Grimbergse oorlog


auteur: anoniem Grimbergse oorlog


bron: De Grimbergsche oorlog. Ridderdicht uit de XIVe eeuw (2 delen) (ed. Ph. Blommaert en C.P. Serrure). C. Annoot-Braeckman, Gent 1852-1854


verantwoording

inhoudsopgave

doorzoek de hele tekst


downloads



DBNL vignet

[vs. 1376-1723]aant.

 
Jeghen die Grimberchsche heren.
 
Daer quam voirt met groter eren
 
Die here gereden van Wesemale,
 
Die maerscalc was altemale
1380.
Van den here van Brabant;
 
't Volc ginc hi al te hant
[p. 67]origineel
 
Beracken, bestieren tien tiden,aant.aant.
 
Ende wijsde hem hoe si souden striden.
 
Daerna maecte hi scaren neghene:
 
D'ierste gaf hi te beweghene
 
Van Diest, van Assche, van Bierbeke,
 
Ende van Wemle in haer gereke;
 
Ende in hare scare, wet wale,
 
Was selve die here van Wesemale.
1390.
D'ander scare, als ic u leere,
 
Gaf hi van Arscot den here;
 
Die derde scare gaf hi
 
Van Hoerne den here vri.
 
Die vierde den here van Edinghen;
 
Die vijfde, in waren dinghen,
 
Van Gaesbeke den heren beide.
 
Die .vie. gaf hi in synen gheleide
 
Van den Roes, heer Geraerde.1398
 
Die .viie. gaf hi, in deser vaerde,
1400.
Te geleidene den grave van Namen;
 
De achtste scare hadde te samen
[p. 68]origineel
 
T'achterwaerne de grave van Loen,
 
Die bystaen woude sonder hoen
 
Van Brabant den jongen hertoghe.
 
Die .ix. scare in dit orloghe
 
Hadde van Oudenarde die here,
 
Ende met hem, die prijs ende ere
 
Verdiende wale voirt an,
 
Dat was van Gavere mijn heer Jan,
1410.
Die here van Gistele heer Diderijc,
 
Ende van Nevele, ende diesgelijc
 
Van Rode die here ende van Masmijn,
 
Ende van Axele die here fijn,
 
Ende van Scorsse, heb ic vernomen.1414
 
Dese acht baenroetsen waren comen
 
Uit Vlaenderen, want sy hier ave1416
 
Ghesent waren van den grave
 
Met .DCC. platen voorwair
 
Tot hulpe des hertogen dair,1419
1420.
Wel gewapent, doe ic u weten,
 
Op stercke orsse opgeseten,
 
Groet van leden; ende tier uren
 
Verdect met rikeliken covertueren.
[p. 69]origineel
 
Wel .xxvc. man so waren
 
In elc van den anderen scaren,
 
Gewapent met helmen, met scilden,
 
Die hem des daigs also hilden,
 
Dat sy ontfingen prijs ende ere,
 
Dies men vergeet nemmermere.1429
1430.
Alse die geledene gescaert
 
Waren, ginc men ter vaert
 
Scaren alle die voetliede,
 
Diere wel, als ik u bediede,
 
X dusent was ochte mere.
 
Oic gaf men hem enen lantshere,aant.
 
Die vrome was ende coene,
 
Wair ridderscap was te doene.1437
 
Hy hiet heer Jan van Haspegouwe,1438
 
Die gewapent was in goeder trouwe1439
1440.
Van sable met ere duven wit
 
Van goude ghecroont, verstaet dit.
 
Desen man was bevolen al
 
Dat voetvolc, groot ende smal,
 
Dat hy 't soude achterwaren.1444
 
Doen beval men sonder sparen
[p. 70]origineel
 
Den standaert den here van Craynhem,
 
Die sijn maighe hadde by hem
 
Optien dach ten selven stride,
 
Dies hi was herde blide.
1450.
Den standaert nam hi t'achterwaerne,
 
Ende sijn leven niet te spaerne.
 
Alse die here van Wesemale
 
Dat volc hadde gescaert wale,
 
Dede hi halen, sonder liegen,
 
Den jongen hertoge metter wiegen,
 
Ende hangen, des sijt goem,aant.
 
Aen enen groten wilgenboom,
 
Soe dat menne sach in 't ander heere,
 
Die hem stelden sere ter were,
1460.
Also ic u sal seggen te hant.
 
Alse dat here van Brabant
 
Al gereet waren ende gescaert,
 
Tegen sy henen wel bewaert,aant.
 
D'een schare voor, d'ander naer,1464
 
Te dien van Grimbergen waert aldaer,
 
Met groten geruchte gesinnichlike,
 
Ende met staden wiselike.
[p. 71]origineel
 
Van hem laet ic die tale bliven;
 
Ende hoort nu wat bedriven
1470.
Die van Grimbergen, ende hoe si voeren.
 
Des morgens vroech wert in roeren
 
Dat here van Grimberghen al te male,
 
Ende vingen ten wapenen, wet wale,1473
 
Arme ende rijcke, dat daer was;
 
Daer wert gheblasen, sijt seker das,
 
Menighe trompe, menighen horen;
 
Daer wert menich ors vercoren,aant.
 
Ghesadelt ende gedect wale1478
 
Met samite ende met sindale;
1480.
Menich baniere wert daer ontwonden,1480
 
En menich helm op 't hooft gebonden,
 
En menich sweert gegort aen side,
 
Dat ontwee brac in den stride.
 
Alsi gewapent waren al,
 
Saten sy op, groot ende smal,
 
Ende daden al te hopen houden.1486
 
Die banieren daden si ontvouden,
 
Als te stridene op dat stat.aant.
 
Doen quam gevaren na dat
[p. 72]origineel
1490.
Van Grimbergen heer Arnout
 
Met sine sonen sterc ende stout,
 
Ende voeren die luden bestieren.
 
Daerna ginc oic visieren
 
Heer Wouter Berthout sijn scaren,
 
Ende maecter .viij., sonder sparen,
 
Sonder 't volc dat was te voet.
 
In elc scare, des sijt vroet,
 
Waren twee dusent man, wale
 
Gewapent met ysere ende met stale.
1500.
D'ierste scare wel ten harnassche
 
Gaf hi her Gerarde van Assche;
 
D'ander scare gaf hi te hant
 
Den here van Keple uit Gelderlant.
 
Die derde scare gaf hi
 
Den here te leidene van Bosi.
 
Van Cochi die here voirwaer
 
Hadde die vierde scare daer;
 
Van Moy die here uit Artoys
 
Leide met menigen Francoys
[p. 73]origineel
1510.
Die vijfde scare, ende dair na
 
Die .vie. die here van Breda.
 
Die .viie. gaf men voirt ane
 
Te geleidene den here van Viane;
 
Die .viije. gaf hi houde
 
Sinen vader her Arnoude,
 
Ende heer Gerart sinen broeder met,
 
Ende hem selven, dat wet.
 
Den standaert beval hi met love
 
Her Paridaen van Massenhove,
1520.
Ende her Gerarde sijn oom van Liere,
 
Ende daertoe twee knapen fiere;
 
D'eene hiet Jan van den Dale,
 
D'ander Geeraert, wet wale,
 
Van der Biest, een vrom man.
 
Desen vieren wert voirt an1525
 
Bevolen die standaert op haer ere,
 
Des si blide waren herde sere,
 
Omdat men hem dede die ere groot,
 
Ende dat groote voordeel boot.
1530.
Hierna her Wouter Berthout
 
Scaerde 't voetvolc, jonc ende out.
[p. 74]origineel
 
In elke scare waren wel
 
Vijf dusent man rasch ende snel,
 
Wel gewapent, willich ten stride.
 
Elcker scare gaf men tien tide1535
 
Enen goeden leytsman dair,
 
Stout ende vrome al openbaer;
 
D'eene was van Beyghem heer Alaert,
 
D'ander was een ridder vermaert,1539
1540.
Van Eppeghem her Paridaen,
 
Een baenrots, doe ic u verstaen,
 
Van Grimberghen ende een vroom here,1542
 
Ende al sijn maghen, minder ende mere,
 
Waren oic gescaert met hem,
 
Diere vele was, als ic vernem.
 
Ende als 't volc wide ende side
 
Wel ghescaert was ten stride,
 
Ende wel ghewapent onder sijn baniere,1548
 
Doen beval heer Wouter sciere
1550.
Sinen vader in hoeden
 
Tween vromen ridderen ende goeden,
 
(D'een was van den Male heer Segerman,
 
D'ander was van Calmont mijn heer Jan):
[p. 75]origineel
 
's Daighs te wesen by sire siden,
 
Ende te behoedene in den stride.
 
Hem selven beval hi sekerlike
 
Van Oyenbrugge her Heinricke,
 
Ende van den Male heer Symoene,
 
Mijns heren Seghermans soene.
1560.
Twee ridderen van grooter waerde1560
 
Beval hi sinen broeder Gerarde,
 
Den jongen ridder stout ende fier:
 
D'een was Van Damme heer Gaultier,
 
D'ander was heer Willem Tant,
 
Een stout rudder, sy u becant,
 
Ende geduerich in allen stride.1566
 
Men bat daerna in corten tide
 
Her Godevaerde Screyhane
 
Dat hi woude riden dane,
1570.
Ende overslaen der Brabanders scaren,1571
 
Ende sien of sy ghereet waren,1572
 
Ende hoe vele datter sijn
 
Mochte harer liede ende ridders fijn.
 
Hi doet geerne, ende voer derwaert,
 
Ende oversloech 't heer ongespaert,
[p. 76]origineel
 
Soe hi alderbeste can;
 
Oec was een ander waersman
 
Uter Brabanders heer gesent,
 
Die die van Grimbergen al omtrent
1580.
Oversloech verre ende naer,
 
Ende die hiet heer Gosen van Pollair.
 
Elc keerde ten sinen weder,
 
Ende vertelde op ende neder
 
Hoe vele dat hem dochte
 
Dat der vianden wesen mochte;
 
Ende elc here die geboet
 
Vore te trecken sijn conroet
 
Met gemake wiselike,
 
Ende dat sy streden vromelike:
1590.
Men soudse rike maken gemeene.1590
 
Doen riepen si, groot ende cleene:
 
‘Wy selen vechten also sere
 
Dat wy behouden selen d'ere.’
 
Hierna trocken sy sonder sparen,
 
Also sy gescaert waren,
[p. 77]origineel
 
Den Grimberchsen nog bat ane,
 
Ende heer Godevaert Screyhane
 
Quam te sinen here her Arnoude,
 
Ende vertelde hem also houde
1600.
Dat die Brabanders tier steden
 
Wel gewapent, wel gereden
 
Quamen. ‘Oic dunct mijn in schijn
 
Haers volcs wel twintich dusent sijn,
 
Ende hebben .ix. scaren groot;
 
Te voet esser een conroet
 
Beide met staven ende met piken;
 
Men machse t' onswert nu sien striken,
 
Sy hebben nu teser orlogheaant.
 
Doen halen den jongen hertoghe,
1610.
Ende hebbene, sonder lieghen,1610
 
Aen eenen boom al metter wieghen
 
Doen hangen, dat wet wale;1612
 
Hadden wy ons aen her Arnouts tale
 
Van Oyenbrugge ende aen sinen raet
 
Lange gehouden, dat verstaet,1615
[p. 78]origineel
 
Wy hadden lettel deser onraste
 
Te doene, ende deser orloghe vaste,
 
Daer wy nu ane sijn comen.
 
Noch sou 't ons, wanic, meer vromen,
1620.
Dat wy om den pays nu spraken,
 
Ende dat orloghe algader verbraken,1621
 
Ende wie andere meest mesdaen
 
Hadde, dat hy 't beterde saen
 
By vonnesse der baroene,
 
Ende hierop maecte vaste soene,
 
Ende bleven gevrienden voirt mere;1626
 
Want ick segge u, lieve here,1627
 
Dat wy den hertoghe doen onrecht;
 
Ende comen wy in dit gevecht1629
1630.
Jegen d'ander nu ten stride,
 
Het sal gescien in wederside
 
Jammer groot ende scade.’
 
Heer Arnout sprac: ‘Het's te spade;1633
 
Wy hebben te lange ghebeit hier met,
 
En helpe nu niet, dat wet,1635
 
Dat wy hier of hilden sprake;
 
Maer trecken wy voort met ghemake
[p. 79]origineel
 
Ten vianden wert sonder vaer,1638
 
Dat men ons verre noch naer
1640.
Hierna, over cort noch lanc,
 
En singe genen quaden sanc
 
Van blootheide, noch van vaere;
 
Want die ghene, wet openbare,1643
 
Daer wy af comen sijn,
 
Hebben gheweest ridderen fijn,
 
Coene, werende ende milde,
 
Goet van spere ende van scilde,1647
 
Ende die hem noyt t' ontsiene
 
Plaghen ende om anxte te vliene,
1650.
Al waren si aen d'arger ende.
 
Ic sal my selven oic gheen scende
 
Doen, daer ic's my gewagten can;
 
Socht ic peis ende soene voirt an
 
Aen die heren ende genoete,
 
Sy souden wanen, cleine ende groote,
 
Dat ic't dade van verveertheden,
 
Ende dat wy quamen van blootheden,
 
Ende souden's vele te fierer wesen.1658
 
Wet die waerheit nu van desen,
[p. 80]origineel
1660.
Al schijn ic an d'arger boort,
 
Ic wille emmer pleghen voort,
 
Dat mijn voirders hebben geploghen,1662
 
Of ic segge u dat ongeloghen,
 
Dat ic eer sterve in dien wille,1664
 
Eer icker uytgae lude of stille.’1665
 
Doen sprac hi t' sinen lude dair:
 
‘Ghy heren, sijt sonder vaer,
 
Ende en versaegt u niet des,
 
Datter ander hoop meer es;
1670.
Want sy sijn van verre comen,
 
Ende sijn vremde, hebbe ic vernomen,
 
Malckanderen; dat en sijn wy nie,1672
 
Wy sijn alle hier, hoe 't ons ghescie,1673
 
Maghe ende vriende uit enen lande,
 
Ende wel bekent, dat wet te hande,
 
Ende sijns andre te vriende vele.
 
Ooc hebben sy ons te desen spele
 
Versocht buten haren palen.1678
 
Ic weet wat vromen dat si halenaant.
1680.
Aen ons selen hier op 't velt;
 
Want men in proverbien telt:
[p. 81]origineel
 
Die hont es coender vele, seldi weten,
 
Die op sijn messie is geseten,
 
Dan enige andere vremde sijn.
 
Dies vertroest u, vrienden mijn,
 
Ende strijt so vromelike,
 
Dat wy dese heren rijcke
 
T'harer lachter met oneren
 
Derde werf doen keren,
1690.
Alsoe wy twee werven hebben gedaen.
 
Want eyst dat wy t' onder gaen,
 
En wy den strijt verliesen nu,
 
Wy werden eyghen, des hoet u,1693
 
Ende selen moeten te haren gebode
 
Staen, dat ic soude doen node
 
Den tijt dat ic ben levende man.
 
Ende verwinnen wy mede voertan
 
Desen strijt, wy werden te hant
 
Alle heren in Brabant;
1700.
Dies vecht met stouten moede.’
 
Doen riepen domme ende vroede:
 
‘Vairt voirt, her Arnout,
 
Die duvel hebbe sijns ghewout,1703
[p. 82]origineel
 
Die u lieden sal begeven,
 
Die wile dat hi mogte leven,1705
 
Hine sal u bystaen totter doot,
 
Ende slaen slagen groot,1707
 
Dies hem die viande selen ontsien.’
 
Men geboot cort na dien
1710.
Dat elc here voert sal varen
 
Sonder letten met sire scaren
 
Den vianden in haer ghemoet.
 
Doen porde 't here, des sijt vroet,1713
 
Ende reden, als ic versta,1714
 
Ten vianden op een scoetmael na.
 
Daer ontbeiden sy te samen
 
Den anderen, die achter quamen.
 
Als die Brabanders hebben vernomen
 
So coenlic die vianden comen
1720.
Gescaert, gewapent, stout ende snel,
 
En was daer niemant, dat wet wel,
 
Hine was daer een deel of ontdaen,aant.
 
Ende beiden haers geselscaps saen.