XII. Van din dat si verledegde ene nonne die metten viant beseten was ende ene andre die die alf bedrogen hadde.
Hebdi vernomen altemale
3450
Van ere nonnen mine tale
Die ic getellet hebbe nu,
So salic voert ontbinden u
Wat daer noch seget in die vite
Die vroede man, die Jacobite,
3455
Die derre viten meester was.
Gelijc dat ic van derre las,
So telt hi noch van eere aldaer
En ander bispel harde swar;
Oc seget hi dat hise sach
3460
Degene dire ic doe gewach:
Hi seget daer, ende ic u voert,
Dat die viant, die gerne coert
Din goeden mensche in allen stonden,
So roekeloes hadde eene vonden
3465
Der grawer nonnen ende lat
Tin dogeden, dat hi besat
Bi Gods gedoege din lichame.
Dat was en ghast wel onbequame
Daerbinnen ende en fel gebur;
3470
Want hi der nonnen makde sur
+Har leven al met groter pinen,
Daer hise mede plach carinen
Sere utermaten ende sware;
Want hi bi wilen dede hare
3475
Harselven bluwen ende slaen;
Bi wilen hevet hi gedaen
Die arme nonne so geberen
Dat igewelc plach hem ververen
Die sach har einselic gelaet.
3480
Oc was so dorper ende quaet
Die felle viant, daer si mede
Verladen was, dat hise dede
Wel dikke leven met onrasten,
Wel dikke waken ende vasten
3485
Beide over tijt ende over macht.
Dos heft die viant sine cracht
Getoget over die ijonfrowe.
Dis hadden dikke groten rowe
Die andre nonnen, die se sagen
3490
Selc overlast van pinen dragen.
Dis vonden si in haren rade
Dat si die noeselike schade,
Daer si die nonne in sagen sijn,
Der maget edel ende fijn,
3495
Lutgarden, souden maken cont,
[p. 38]
Die allewege in staden stont
Getrowelic al sonder sparen
Dengenen die verpinet waren,
Opdat si harre baten rochten
3500
So vele dat si helpe sochten
+Och raet an hare van mesquamen,
Daer si it schaden ave namen.
Mettesen rade brachten si
Die nonne toter maget vri
3505
Seerlic mesbaerende utermaten
Dis hare en wilde nit verlaten
Noch nit verdragen die viant;
Want over waer hi ondervant
Doe hi began Lutgarden naken,
3510
Dat sine vluchtech sude maken
Ende oc verijagen met gewoude,
Opdat sijs hare pinen woude.
Daromme wart hi also gram
Tirst dat hi bi Lutgarden quam,
3515
Dat hi hem pijnde quellen meer
Die nonne dan hi noit eer
Gepinet hadde hem dis tevoren.
Mar doe die maget utvercoren,
Die fine Godes brut, Lutgart,
3520
Also die nonne sach verswart
Van din viant, began si doen
Al sonder beide en orison
So stare, dat sine dede criten
Van pinen ende van weewiten1,
3525
Ende al verwoeden in dat vat
Dat hi met crachte noch besat.
Mar doe die bede was gedaen
Ende op die maget was gestaen,
Began hi roepen over lut:
3530
‘Lutgart, ic wille varen ut!
+Aï, Lutgart, hebd mijns genade!’ -
‘Neen, sprac die vrowe, het es te spade,
Fel ghast; hoe wardi ie so coene
Dat gi bestondet dit te doene?’ -
3535
‘Aï, Lutgart, in mochtes nit,
Want si mi hars gebruken lit,
Sprac hi, met harre quader hoeden;
Ende oc met dingen, die messtoeden,
Gaf sijs mi macht; mar laett mi nu
3540
Enwege vlin, dis biddic u;
Want uwe bede en canic nit
Gedogen. Wach! wats mi geschit
Dat mi en wijf dos onderbringet!’ -
‘Wat helpet dat gi lange dinget,
3545
Fel losengir, die vrowe seide;
Ic manu dat gi sonder beide
Enwege vart; want u bedwanc
Heft hir geweset al te lane.’
Eer dese wart gesproken waren,
3550
So es die viant utgevaren
So lise, dat ter selver stont
Die nonne weder wart gesont
Ende al verloestt van harre noet,
Die si gedoeget hadde groet,
3555
Dat heft si saen gedaen in schine;
Want sonder commer ende pine
So stont si op, blide ende vro
Dat si ontcommert was also
Van haren ghast; dis si wel sere
3560
Sent lange dankede onsen Here
+Omodelic met goeder trowen
Ende oc Lutgarden, der ijonfrowen.
Nu merkt, gi alle, dat u lone
De hogste coninc van den trone,
3565
Die wart die ic u brenge voert;
Hebdi die tale mijn gehoert
Die ic u segge van Lutgarden,
Hoe si met haren starken warden
Din losengir so achterdreef
3570
Dat hi altoes verwonnen bleef,
Dat quam bidie, al sonder waen,
Dat si van Gode was ontfaen
Te sire sonderlinger minnen;
Dat mach men wel daeran bekinnen
3575
Dat si din viant so bedwane,
Dat hi te derne was te crane
Hen allen daer hem hare bede
Lutgart, die maget, over dede.
Daromme, als ic u nu vertrac,
3580
So wie dat dogede ongemac
Van selker dinc, quam hi te hare,
Der baten schire wart geware.
Dat provic noch bi ere nonnen,
Die so tin tiden was verwonnen
3585
Van din viant fel ende wreet,
Dat si van hem wel menech leet
Te do(e)gene alle dagen ontfinc
Van ere wonderliker dinc.
Ic sal u seggen welkertiren:
3590
Die viant, die wel can visiren
+Met sire lust die lose treken
Daer hi met pleget avebreken
Den dommen lieden sonder hoede
Die gracie, die hen Got die goede
3595
Verle(e)nen pleget omme dat
Dat si dis souden hen te bat
In goeder ufeningen proeven,
(Dis alle menschen wel behoeven),
Hi plach ter nonnen comen lise
3600
In eenes ijongelinges wise
Die vol van sire ijogde scheen.
Want wel gesett op sine been
So was hi, als en ijonc sarient,
Schone, amoreus ende achemant.
[p. 39]
3605
Aldos ter nonnen comen plach
Die viant lise op elken dach,
Daer hise in hemeliken steden
Betrapede, ochte in haren beden,
Ochte elre, daer si plach te sine.
3610
Daer hevet hi gedaen in schine
Met loser talen, dat hi ware
Geminnet gerne also van hare,
Alse een die valsche minne dreget
Int herte, die hem so verweget
3615
Dat hi ne can gehermen nit,
Mar dar na poget ende spit
Dat hi en simpel magedijn,
Daer hi gemint af willet sijn,
Te sire minnen moge bringen.
3620
Dos plach met boser ufeningen
+Die viant suken sijn gevoech
An die ijonfrowe, die verdroech
Wel dikke ongerne sijn getrachte;
Want hise so in dole brachte
3625
Mettin dat hi hare aneleide,
Dat hare al die bedachtechheide
Ontgeven wart, ende al die raet
Daer si met mochte sijn baraet
Beschiwet hebben, hadde si
3630
Betide raet gesochtt, warbi
Dat si dis mochte sijn onstaen.
Mar dis en heft si nit gedaen,
Omdat si waende dat het ware
En mensche, die daer quam te hare,
3635
Een van din risen ijongelingen,
Die ommegaen met selken dingen
Daer si met taenen die ijonfrowen,
Din si van minnen ende trowen
Doen een gelof schone ende loes,
3640
Daer si bedrigen met altoes
Degene dis hen nit ne hoeden;
Want dar si minst dis schampes vroeden,
Dar schrinken1 sise dikke meest.
Mar sider dat die evel gheest
3645
So verre ontdekkede sijn spel
Dat die ijonfrowe wiste wel
Dat het en ware mensche nit
Die hem so wonderlic gelit
Te hare wert, mar een viant,
3650
En drogenere ende een triwant, -
+Een van din valschen losengiren
Din hen bi wilen plegen kiren
In menschen vormen ende sijn
In didsche, na din wane mijn,
3655
Genoemet alve ende oc elvinnen,
Na din dat si hen doen bekinnen
Din lieden ende laten schowen
In manne vormen ende in vrowen;
Want daer si mannes wise toegen
3660
Ende om der vrowen lachter poegen,
Daer sijn si alve; mar daer si
Din mannen willen comen bi,
Daer sijnt elvinnen, want si dan
Der vrowen vorme dragen an.
3665
Geliker wise dat die quade,
Die pogde na der nonnen schade,
Hem togede in ens mans gelike, -
En wiste si in erterike
Wat rade suken, daer si mochte
3670
Die viant, die se so besochte
Nachts ende dags, beschiwen mede;
Want so si meer daer iegen dede
Met beden och met andren saken,
So si gereeder vant te wraken
3675
Din viant, alse hi weder quam;
Want alse hi iwent dis vernam,
So hevet hi te hare wert
Geschouden so ende oc gebert,
Dat si was blide ho sijs begaf.
3680
Dos hevet al tebroken af
+Die losengir ende afgewonnen
Met sire lust der armer nonnen
Dat goet van vromeliken daden;
Want si so sere was verladen,
3685
Dat si ne wiste plegen wis,
Warbi si mochte dat verlis
Beschiwen, ende sijn ontgaen
Den viant, die se hilt gevaen.
Oc segt van hare al over waer
3690
Die Jacobijn, die here mar,
Die meester derre viten was,
Dat si so sere in dat gedwas
Verblindet wart in corten tide,
Dat si gelaten sonder mide
3695
Die heilege ordene hebben woude
Ende oc ut haren clostre soude
Wel hastelike sijn gegaen,
En hadt die grote cracht gedaen
Van starken beden, daer si plagen
3700
Dat mede ontkiren die se sagen
Din commer dogen also swar.
Mar selke liede waren daer
Die terre dinc noch bat gerieden;
Die seiden dat men soude ontbieden
3705
Al dese dinc met waren warden
Der vriër Godes brut, Lutgarden
(Die hadde macht van onsen Here
Van allen commere ende seere
Te loecene igewelken, dis
3710
Behoevede ende sijn verlis
+Ontbant van selken stukken hare)
Ende dartoe bidden dat si ware
Ontfarmech dire cranker nonnen,
[p. 40]
Die van den viant was verwonnen
3715
So ijammerlic, dat si die doet
Begerde meer dan in die noet
Ende in die commerlike pine
Van herten langer it te sine.
Aldos beraden die ijonfrowen
3720
Onboden al te goeder trowen
Van derre nonnen die mesquame
Der maget fijn van goeden name,
Lutgarden, die van derre dinc
Dergerre bede gerne ontfinc,
3725
Die over die ijonfrowe baden.
Do ginc die magt met goeden staden
Te Gode senden ene bede
Vor die ijonfrowe, die si dede
Met selken wille, dat si saen
3730
Van onsen Here was ontfaen.
Dat hevet men wel sent vernomen;
Want doe die bede was volcomen,
So wart getroestt der nonnen moet
So dat harre herte in rasten stoet
3735
Meer dan het dede nie tevoren;
Want die se willen plach becoren,
Die alf, die felle losengir,
Hi heft verloren sinen kir,
Dat gaen, dat comen, altemale
3740
Te hare al sonder wedertale;
+Want sider dat Lutgart, die goede,
Die nonne ontfinc in hare hoede,
En was die viant noit sider
So machtech dat hi conde wider
3745
Aldaer dis comens it geplegen.
Dos heft die maget wel gedegen,
Lutgart, din viant al vercrachtt
Ende oc der nonnen so gesachtt
Din commer daer si ave qual,
3750
Dat si vergat hars leedes al
Ende alles commers ende pinen.
Dat dede si wel sider schinen
Volcomelic in haren dagen;
Want al degene, die se sagen,
3755
An hare welgerakde leven,
Dat si texemple heft gegeven
Hen allen, hebben wel verstaen
Dat si van Gode was ontfaen
Te sire nameliker minnen.
3760
Dartoe so mote wi gewinnen
Din selven spoet daer si die mede
Verwarf, dat was Lutgarden bede,
Der maget edel ende goet,
Die menechwerf in staden stoet
3765
Dengenen die it schaden namen
Van commere ochte van mesquamen
Daer si af wilden sijn genesen.
Gebenedijt so motsi wesen!
