[p. 110]
Want het mi dochte wesen schone.
Nu swiget dan, dat u Got lone,
11185
Ende weder maket een gestille,
Ende hoert dat ic u seggen wille:
Het es geschit op enen dach
Dat quam Lutgart, aldaer si sach
T Aiwires dor den closter gaen
11190
En wivekijn sere ongedaen,
Out ende cranc, arm ende nakt,
Ende oc van binnen so verspakt1
Dat si den doeden wel geleec;
Want si was mager ende bleec,
11195
Ende al verrumpen was hare hut;
+Daertoe so was gellegen ut
In hondert staden harentare
Die drope, alse of si pakers2 ware,
Daer si af dogde grote pine.
11200
Hare cleder waren uut chelkine3
Gebutt beide achter ende vo(e)re;
Nochtan so stonter selke schoere
Al ongebutt, die was so groet,
Dat mense toten live al bloet
11205
Dorsach. Dos quam aldaer gecropen
Dat wivekijn in goeder hopen
Dat men hare iwent geven soude
Of ghelt, of broet, of dat men woude,
Want alles goedes hare gebrac.
11210
Al gaende rip si ende sprac:
‘Por Deu, merchi’ ende andre wart
Die daertoe horden. Mar Lutgart,
Die maget edel ende fijn,
Doe si sach gaen dat wivekijn
11215
So kri(e)pende alse conen wel
Die arme liede, die nit el
En hebben daer si met bedragen
Har leven dan dat si beijagen
Met haren biddene, enen rowe
11220
Ontfinc die welgerakde vrowe
Van din dat si din evenkersten
Sach wesen in so groter bersten,
So groet ende ene ontfarmenesse,
Hadsi geweset ochte abdisse
11225
Of priorinne, al sonder waen
+Si hadt den wive don verstaen
Met ere melder karitaten;
Want eer si hadde also gelaten
Dat arme wijf van denen scheeden,
11230
Si hadse schoijen ende cleeden
Gedaen dis dages ende ontbiten,
Aldos hare emmer soude quiten
Iegen din evenkersten. Mar
Het was also geschepen daer,
11235
Dat sijs en hadde engheene macht,
Lutgart; want si negheen ambacht
En droech tin tiden, daer it an
Was te vervane1. Mar nochtan
So gaf si dat si gheven mochte;
11240
Want si int herte binnen sochte
Daer si den wive mede gout:
Dat was compassie menechfout.
Die gaf si hare al sonder mide
So groet, dat si tin selven tide
11245
Met droever herten seide: ‘Owach,
Got, die u wel vertrosten mach
Ende alle menschen, vrowe goet,
Motu vertrosten uwen moet
Ende oc verlichten uwe pine!’
11250
Dit sprac die vrowe al stillekine
So dat dat wart nit ut en quam.
Mettin den kir si lise nam
Ende es ter kerken wert gegaen;
Want si ne conde nit gestaen
11255
Aldaer si sach met conden oghen
+So groet verdrit din wive doegen;
Dos ginc si wech bedroevet sere.
Mar Ihesus, die genedege Here,
Die hare was altoes getrowe,
11260
Doe hi vernam dat si van rowe
Verladen was ende om wat saken,
Met ere wel gedichter spraken
Heft hi getrostet haren moet;
Want daer sine utvercorne goet
11265
Ter selver stat, daer si te doene
Plach alle dage hare orisone,
Gevallen lach op hare knin
Bedroevet harde gnoch van din
Dat si dire armer creaturen
11270
So sere werden sach te suren
Har leven, ende si ne conste
Gedon gelijc dat si hare onste
Der karitaten nit an hare,
So horde lude ende oppenbare
11275
Van boven utin paradise
Toespreken hare in menschen wise
Die maget ere stemmen lut
[p. 111]
Die aldos seide: ‘Mine drut,
Mine utvercorne, latet staen
11280
U droeven! Wel hebdi gedaen
Dat gi te doene schuldech wart;
Wel hebdi, kare mijn, Lutgart,
Vergouden heden uwe schout
Al sonder selver ende gout
11285
Die gi din armen wivekine
+Wart schuldech! Want in grote pine
Litti dor haren wille wesen
U herte binnen. Mar van desen,
Al es het comen wel te staden,
11290
So willic dat gi sijt ontladen
Voertane, ende emmer weset vro
Dat het geschepen es also
Dat u dat gheven es benomen.
Sijt vro dat het u es so comen
11295
Dat gi u selven wetet bloet
Tontladene anders menschen noet
Van selken ghichten ende mieden
Daer u ende andren closterlieden
Die closterlike willen leven
11300
Al dat gebruc af es ontgeven.
Warumme laetti dan, Lutgart,
U herte wesen dos verswart?
En wetti nit dat ic allene
Uwe porcie ben ende el negheene?
11305
Ic ben uwe portie ende u schat
Geliker wijs dat gi mi dat
Vermonden pleget alse ghi
Dos in din salme segget mi:
Portio mea, Domine1,
11310
Dat es, Lutgart, no min no mee
En moetti suken buten desen.
Mettesen goede laett u wesen
Gepaijt ende wel vergouden,
Wildi dat portion behouden.
11315
Mar sidermeer dat ic u dan
+Mi selven gheve ende ic u an
Dat gi mijns weset in gebruke,
Ende ic u din tresoer ontpluke
Van allen graciliken goede,
11320
Wildi verlichten dat ermoede
Dis wivekijns, so doet, Lutgart,
Dat ic u rade, al ongespart;
Ic sal u wisen hoe gi selt
Din wive g(h)elden sonder g(h)elt
11325
Gerechte schout van karitaten:
Gi selt se sonderlinge laten
Deelechtech wesen an dat goet
Dat gi met vriën wille doet,
Dats an u lesen ende u singen
11330
Ende oc an andre ufeningen
Van karitateliken daden
Die menegen dikke staen in staden.
Oc seldi bidden over hare;
Dos sal si werden saen geware
11335
Dat hare wel vergouden si;
Want hare ende elken, dis gi mi
Vermaent, Lutgart, in uwen beden,
Salic ontfangen te geneden.’
Doe dese wart ten inde brachte
11340
Die stemme, dire wel gedachte
Dat was die Gods gebenedijde,
Lutgart; al hadde si onblide
Geweset, nu al sonder waen
Sal si dis droevens ave staen;
11345
Want Got, die coninc van den trone,
+Hi heft se minlie ende schone
Met sinen warden brachtt daeraf.
Daeromme si hem weder gaf
Wel groten lof ter selver stede
11350
Eer si den kir van daenen dede;
Ende alse dos met goeden staden
Der eeweliker Gods genaden
Gedanket hadde ende int gevoech
Gebeden hadde oc lange gnoch
11355
Over dat arme wivekijn
Na Godes raet die maget fijn,
So stont si op ende altehant
Es si gegaen aldaer si vant
Sibiliën, die wel gerakde,
11360
Daer ic u eer af kundech makde
En schone exempel dis u somen
Noch wel gedinkt; ende alse comen
Die maget was daer si der stonden
Van sprekene hadde koever vonden,
11365
So sloch si ut1, ende altemale
Die selve namelike tale
Der vrowen seide al sonder sparen
Ende al die wart, die hare waren
Geseget op din selven dach
11370
Daer si in knigebede lach.
Ende alse toten inde al ut
Die welgerakde Godes brut,
Lutgart, die redene hadde brachtt,
Sybilie schire wart bedachtt,
11375
Die int gevoch gelettert was
+Ende al verstont wat so si las
In didsche, in walsche ende in latine,
Dat si van desen versekine,
Dat Got der maget utverkoren
11380
Geloefde selve daer tevoren,
Besuken soude al dat bedit
Op aventure of si dis it
Daer mochte vinden dat Lutgarden
Got selve ontbant met suten warden.
[p. 112]
11385
Ende alse dat hadde onderstaen
Sybilie, lise es si gegaen
In die librarie, daer si vant
Geloesde boeke, ende altehant
Ginc si besuken dat latijn
11390
Op dat genoemde versekijn
Dat portio mea beginnet.
Nu hort na mi, die Gode minnet,
Ghi closterliede, ghi die sijt
Int herte binnen wel gevrijt
11395
Van allen din dat toebehoert
Der werelt, merket ende hoert,
Ic sal u seggen dat u sal
Wel greijen: eer Sybilie al
Hadde overlesen dat si sochte,
11400
So vant si dat nit bat ne mochte
Noch properliker sijn verclart
Van desen versekine elc wart
Noch met gescrefte, noch met monden,
Dant Got Lutgarden hadde ontbonden.
1d. i. uitgedroogd, uitgeteerd. Eig. gezegd van den grond, ZVl. Bijdr. 5, 322, 267; Rincl. 352; bij uitbr. ook van den mensch, Teest. 2157, juist in denzelfden zin als hier, en met verdroocht verbonden.
+f.195vo.
2d. i. melaatsch. Zoo ook Sp. I7, 65, 227; I7, 69, 24; Hs. Serr. 14, 42 (‘dese olie es goet jegen laserse of pakers of scuerfde’; ald. ook pakersch). De oorsprong is niet bekend.
3De woorden uut chelkine zijn niet duidelijk; de bedoeling is wel: ‘hare kleeren waren met oude lappen versteld’. Het Lat. heeft slechts: Pauperculam quamdam indigentem valde conspiciens, ad benefaciendum ei miro compassionis spiritu monebatur, et mox in spiritu dixit illi Dominus......
+f.196ro.
1d. i. beschermen, beschutten, ondersteunen. Zie o.a. Sev. Vroeden 406 en Lexer op vervahen. Vgl. vervanc, vs. 8426 en 11534, d. i. steun.
+f.196vo.
