IV. Van din dat hare derdewerf was bevolen te vastene VII ijar.
525
+Tin tiden doe volcomen waren
Die vasten van din seven ijaren,
Die Goedes maget utverkoren
Hadde anderwerven daer tevoren
Bestaen te vastene omme saken
530
Daer wi tin tiden ave spraken
Doe wi vertrokken dat bispel,
So was en mensche, en quaet, en fel,1
En overdadech ende en wreet
Die presecutie ende leet
535
Din lieden van religioene
Ende al denghenen plach te doene
Die Gode minde ende onssagen.
Met eere aldosgedaenre plagen
So was geplaget an din stonden
540
Omme okison van haren sonden
Die werelt utermaten sere,
Want het jugeerde Got, die Here,
Die alles dinges heft gewout.
Mar doe die gheecele menechfout
545
Dat kerstenheide hadde overlopen,
Dat moeste ontgelden ende koepen
Van sinen sonden doverdaet
(Want die viant fel ende quaet,
Die boese mensche, die tiran
550
So lach din godeshusen an
Ende allen goeden kerstenheide
Daer hem so groet die mechtechheide
+Got toe verleende in sinen dagen,
Dat selke ontfruchtten ende onssagen
555
Dat hi met sinen bosen werken
Die vriheit van der heileger kerken
Onssetten soude ende onderdon),
So hadde ens dags en orison
Lutgart begonnen, dat si dede
560
Met groten goeme; ende eer die bede
Ten inde quam, die was begonnen
Beide over moneke ende nonnen,
Beide over papen ende clerke
Ende alle die die Goedes kerke
565
Te rekkene1 hadden ende waren
Bekommert mettin moederbaren,
So quam en Godes bode lise
Van boven utin paradise
Gevaren daer die vrowe lach,
570
Die seide: ‘Kare, goeden dach
Verleen u Got, dis bode ic bem!
Gesendet benic hir van hem
Die alle dinc heft in behoude;
Dat hi dis kerstenheides woude,
575
Dis hebdi hem, Lutgart, gebeden;
Mar dis die tijt es overleden
Die u van Gode ende onser Vrowen
Bevolen was te goeder trowen
Te vastene, ende ghi, Lutgart
580
Twee seven ijaer al ongespart
[p. 153]
Gevastet hebt genendelike
So dats hem Got van hemelrike
+Belovet harde gnoch van u,
Daer omme sendet hi mi nu
585
Hir neder, maget wel gedegen,
Te seggene u dat gi moett plegen,
Al saelt u lanc sijn ende swar
Te doene, ene ander seven ijar
Alnoch dis vastens, es dat sake
590
Dat ghi die sware Godes wrake
Daer gi so harde u af beclaget,
Wilt ave kopen, schone maget,
Din kerstenheide. Oc sijt gewes
Dat het die wille Godes es
595
Dat ghi dat vasten ouderstact
Noch derdewerf; want sal die quaet,
Die bose mensche, die tiran,
Dis overdaet men nit ne can
Alnoch beschiwen, hem gematen,
600
So dat hi sal met goede laten
Die Godes vrint, dat selen don
U vasten ende u orison.
Nochtan, Lutgart, al es dat sake
Dat bi u sal die Godes wrake
605
Gemindert wesen, nit so saen
En sal sire archheit ave staen
Die mensche, din men so onssit;
Mar beide pine ende oc verdrit
Sal hi noch don din kerstenheide.
610
Nu hebbes dan verduldechheide,
Want Godes wille also gedreget.
Lutgart, nu hebbic u geseget
+Dat mi te seggene u beval
Got, die jugeert die werelt al.
615
Nu sijt bevolen dan te Gode;
Ic vare en wech.’ Dos schit die bode
Met hastechheiden van der vrowen,
Die sal bestaen te goeder trowen
Dat vasten, want sijt gerne doet.
620
Mar sere onttempert bleef har moet
Van din dat metter Gods gewoude
Die wrake noch geduren soude.
Dis bleef si noch bedroevet sere;
Idoch beval sit onsen Here,
625
Die al mach sinen wille don.
Dos heft die vrowe har orison
Volbrachtt tin tide aldaer si lach.
Nu salic u voert don gewach
Hoe noch die derde seven ijar
630
Al sonder duchte ende sonder vaer
Began te vastene an din tide
Lutgart, die Gods gebenedijde.
Al wassi cranc ende out, nochtan
Dis anders dages si began
635
Dat vasten weder met geninde.
Dat hilt iesider toten inde
Van haren levene ende al ut
Die seven ijar die Godes brut;
Want so te pointe sider quam
640
Dat vasten, dat het inde nam
Met haren levene; ende oc es
Al sonder faille ende al gemes
+Ten inde van den seven iaren
Lutgarden sile en wech gevaren
645
Tin schonen paradise wert.
Mar dat die bruder heft verclert
Die derre viten meester was
Ende ic in din latine las,
Salic u seggen van der vrowen:
650
Hi segt dat si te goeder trowen
So wel dat vasten onderstont,
Dat nit ne quam in haren mont
Noch visch, noch vleesch, noch dinc ongheene
Dan een pulment met brode allene.
655
Dat nutte si met dunnen bire,
Ende oc en wassi nit so dire
Hars vastens, dis si gerne plach,
Sine heft gevastt din paschedach
Ende alle dandre in den ijare
660
Alse of het quatertempere ware;
Die sonnendage ende alle mede
Die andre, die men na den sede
En plegt te vastene elre nit,
Die vastte si; want dat verdrit,
665
Pine, arebeit ende ongemac,
Daer Got sine ande mede wrac
Op die sonderen, nit ene ure
En lit die maget, die se in cure
Van Godes halven hadde ontfaen,
670
Al sonder vasten over gaen.
Nochtan bleef noch die Godes wrake
So starc tin tide, al was dat sake
+Dat si bi beden van der maget
Gemindert wart, dats hem beclaget
675
In somen stonden jegen hare
Heft Dant Thomas, die predekare,
Die seide aldos: ‘Gebenedijde,
Wats ons bedaget tonsen tide
Dat ons en mensche dos verswart?
680
Wat saels gewerden, ver Lutgart,
Dat ons alteenen Got, die Here,
Plagt ende gheecelt aldos sere?
En sal dan nit met goede laten
Die bose mensche, die verwaten,
685
Die Godes vrint? Was saels gewerden?
Sal hijt it lange moten herden,
So wee dengenen die nu leven
Die Godes gracie heft begeven,
So dat sijs hebben groten toren!’ -
690
‘Neen, sprac die maget utverkoren,
Mijn sute vrint, en segges nit.
Dat Godes vrinden es geschit
Dit ongemae, dis sijt gewes
Dat het schult harre sonden es,
[p. 154]
695
Want sonder redene ende sake
En doet hi nit, die dese wrake
Doet lopen over sine vrint.
Sent dat wijs hebben dan verdint
So menechwerf in onsen dagen,
700
En mote wijs ons nit beclagen,
Mar loven Gode in allen tide.
Nu sijt in hoegen ende blide,
+Want ic u segge al over waer,
Die plage, die so menech ijar
705
Ons heft gedert an onsen danc,
Sal inde nemen eer it lanc;
Want emmer sal geschin dat een,
Dis sijt gewes, van desen tween
In corten tide, her predekare:
710
Of dese man die noch in vare
Die werelt houdt, sal hem gematen
Van overdaden ende laten
Die Godes vrint in paise leven,
Ochte eer it lanc werdt hem gegeven
715
Selc païment dat hi met schanden
Sal sijn gelevert din vianden
Die hem met eeweliker pinen
Vergelden selen dit karinen,
Daer hi so harde met verswart
720
Die Godes vrint.’ Dos heft Lutgart
Van derre dinc din goeden man
Gesett te rasten; mar nochtan
Die vite segt, die hi bescreef,
Dat na der vrowen live bleef
725
Die wrake staende en stukkelkijn;
Mar na dat hem die maget fijn
Vorseget hadde, iu corten stonden
Die werelt warter af ontbonden.
Dis darr ic over waer beghin;
730
Want allewege lit geschin
Got dor sine eewelike doeget,
Gelijc dat ghi wel merken moeget
+Van desen werke in menegen steden,
Al dat Lutgart met haren beden
735
Besochte ende dat si wilde voert
Vertrekken ende sijn gehoert.
+f.265ro.
1De Bollandisten hebben niet onderzocht wie hier bedoeld wordt.
‘Welke vijand werd door dat orakel aangeduid? Het kon niets (sic) anders zijn dan Frederik II, keizer van Duitschland, die zich allerslechtst jegens den Paus Innocentius IV gedroeg en die tot zijne dood toe niet ophield groote stoornissen in de Kerk te veroor zaken. Maar vijf jaren voor de dood van den vervolger wist de heilige Lutgardis bovennatuurlijkerwijze dat hare gebeden en verstervingen Gode aangenaam waren geweest: ‘Gij moocht u verzekeren, zeide zij op zekeren dag aan Thomas van Cantimpré, de listige vijand der Kerk zal òf wel vernederd worden, òf zal welhaast sterven, de kinderen Gods in vrede latende. ‘De voorzegging wierd bewaarheid op twee wijzen: Frederik werd afgezet van zijnen troon en stierf onvoorziens in 1250, in den ouderdom van 56 jaar.’ J. Broeckaert S.J. Leven van de Heilige Lutgardis, bl. 152-153.
‘Welke vijand werd door dat orakel aangeduid? Het kon niets (sic) anders zijn dan Frederik II, keizer van Duitschland, die zich allerslechtst jegens den Paus Innocentius IV gedroeg en die tot zijne dood toe niet ophield groote stoornissen in de Kerk te veroor zaken. Maar vijf jaren voor de dood van den vervolger wist de heilige Lutgardis bovennatuurlijkerwijze dat hare gebeden en verstervingen Gode aangenaam waren geweest: ‘Gij moocht u verzekeren, zeide zij op zekeren dag aan Thomas van Cantimpré, de listige vijand der Kerk zal òf wel vernederd worden, òf zal welhaast sterven, de kinderen Gods in vrede latende. ‘De voorzegging wierd bewaarheid op twee wijzen: Frederik werd afgezet van zijnen troon en stierf onvoorziens in 1250, in den ouderdom van 56 jaar.’ J. Broeckaert S.J. Leven van de Heilige Lutgardis, bl. 152-153.
+f.265vo.
1Zie boven II, 12 517.
