III. Van din dat bruder Iordaen te hare quam na sine doet ende seide hoet met hem staet.
230
Die beide groten lof ende eere
In sinen dagen hadde ontfaen
(Genant was hi bruder Jordaen),
Was an din tiden, alsic vant
Van hem gescreven, ende, want
235
Hi was gerakt in alre wise,
Was hi verheven oc in prise
Tin tiden, want dat Godes wart
Al sonder mide ende ongespart
Plach hi te sprekene overal.
240
Daermede wart hi liefgetal
Beide onder arme ende onder rike
Die plagen alredagelike2
Te volgene hem van meneger stede
Daer hi sermoen ten volke dede;
245
Want absolutie ende alilaet
Plach hi te gevene ende raet;
Hen allen, die van haren sonden
In bichten wilden sijn ontbonden,
Die absolveerde met orlove
250
Die goede man, din hi van hove
Dis pauss hadde speciael;
Want meester was hi generael,
Ende over alle predekaren
Die achter erterike waren
255
Droch hi dat ambacht van meestriēn.
Dis souden wel si some lijen
Noch van denghenen diene sagen,
Ware imen dis hen wilde vragen.
+Wetti warumme ic dit bediede?
260
Ic segget u: met groten niede
Die goede man hadde onderslegen
Vrowen Lutgarden, die vereregen
Die gracie hadde van din here
Dat hise in trowen minde sere
265
Ende in gerechter karitaten.
Hirmede willic u dit laten
Ende u voert seggen van din man
Daer ic dit bispel af began.
Tin selven tiden enen wille
270
Ontfine die goede man al stille
Int herte binnen, din die gheest,
Die here es alre heeren meest,
Hem inspireerde in minen wane.
[p. 150]
Die wille hi was dat hem te gane
275
Int heilege lant van Over Zee
Gelustte, daer wel menech wee
Hem stont te doegene eer hi soude
Volcomen daer hi wesen woude,
Want hi was beide out ende cranc;
280
Oc was die bedevart so lanc
Dat hise in schine en mochte nit
Volbrengen sonder groet verdrit
Ende ongemac ende andre pine.
Doch was din wisen Jacopine
285
Die herte binnen so gesont,
Dat hi din langen wech bestont
Te wandelne ende es wech gegaen.
Die bedevart heft hi bestaen
+Ende es tin lande wert gekregen,
290
Daer an den cruce wart geslegen
Dor onsen wille wilen eere
Her Ihesus Christus, Got die Here.
Ende alse quam die Jacobijn
Daer over daer hi wilde sijn,
295
Ende hi met eeren ende vromen
Na sinen ghere was volcomen
Der bedevart, dat sute lant
Ginc hi dorwandelen altebant,
Ende overal, waer so hi mochte
300
Gaen ende comen, hi dorsochte
Dat rike van Iherusalem:
Te Nazareth, te Betlehem
Ginc hi; so dede hi oc te Surs;
Al buten ende binnen murs
305
Heft hi Iherusalem, die stat,
Dorsochtt tin tiden, omme dat
Dat in din boeken staet gescreven
Dat Ihesus Kerst aldaer teneven
Dor onsen wille ontfinc die doet
310
Ende ons sijn paradijs onsloet.
Van daer ginc voert die predekare
In andren staden hare en dare
Die ic genoemen nit ne can.
Mar doe die wel gerakde man
315
Daer over hadde lange gnoch
Gespacieert na sijn gevoch,
Ende hi die broedre die hi vant
Begeven in dat Heilege Lant
+Gevisiteert hadde allegader
320
So heft die gheestelike vader,
Bruder Jordaen, die Iacopijn,
An alle die gesellen sijn,
Oude ende ijonge, orlof genomen
Ende es tote Akers weder comen.
325
Daer es gescheept ende in geseten
Die goede man, alse ons doet weten
Die vite aldaer si sijns gewaget.
Mar Got, die gheeeelt ende plaget
Die werelt al na sinen wille
330
Ende effne loenet ende stille,
Hi gaf sentencie iegen desen
Daer wi dit bispel ave lesen,
Ende alle die met heme waren
Geschepet ende wilden varen
335
Te lande wert, selk dat si alle
Verdronken sijn met ongevalle.
Want eer dat schep te lande quam,
So hif en storm fel ende gram,
Die so verhif die seewsche vloet,
340
Dat si dat schep so voert verloet
Met groten slagen dat het brae.
Dis mosten doegen ongemac
Die broeder ende die mede quamen,
Want si verdronken altesamen
345
Meerre ende minder, ijonge ende oude.
Dat moste sijn, want het Got woude.
Mar op die wile ende also saen
Alse op die zee bruder Jordaen
+Verdronken lach, die predekare,
350
So toegde Got al oppenbare
Welcs loens verdinde in siuen live
Die goede man; want uren vive
Ende over an derselver nachte,
Eer men dat lijc te lande brachte,
355
So scheen van utin paradijse
En licht, dat in colummen wise
Stont op din broeder, daer hi lach,
So claer dat ment van verren sach,
Want het van verren scheen den vire
360
Gelijc. Mar doe die maronire
Van verren sagen die columme,
So lange roiden si al omme
Dat si vertackden1 die lichamen
Bruder Jordaens ende die daer quamen
365
Met hem gevloten in der zee,
Dat waren andre broedre twee
Die oc dis selves daer genoten
Met hem. Dos quamen daer gevloten
Die drie lichamen van den heeren;
370
Die hiven op met groten eeren
Die maronire ende altehant
So vurden sise opt hoge lant;
Daer lagen si sent enen dach.
Mar dat men u te wondre mach
375
Vertrekken, sach men daer geschin:
Want op den eenen van den drin,
Die meester van den predekaren
Geweset hadde, quam gevaren
+Van boven uten hogen trone
380
Claer utermaten ende schone
In lampden wise en ander schijn,
Die van din goeden Jacobijn
Bescheen driwerven din lichame.
Dos toegde Got hoe wel bequame
385
Hem wilen was in sinen dagen
[p. 151]
Bruder Iordaen, dis wi gewagen.
Mar doe die schijn in derre wise
Dat lijc hadde overschenen lise
Driewerven ende claer gemakt,
390
So es die lampde voert gerakt
Op enen van den andren twen,
Den weles lichame si bescheen
Oc eenewerf met claren schine.
Wildi van desen Iacobine
395
Din name oc weten, din so hout
Got was? Sijn name was Gheront;
Dat segt die vite aldaer teneven,
Daer sijs gewagt; oc es bescreven
Met prosen elre al die proces1
400
Van din dis u gewagen es.
Mar wildi dat ic u bediede
Wat van der lampdem voert geschide?
Ic saelt u seggen: doe die schijn
Din welgerakden Incobijn
405
Ende enen van din drin gesellen,
Daer wi dit bispel af vertellen,
Lange ende gnoch hadde overschenen,
So creech die lampde weder henen
+Ende es tin hemele wert gevaren,
410
Toesiende hen allen die daer waren
Van verren comen ende bi,
Die allen orconden dat gi mi
Hoert seggen; want ter selver uren
Van vremden ende van geburen
415
Was daer wel groet die sameninge,
Die alle quamen sonderlinge
Dat wonder schowen an din dage.
Mar warumme ic u des gewage
Wel recht es dat ic u bediede:
420
Tin tiden dat die goede liede
Ten inde hars lives waren comen,
Ende oc die gracie die hen somen
Verschenen was, hadde oppenhart
Got mettin schine, ver Lutgart
425
T Aiwires lach in orisone
Ende een gebet, dat si te done
Hadde onderstaen, ter wilen dede
Met groten goeme; ende eer die bede
Ten inde quam, so hoerde si
430
Dat quam gegaen een tote bi
Der selver steden daer si lach,
Die seide: ‘Vrowe, goeden dach
Motu verleenen Got, die melde,
Die alle dinc heft in gewelde!
435
Ic ben hir comen uwen moet,
Magt utvercoren ende goet,
Vervroijen ende blide maken.
Nu hoert na mi: van ere saken
+Salic u seggen din proces
440
Die u noch, vrowe, onkondech es;
Ic ben Iordaen, die predekare,
Die van mi selven die nimare
U brenge, maget wel gedegen.
Ten lande wert was ic gekregen
445
Van Over Zee; dat wistti wel,
Want gi mi bat dan imen el
In staden stondt met uwen beden;
Nu benic hi der Gods geneden
Van allen commere ende seere
450
Verloestt, danc hebbe Got, die Heere!
Want alsic hadde int Heilege Lant
Met onsen broedren, die ic vant
Begeven daer, tevollen gnoch
Gespacieert na mijn gevoch,
455
So kirdic weder ende soude
Te lande comen; mar en wonde
Noch mi noch nimene el van din
Die met mi waren, dat geschin.
Got laten; mar met ongevalle
460
Gevil dat wi verdronken alle.
Aldos so benic tesen stonden
Van desen cranken live ontbonden,
Ende aldos es die dinc geschit.
Mar dat ne darvic clagen nit,
465
Want mi dat eewelike leven
Te loene es emmer toe gegeven
Daerboven in den hogen trone.
Daer hebbic nu begonnen crone
+Te spanne ende ewelike sal
470
Sijn metten salegen int getal;
Daer salic mettin confessoren
Die sute melodijen hoeren
Daer ingle ende scraphine
Met loven Gode al sonder pine;
475
Daer salic mettin marteleren
(Die hebben al dat si begeren,
Want sijt met allen dat si mochten
Geleesten, quijtten ende kochten)
Daer boven in dat hemelrike
480
Oc Gode loven eewelike;
Mettin apostelen es mijn name
Gescreven oc; want so bequame
Mijn leven was den hogsten Gode,
Die van mi makde sinen bode
485
Sijn wart te sprekene oppenbare,
Dat ic al sonder pine vare
Ende oc van sonden al verclert
Tin hogen paradise wert.
Oc seggic u, Lutgart, die fine,
490
Dat u nit lange en staet te sine
In dese werelt, mar die tijt
Hi nakende es, dat gi gevrijt
Van alre pinen werden selt.
[p. 152]
Nu salic u der Gods gewelt
495
Bevelen, maget goedertiren,
Lutgart, ende ic sal wederkiren.’
Doe dat vertrec Lutgart, die vrowe,
Verhoerde, blischap ende rowe,
+Lief ende leet van ere dinc
500
Int herte binnen si ontfinc;
Want dat die welgerakde man,
Din si van herten lief genan
Dor sine doget wilen eere,
Verscheeden was, dis bleef in sere
505
Har herte binnen; mar dat hi
Den hogsten goede was so bi
Ende hi ter eeweliker vromen
Was sonder plecht van pinen comen,
Dis was der vrowen wel te moede.
510
Aldos vernam Lutgart, die goede,
Van desen stukken die nimare.
Oc was tin tide en predekare,
En heilech broeder, die hem das
Vermat dat hem vertoget was
515
En vision tin selven tide,
Daer hem die Gods gebenedijde
In grote glorie ende in eere
Was in vertogt Jordaen, die here.
Dos wart der maget wel gerakt
520
Al die materie cont gemakt
Eer die nimare quam int lant,
So dat men sider ondervant
Van din processe al die waerheide
Na dat Lutgart te voren seide.
+f 260ro.
1Volgens de Bollandisten verdronk Broeder Jordanus den 13n Februari 1237.
2Zie Taalk. Bijdr. 2, 220 vlgg. en vgl. Teest., 2262: alre daghe ghelike.
+f.260vo.
+f.261ro.
+f.261vo.
+f.262ro.
1d. i. bereiken, komen bij, hier voor het eerst uit het Mal. opgeteekend. In de verwante germ. tongvallen schijnt het woord niet bekend.
+f.262vo.
1Elre. Cantimpré zegt: ‘De his quidam ex nostris in prosa, quae continet gesta ejus, inter cetera, plane descripsit, dicens ... ‘waarop vier strophen, elk van zeven korte verzen, volgen; dan komt: ’Sed et in literis Prioris Fratrum praedicatorum apud Venetias haec eadem testata perlegimus.’
+f.263ro.
+f.263vo.
+f.264ro.
+f.264vo.
