[vs. 3953-4153]aant.
Die heren, die hem wel versinnen,
Van Grimbergen, hadden tien dagen3954
Man ontboden ende magen,
Die daer omtrent woonden in 't lant;
Want si wouden al te hant3957
Te Vilvoorden varen na dat,
Die borch breken ende al dat3959
3960.
Sijs vonden omtrent dair;
Menighen man hadden si vorewaer,
Die van hem hielden goet ende leen.
Des so quam daer menich een3963
[p. 178]origineel
Van maechscappen gevaren,
Die goet ende vrome ten stride waren.
Hier laet ic van hem die woirt,
Ende segge van den Brabanters voirt,
Die nu uit waren gevaren
Van Bruessele, daer si vergadert waren,
3970.
Vaste te Grimbergen weert,
Wel gewapent ende onverveert,
Soe dat si er quamen by;
Ende die van Grimbergen, segge ick di,
Waren vroech opgestaen3974
Alse te varen, sonder waen,
Te Vilvoirden, daer si afbreken
Die borch wouden ende ontsteken
Huis ende hof tien stonden,
Ende verberren dat si dair vonden;
3980.
Maer dit heeft een knape belet,
Die den heere vertelde met
Hoe van Diest mijnheer Henric,
Her Geraert van Wesemale dergelic,
[p. 179]origineel
Heer Jan van Bierbeke, ende heer Arnout
Van Wemmele, dese heren stout,
Met groten volcke te samen,
Daer op hen gereden quamen,
Gewapent van Lothrike,
Ende van Brabant desgelike,
3990.
Ende wouden af in corten stonde
Die borch breken totten gronde,
Ende 't dorp ontsteken al met viere.3992
‘Dies hebben si hem vermeten diere:
Eer si keren te desen tiden
Willen si woesten, afriden
't Lant van Grimbergen, ende roven
Waer sijs mogen comen boven,
Ende 't volck jagen uten lande.’
Doen antwoordi den bode te hande:
4000.
‘Vrient, op dat ic 't can verweeren
Soe en selen si al hoer begeeren
Aen ons, hoop ic, volvoeren niet.
Segt, ghi heren, hebdi iet
[p. 180]origineel
Dese bootscap nu verstaen?
Wat raeddi dat wy aengaen,
Ende wat willen wy doen hier met?’
Doen antwoerde ongelet
Van Oyenbrugge heer Henric:
‘Ic rade dat heme ygelic
4010.
Bereide sonder enich blijf,
Als te striden om sijn lijf,4011
En laet ons alle, clein ende groot,4012
Den vianden trecken in den scoet.’aant.
Hier met sceiden sy doe,
Ende seiden: ‘Wy willen doen alsoe!’
Het liep ten wapenen al
Beide groot ende smal:
Serjanten, knapen, knechten
Wapenden heur heren te rechte.
4020.
Van trompen was daer groot geluit,
Ende van hoornen; doe trocken uit
Die heren als si gewapent waren
Met groten orssen, sonder sparen,
[p. 181]origineel
Met hare wapenen overdect;4024
Dus sijn sy te velde getrect.
Daer si die vianden sagen,
Quam her Arnout toegeslagen,
Die here van Grimbergen was,
Vele seerder dan den pas,4029
4030.
Op een ors van grauwen hare;4030
Neven hem quam aldaire4031
Die here van Assche gereden
Op een ors van stercken leden
Tot daer die vorste (in 't) open velt4034
Hilden, ende met gewelt
Ghinc hi sijn scare viseren,4036
Ende wiselic ordonneren.
Hi sprac: ‘Ghi heren groot en clene,
U allen bid ic gemene,
4040.
Dat ghi heden peinst om d'ere
Ende my by staet, die is u here.
Vecht vromelic, slaet groote slage;
Wie hier sterft in desen daghe
Hi wort mertelaers ghenoot;
Wi hebben recht, ende si onrecht groot.4045
[p. 182]origineel
Die waerheit wetti hier ave
Dat die van Grimbergen van een cave
Noyt goet en hielden, groot noch clene,
Van den hertoge van Brabant te lene.’
4050.
Doen riepen si alle daer:
‘Heer Arnout, here, sijt sonder vaer,
Die vianden seldi ongeviert
Haestelic sien gescoffiert.’
Gereet maecte hi vier scaren,
Vier dusent in elcke te waren.
Hi dancte hen allen; hi was blide
Dat hise so gewillich vant ten stride.
Elcker scare gaf hi voert an
Enen wisen vromen leitsman;
4060.
Van der ierste was lietsman ave
Van Vianen die stoute grave;
Ende met hem waren uitvercoren
Ridderen van Grimbergen geboren:
D'een was die borchgrave heer Willem;
Heer Peter was ooc met hem
[p. 183]origineel
Van Imple, die ridder vri;
Die derde was, seide men my,
Van Cobbenbosch mijn heer Arnout;
Die vierde een vrome ridder stout,4069
4070.
Die men hiet heer Willem Tant.
Dese vier heren valjant
Rasch ende gewillich met
Waren gewapent, dat wet,
Al van den hoofde toten teen
Dat hem en ontbrac dinc gheen.
De orsse waren sterc ende snel.
Heer Willem Tant, dat wet wel,
Was out meer dan lxxv jaer.
Die vijfde was overwaer
4080.
Van Beyghem mijn heer Alaert,
Een goet ridder ende een waert.4081
Die sesde was in deser vaert
Van Herlaer mijn heere Geraert.
Dese waren comen ter banen
Metten grave van Vianen,
End oic andere ridders mede,
Daer ic of swige ter deser stede.
D'ander scare daerna
Leide de here van Breda.
[p. 184]origineel
4090.
Die heer Geraert hiet bi namen;
Ende met hem quamen
Gescaert sine sonen viere,
Die ic u wil noemen hiere.
D'een hiet heer Gerart sekerlike,
D'ander heer Seger, de derde heer Heinric,
Ende de vierde mijn heer Jan.
Met hem was gescaert voert an
Van den Damme mijn heere Gaultier,
Ende oock mede een ruddre fier,
4100.
Mijn heere Willem van den Bogaerde.
Dese sesse hielpen op dese vaerde
Mijn heere van Breda syne schare bewaren.
Mijn heer Aernoult gaf sonder spaeren
Die derde bataille heer Woultre Berthoude,
Sijn oudsten sone met ghewoude,
Ende oock sesse andere ruddren mede,
Die ick u noemen wille ter stede.
D'eerste was, dat weet waele,
Mijn heere Zegere van den Maele;
4110.
D'ander sijn sone, mijn heere Simoen,
Een vroom ruddre ende een coen;
Die derde was heer Godevaert Screyhane,
Ende twee syne broedren, ick wane,V. 4098-4113
[p. 185]origineel
Mijn heer Jan ende mijn heer Geraert.4114
Oec was met in de vaert
Mijn heer Jan van Caelmont.
Dese .vj. heren waren te diere stont4117
Met here Wouter in de scare.
Der vierde scare nam ware
4120.
Selve van Grimbergen heer Arnout;
Met hem waren ridderen stout,
Die som van sire herbergen waren,
Ende haer lijf niet en wouden sparen;
In stride waren si goet ende vlugghe.
D'een was heer Arnout van Oyenbrugge,
Die sijn raet was algader;
Oec was de sone met den vaderaant.
Van Oyenbrugge heer Henric.
Met hem was sekerlic
4130.
Van Eppighem heer Paridaen;
Daer was met hem, na mijn verstaen,
Heer Henric Hoesken tien tide
Aldaer in mijns heren Arnouts side,
Ende nog een ridder van love,
Heer Paridaen van Massenhove,
[p. 186]origineel
Ende sijn oem heer Geraert van Liere,
Die hem in den strijt alhiere
Wale proefde sekerlike;
Ende heer Arnout van Hoembeke,
4140.
Ende vier siner sonen onvervaert.
Dese hilden onder den standaert
Van Grimberghen by haren here,
Ende menich ander, die groter ere
Bejoeghen, daer's was te doene;4144
Want si waren stout ende coene.
Mijn heer Arnout heeft bewaert4146
Van Grimbergen den standaert:
Mijn here van Assche beval hine,
Ende den ridder stout ende fine
4150.
Heer Arnout van Hombeke
Met sine vier sonen sekerleke,
Ende wel gewapent waren;
Die twee daer af waren riddaren.
3954Om te vaerene, doen ick u kinnen, Op die heere van Grimberghen, Die oock hadde sonder berghen Al omme ende omme vermaenen doen Haer vrienden ende maegen by St. Simoen.
3957Want sy wouden, sy u becant.
3959Ende breken die borch ende al dat Dat sy ontrent vonden daer. Daer quam menich man voorwaer.
3963Oock so quammer menich een Van maegschape ghevaeren tot hen, So dat sy hadden, ick seker ben, Menigen man aen haere syde, Die goet ende vroom waeren te stryde. Nu swighe ick u van dese heeren, Ende wille u segghen, by mijnder eeren, Van den Brabanders, die nu Waeren ghescheyden, segge ick u, Uyt Brusselle, daer sy vergaedert waeren, Ende voeren wech met haere schaeren Al berecht ende ghereet wel Te Grimberghen weert, sonder spel, So dat sy er quaemen al vaste by.
3974Waeren des morgens opghestaen Ende wouden vaeren sonder waen Alle te Vilvoorden waert Om te verberne onghespaert Die borch ende al dies sy vonden; Maer hen belette een knaepe ten dyen stonden, Die daer quam gheloopen te voet, Ende seyde den heeren, dies sijt vroet, Dat van Diest mijn heere Hendrick, Ende van Wesemaele diesghelijck, Mijn heere Geeraert ende mijn heere Jan, Heere van Bierbeke, ende oock met aen Van Wemmele mijn heere Aernoult met Quaemen daer ghevaeren onghelet Met allen den lieden van Lotricke, Ende van Brabant diesghelijcke, Ende wilden Grimberghen al af berren, Ende het cloostere mede, sonder merren, Ende die borch worpen in den gront.
3992Aldus seyde de knaepe terstont; Oock seyde hy: ‘Ghy heeren, Sy hebben hen, by myne eeren, Vermeten dat sy al dit lant, Eer sy keeren in Brabant, Sullen verberren ende afryden, Ende wildijt weten ten eenighen tyden Sy sullen u dan loonen saen Dat ghyse noyent dorste oorloghen Ofte sy sullen u ongheloghen Al te maele jaegen uyten lande.’ Doen antwoorde al te hande Mijn heer Aernoult den bode Ende seyt: ‘Vrient, syne sullen, by Gode, Niet al vervoorderen haer begerren, Indien dat ick can verweven, Als ick sal metter hulpe Ons Heeren.’ Daer nae sprack hy, by mijnder eeren, Totten heeren die waeren daer, Ende seyde: ‘Hebdy wel voorwaer Verstaen die bodscap van den knaepe, Wat raet ghy ons tot deser saeke. Hoe sullen wy mogen vaeren nu Met desen dingen vraege ick u, Ende wat sullen wyre doen mede?’ Doen antwoorde op die stede Van Oyenbrugghe mijn heere Hendrick, Die goet ruddre was ende loovelick, Ende seyde: ‘Wat souden wy anders doen Dan ons bereyden elck baroen.
4011Ontbr.
4012Alse te stryden om sijn lijf, Die vianden in haeren schoot.’ Doen seyden sy alle, cleen ende groot: ‘Wy willen alle doen alsoo!’ Hier met schieden sy alle doe Ende liepen vaste te wapene al. Daer weert ter hant groot gheschal Van knechten die hun heeren ten stryde Waepenen liepen ten dyen tyde. Men blies de trompen ende businen Dat men hooren moeste met pyne, So groot was daer af 't gheluyt. Daer nae togen die heeren uyt, Doen sy wel ghewaepent waeren Op groote.
4024Van haere wapenen verdeckt. Doen sy te velde quaemen wel ghereckt, Ende sy die vianden versaegen, Quam mijn heere Aernoult, hoor ick ghewaeghen, Die heere.
4029Ghereden seerre dan den pas.
4030Grouwen
4031Ende neven hem quam op een baere.
4034Tot dat die eerste hielden op velt, Ende gingense schaeren met ghewelt.
4036Ende vroedelick battailleren. Hy sprack hem toe in deser manieren: ‘Ghy heeren, peynst heden om die eere, Die vergaen en mach nummermeere, Ende slaet groote slaegen.
4045Want wy vechten met rechte groot, Ende sy hebben alle onrecht; Want ghy wel weet de waerheyt slecht, Dat die van Grimberghen van eenighen dage Noyent en dienden by Ste. Bave, No en hielden goet no leen.’ Doen riepen se daer alle ghemeen: ‘Heer Aernoult, sijt sonder vaer, Die vianden, die ghy siet daer, Suldy saen gheschoffiert sien.’ Dies danckte hy hen seere mettien Dat sy so ghewillich waeren. Hier naer ghereyde hy vier schaeren; In elcke was vier duusent man. D'eerste gaf hy in hoede dan Den stouten grave van Vianden, Ende met hem waeren wel daer te hande Ses ruddren stout ende uytvercoren, Die van Grimberghen waeren gheboren. D'eene was heer Willem die borchgraeve; Sijn ors was swerter dan een rave, Daer hy doen was opgheseten, Wel ghewapent, doen ick u weten, Van den hoofde totten teen. Oock wasser mijn heere Peetereen
Van Imple, een ruddre vry.
Van Imple, een ruddre vry.
4069Een vroom ruddre ende een stout. Die vierde was heer Willem Tant, Een stout ruddre, sy u becant, Rasch ende willich ter wapenen met; Nochtans haddy leden, dat wet, Meer dan .LXXV. jaer. Die Ve was, weet voorwaer.
4081Een goet ruddre ende weert. Die VIe was, segge ick u voorwaer, Mijn heere Geeraert van Herlaer. Dese waeren metten grave gheschaert Van Vianden, die ter vaert Waeren, ende menich andere ruddren mede, Daeraf ick swyge deser stede. Die andere schaere gaf heere Aernoult Dien heere van Breda in ghewout, Die heer Geeraert was gheheten; Met hem waeren, doen ick u weten, Gheschaert syne zoenen viere, Die ick u sal noemen schiere: Heer Geeraert hiet die outste sone; D'ander heer Zegere, als ick vertoene; Die derde hiet heer Hendrick, Een goet ruddre ende lovelick; Die vierde hiet mijn heere Jan; Oock was daer mede gheschaert aen.
V. 4098-4113Deze 16 verzen ontbreken in het A.H.; wy hebben dezelve naer het B.H. in den tekst gevoegd.
4114Mijn heere Geeraert ende mijn heere Jan met. Die .VIe. was, dat wel wet.
4117Dese sesse hielpen te dier stont Mijn heer Woulteren syne schaere beleyden. Die vierde nam sonder beyden Selve heer Aernoult van Grimberghen; Met hem waeren van sijnre herberghen Sommige rudders, die ick u Staphans wille nommen nu, Ende oock achter laeten niet: D'een was heer Aernoult, die men hiet Van Oyenbrugge, sijn raet algaedre; Oock so was daer metten vaedre Sijn sone, Heer Hendrick van Oyenbrugge, Die dapper was ende vlugge In allen stryden, in alle oorloghen. Ook was daer met, willick u tooghen, Van Oppeghem mijn heere Paridaen; Heer Hendrick Hoesken, wilt verstaen, Was oock in heer Aernoults syde. Oock was daer ten selven tyde Heer Paridaen van Massenhove, Een ruddre van grooten love, Ende sijn oem, heer Aernoult van Liere; Oock so wasser mede schiere. Mijn heere Aernoult van Hombeke, Ende viere synen sonen, als ick spreke, Die stout waeren ende onvervaert. Dese hielden hun al onder den standaert.
4144Weert was, daer men 's hadde te doene.
4146Hiernae nam mijn heere Aernoult Van Grimberghen, die heere stout, Ende beval te hoedene synen standaert Den heere van Assche in die vaert, Ende heer Aernoult van Hombeke, Die viere sonen hadde sekerlicke, Dair die twee af ruddren waeren, Ende die hen niet en wouden spaeren, Daer haers yet te doene was. Doen dus die heere, sijt seker das, Van Grimberghen hadde bestiert 't Volck, ende sijn schare hadde ghevisiert, Voer hy henen met ghewelt, Daer hy op een schoene velt Buyten Grimberghen een luttelkin, Ende met hem die lieden sijn, Elck schaere onder haer banniere, Daer bleef hy stille houdende schiere, Ende ontbeyde syne vianden daere, Die doen quaemen openbaerre Met grooter haesten getrect.
