VI. Hoe si begerde wesen versekert van haren levene ende hoe si daeraf versekert wart.
Men mach hir horen wonder groet
Hoe Got, die alle dinc geboet,
Was ere maget onderdaen.
1220
Die wel te rechte welt verstaen
Dat ic hem segge, hi mach bekinnen
Di vriheit van gerechter minnen.
+Daer minne int herte es wel bedegen,
Daer plegt si gerne toe gewegen
1225
Van alre baten groet gewin
Der silen daer si wonet in.
Dat comt bidie, alsic u seide,
Dat Got met sire almechtechheide
Hemselven onderdanech gevet
1230
Der silen, die in minnen levet.
Dat provic bi Lutgarden wale,
Die sonder alle wedertale
Beide also vaste ende also stranc
[p. 17]
Met harre starker minnen dwanc
1235
Den hogsten coninc, onsen Here,
Dat si van hem ilanc so mere
In graciën wart op verheven,
Ende oc ilanc so eer gegeven
Wart hare algader dat si sochte;
1240
Want hijs onsseggen nit ne mochte,
Noch ave breken met gewoude
Der minnen, dat si hebben woude.
Nochtan so schinet meere wonder
Dat si, die Gode brachte al onder
1245
Met hare krachtechliker minnen,
Noit dogt in hare en wilde kinnen,
Noch nimene horen prisen mede
Dis goedes iwent dat si dede;
Mar alle wile ende alle wege
1250
Hilt si har selven over trege,
Ende over slap ende ongerakt;
Oc hevet si altoes besakt
+Dis goedes, dat men sach an hare.
Mar och si vol van sonden ware,
1255
Was si altoes in groten sorgen;
Want si wel wiste dat verborgen
Den Godes ogen dinc engeene
Ne mochte sijn no groet no cleene,
Die men in dese werelt doet.
1260
Dis was bevaen die maget goet
Met groten vare in allen stonden:
Si duchtte dat se om hare sonden
Die goede Got vercuschen1 mochte,
Waert dat hi binnen wel besochte
1265
Har herte, daer si binnen droch
Dat haren sinne meest verwoch.
Mar doe die magt van hogen prise
Geweset hadde in derre wise
In groten vreesen lange stonde,
1270
Ende in har selven nit ne conde
Gevinden it, dat haren moede,
Of cleene of groet, in staden stoede,
Began si suken enen raet
Warbi si enech toeverlaet
1275
Vercrigen mochte, dat se sachte
Te troste ende oc te rasten brachte.
Din raet si hevet vonden saen;
Ic sal u seggen hoegedaen:
Op eenen nameliken dach
1230
Daer si in kniegebede lach,
Began si bidden ende manen
Al suchtende met groten tranen
+Din hosten coninc, onsen Here,
Dat hi die vrese, die so sere
1285
Verloed har herte, al ave leide
Ende oc verleende sekerheide
Der silen binnen, dat si lise
Ten eweliken paradise
Na desen live soude comen:
1290
Dos mochte sijn hare al benomen
Die grote vreese ende anders nit.
Mar eer die maget denen schit
Ende eer si kirdo van der stat
Aldaer si dis te Godes bat,
1295
So es si worden wel in hogen
Meer dan u imen soude mogen
Geseggen wel met didscher spraken;
Want daer si lach metterre saken
Onledech ende bat te Gode,
1300
So quam gevlogen een sijn bode
Van boven uten hogen trone,
(Ic wane het was en ingel schone)
Die hare brachte selc salut,
Daer si es mede comen ut
1305
Der vreesen groet, daer si tevoren
Af hadde commer ende toren
Gedoget ende groten vaer;
Ende alse comen was aldaer
Die bode, sprac hi ende seide;
1310
‘Lutgart, die Godes mogentheide
Si motu eewelie gesterken
In dogden ende in goeden werken!
+Ic ben hir comen, want ic weet
Dat gi gedoeget hebbet leet
1315
Van vreesen, die u heft gedert
Wel lange; want gi sijt ververt
Van din dat gi nit wel en kinnet,
Al si dat gi nu Gode minnet
Met starken wille ende oc met vriën,
1320
Wartoe die minne sal gediën;
Want dikke siet men, die wel sere
Van irsten minnen onsen Here
Dat si hen laten so vertregen
Dat si ne conen nit volplegen
1325
Der Godes minnen, daer si in
So wel hen proeveden int begin;
Daeromme onssiedi dat van din
Oc die gelike u mach geschin.
Mar sijt te rasten, maget schone;
1330
Die hogste coninc van den trone
Ontbiedet u dat hem so wale
Becomt u leven altemale
Ende oc u wesen, dat hijt al
Te goeden inde brengen sal.
1335
Dit heft hi u ontbeden nu;
Dis danket hem, dat radic u;
So mogdi oc wel gerne, want
Gi selet iegen din viant
Met sire helpen vechten sege.
1340
Nu blijft te Gode, ic vare enwege.’
Doe dese wart gesproken waren,
So es die bode enwech gevaren
+Tin schonen paradise wert
[p. 18]
Die maget, die so was ververt
1345
Tevoren, doe si dat verstoet,
Vant si getrostet haren moet,
So dat si an din selven tide
Stont op in hogen ende blide,
Ende oc gepaiset harde wale;
1350
Want se dis Godes boden tale
Te rasten hadde weder brachtt
Tin tiden ende wel gesachtt
Dat ongemac van harre smerten.
Dis dankde si met blider herten
1355
Ende oc met vriën wille sere
Den riken coninc, onsen Here.
Mar doe Lutgart, die maget fijn,
Geweset hadde en stukkelkin
Getrostet wel in derre wise,
1360
Began si peisen weder lise,
Dat si versekert nit ne ware
Te vollen gnoch, noch van din vare
Geheelen troest en hadde nit
An dat gelof, dat hare onthit
1365
Die ingel, die te hare quam.
Dis si daer ane exempel nam,
Dat die nature es also cranc
Van allen menschen, even lanc
Dat si in dese werelt leven,
1370
Dat sonder vallen ende sneven
Nimen in dese werelt wijt
En can volleven sinen tijt,
+Noch din volbrengen so, dat hi
Der Godes hulden seker si;
1375
Daeromme wart die maget wert
Tin tiden weder so ververt
Dat si din troest van daer tevoren
Saen hevet weder al verloren.
Van irst began si weder duchten
1380
Ende oc din swaren pas ontfruchten
Van dire wreeder Godes wraken,
Daer si moste emmer toe geraken,
Wart dat die sile so met sonden
Te ijonest besmettet worde vonden,
1385
Dat si der wraken werdech ware.
Dos bleef die maget noch in vare
Tote an der stont dat quam die bode
Gesendet weder daer van Gode
Op ene wile, aldaer si sat
1390
Ende al ineen te Gode bat
Dat hi noch bat van derre saken
Har herte wilde seker maken.
Aldaer die bode was gestaen,
So sprac hi toter maget saen:
1395
‘Lutgart, ic ben hir weder comen,
Want ic wel hebbe noch vernomen
Dat u mijn troest, din ic u gaf,
En hevet nit doen comen af
Der groter sorgen, die gi claget
1400
Dat gise int herte binnen draget.
Mar sidermeer dat mine wart
Nit wale en connen u, Lutgart,
+Gegeven sekerheiden gnoch,
Noch trostes oc na u gevoch,
1405
So segget mi wat ende hoe
Gi selve willet dat ic doe
Warbi gi moget sijn verwert
Van dire onrasten, die u dert;
Ic saelt volbrengen, canic, dan;
1410
Ochtic u selven wale en can
Te rasten dan gebrengen nit,
Lutgart, so mikket ende sit
Win gi begert dat boven mi
Van derre saken bode si
1415
Tote u; hi salet emmer wesen.’
Doe sprac die bode noch mettesen:
‘Hir es in desen closter binnen,
Die Gode met gerechter minnen
Gevestet heft in haren moede,
1420
Ene edele nonne ende eene goede,
Dat es van Raevie ver Marië1;
Wildi, Lutgart, dat si u lië
Dis selves oc dat ic u seide,
Si saels u liën sonder beide;
1425
So hebbedi van tween orconden
Hiraf die warheit ondervonden.
Dos mogdi werden oppenbare
Ontcommert van din groten vare
Din gi noch Gode alteenen claget.’ -
1430
‘Ai, here’, wedersprac die maget,
‘Wat holpet dat gi dis gewoeget
Mariën, die har herte voeget
+So simpellic an onsen Here,
Dat men ne can no min no mere
1435
Vergronden noch genemen ware
Hoet tuschen hem staet ende hare.
Si es so schamel ende bloede
Dat si mi soude onttekken noede
Des iwent ochte cundech maken;
1440
Al wiste si van derre saken
Al uten gronde die warheide,
Ic wane sijs mi nit ne seide.
Dis es mi liever dat sijs nit
En wete, wat so mi geschit
1445
Darna; mar enen vroeden man,
Die wel te staden spreken can
Ende oc van heimeliken dingen
Sijn seggen wel te pointe bringen
Ende anders onderscheedech si,
1450
Din sendet hare tote mi;
Hi sal mi mogen vele bat
[p. 19]
Getrosten dan die vrowe, opdat
Dat hi mi sekerlic verlijt
Dis selves, dis gi bode sijt.’
1455
Do sprac die bode aldaer hi stoet:
‘Lutgart, nu houdet uwen moet
In rasten ende weset blide;
Dit sal geschin in corten tide.’
Dos es die bode enwech gevaren.
1460
Nu hort, ic sal u oppenbaren,
En laettijs u verwassen nit,
Wat sider es darna geschit:
+Der dage sent nit vive en leden,
So quam gegaen, in weet gereden,
1465
TAiwires in den closter mar
En ijongelinc schone ende clar,
Vol sere ijoegede ende wel
Gesettet, dapper ende snel,
Ende alles harde wel bequame;
1470
Mar nit ne wisten sinen name
Die nonnen die dar waren binnen;
Want nit ne consten si bekinnen
Noch wie hi was, noch van wat lande.
Mar och hi hem dar wel bekande,
1475
So quam hi gaende in dat parloer
Op enen tijt dat in den koer
Lutgart, die fine maget, was,
Aldaer si hare beden las.
Die bode, aldaer hi was gestaen,
1480
So hevet hi begonnen saen
Dos spreken din ijonfrowen toe,
Die daer versament waren doe:
‘Die Got, die al geleisten mach,
Verleen u’, seit hi, ‘goeden dach,
1485
Gi vrowen, ende u mote geven
Met hem dat ewelike leven.’ -
‘Got lonu, vrint’, die vrowen seiden.
Do sprac die bode: ‘In hoveschheiden
Badic u gerne, gi ijonfrowen,
1490
Dat ic Lutgarden mochte schowen;
Die soudic harde gerne sin
Opdat het mochte mi geschin,
+Lutgarden, meinic, van Sent Truden;
Comt si, ic sal doen hare luden
1495
En orconschap, dat hort te hare,
Dis ic ontcommert gerne ware.’
Na desen warden ginc te hant
Te rechte al dor den closterpant
Tote in den koer der vrowen eene,
1500
Dar si Lutgarden vant allens,
Onledech sittende over dat
Dat si al noch te Gode bat,
Dat hise wilde van der saken,
Die hare wart, bat seker maken.
1505
Dos gaf die nonne en teeken lise
Der maget fijn van hogen prise,
Dat si din bode ginge spreken.
Darna te samen dat si streken
Al dor din pant van utin kore;
1510
Dos quamen si totin parlore.
Nu hort hoe tuschen hen verginc
Dat parlement: Die ijongelinc,
Doe hi die magt hem sach genaken,
So hevet hi met schonre spraken
1515
Aldos begonnen een salut:
‘Got hondu’, seit hi, ‘Godes brut,
Got houdu, maget utvercoren;
Die selve Got, die hir tevoren
Van niwte alle dinc geboet,
1520
Hi motu geven gracie groet
Van salechheiden, die u blive
Ende alle wege in u beclive.’-
+‘Got lonu’, wedersprac die maget;
‘Dit mote ons allen sijn bedaget,
1525
Mijn sute vrint, die dat begeren,
Ende alle dinc, die mogen deren,
Van ons geverret moten sijn.’
Do sprac die bode: ‘Maget fijn,
Ic ben ens hoges heeren bode;
1530
Ic ben gesendet hir van Gode,
Die alle dinc te rekkene hevet
Ende allen creaturen gevet
Dis hen behoevet int gevoch
Altoes ende alle wile gnoch.
1535
Lutgart, hi grotet u met mi
Ende u ontbiedet oc dat gi
Sijt wel in hogen ende vro
Voertane meer; want hem also
Becomt algader dis gi pleget,
1540
Alse u tevoren was geseget
Van sinen bode, al si dat sake
Dat u te vollen sine sprake
En conde wel getrosten nit;
Mar dis hi u bedroevet lit
1545
Ende ongetrostet ende onblide.
Dor al dat hi u dis verlijde
Al over waer dat gi, Lutgart,
Vaste in den Godes prise wart,
Ende oc bequame u goede leven
1550
Hem so, dat hi u soude geven
Na desen live teenen lone
Te spanne sonder inde crone,
+Daromme sendet hi mi nu
Hir anderwerve noch tote u
1555
Om u te seggene oppenbare
Dat gi u selven van din vare
Ontcommert, vrowe, die u dert,
Ende oc nemmeer en sijt ververt
Van desen stukken noch besorget;
1560
Want Ihesus Kerst u heft verborget,
U brudegoem, ijonfrowe mijn,
Iegen din hogen vader sijn;
Want hem algader es bequame
So dat gi doet, want uwen name
[p. 20]
1565
Hi heft met sire hant gesoreven
In sinen boeke, ende oc gegeven
Darbinnen stat wel salechlike
Met allen, die te sinen rike
Geteekent sijn ende oc met vromen
1570
Te goeden inde selen comen.
Dit seggic u in orconschapen
Der nonnen, brudere ende papen
Ende al dergerre, die hir staen.
Nu blift te Gode, ende ic moet gaen.
1575
Oc motu allen Got behouden
Geluc ende eere, ende uwes wouden,
Ghi andre vrowen, die hir sijt
Versament nu op desen tijt.’ -
‘Dat lonu Got’, die nonnen seiden.
1580
Doe streec hi wech al sonder beiden
Utin parlore ende es gecregen
Ter porten wert so lise plegen
+Dis henen scheedens, dat men daer
Nit wale en wiste al over waer
1585
Al welken wech hi henen ginc
Van daer, die schone ijongelinc,
Noch waer hi voer, noch wie hi was,
Alsic en lettel eer u las,
Idoch so hebbic vonden dat
1590
Bescreven, dat die maget bat
Getrostet bleef van sire spraken
Dan imen mochte u cont gemaken.
Si bleef in hogen ende blide,
Si dankde Gode in allen tide
1595
Dat si so wel versekert ware.
Dos es die maget van din vare
Verloesset bleven ewelike.
Danc hebbes Got van hemelrike!
+f.27ro.
+f.27vo.
1Vgl. mhd. vertusschen, in trauer versetzen, betrüben (Lexer 3, 280).
+f.28ro.
+f.28vo.
+f.29ro.
+f.29vo.
+f.30ro.
1Marie van Raevie, Marie de Rèves. Rèves is eene gemeente in Henegouwen ten zuid-oosten der Brabantsche stad Nijvel, ten noorden van Charleroi, en ten noord-oosten van Bergen (Mons) gelegen. Het was op de goederen van Iwain de Rèves, proost van Nijvel, dat de Awirs-nonnen zich aanvankelijk te Lillois gevestigd hadden en eenige jaren verbleven.
+f.30vo.
+f.33ro.
