II. Hir begint dander partie van den boke. Van din dat mense abdisse maken woude ende van din dat si te Gode bat dat his hare verdroge, ende van din dat onse Vrowe te hare quam ende sise trostede mettin dat si hare benam dat walsch te leerne.
Doe comen was in derre wise
Lutgart, die magt van groten prise,
T Aiwires binnen, daer si sent
200
Hilt langen tijt in dat convent
Die ordene ende die costumen,
Daer menech plegt hem an versumen,
Die die ne welt volbrengen nit,
Dat selden hare es sent geschit,
205
So lip wel vollic die nimare
Aldaer omtrent, dat comen ware
T Aiwires mettin Godes bruden
Lutgart, die goede, van Sentruden.
Dis was wel menech harde vro
210
Tin tiden, dat die dinc also
Beschikket was; want goet ende ere
Dede oppenbare Got, die Here,
Van Cistiaus din grawen nonnen,
+Dat si Lutgarden ie gewonnen.
215
Dis waren blide ijonc ende out
Ende alle dankden menechfout
Dire eeren Gode al sonder wanc;
Si seiden: ‘Got hi hebbes danc,
Dat hi ons hevet toe geweget
220
Lutgarden, die den name dreget
Van sonderlinger heilechheiden.’
Aldos so spraken ende seiden
Die menege an din selven tide:
Want si dis alle waren blide
225
Die dat vernamen, ende sagen
Lutgarden grawe cleeder dragen,
Die daertevoren andre droch
Te Milen, daer si lange gnoch
Geweset hadde in eren groet,
230
Al schiet si deenen doer die noet.
Tien selven tide dat Lutgart
Dos in dien lande wart vermart
Ende in der goeder liede mont
Was worden aldos namecont,
235
So wart gemicket altehant
Van soelken lieden in dat lant,
Dien haestelike was cont gemaect
+Dat si so wale was geraect
Dat si wel tere abdiën dochte,
240
So wanneer dat si hare iit mochte
Gehelpen metter walscher talen,
Dat sise abdesse souden maken
In enen cloester, van dengenen
Die daer int lant die beste scenen;
245
Want hen wel dogte al openbare
Dat wel gesciet dien cloester ware,
Daer si abdessen name in droege.
Dies dochte hen allen wel gevoege,
Dat si in enen worde abdesse;
250
Met rechte en mochte, niet gemesse,
Met rechte en mochte niet mesloven,
Daer si abdesse worde boven.
Dies wart tien tide also geslegen
Die raet ende overeen gedregen,
255
So wanneer dat si iet verstuende
Dis walsches, och gespreken conde,
Dat mense abdesse maken soude,
In welken dat si wesen woude.
So lange was met gueden staden
260
Hare ende gins hir op geraden,
Dat dese dinc es comen voert
+So verre, dat wel heft verhoert
Lutgart, die maget goedertiren,
Dat mense weder wilde stiren
265
Tonleden van ambachte wert.
Owi! hoe sere was ververt
Die maget, doe si dat vernam!
Want dat si daer beschiwen quam
Dor noet, ende elre moste laten
270
Om dat gewin van harre baten,
Ende al dat se t Aiwires brachte,
Dat was dolende van ambachte,
Daerbi si dikke was tevoren
In schade comen ende in toren
275
Ende oc gedoget hadde pine,
[p. 8]
Daer noch behoerde hare in te sine,
Opdat si noch din graet optorde
Dat si aldaer abdesse worde,
Ochte in dat walsche lant elwaer.
280
Mar doe die magt in sorgen swar
Gevallen was in derre wise,
Te Gode wert van paradise,
Die hare altoes wel stont in staden
Ende oc har herte plach onladen
285
Van sorgen ende van meswenden,
+So ginc si haren hope senden
Met vaster trowen ende goeder
Ende oc te sire suter moeder
Mariën wert, ende ene bede,
290
Die si met vasten hope dede,
Begonste si op enen dach
Daer si in kniegebede lach;
Si seide: ‘Got van hemelrike,
Die alle dinc geweldelike
295
Volbrengen mogt, wel sute Here,
Din groten vaer, die mi so sere
Verladet nu dat herte binnen,
Din moetti, Here, also bekinnen
Dat ikker af ontcommert si;
300
Wel sute Got, nu sendet
Uwe gracie, die mi so beverde mi
Dat ikker af ontladen werde;
Want vilic weder in den pas,
Daer ic verlegen binnen was
305
Te minen schaden wilen eer,
So waric gonnert emmermeer.
Wat soude mijns gewerden dan?
Genade, Got! want ine can
Mi selven wel getrosten nit,
310
Opdat die dinc also geschit
+Als ic versta; want, sonder waen,
Dis motic emmer schade ontfaen.
Wat holpe dan dat ic te Milen
Om dat gemac van mire silen
315
Gelaten hadde ende elre vonde
Dat selve, dis ic nit ne conde
Gedragen sonder schade groet?
Mar loesset mi ut derre noet,
Die uwen wille doet algader!
320
Dis biddic u, wel sute Vader.
Oc biddic u, wel sute Vrowe,
Daer ic altoes in vinde trowe,
Die maget ende moeder sijt
Ende emmermeer gebenedijt
325
Selt wesen in den hogen trone
Daer gi met Gode spannet crone,
Dat gi beschowet die mesquame
Dar ic af boete gerne name;
Dat es die sorge, die mi dert,
330
Daer ic af sere ben ververt;
Want vilic weder in die pine
Daer mi verwasset in te sine,
So we mi dan dat ic hir quam
+Ende ic die kovele an genam,
335
Daer ic van commere ende sorgen
Altoes in waende sijn verborgen!
Want, moet die dinc also volcomen
Alsic hir hebbe nu vernomen,
So motic emmer werden sware
340
Verladen meer dan ochtic ware
Te Milen bleven, vrië Maget;
Want igewelc, die sorge draget
Van eere abdiën, lange in pine
So staet dengenen wel te sine,
345
In langen commer ende in leet,
Alsic wel bi mi selven weet,
Bi din dat ic so lange droch
Dat prioraet, dat mi verwoch
Beide al te sere ende al te sware.
350
Bi die so seggic oppenbare
Dat ic en werde abdesse nit,
So wat dat mi daerna geschit,
Noch priorinne, al sonder waen,
Magic met eeren dis onstaen.
355
Nu hebbic u die noet geclaget,
Vrie edele Moeder ende Maget,
Die mi verweget nu so sere;
+Dis biddic u ende onsen Here,
Dats Ihesus Kerst, u sone goet,
360
Dat gi verleenet mi din spoet
Ende uwe gracie sendet mede
Dat ic in dese closterstede,
Daer ic in drage nu abijt,
Noch elre (want gi mechtech sijt
365
Te comene alles wel tevoren)
En werde nemmermeer gecoren
Tabdessen noch te priorinnen;
Mar dat ic mote, Vrowe, hir binnen
In eenechheiden so geleven,
370
Dat ic te ijonest al sonder sneven
Te meerre baten ende vromen
Te goeden inde mote comen;
O Moder ende Maget sijn,
Dis moetti mi gehelpech sijn!’
375
Eer dese bede har inde nam,
Aldaer met groten schine quam
Gevaren neder harde lise
Die Vrowe van din paradise,
Die Moeder ende Maget sijn,
380
Dat nimene el ne mochte sijn
Bedaget noit dan hare allene,
+Die was van alre vlekken reene.
Die sprac aldos aldaer si stoet:
‘Lutgart, mine utvercorne goet,
385
U clagen hebbic wel vernomen,
Dis benic u nu trosten comen;
U clagen hebbic wel verstaen,
Oc es uwe bede wale ontfaen,
Dis mogdi mi wel weten danc,
[p. 9]
390
Want icse ontfine al sonder wanc.
Al clagende hebdi dis verlijt,
Dat gi verladen binnen sijt
Van groten sorgen, die u deren
Ende u dat herte so ververen,
395
Dat gi ne cont gehermen nit;
Want gi din wederval onssit
Ende oc die nose van ambachte,
Daer men u weder gerne in brachte,
Alse u wel cont gemaket es.
400
Mar wet, Lutgart, sijt dis gewes,
Dat ic din raet van derre saken
Met mire macht sal wedermaken,
So dat u nemermeer ne sal
Tambachte wert de wederval
405
Geschaden mogen noch geletten;
+Want ic mi sal daer iegen setten.
Nu sijt in hogen ende vro;
Dit salic wedermaken so
Dat gi ne werdet nemmermeer
410
Verladen, daer gi wilen eer
Te Milen wart verladen mede.
Nu houdt u herte in goeden vrede;
Dit salic u hegaden wale,
Want ic u sal die walsche tale
415
Ontdragen, so dat gi ne selt
Noch macht gewinnen, noch gewelt,
Te sprekene it met walscher tongen;
Dos seldi bliven ongedwongen
Van uwen mesterschape; want
420
So wanneer dat men it dit lant
Vernemet dat u es te swaer
Dat walsch te leerne, al over waer
So seggic u, dat u van desen
En sal nemmeer begrutet wesen,
425
Dat gi onttredet nu so sware;
Want het welstaende nit ne ware,
Dat eene abdesse, maget fijn,
In desen lande soude sijn
Of hir of elre, die ne conde
430
Berechten nit met haren monde
+Din closter, din si soude rekken.
Daeromme salic u onttrekken
Ende ondergaen die walsche sprake;
So seldi leven met gemake
435
Voertanemeer in uwen tide.
Nu sijt in hogen ende blide;
Ic sal u dit so wel begaden,
Dat gi ne werdet meer verladen
Met besechheiden van ambachte,
440
Noch met gewoude, noch met crachte,
Noch met bedwinge van gebode.
Nu blivet dan, Lutgart, te Gode;
In mach hir sijn nit langer nu;
Den suten Got bevelic u.’
445
Na desen warden denen schit
Die Godes moeder ende lit
Lutgarden liggen wel getroestt,
Want sise hevet al verloestt
Van harre commerliker smerton.
450
Dis dankde si met blider herten
Den riken coninc van den trone
Ende oc der coninginnen schone,
Die boven dingele es verheven.
+Dos es Lutgart getrostet bleven.
455
Mar wildi dat ic u bediede
Groet wonder, datter na geschide,
Ic saelt u seggen of ic can:
Sent dat Lutgart din troest gewan
Van onser Vrowen, die se lise
460
Vertrostet hadde in derre wise,
So seggic u al sonder waen,
Alse ons die vite doet verstaen,
Dat si in ernste noch in spele
En conste noit sent so vele
465
Dis walschs geleeren noch verhalen,
Dat si wel hadde in walscher talen
Och broet genoemet ochte wijn,
Die lichte gnoch genoemet sijn,
Noch ander dinc och licht, och swar;
470
Nochtan dat si wel XL ijar
Gestadelic och daer omtrent
T Aiwires binnen woende sent,
Daer si vollevede in groten eeren
Al haren tijt al sonder leeren
475
Dis walsches it, nochtan dat si
Din walschen nonnen was so bi,
Dat si aldaer dis walsches gnoch
+Hen hoerde spreken int gevoch
Wel menechwerf op elken dach.
480
Mar alse men daer binnen sach
Dat si ne conde nit ontfaen
Int herte binnen noch verstaen
Dis walsches, noch gespreken oc,
Daer si wel lettel toe ontploc
485
Har herte, alse omme dat onthouden,
So lit men dis al Gode wouden,
Ende oc die maget goedertiren,
Die men tevoren plach visiren
Tambuchte, eer men dis wart geware,
490
Dat dit gebreken was an hare,
Al sonder swarheit van gebode
In haren closter dinen Gode.
