38.
Een nieu Liedeken van vier Pastooren, die in
tSgravenhage, om het getuygenisse Christi geworcht ende ghebrant
zijn,
Anno 1570. Den 30 May.
+
Op de wijse vanden 3. Psalm.
O Haegh lustigh prieel,, Ghy maket alte veel,
Dat ghy Gods uutvercoren
Doot, want tis zijn erfdeel,, ghy verwect hem gheheel,
Tot gramschap ende toren.
5
Want ghy brant ende blaeckt,, En stelt Gods volck
mismaeckt,
Waer door u quaet vermeeret,
Des u
7. verderf genaeckt,, so ghy sulcx niet en staeckt
En van boosheyt u keeret.
Want vier pastoors int Lant,, die hebt ghy daer gebrant,
10
Is dit niet te beclaghen?
Van Iselmont bekant,, Lier end Monster (this
schant)
En die Pastoor van Schaghen,
Die vroom hebben haer bloet,, om Christi wille goet
Ghestort sonder bezwaren.
15
Dat deed ghy Spaus gebroet,, dwelc ick met herten
soet
Sal singhen en verclaren.
Anno tseventich reyn,, den twaelfden Mey certeyn,
Sijn Papen ende Heeren,
Ghecomen in dat pleyn,, By dees Schaepkens seer cleyn,
20
Om hen texamineren,
[p. 79]
Al waren sy geplaecht,, Theeft hen seer wel behaecht
Al voor den Raet
22. te
comen,
Sy hebbent vry gewaecht,, in Gods naem onversaecht
En waren sonder schromen.
25
Die Sophisten seer quaet,, Vraechden met strang
ghelaet
Waerom dat sy uuttoghen
26.
Dat schoone misghewaedt,, dwelck sy hadden met smaedt,
Gheworpen tvolck voor ooghen,
Doen hebben sy gheseyt,, dat en is ons niet leyt,
30
De Mis heeft ons verdroten
Te doen dat grousaem feyt,, daer Christi weerdicheyt,
Heel booslick wort verstooten.
Oock van thoulick eerbaer,, en Sacramenten claer,
Daer van hen die Sophisten
35
Vraechden int openbaer,, en oft de Paus voorwaer,
Hen docht te zijn een Christen?
Dantwoort dat was so fier,, al na des Schrifts manier,
Van dees Schaepkens gegeven,
Dat sy al tot het vyer,, gheoordeelt werden schier,
40
Om te brenghen om tleven.
Een bevende verflout,, Schreef tantwoort menichfout,
41
Tot dees Schaepkens vercrencken,
Doen sprack een Broeder stout,, Waerom zijt ghy benout?
Wilt dees saeck overdencken,
45
Beeft dan, als ghy sult staen,, om loon na werck
tontfaen,
Voor Gods rechtveerdich oordeel,
Daer ghy moet op den plaen
47.,, En niet en moecht ontgaen,
Blau onschult
48. doet gheen voordeel.
De Schaepkens seer benijt
49.,,
scheiden so uut dat crijt
50
Om hen voorts te bereyden,
Al totter doot met vlijdt,, want haren laetsten tijdt
Die was na by om scheyden,
Sy wilden vreesen niet,, die tlichaem dooden siet,
53.
Maer die lijf ende zielen
55
In dat helsche gebiet,, can werpen met verdriet,
En eewichlick vernielen.
[p. 80]
De
Bisschop
57.
onvervaert,, van den Bosch wijt vermaert
Met twee Abten beneven,
Is comen onghespaert
59.,, in Mey, tmoet
zijn verclaert,
60
Den twintichsten en seven,
Den Raet
61. werde versaemt,, Van dees Heeren voornaemt,
Als men soude ontwieden
62.,
Dees Schaepkens wel befaemt,, Int secreet ist gheraemt
This schandt voor allen lieden.
65
De dienaers die zijn doen,, ghegaen met herten coen
Om dees onnosel Schapen:
Daerna wilt dit bevroen
67.,, zijn
sy al voor de noen,
Ghecleet ghelijck de Papen,
En gebrocht hoort na mijn,, tot den Bisschop die fijn,
70
Tusschen dAbten was staende
Elc moest gemijtert zijn,, end gestaeft, wat een schijn
Om twerck dat doen was gaende.
Dat Heylichdom
73. dat is,, van hen vingeren fris,
Afgheschrapt in onvreden
75
Met een mes als een vis,, en een lock hayrs gewis,
Hebben sy afghesneden:
De Bisschop de Schavuyt,, sprack, wy trecken u uut
Het cleet Christi rechtveerdich,
Dwelc u afval beduyt,, dat ghy van Christi Bruyt
80
Gheweken zijt onweerdich.
Een Broeder op dat pas,, die oock de oudste was,
Sprack doen dus voor hen allen,
O Bisschop hoort my ras,, ghy weet wel van tgebras
83.
Wat wilt ghy doch veel callen?
85
De Bisschop swoer goet ront,, Godt die is mijn
oorcondt
Ick can niet anders smaken
86.,
Leyde zijn handt terstont,, op zijn borst (wat een vont?)
Om tvolck dat wijs te maken.
[p. 81]
De Bisschop sprack doen hoort,, tot den Raedt ongestoort
90
Wy stellens in u handen
Handelt hen saecht nu voort,, merckt doch tgeveynsde woort,
Want twas al om te branden.
O Hypocrijten fel,, dit zijn u treken wel,
Dat ghy bijt Schaepkens claerlick
95
En vaecht u muylen snel,, recht of ghy in tghequel,
Hen niet ghebrocht hadt swaerlick.
Smaendaechs teghen den nacht,, wert hen de weet onsacht
Ghedaen om sdaechs te sterven.
Doen spraken sy bedacht
99.,, wy hebben langh
gewacht
100
Om Gods Rijck te beerven.
Sy waren heel vervreucht,, en dat in rechter deucht
Van blijschap gants ontspronghen
102:
Hebben met groot geneucht,, in God sijnde verheucht
Den Psalm sestien ghesonghen.
104.
105
Ter doot zijn sy gebrocht,, dwelckmen aenschouwen
mocht
Een yeghelic bysonder
Van dat Babels gedrocht,, dat den Paus is verknocht
Al swijgende, twas wonder.
Elck is al met zijn Rot,, gecomen opt schavodt
110
Ghebonden als een beeste
Een yeder badt (dits slot),, In uwen handen Godt
Beveel ick mijnen gheeste.
Daer na met smerte groot,, zijn sy geworcht doot
En ghebrant aen vier staken
115
O jammerlicken noot,, want om de waerheyt bloot
Moesten sy den doot smaken.
Also zijn sy gherust,, na haers herten lust
In Christo den ghetrouwen
Van hem zijn sy ghecust,, hen
119.
vyer is uutgeblust,
120
Tleven dat is behouwen.
Duysent vijf hondert jent,, en tseventich bekent,
Is dit werck int ghereye
122.
Gebrocht ende volent,, van den Raet gants verblent
Den dertichsten dach Meye,
[p. 82]
125
O Heeren nu toch beeft,, dat ghy dus groulick leeft
Met Gods Schaepkens seer goedich
En u hert toch begeeft,, tot Godt, eer dat ghy sneeft
127.
Want u handen zijn bloedich.
Neemt in danck dit gesangh,, O Gods ghemeynte bangh,
130
Mijn Broeders inden Heere,
Ick hoep Godt sal eerlangh,, helpen vrij uut bedwang
Ons als zijn kindren teere.
Ghy Predicanten net,, swijcht niet door gheen belet
+
Bouwt op Gods Kercke schoone
135
U mondt sy een Trompet,, om te leeren Gods Wet,
So crijcht ghy slevens Croone.
+No. 38. Naar A. het eerst opgenomen in de veronderstelde druk
van 1575 : χ. Verder in B. I. J. L. M. S. Bij V.L. XXXVI; Wackernagel
no 78.
De 3e psalm zal wel die van Datheen zijn, ofschoon ook Utenhove's zou passen.
De hier bedoelde vier pastoors zijn genoemd bij No. 19.
De 3e psalm zal wel die van Datheen zijn, ofschoon ook Utenhove's zou passen.
De hier bedoelde vier pastoors zijn genoemd bij No. 19.
7.In A ontbreekt u, dat alle andere
hebben.
22.
voor den Raet: der Inquisiteurs namelik.
26.uuttoghen, d.w.z. hadden
uitgetrokken.
41vlg. zijn niet geheel duidelik. De bedoeling zal wel
zijn: een van hen verflauwde in zijn moed, en schreef een dubbelzinnig antwoord
op, waardoor de eer der martelaren gekrenkt, verminderd zou worden. Maar een
der anderen sprak hem moed in.
47.B:
Daer ghy moet comen plaen: waar gij zonder twijfel
moet komen. De lezing van A geeft een minder goede zin.
De andere lezen: Daer toe ghy komt seer
plaen.
48.
Blau onschult: verzonnen verontschuldigingen baten
niet.
49.
benijt: gehaat, met haat vervolgd.
53.vgl. Matth. X, 28.
57.
Franciscus Sonnius, vgl. no 36.
59.
ongespaert: onverwijld.
61.Den Raet. Hier zullen, in tegenstelling met
vs. 22, de wereldlike rechters bedoeld zijn (vgl. vs. 89); indien de dichter
zich altans van deze dingen enigszins nauwkeurige voorstelling maakt, wat te
betwijfelen valt.
62.
ontwieden: ontwijden.
67.
wilt dit bevroen: begrijp dit wel.
73.
Dat heylichdom: het heilige, dat aan de vingers
was, omdat zij daarmee het Allerheiligste, het misoffer, plachten aan te raken;
hen andere vorm van hun, evenals op tal van plaatsen in deze
liederen.
83.
ghy weet wel van tgebras: ge weet wel, wat die
rommel beduidt. In het verhaal, zoals
Bor I, 313, het geeft, antwoordt
Arent Dircksoon, de pastoor van de
Liere, die ook hier gemeend wordt, op de woorden van
Sonnius Exuo tibi vestem Iustitiae, quam volens
abjecisti (ik trek u uit het kleed der gerechtigheid, dat gij vrijwillig
verworpen hebt), Immo vestem Injustitiae (ja! het kleed der
ongerechtigheid).
86.
smaken: ondervinden, begrijpen.
