65.
Hier worden verhaelt die voornaemste Feyten die Ducdalve bedreven heeft.+
Op de wijse van Dueren.
Nederlant spreect.
Met recht mach ick wel suchten
Nederlant aen elcken oort,
Vanden quaden gheruchten
Diemen nu daechlicks hoort:
5
Oorloghen, dieren tijt, Watervloet,
Peste, Tyrannen seer verwoet
Regeren in mijn daghen:
Sonde baert my dees Plaghen.
Pharao is nu int leven,
10
Antiochus thoont zijn quaet:
Nero heeft nu ghegheven
Sijn fel moordadich Zaet:
[p. 150]
Dit is
Duckdalba inghestort,
Die mijnen Coninck doet te cort
15
In zynen schoonen Landen,
Die hy gants maeckt te schanden.
Men sach hem daer ombringhen
Den Adel seer hooch gheacht:
De Staten cost hy dwinghen,
20
Dat sy quijt zijn haer macht:
De Privilegien zijn te niet:
Menich vroom Man lijdt groot verdriet
Moet lancks
23. den Lande swerven,
Of aen een Galghe sterven.
25
Ick can niet wijdt
25. vertellen,
Twelck yeghelick is bekent:
Hoe men mijn Volck sach quellen,
Berghen en Mechelen jent:
Zutphen twelck oock veel was belooft,
29.
30
Naerden het welck gants wert berooft,
Daer Moeder en Kint bleven,
Gheen Turck heeft sulcks bedreven.
Door
Diericks Vries toeraden,
33.
Met seer vele van Moordam
34.,
35
Wou hy Haerlem oock schaden,
Dies hy daer voren quam,
Lucien avont
37. met ghewelt,
Menich scheut is daer op ghetelt,
Ende stormde sevenmale,
40
Doch liet zijn principale.
40:
De Borghers sonder vertsaghen,
Waren daer seer wel ghemoet,
Om voor Gods Woort te waghen,
Lijf, wijf, kint ende goet:
45
Hoe wel de Stadt was onversien,
Sy dochten tcan door Godt gheschien,
Dat ons de Prins sal helpen
Noot en hongher stelpen.
[p. 151]
De Stadt sy vroom inhielen
50
Tot op Margrieten dach
50.,
In cleynen moet sy vielen,
Alsmen daer commer
52. sach
Van Coren, Bier, ander nootdruft,
Doch so sachmen smenschen vernuft
55
Met list hun seer vercloecken,
Noot doet veel listen soecken.
Macht, moet, is hun besweken,
Als meerder wert heuren noot,
Drie daghen en ses weken,
60
En hadden sy bier noch broot,
De Vroukens waren in grooten last
Veel kinderkens hebben ghevast
Die inder Wieghen laghen,
Diemen seer hoorde claghen.
65
Gheen spijs wert meer ghevonden,
Als sy niet werden verlost,
Dan Catten ende Honden,
Peerden was heuren cost,
Raepcoecken, ende menighe huyt,
70
Met veelderhande groene cruyt,
Twelck den Mensch wel sou schaden,
Moest heuren buyck versaden.
Als sPrincen hulp faelgeerde,
Die te seer heftich quam aen,
75
De Tyran triumpheerde,
Met Haerlem wast ghedaen:
Een yeder heeft sick reet ghemaect
77
Om uut te gaen, daer wert ghewaect
Aen de Fuyck
79. met veel Schepen,
80
dUuttocht was wel begrepen.
Als die niet woude lucken,
Door eenen Verraders mont,
Siende honghers verdrucken,
Maecten sy een verbondt:
85
Men loefde hem Berghen van Gout,
De welcke werden een crom hout,
86:
Of Sweert voor den Lantsknechten,
Diemen soo vroomlick sach vechten.
[p. 152]
Daer isser om ghecomen
90
Twee duysent int ghetal,
Ghenade soude vromen
Den Borghers over al:
Dit scheen seer groot zijn voor de handt,
Dan twas vol van dubbel verstandt
94.,
95
Als ghy hier na sult mercken
Aen des Tyrans listighe wercken.
Hy woude niet ombringhen
De Borghers als noch soo haest,
Om te beter te dwinghen
100
Die Steden aldernaest:
Hy sach wat zijn Moort had ghewrocht
In Naerden, dus heeft hijt besocht
102.
Nu op een ander wijse,
Weynich tot zijnen prijse.
105
Als hongher had ghewonnen
Tvroom Haerlem, soo was den raet
Om tVlie
107., twelck wert
begonnen,
Dan Godt versach
108.
de daet:
Daer na soo trock hy na Alckmaer:
110
Dit heeft hy oock beleghert swaer,
En in de laecht gheschoten,
Twelck hem daer na heeft verdroten.
Daer moesten Pionieren
113.
Die Haerlemsche door ghewelt:
115
Met schimp, dat haer manieren
115, 116.
Tot Krijch waren ghestelt:
Hier toont hy zijn ghenade bloot
117.:
Gheen Borgher bringt hy self ter doot,
Dan vrient moet Vrient vermoorden,
120
Siet hier tsTyrants accoorden!
Men sach Alckmaer bestormen,
Wel vijf uren lanck met cracht,
Als Vlieghen ende Wormen
Werden Menschen gheacht:
[p. 153]
125
Elck Borger heeft hem wel gheweert,
Niemant van hun en heeft begeert
126
Zijn Lantsknechten te misten,
Na des Tyrannes listen.
Dies is hy afgheslaghen,
130
Drie duysent Mans hy daer liet:
Oft hijt niet meer derf waghen,
Gheen stormen men meer en siet:
O Heer gheeft dat hy eer yet lanck
Moet wijcken teghen synen danck:
135
Wilt de Borggers bewaren,
Ende voorspoedich sparen.
Wilt oock volstandich stercken
Hollant en Zeelant altijt:
Dijn hulp opt Zee laet mercken,
140
Dat sy die niet gaen quijt:
Opent de oogen, ist uwen wil,
Van mijn Landen die sitten stil,
Dat sy dijn Woort inlaten
En valsche Leere haten.
Weest die ghy zijt +
+No. 65. Naar A. Ook in alle andere, behalve S.V. Bij V.L. LIX; Van Vloten II. 48.
Gemaakt tijdens de belegering van Alkmaar, na de bestorming van 18 September 1573.
Voor de wijs zie bij no 22.
Gemaakt tijdens de belegering van Alkmaar, na de bestorming van 18 September 1573.
Voor de wijs zie bij no 22.
23.
lancks: door.
25.
wijdt: uitvoerig.
29.De bedoeling schijnt te zijn, dat
Zutphen zich op gunstige voorwaarden had overgegeven, wat
overigens onjuist is.
33.
Dirk De Vries was met twee andere Haarlemmers door
de Vroedschap naar
Don Frederik gezonden om uitstel van vier of vijf
dagen. Later zendt hij met enige uitgeweken Haarlemmers een brief aan
Burgemeesteren, Schepenen en Raed van Haarlem om deze over te halen zich over
te geven;
Bor I, 421. De bedoeling moet hier zijn, dat
De Vries Don Frederik had aangeraden, Haarlem aan te
tasten.
37.
Lucien avont: 13 December.
40:Maar bereikte zijn hoofddoel niet.
50.
Margrieten dach: 12 Julie.
52. `
commer: gebrek aan iets, dus niet zoo algemeen als
nu.
77vlgg. Deze regels slaan blijkbaar op het plan van de
bezetting en de strijdbare burgers om zich in een uitval door de belegeraars
heen te slaan.
79.De Fuyck is een in de Liede en zo in de
Haarlemmermeer uitkomend water.
86:Maar het kwam neer op de galg.
94.
dubbel verstandt: dubbelzinnigheid.
102.
besocht: beproefd.
107.
Om tVlie: Waarschijnlik doelt de dichter op de
poging van
Alva om meester te worden op de Zuiderzee, waartoe
hij ook order gegeven had voor het uitrusten van enige galeien in Groningen en
Friesland. Deze werden echter, voordat zij de Hollandse schepen uit het Vlie
hadden kunnen verdrijven, door de storm van 19 Aug. en volgende dagen
vernietigd (
Bor VI, 450).
108.
versacht: verhoedde. Door de storm namelik.
113.
pionieren: als pioniers of mineurs dienst
doen.
115, 116.Tot hun smaad werden zij tot
krijgshandelingen gedwongen.
117.
bloot: duidelik.
