[p. 58]
30.
Hier beginnen de Geusen haer hert wederom te halen, ende openbaren hen met
Graef Lodewijck in Groeningerlant,
daer sy eenen victorieusen Slach erworven hebben, tusschen
Heyligherlee ende Winschoten.
+
Op de wijse des ij. Psalms Uutenhove.
Mijn Siel verblijdt haer in den Heer
Sijn hulp doet my opspringhen
2.:
Dus wilt met my tot zijnder eer,
Een danckbaer Liedt nu singhen:
5
Want Wonder wracht zijn stercke handt,
Hy heeft zijn Volck ghedaen bystant,
In het Landt van Groeninghen.
Op den dryentwintichsten Mey,
Des avonts na ses uren,
10
Soo wert ghehoort een groot gheschrey,
Van alle den Nabueren,
Theyligerlee en daer ontrent,
Daer Gods ghenade wert bekent,
In zijnes Strijdts uutvueren
14..
15
Graef Lodewijck tooch uut den Dam
15.,
Na dees voorseyde stede:
Sijn Broeder Adolf met hem quam,
Graef Joost Schouwenburch
18. mede:
Met menich Lantsknecht onbeducht,
20
Alst scheen, soo namen sy de vlucht,
20.
Het welck haer voordeel dede.
Sy sochten een bequaem Slachvelt,
En vondent voor Winschoten:
In vijven is tslachoorde ghestelt,
25
Door Gods raet wel besloten:
De Ruyters hielen 't waghenpadt,
De Walen hebben inghehadt
27. 28.
Een Sloot, daer sy uut schoten.
[p. 59]
Tverloren Hoopken
29. sachmen staen
30
Omtrent de Galgh daer teghen,
De Dubbelsolders
31. Westwaert aen,
Waren hoogher gheleghen:
De Duytsche Schutten lancx het Moer
33.,
Elck meest met een nieu lanck Spaensch Roer
34.,
35
Vanden Vyant ghecreghen.
Den Graef van Arenberch seer heet,
Sachmen vlijtich
37.
aanrijden,
Met thien Vaendlen Spangiaerden wreet,
Sy dansten, en benijden
40
Dat de vyf Vaendlen uut Vrieslant,
Met hen teghen een cleyn Vyant,
Als nu souden gaen strijden.
Met voeten (sprack elck) sullen wy
Dit volck wel haest wech stoppen
44.:
45
Duymijsers
45., ketenen daer
by
Haddense reedt met stroppen.
Haer Leuse was: Hangh op, Slaet doot:
Maer buyten tBosch nu staende bloot,
Soo clauden veel haer coppen.
50
Arenberch heeft sick
50. eerst vertoont,
Sijn achtiender te Paerde:
Tgheschut ghestelt, ginck los, tverschoont
Nassous volck, tdoock na dAerde:
Den Ruyteren en treftet niet,
55
Dat Dubbelsolders is gheschiet,
Was oock van cleynder waerde.
Veel Spaengiaerts schoten terstont los,
Nassous volck cost bet ramen
58.:
Sijn Ruyters renden stracks na tBos,
60
Die tgrof gheschut in namen:
Die Walen volchden uut haer gracht,
Die Dubbelsolders oock met macht
Met
Graef Lodewijck aen quamen.
[p. 60]
De Spiessen druckten in seer hert,
65
Men hoorde Sweerden clincken:
Menich goet Roer ghebroken wert,
Om tSpaengiaerts cop te crincken:
Elc drong dweers door, schoot, smeet, en stack,
Soo dat der Spaengiaerts oorden brack,
70
En lieten den moedt sincken.
Vijf Vaendlen Duytschen vluchten haest,
Die dander snel na liepen:
Die Spaengiaerts staende seer verbaest
73.,
Misericorde riepen:
74:
Was van haer op Godt niet ghelet,
Deerlicken sy ontsliepen.
God zy met ons, de Leuse was,
Van het volck van
Nassouwen:
80
Warachtich wast soo op dat pas,
Een yeghelick mocht aenschouwen:
Hy maecte hert ende handen sterck,
Ende wrocht daer door zijn wonderwerck,
Met haer die hem betrouwen.
85
Gheen half ure en heeft dit gheduert,
Den Slach die nam een eynde:
De Loopers
87. hebbent meest besuert,
Al door Nassouwens Bende:
Opt Moer, en tBosch, een mijl int rondt,
90
Men Spangiaerts ende Duytschen vont
Meest doot, waer men sick wende.
In den Dollaert wijdt en seer groot
Verdroncken se by hoopen:
Arenberchs Peert viel in een Sloot,
95
Dies moest hijt oock becoopen:
Thooft, zijde, hals waren doorwondt,
Dies hijt bestorf in corter stondt,
En
Groesbeeck
98.
ist ontloopen.
Van dit volck men begraven sach
100
Over de achtienhondert:
Wat men noch vondt na desen dach
Dat sy hier uutghesondert:
Nassous volck die doot bleven daer,
[p. 61]
Waren gheen veertich dit is waer,
105
In Gods werck u verwondert.
Doch Graef Adolff seer onversaeft
106.,
Is daer oock doot ghebleven:
Graef Loodwijcks Cantzler
108. wel begaeft
Die liet daer oock zijn leven:
110
Veel zijn ghewont, die stonden stijf
110.
Doch hebben meest gheen noot vant lijf,
Godt wil haer sterckte gheven.
Tweehondert dertich Duytschen cloeck
Hier oock ghevangen laghen:
115
Arenberch had ghedaen versoeck,
Om menich Monicks Waghen,
Wel vol van Cruyt, cloten, Broot, Wijn,
Dese meest al ghebleven zijn:
Elc Peert wert uutgheslaghen
119..
120
Tgeschut, Ut, Re, Mi, Fa, Sol, La.
120.
Uut Groeninghen ses stucken,
Die volghen nu
Graef Loodwijck na
De Heer laet doch ghelucken,
Dat de vyanden van zijn Woort,
125
Als dese corts werden versmoort,
Die noch Vrome verdrucken.
Mensch, dees saeck doch niet toe en schrijft
Den mensch, want twaer gheloghen:
Want tis Godt die de selfde drijft,
130
Al heeft hijt langh vertoghen
130.:
Sulcks was wel onser sonden schult
En zijn tijt was noch niet vervult,
Meer is in zijn vermoghen.
O Heer, u zy lof ende danck,
135
Van uwe overwinnen
Sterckt ons gemoet, noch swack en cranck,
Met uwen Gheest van binnen,
Dat het bid, en betrouwe vast,
Soo sult ghy corts van
139.
overlast
140
Helpen die u beminnen.
Weest die ghy zijt. +
+No. 30. Naar A, reeds in de oudste druk φ opgenomen. Verder in alle andere behalve in T en V.
Bij V.L. XXVI; V. Duyse II. 1671; Wackernagel no 74.
Lied van 1568, onmiddellik na de slag bij Heiligerlee.
De wijs is dezelfde als van Maximilianus de Bossu (no 72), die in O en P hier ook in plaats van Ps. 2 genoemd wordt. Vgl. Van Duyse II, 1675 en 1725.
Lied van 1568, onmiddellik na de slag bij Heiligerlee.
De wijs is dezelfde als van Maximilianus de Bossu (no 72), die in O en P hier ook in plaats van Ps. 2 genoemd wordt. Vgl. Van Duyse II, 1675 en 1725.
2.B en alle latere ontspringhen, dat hetzelfde
betekent.
14.
uutvueren: de volvoering.
15.
den Dam:
Appingadam.
18.
Joost Schouwenburch:
Schaumburg.
20.Zij namen de schijn aan te vluchten, vgl.
Bor (1679) I, 235.
27. 28.verg. de beschrijving bij Bor t.a.p.: maer also
omtrent drie ofte vier hondert schutten die
Graef Lodewijk ter zijden in sekere droge
dwars-sloten hadde geleid, opresen enz.
29.
Tverloren Hoopken: de lichte, met haakbussen
gewapende troepen, die ook in het Duits verlorner Haufe worden genoemd,
omdat zij de eerste aanval der cavallerie moesten verduren en daarbij dikwels
moesten worden opgeofferd; ook: verlorne Knechte en Läufer
(vgl. vs. 87), Frans : Enfants perdus.
31.
Dubbelsolders: de landsknechten, die bij volledige
wapening dubbele soldij kregen; ook in het Duits:
Doppelsöldner.
33.
Moer: moeras.
34.
een nieu lanck Spaensch roer: het door
Alva ingevoerde lange roer.
37.vlijtich, B-H en K: neerstich.
44.
wechstoppen: wegtrappen.
45.
duymijsers: duimschroeven.
50.sick; in I. J. L. M. O. P sich, N.
Q—DD hem, vgl. vs. 91, waar ook N enz. sich behouden
hebben.
58.
ramen: mikken.
73.
verbaest: verschrikt.
74:Daar zij wel de heiligen, maar niet God zelf
aanriepen, moesten zij jammerlik omkomen.
+
Nostre Dam Loret: Loreto een plaatsje in de
Italiaanse Ancona door tal van bedevaartgangers bezocht. Een huis, vroeger naar
men verhaalde door Maria bewoond, werd daarheen in 1295 door engelen uit
Nazareth overgebracht.
87.
De Loopers: de lichtgewapenden, verg. bij vs.
29.
98.Groesbeeck,
Bor I, 237. Het is vooral aan zijn maatregelen
toe te schrijven, dat de inval van Lodewijk een zo ongunstig einde nam.
106.
onversaeft: onversaagd.
108.
Cantzler: secretaris.
110.
die stonden stijf: die krachtig
standhielden.
119.
uutgheslaghen: uitgespannen.
120.De namen door de soldaten aan de stukken
gegeven.
130.
vertoghen: uitgesteld.
139.corts van is de lezing van A-H. K; I. J. L.
M hebben van den; N. Q-Z dan van; O. P sullet ghy van;
AA-DD Dat ghy haer sult van alle last. Blijkbaar gevoelden de latere
zetters, dat corts wel wat erg in strijd met de historie was.
+Weest die ghy zijt is de spreuk van
Jan Fruytiers, vermoedelik Z. Nederlander, maar
reeds voor de opstand te Rijnsburg gevestigd. Van hem is ook het
lied no 65. Verg.
Te Winkel,
Ontwikkelingsgang I, 261; V, 57 en 2e druk II,
469.
