[p. 364]
't Was maar een Weesje!
I.
Er treedt uit gindsche aêloude poort
Geen schout of schoutendienaar voort,
Om plaats te maken;
Ook zwerft er op dat plein geen drom
Van dragers om,
Gehuld in veinsziek, vaalzwart laken;
Geen lijkkoets roept aan deur of raam
De vrouwen zaâm;
Het daaglijksch leven
Gaat ongestoord zijn stillen sleur:
Waar ook de buurt om rouw' of treur',
Niet om een wees ter baar geheven! -
Valt haar alleen niet hard! - Verzelt
Naar 't stille veld,
Ter donk're groeve,
Die jeugd, die zelf den laatsten pligt
Aan lot- en leedgenoot verrigt;
Wie heeft er deernis met de droeve?
Daar gaat ze in Aemstels kleuren heen! -
Hoe statig zijn dier knapen schreên,
[p. 365]
De kleene kist is in hun midden!
En toch, schoon de ernst hun flink gelaat
Aandoenlijk staat
Bij 't lijkebidden,
Ai, toont mij, waar, op straat of gracht,
Hun 't meêlij wacht
Der smart verschuldigd?
Waar zwijgt het spel van luim of gril
Een oogwenk stil
Om rampen dus vermenigvuldigd?
Voor d'enklen burger, die daar poost,
Gedachtig hoe zijn eigen kroost
Een zelfde lot kon zijn beschoren,
Heeft heel die menigt, heeft ze alleen
Een hoofd, een hart voor bezigheên,
Voor haar belang slechts oog en ooren! -
Houdt 't haar ten goede - Tijd is geld!
En de ijver telt
Ook oogenblikken!
Maar hoort,.... getrappel, - ziet,.... daar daagt
De weelde, die haar tweespan jaagt,
Hoe zal haar 't onderscheid doen schrikken!
Hoe zal zij, trots dier rossen drift,
Hen toomen, zeggend met de Schrift:
‘We zijn gelijken!’ -
Wat ijdle waan! - de weg is breed,
Maar, even als ze in 't leven deed,
Blijft in den dood ook de armoê wijken!
[p. 366]
II.
En echter, zoo de wereld wist,
Wie in die kist
Wordt weggedragen,
Ligt liet haar onze klagt niet koel,
Ligt dat we een zweem van meêgevoel
Iets vochtigs in hare oogen zagen!
Pas dertien jaar! - Eer lentelucht
In bloesem hope gaf op vrucht,
Den schralen stengel afgebroken;
Pas dertien jaar! - En naar den geest
Nooit jong geweest,
In schaâuw des wederspoeds ontloken;
Pas dertien jaar!.... Maar reeds genoeg
Geklaagd; - bij wat zij duldde en droeg,
Viel 't sterven ligter dan het leven:
Wat was, eer moeder de oogen sloot,
Haar liefde groot!
Wat bleek haar trouwe sints verheven!
Daar is een armoê, die 't gemoed
Vereelten doet,
Totdat de hand of rooft of bedelt;
Maar, ter beschaming van wie goud
Het hoogste goed des levens houdt,
Ook eene ontbering, die veredelt!
En deze alleen was in de kluis
Der weduw t'huis,
[p. 367]
Zij leerde bidden - werken - dragen, -
En maakte 't kampen met het lot
Voor moeder en voor kind genot,
Zoo vaak heur pogen scheen te slagen!
En deed haar, als de donkrer nacht
Na donkren dag geen redding bragt,
In lief te hebben en gelooven,
Een toekomst zien, die de overvloed
Slechts op haar stervensspond vermoedt,
En toch al 't aardsche gaat te boven!
't Is of de hemel wieken leent,
Aan wie dus worstelt, wie dus weent,
En ze in zijn voorsmaak zich vermeijen!
Er school voor liefde in leed nog lust,
Tot moeder was goê nacht gekust
En 't weesje in 't groote huis mogt schreijen!
En ze alle nachten, zonder schroom,
Den dood zag komen in den droom, -
Hij droeg de trekken van haar moeder, -
En wel wou bidden: neem mij meê!’
Maar 't woord weêrhield: - als hij het deê,
Wie zou er waken voor haar broeder?
[p. 368]
III.
Lief jongske! dat ter laatste wijk
Uw zusjes lijk
Naauw na kunt treden,
Al steunt des meesters wakkre hand
Voor u, met vader-ingewand,
Uw wankle schreden, -
Lief jongske! dat de krachten mist,
Om op haar kist
Een handvol aarde
Te werpen, en 't gelaat verbergt,
Als waar 't uw jeugd te veel gevergd,
Te zien hoe stof tot stof vergaêrde, -
Lief jongske! staak uw zelfverwijt,
Uw klagt, dat ge in den schoonen strijd
Bij uw verscheiden lotgenooten
In 't lijdzaam dragen van den last,
Heur zwakke schoudren opgetast,
Zoo verre zijt te kort geschoten!
Het morren tegen 's hemels roê
Komt niemand toe!
Maar vroeg te grijpen naar het wapen,
Of 's werelds luk veroverbaar,
En slechts de prijs der koenheid waar',
Daar is de sterkte toe geschapen!
Volg gij haar inspraak! Vaar ter zee!
Geen rijker geldt bij haar voor twee,
Geen weekling, die haar gunst mag winnen!
Haar meesters viert ze in moed en kracht,
En hem slechts, die 't gevaar veracht,
Voert zij de haven veilig binnen!
U loeg van kindsbeen d'oceaan
[p. 369]
Verlokkende aan,
Thans staat zijn blinkend pad u open, -
Al erft gij maag- noch moeders goed,
Met beider heugnis in 't gemoed
Wat valt er niet van u te hopen?
Verleiding wone in 't vreemde land,
Op 't verste strand
Zien zij uw schreden;
En houdt ge in heldren keerkringnacht
Aan boord de wacht,
Gij hoort heur beden!
Geen wenschen zijn 't om goud of eer,
Die vraagt men boven 't stof niet meer,
Die laat men achter;
Maar om des levens zoetsten troost:
Een brave gade, een minlijk kroost,
En liefde, ook in den dood tot wachter!
W. D-s.
