse gode, ende leerst Den volke .j. valsche leeringe, Dattie romeine sonderlinghe
[p. 534]
1985 Hebben verboden openbare, Datter niemen en volghe nare; Wiere na volcht, sonder bliven, Dat menne vollec1 soude ontliven.’ Andries antwerde: ‘Wats u gesciet? 1990 Die romeine en weten niet Dat onse here van hemelrike Es comen in erdrike, En̄ doechde pine en̄ armoede En̄ heeft gecocht met sinen bloede 1995 En̄ sal hem gheven dewelec leven, Die dese afgode willen begheven, Dat nochtan ghene gode en sijn, Maer duvele, dats waerheit fijn, Die hem pinen bi daghe en̄ bi nachte, 2000 Hoe si den mensche moghen wachten2 En̄ doen werken ieghen gode, En̄ doen breken sine gebode. En̄ alsi die menschen hebben geleidt Soe lange iegen die waerheit 2005 Dat hi comt tote siere doet3 Dan comense met bliscapen groet, En̄ nemen die arme ziele daer En̄ voerense in den groeten vaer Van der helle, sonder waen. 2010 Wille wi merken en̄ verstaen, Soe vint men noch, dese gelike, Vele af gode in erdrike; Want wat die mensche boven gode Mint, dat sijn afgode, 2015 En̄ dats al des duvels raet. Nu merct hier op en̄ verstaet, Dat ghire te tide afkeert, Alsoe ons dystorie leert, Dat ghi niet, ten achtersten stonden, 2020 In sduvels dienste en wert vonden, En̄ met hem altoes moet bliven.’ Nu willic u mine materie scriven:
[p. 535]
Doen antwoerde egeas: ‘Dese woerde, andreas! 2025 Die sijn valsch al sonder waen, Want jhesus liet hem den ioden vaen, Doe hi predecte in jndia1; Sijns ondancs hingen sine2 daerna Ane den cruce, dats waerhede.’ 2030 Doen antwerde andries ter stede: ‘Woutstu kennen, egeas! Dat3 van sterker minne was, Dattie sceppre van hemelrike Woude doeghen4 sekerlike, 2035 Van rechter minne sonder bedwanc, Ghi soudes hem weten danc.’ Doen sprac egeas dese woert: ‘Andries! ghi dunct mi verdoert, Dat ghi ons wilt seggen das, 2040 Dat3 bi sinen wille was, Want wi weten voor waerheit fijn, Datten verriet die jongre sijn, En̄ datten die ioden daden vaen En̄ baden haren rechtre saen 2045 Dat hine cruuste; als hi dede.’ Doen antwoerde daer ter stede Andries, en̄ sprac ten selven male: ‘Daeromme derric5 seggen wale, Dat bi sinen wille was; 2050 Ic was met hem, sijt seker das, In den huse daer hi at, Ende daer hi voer seide dat, Dat hi verraden soude wesen daer. Oec kendi wale vor waer, 2055 Die stat6 daer hi gevaen soude wesen. En̄ oec vor seide hi met desen Sine doet, en̄ sine verrisenesse mede Vor seide hi aldaer ter stede.
[p. 536]
Dit gesciede al alsoe, 2060 Want ic saegt, des benic vroc. Daer omme ben ic wel seker das, Dat1 bi sinen wille was, Want hijt te voren wisten wale.’ Doen antwoerde egeas dese tale: 2065 ‘Andries! mi wondert van desen, Dat ghi vroet wilt wesen, Dat ghi dien houd over2 god Dien die ioden als enen sod Daden ane den cruce hangen, 2070 Weder3 met wille so3 met bedwange, Dat latic sijn also alst es.’ Doe sprac andries: ‘Sijts gewes, Dat grote salecheit es nu Ane den cruce, dat seggic u; 2075 Want onse behoeder wouder an sterven, Om dat hi ons woude erven In hemelrike, dat wi verloren Bi adame hadden te voren; Daer omme seggic lude en̄ stille 2080 Dat al was bi sinen wille Dat hi toten doeghene4 quam.’ Doen egeas dat vernam Dat hi andriese5 niet conste verkeren6 Sprac hi: ‘Andries. ic sal u leren 2085 Uwes crucen salecheit: Want ghi moet uwen aerbeit7 Emmer ane den cruce liden.’ Doen sprac andries ten selven tiden: ‘Dats mi .j. bliscap sonder gelike 2090 Dat mi die porte van hemelrike Over mids8 tcruce es ont-daen9 En̄ ic daer in sal comen saen10 En̄ in die bliscap zal varen.’ Doen deden11 sonder sparen12
[p. 537]
2095 In enen kerer egeas. Doen daer in was andreas Quam tfolc van den lande daer En̄ wouden egeas over-waer1, Hebben doet2, of hi soude laten 2100 Andriese gaen siere straten. Doen sprac andries ten volke aldus: ‘Mijn meester ihesus christus Was gehoersam in sine doet En̄ in donwerde3, die men hem boet4, 2105 En̄ heefter exemple af gelaten Ons, te volghene siere straten5, Dat wi souden gedoechsam sijn, En̄ oemoedech, dats waerheit fijn.’ Aldus lach andreas 2110 Al den nacht, sijt seker das, In den kerker, met groten eren, En̄ predecte den volke dwort ons heren, Dat omtrent den kerker was. Des daghes geboet egeas 2115 Dat men andriese dade comen Vore dordeel, alsic hebbe vernomen. Doen egeas andriese sach Sprac hi, alsic u seggen mach: ‘Andries! late dijns gods gebode, 2120 En̄ aenbeede onse gode, Du salt met groten eren wesen Met mi.’ Doen sprac andries met desen: ‘Dat ghi mi bidt dats ongevoech6, U ere ware mi lachter7 genoech, 2125 Daer omme en willics niet ane gaen8.’ Doen egeas hadde verstaen, Datten andries versmaedt so sere, Gheboet egeas, die felle9 here .IJ. quadien sonder waen, 2130 Dat sine ute wert leidden saen,
[p. 538]
En̄ dat sine anden cruce sciere Bonden, met zeelen1 viere. Dat geboet die quade tyran, Om dat soude die heilege man2 2135 Te langher in die pine leven3. Doen hi daer quam alst es bescreven, En̄ hi tcruce van verre sach, Groette hijt alsic u seggen mach: ‘O heilege cruce! gebenedijt 2140 Moetti sijn in alre tijt, Want ghi hadt van der doet Vaer, hier te voren, groet; Nu es ons met u gegeven Weder deuwelike leven. 2145 Oec es met u sekerlike Volmaect die bliscap van hemelrike; Ghi sijt ghechiert met christi4 leden; Ane u salic hanghen heden Blidelike en̄ onvervaert. 2150 Dat kent god, ic hebbe u beghaert5 Langhen tijt, dats waerheit fijn. Gheeft den iongre den meester sijn, Gheeft mi Christum, die mi cochte Ane u met sinen bloede onsochte. 2155 Lieve cruce, ontfanc mi dan Uwen ghetrouwen dienst man6.’ Met desen gebede, dat gi hoert noemen, Es hi toten cruce comen, Entie quadien ten selven stonden 2160 Hebben7 ane den cruce gebonden, En̄ en wouden8 nichelen9 niet, Om dat hi soude sijn verdriet Te langer doeghen. En̄ alst vernamen Die poertren van der stat te samen, 2165 En̄ egeas broeder stracodes,
[p. 539]
Quamen si daer, des sijt gewes, En̄ riepen alle sonder waen: ‘Wat hevet donnosel man gedaen Dien ghi verordeelt sonder scout?’ 2170 Andries hinc in des crucen gewout, Daer hi bekeerde, alsic vernam, Menegen mensehe die daer quam. Want hi ane den cruce hinc Sidelinghe, dats seker dinc; 2175 Soe mochte hi bi naturen Te langher wale duren, Want hi hincker ane .ij. daghe, En̄ bekeerde (dans ghene saghe1) .XX. .m. menschen wale. 2180 Doen liep dat volc ten selven male Daer si egease vonden, Ende dreichden ten selven stonden, Dat sine doden souden daer. Egeas hadde groten vaer, 2185 En̄ wouden af hebben ghedaen. Doen sprac andries, sonder waen, ‘Egeas! lach2 varen̄ dafgode En̄ houti an die gods gebode, Soe saltu hebben sekerlike 2190 Die glorie van hemelrike. Oec biddic den volke, oft3 mach4 sijn, Dat si niene beletten die passie mijn, Want ic hebbe alsoe verstaen Dat ic niet en sal sijn af-gedaen.’ 2195 Tvolc en wouds niet laten daer omme, Si sijn opt cruce gheclommen, En̄ wouden af hebben ghedaen. Doen bat andries gode saen, Dat hi ontfinghe sinen gheest.
[p. 540]
2200 Mettien, alsict hebbe ghevreest1, Quam daer dlicht so groet omtrent, Dat daer sceen (dats bekent) Soe claer datten niemen conste gesien, Sijn gheest voer wech mettien, 2205 Na dure van den daghe, In die glorie, sonder saghe; Dus wrakene god onse here saen. Daer egeas soude thuus wert gaen Quam die duvel, alsict las als2 2210 Ende brac hem den hals. Die kerstine groeven met eren groet St. andriese, die daer lach doet, En̄ leidene in .j. scone graf, Daert altoes plach op sinen dach 2215 Te vloyene van olien, over waer, Daer na over menich iaer; En̄ als .j. vol iaer soude comen Liept over alsict hebbe vernomen, En̄ alst arme iaer soude sijn, over-waer, 2220 Bleeft binnen boerde daer. Nu waent men wel, des sijt gewes, Dat sijn lichame te roeme3 es, Maer hoe hi daer es comen, En hebbic niet vernomen. 2225 Hier latic van st. andriese dwoert, En̄ segge u van st. bertelmeeuse voert. [S^t BERTELMEUS.] Van .iij. indien doen ons verstaen Die ystorie, sonder waen, Die wi vinden int latijn. 2230 Welc dese .iij. indien sijn Salic u in corter stont
[p. 541]
In dietsche tale maken cont. Dierste indien, dat verstaet, Dats daer men tethyopen gaet, 2235 Datter more-lant es geheten; Dander indien, dat seldi weten, Es bi tconincrike van meden. Terde1 indien, bi waerheden, Es opt ende van erdrike; 2240 Daer comt ane sekerlike Die wilde2 see occiane, En bander side3 comter ane Groet gheberchte en̄ wilt2 lant, Dat alle menschen es onbecant. 2245 In dit indien, wi lesent dus, Ghinc dapostel bertelmeus. Doen hi quam daer int lant, Ghinc hi in .j. stat daer hi vant Enen tempel en̄ enen afgod, 2250 Die was geheeten astragod. Die duvel, die daer binnen was, Gaf te verstane, alsict las, Den volke, dat daer was, Dat hi alle menschen genas 2255 Van allen onghemake, dats waer. Bertelmeeus bleef wonende daer Alse .j. pelgrijm twaren. Tien tide in den tempel waren Vele sieke, alsic hebbe vernomen, 2260 Die daer omme waren comen Maer en mochte hem niet gescien4. Die papen5 vraechden hem mettien, Waer omme hi tfolc niene ghenas, Die duvel, die daer binnen was,
[p. 542]
2265 En hadde ghene macht tien male Te andwoerden eneghe tale. Doen ghingen die papen, dat was waer, In .j. stat, niet verre van daer, Daer .j. ander afgod was, 2270 Die bierit hiet, als ict las, Om te vraghene bi wat saken Astragod werende1 siere spraken, En̄ waer omme hi niene genas saen Die sieke, alse hi hadde ghedaen 2275 Hier vormaels? Doen antwerde dit Die quade afgod bierit: ‘U god es soe vaste gebonden Met geloeyenden ketenen van den stonden, Dat st. bertelmeeus daer quam, 2280 Dapostel gods (alsict vernam), Dat hine dar esemen2 no spreken mede.’ Doen vraechdense hem daer ter stede, Wie die bertelmeeus ware. Die duvele antwerden openbare: 2285 ‘Hi es vrient, sijts ghewes, Gods, die alles machtich es. Hi es daer omme hier ghesent, Dat willic dat ghi bekent3, Dat over mids hem, sonder waen, 2290 Alle dafgode te niete selen gaen, Die men anebeedt in jndia.’ Doen vraechdense hem daerna, Hoe sine mochten kennen dan, Want daer wandelt so menich man, 2295 Dat si sonder litteekijn4 Niene mochten5 kennen sijn anscijn. Doen antwoerde die duvel daer: ‘Op sijn hoeft heeft hi bruun haer En̄ kersp6, ic segge u dit, 2300 En̄ sine huut es al wit;
[p. 543]
Grote oeghen (dats waer), .J. rechten nose en̄ danscijn claer1, Hem sijn ghedect sine oren Met sinen hare, als wijt horen, 2305 Oec heefti den baert lanc, En̄ somech grau2 haer daer in ghemanc3; Hie es een vierscoet4 man, En hevet .j. wit purper an, En .j. witten mantel, mede 2310 Van purpre, over5 waerhede, Dat heeft hi gedregen .XXVI. iaer Ombesmet, dat es waer, En̄ dat onversleten mede, En .c. venien6, dats waerhede, 2315 Neemt hi elkes daghelike, Ende .c. die ghelike Neemt hi op elken nacht mede7. Vore die menschen, selker8 stede, Sine stemme luudt als .i. bosine9. 2320 Met hem wandelen, sonder pine, Dinghele van hemelrike, Die hem en laten sekerlike Hebben dorst no hongher gheen, Want si hem dienen al in een. 2325 Hi es altoes blide en̄ hi can wale Van allen landen alle tale, En̄ dat ghi om hem vraegt sonder waen, Hebben hem dinghele nu cont gedaen. En̄ ghine mogets niet vinden, dats waerheit fijn, 2330 En10 moet bi sinen wille sijn. Ic biddu, als ghine hebt vonden, Dat ghi hem bidt ten selven stonden,
[p. 544]
Dat hi hier niet en come, En̄ mi doe selke onvrome, 2335 Noch alsoe selke pine, Als astragode, den geselle mine, Sijns meesters ingele hebben gedaen.’ Hier met liet hi die tale staen, Bierit, die quade viant. 2340 Die papen keerden weder te hant, En̄ sochten .ij. daghe, dats waer, Mer en bescoet1 hem niet .j. haer. Alst quam op den derden dach, Riep .j. mensche, die daer lach, 2345 Dien die viant quelde sere: ‘Bertelmeeus! heilege here! Dijn ghebet verbernt mi nu!’ Dat was die duvel, dat seggic u, Die daer uten mensch sprac doe. 2350 Doen sprac hem st. bertelmeeus toe: ‘Onsuver gheest! sonder gheluut2 Ic ghebieddi dattu vaers uut.’ Die coninc pollemius Hadde .j. dochter, wi lesent dus, 2355 Die metten duvel was beseten, Also wi die waerheit weten. Doen hi hoerde die niemare, Dat dapostele gods was dare, Die den duvel conste verdriven, 2360 Dede hi hem bidden, sonder bliven3, Dat hi siere dochter woude genesen. Bertelmeeus ghinc daer met desen, Aldaer hi die ioncfrou sach, Die met vele banden gebonden lach; 2365 Want si was in waren saken Soe wreet, dat haer niemen en dorste genaken.
[p. 545]
Doen geboet dapostel te hande Dat men haer af dade die bande. Die knapen en dorstens niet doen wale. 2370 Doen sprac dapostele dese tale: ‘Ontbintse coenlec op mijn waert1 En̄ geeft haer tetene ter vaert; Die duvel, die in hare es, Hebbic gebonden, sijts gewes2, 2375 En̄ marghen bringtse daer ic ben’. Bertelmeeus sciet3 doen van hem. Des anders daghes dede met staden Beide kemele en̄ somers4 laden Die coninc pollemius, met goude 2380 En̄ met zilvere menich foude, En̄ woudt bertelmeeuse gheven, En̄ deden soeken, alst es bescreven, Dore al den langhen dach. Maer daer en was niemen diene sach 2385 Of diene vant in al den daghe. Maer in die dageraet quam hi (dans5 geen saghe) Vore den coninc, sonder waen, Beslotenre dore vore hem staen In die camere daer hi in was, 2390 En̄ sprac hem ane, alsict las: ‘Segt mi coninc twi dadi Met erdschen goede soeken mi, Met goude, met zilvere en̄ met steenen, Want al mijn iaghen6 en̄ al mijn meenen 2395 Es te leerne dwoert ons heren Den volke, en̄ van darcheit7 keren, En̄ te trecken ter bliscap van hemelrike, Daer ute quam die gods sone rike8, Alsoe als wi horen lien9, 2400 En̄ wart gheboren van marien, En̄ woude an den cruce sterven Om dat hi ons woude erven In hemelrike met siere doet,
[p. 546]
En bringen uter hellen noet; 2405 Doen stont hi op in den derden daghe; Ic saghene, dans ghene saghe, En̄ oec seide hi ter selver stede, Doene die duvel coerde1 mede Met erdschen goede ende hine verwan. 2410 Daer na seide hi hem an Waer omme men hemelrike sal minnen, Want daer noit en quam binnen Hongher, dorst, no coude mede, No doet, no eneghe seerechede, 2415 Daer omme versmadic derdsche goet, En̄ sette daer ane minen moet2, Dat ic die liede van erdrike Daer gerne brachte sekerlike. Ic wille u gheleesten3 tuwen lone 2420 In hemelrike dewelike crone, Op dat4 ghi laten wilt dafgode En̄ volghen na gods gebode, En̄ ic wille in uwen tempel gaen, Daer uwe afgode binnen staen, 2425 En wille den duvel, diere in es, Houden gebonden, sijt seker des, Soe dat hi met u tesen male En sal hebben ghene tale5, Noch dorren6 teeken doen van spraken, 2430 Op dat ghi u wilt kersten maken. Ic sal u van sijns selves monde Doen horen op dese selve stonde Hoe dat hi u heeft bedroghen Met siere quaetheit en̄ geloghen7.’ 2435 Doen sprac die coninc pollemius Tote st. bertelmeeuse aldus: ‘Marghen omtrent priemtijt Willic, dat ghi emmer sijt In den tempel, en̄ ic sal daer
[p. 547]
2440 Doen comen die papen vorwaer, En̄ selen den goden doen offerande. Willen si lien haerre scande Soe eest recht, dat wise laten Vorwaert meer1, ende haten 2445 Alle die ghene, die an hem2 bliven’. Dander dach quam, als wi scriven, Dattie papen, sonder waen, Offeren souden; doen quam gegaen Daer dapostele st. bertholomeus. 2450 Doen begonste die duvel aldus Te roepene lude, alsic scrive: ‘Laet staen, onsaleghe keytive! Ne offert mi nemmermere, Dat ghi niet ten langen sere3 2455 Ne comt, noch int vier; Want mi hebben dingele hier Vaste gehouden ende gebonden, Dingele gods, die4 in sonden Die ioden an den cruce hingen, 2460 Die daer-na quam in ware dingen Ter helle, en̄ heeft onsen meester gevaen En̄ heeftene gebonden saen Met gloeyenden ketenen, dats waerhede. Occ leedde hi ute onser stede 2465 Sine vriende, die daer in waren En̄ voeren met harre5 scoenre scare In die glorie van hemelrike. Des derds daghes verrees hi sekerlike Van der doet, dats waerheit fijn, 2470 En̄ gaf sijn cruce den apostelen sijn Tenen scilde, sonder waen, En hietse al erdrike dor-gaen Predeken tgeloeve, sijts ghewes, Datter een hier binnen es 2475 Van sinen apostelen, die mi gebonden
[p. 548]
Heeft gehouden van dien stonden, Dat hi quam binnen der stede, Met gloeyenden ketenen, dats waerhede. Bidt hem dat hi mi late varen, 2480 Ic wille gheloven1, sonder sparen, Dat ic niet hier weder en come En̄ late mi elre doen mine vrome2 Daer ic mach bedrieghen liede aldus.’ Doen sprac dapostel bertelmeus: 2485 ‘Nu merct welc een god Met u heeft gehouden spod, En̄ dien ghi doet also selke ere Alse ghi soudt3 doen onsen here. Nochtan willic u, sonder hale4, 2490 Te hemelrike doen comen wale Op dat ghi wilt sonder waen Theileghe doepsel ontfaen, En̄ brect dafgode hier optie stede.’ Si begonstens, ic segt u mede, 2495 Sine constent gebreken in ghere maniere. Doen sprac st. bertelmeeus sciere: ‘Die duvel, diere inne es, Houdet geheel, des sijt gewes. Mer tiersten5 dat hi es ontbonden 2500 Hi saelt breken ten selven stonden Of ic worpene in der helle gront.’ Doen geboet hi hem ter selver stont, Dat hine lette6 min no mee, Hine brake al dat beelde ontwee, 2505 En̄ alle, die in den tempel waren; En̄ dan voere, sonder sparen, In die woestine, dat verstaet, Daer vogel en vliegt no beeste en gaet, No mensche en wandelt mede.
[p. 549]
2510 Doen voer hi ute daer ter stede En̄ braect al te sticken mede, Daert liede saghen harde vele. Dats daer twint1 en bleef geheel. Doen riep van den volke dmeeste deel: 2515 ‘Daer bertelmeeus af predect sonder spod, Dat es een ghewarech2 god.’ Doen tvolc hadde geseit dese tale Quam dingel gods ten selven male En̄ maecte daer .j. cruce, sonder waen, 2520 Ane die viere hoerneke saen. Dese engel hadde .ij. vlogele, dats waer, Diet daer maecten soe claer3, Dat ict niet conste geseggen wale, En̄ sprac te hem dese tale: 2525 ‘God, die mi hier heeft gesent, Heeft u ghenesen, dats bekent, Om sijns apostels bede, Van al sduvels mogenthede, Ende van al siere bedriechnessen; 2530 Dat ghi des niene selt messen, Hebbic u sekerheit ghedaen4 Metten cruce, dat ghi hier siet staen.’ Doen sprac dingel voert mettien: ‘Wildi uwen god sien, 2535 Die ghi hebt anebeedt tote hare5? Ic salne u toenen openbare, Maer en vervaert u niet, Sechent6 u als ghine siet, Sone deert hi u niet, sijt seker des.’ 2540 Doen toendi hem .j. die suarter es Dan noit moer van moriane. Die duvel daer ic af vermane7 Hadde enen langhen baert; Sijn haer hinc hem neder waert
[p. 550]
2545 Tote sinen voeten, dats waerhede. Sine oghen waren vierech mede; Het voer1 oec ute sinen monde Grote vlamme ter selver stonde; Ute sinen noselocken2 dranc3 2550 Sulfer en̄ vier, dat sere stanc. Hi hadde oec .ij. vlogele twaren, Die scerper vele dan elsenen waren, En̄ hem waren sine hande gebonden Met geloeyenden ketenen tien stonden 2555 Achter op sinen rugghe doe. Doen sprac hem dingel ons heren toe: ‘Om dat ghi des apostels gebod daedt Salic u laten gaen ongescaedt.’ Doen hi daer ongebonden was, 2560 Gheboet hi hem alsic las Dat hi voere, sonder beide, In die woestine met haestecheide, Alse hem dapostel hadde bevolen, Ende daer bleve sonder dolen 2565 Ghebonden toten doemsdage, Dus voer hi wech met groter clage. En̄ dingel ons heren sekerlike Voer oec henen haestelike Alse hi die benedixie hadde gegeven. 2570 Die coninc, en alle die daer bleven Sijn ghedoept als ghi hoert dus, En̄ die coninc pollemius Heeft sine crone ghelaten4 En̄ volchde st. bertelmeeus straten5.	1Indien gij hen niet verlaat, verzaakt. 1Ten spoedigste. 2Bewaken, beloeren. 3Dat hij sterft. 1Er staat geen Judea in het Hs., gelijk men mogelijk denken zoû. Vergelijk overigens den aanvang van S^t. Bertelmeüs-legende, hierachter. 2Zij hem. 3Dat het. 4Lijden. 3Dat het. 5Durf ik. 6Plaats. 1Dat het. 2Voor. 3Of - of. 3Of - of. 4Lijden. 5De uitgang op e was vroeger ook een vorm van den accusatief. 6Bekeeren. 7Inspanning zoowel van stoffelijke als zedelijke krachten. 8Ter oorzake van. 9Geopend. 10Weldra. Eng. soon. 11Deed hem. 12Aanstonds. 1Waarlijk. 2Gedood. 3Minachting, hoon, smaad. 4Aandeed. 5Wegen. 6Onvoegelijk of schande. 7Uwe vereering ware mij ten smaad. 8Ontvangen. 9Kwaad, wreed. 1Touwen. 2Zie hier weder eene verdraaide constructie. 3Versta: anders zouden ze hem niet gebonden maar wel genageld hebben. Zie v. 2160-2164. 4Het Hs. heeft het bekende xp̄c. 5God weet hoe ik u begeerd heb. 6Aanvaard mij als uw vazal. 7Hebben hem. 8Wouden of wilden hem. 9Nagelen. 1Dit is geen sprookje of vertelsel. 2Gebiedende wijs van laen, contractie van laten, zoo ook doch, imper. van doen. Zie het Glossarium v.d. Lekensp. op lach. 3Indien het. 4Kan. 1Gevreischt (gevorscht), vernomen, verstaan. 2Om het rijm hier als, elders also. 3Romen. 1Het derde. 2Woest. 3Aan den anderen kant. Elders vindt men banderside aaneegeschreven. 2Woest. 4In dezen regel beteekent hem hun, en niet niets, zoodat de zin is: Maar er geschiede hun niets, d.i.: zij bleven, zoo als zij waren. 5Priesters. 1Afweren, afwijzen en bij uitbreiding weigeren. Het moet blijkbaar zijn ‘werende was’ of ‘werede’. 2Durfde ademhalen. 3Weet. 4Kenof blijkteeken. 5Konden. 6Kroes. 1Helder. 2Grijs. 3Gemengd, onder een. 4Tamelijk lang, goed gebouwd. Wij spreken nog van een' vierkant' man en een' achtkanten boer. 5Voor. 6Gebed om vergeving. Men vindt dit woord ook bij Velthem. Sp. H. bl. 295 lett. k. waar deze het verklaart door vergiffenis; bij Van Vloten, Prozastukken, bl. 300, welke het onverklaard laat, en in de Twijspraeck der Creaturen, in de 81^ste samenspraak. Het Latijnsche Venia, waaraan het ontleend is, heeft ook verschillende beteekenissen. 7Ook. 8Menige. 9Bazuin. 10Ten zij het, of het. 1Bescoet, imperf. van beschieten, d.i. baten, helpen. Van daar nog ons beschot voor bate, voordeel. 2Dit sonder gheluut slaat niet op gheest, want dan zou hij twee regels vroeger niet gesproken hebben; maar deze verdraaide constructie wordt begrijpelijk, als men sonder gheluut op dattu laat volgen. 3Onmiddellijk, zonder toeven. 1Woord. 2Wees daarvan zeker. 3Scheidde. 4Lastpaarden. 5Dat en es = dat is niet. 6Streven. 7Zonde, boosheid. 8Heerlijk. 9Verhalen, vermelden 1In verzoeking bracht. 2En bevlijtig mij daartoe. 3Verwerven, verschaffen. Ang. Sax: gelaestan. 4Indien. 5Zijn mond tegen u niet zal durven opdoen. 6Durven. 7Logens. 1Voortaan. 2Hen. 3Smart. 4Waarschijnlijk eene fout van den afschrijver, lees dien. 5Harer, thans hunner. 1Beloven, gelofte doen. 2Bate. 3In het Mnl. heeft sullen of selen somtijds de beteekenis van moeten, even als nog heden in het Engelsch. Hier beteekent soudt, moest. 4Ik wil het u niet verzwijgen of verbergen. Ik zeg het u ronduit. 5Zoodra als. 6Talme. 1Niets. 2Waarachtig. 3Welke zulk een licht van zich afgaven, welke zoo veel licht verspreidden. 4Heb ik u plechtig bij het Kruis verzekerd. 5Hier. 6Kruist u of maakt een kruis. 7Melding maak. 1Er kwam. 2Neusgaten. 3Drong, kwam met kracht. 4Afgelegd, vaarwel gezegd. 5En volgde St. Bartolomeus, waar hij ging, of volgde zijne schreden.

Dietsche Warande. Jaargang 1

Dietsche Warande. Jaargang 1

Der Ystorien bloeme.

III. (Zie No IV, bl. 361.)

III.
(Zie N^o IV, bl. 361.)