[p. 165]
X. Van din dat si ontdekde enen haren vrint hoegedaen si plach te beschowene Gods anschin.
1835
Hebdi vernomen hoe Lutgart
In herte binnen was verclart
Dat si die dinge, die geschiden
In verren landen vremden lieden,
Versach met innechliken schine,
1840
So hoert wat noch in din latine
Gescreven staet; so mogdi kinnen
Hoe si die dinge sach van binnen
+Dire ander liede en sagen nit.
Wildi dan weten dat bedit
1845
Hir af, so hoert wat hir teneven
Noch in die vite staet bescreven:
Op enen tijt so sat die vrowe
Bi eenen vrint, die hare op trowe
Ene edele questie heft gevraget,
1850
Die hem solveerde so die maget
Dat sijs beijagde eere ende prijs.
Die vrint hi vragde in welker wijs
Ende hoegedaen si plage sien
Dat overschone Gods anschin,
1855
Alse hise visenteeren quame.
Antwerde gaf van suten name
Die maget weder ende seide:
‘Die melde Gods ontfarmechheide
Verleen u dat gi mogt verstaen
1860
Dat gi mi vraget, want mi mijn waen
Also gedregt dat mensche en es
In dese werelt, die u des
Terechten wel berechten soude.
Want een die hem dis pinen woude,
1865
Al hadde hi alre tongen tale,
Nochtan en soude hi u nit wale
Solveeren dis gi mi begrutt.
Mar Got hi geve u dat gi moett
Geraken daer ghijt eewelike
1870
Moett schowen! want in erterike
En mach noch mi, noch u geschin
Dat wijt te vollen mogen sien.
+Mar so ic u met corter spraken
Best can berecten van der saken
1875
Die gi mi vragt, dat salic don:
Alsic hantere en orison
Ende ic dan late int herte binnen
Din gheest gewerden metter minnen,
So comt bi wilen daer en schijn
1880
Gevlogen, die den ogen mijn
Es al te stare ende al te claer;
Mar lange nit en lett hi daer,
Want mensche in erterike nie
En wart geboren, die der zie
1885
So wel gebroec1 dat hi in dogen
Din claren schijn mochte al gedogen.
Daeromme en lett hi, alsic wane,
Daer lange nit, want hi tontfane
In dogen sonder wederstoet
1890
Es allen menschen al te groet.
Ende alse dese es leden dan,
Dis ic dorgronden nit ne can
Noch mijn noch meer, ende ic dan sla
Mine ogen op, ende ic sie na
1895
Dat licht dat daer enwege vert
Tin hogen paradise wert,
So vindic daer na desen schine
En ander licht, dat sonder pine
Ende onverstaert2 mijn ogen sien.
1900
Mar alsic dan sijn schone anschijn
Die mi daer visenteeren quam,
Dat mi te schowene eer benan
+Dat irste licht, daer binnen soeke
Ende ic denghenen, dis ic roeke,
1905
Daer schowen waene, en vindies nit;
Dis doegic menech swar verdrit
Ende ongedout groet utermaten.
Want wilde hi hem beschowen laten
Gelic dat ikken gerne sage
1910
So ware al leet, ende alle clage,
Ende al verdrit van mi geverret.
Mar neen hi nit! want hi ne merret
Daer langer nit dan ic en doe
Mine oge op ende weder toe;
1915
Mar dat nes gnoch nit minen ghere.
Oc seggic u dat mi so clere
Sine ogen dunken ende fijn,
Dat hem ne mach dat sonneschijn
Geliken nit na minen wane
1920
Meer dan der sonnen doet die mane,
Of dan dat sterrelicht en doet
Den dage, daert af wesen moet
Verdonkert ende wederslegen.
Nu moet ons beiden dan gewegen
1925
Tin schonen paradise wert
Die selve Got, die dat verclert
Al met hem selven ende geven
Dat wine int eewelike leven
Beschowen moten sonder inde!
1930
Want die u des in velen ghinde3
Berechten soude, en wart geboren
In hondert ijaren hir tevoren.
+Dis gi mi vragt, dis motti nu
Hir met gepaijt houden u.
1935
Want nit te meer dan ic en can,
Op welken tijt dat hi mi an
Dat ic sijn werdelike anschin
[p. 166]
Also ter liden mach besin,
Tevollen sijns versaedt gewesen,
1940
So nes in mi dat ic van desen
Berechte u bat, dis gi mi vraget.’
Dos heft die welgerakde maget
Gedisputeert tin selven stonden
Op dese dinc, so dat si vonden
1945
Heft die solutie die si sochte;
Want properliker nit ne mochte
Die questie wesen gessolvert,
Noch bat hir op gedisputeert
Dan haren vrint Lutgart, die sine,
1950
Na dat men vindt in din latine
Ende in den boeken staet geschreven,
Berechtet heft al hir teneven.
Want een die wilde wel besoeken
Dat staet gescreven in den boeken,
1955
Ende hi dan wel besochte binnen
Dat boec van gheesteliker minnen,
Hi vonde aldaer dieselve wart
Daer die verkorne magt, Lutgart,
Die questie met solveerde lise;
1960
Want alse ons Salamon, die wise,
Daer segt van eere Godes brut
Die alles leeds es comen ut
+Ende alle sondelike dinge
Die deren, bi den Gods gehinge
1965
Verkuschet1 hevet ende onwert,
Ende oc tin paradise wert
Met vriën wille es opgevlogen
So hoge dat si heft geplogen
Bi wilen schowen dat anschin
1970
Daer hen die ingele in besin,
Dat schone ende dat gebenedijde,
Ende si dan waent in somen tide
Daer spaciëren metten ghenen
Din si begert ende hi dan henen
1975
Vert sonder beide ende sine can
Sijns nit gebruken langer dan,
So roept si ende segt: ‘Owi,
Waer vlit hi? Waer ontfaert hi mi
Die minen gheest verswelten doet?
1980
Waer es hi nu die minen moet
Met sire vaderliker doeget
Met corter ioijen heft verhoeget?
Wat magic don? Wats mi geschit?
Ic sockene ende in vindes nit.’
1985
Nu hoert: Met dosgedanen warden
So was die questie van Lutgarden
Ontbonden ende gessolvert.
Hir op so heft gereciteert
Die vroede man, die Jacobijn,
1990
Dat was tin tiden een divijn
Ende een der bester predekaren,
Die doe betide ghinge1 waren,
+Die van Lutgarden heft verlijt
Al oppenbare op enen tijt,
1995
Dat hi nie mensche in erterike
En vant, die so volcomenlike
Antwerde gaf op dat bedit
Van din scrifturen, die men nit
En can met herten noch met sinne
2000
Vergronden, daer die Godes minne
En es int herte nit becleven,
Alse hem die vrowe aldaer teneven
Berechtte met suptilen warden,
Daer hem ontgroetten ende onsswarden2
2005
Die dinge, daer die herte reene
Toe mach geraken ende allene
Experiëntie doet verstaen.
Wat wondre? Want si heft gegaen
Ter minnen scholen, daer si vant
2010
Din meester, die hare al ontbant
Int herte binnen sonder wart,
Dat noit mensche en wart verclart
Noch met scrifturen, noch in boeken,
Die clerke, meenie, die besoeken
2015
Die littere ende an dat bedit,
Dat herte en mach vergronden nit
Hen si met helpen van der minnen,
Hen nit ten nawsten en bekinnen.
Hoe dit mach sijn, salic u saen
2020
Met proeffenessen don verstaen,
Op dat ghijs wilt en argument:
Een din gebrekt experiment
+Int herte binnen van kinnessen,
Hi heft ter gheesteliker lessen,
2025
Die Got met suten leerne vestt
Der silen daer hi binnen restt,
Der herten ogen so verbonden,
[p. 167]
Dat hi verdiepen noch vergronden
En can met herten noch met spraken
2030
Die kunst van ghesteliken saken.
Wat wondre das? Want hets gescreven:
Die lettre doedt, die gheest doet leven.
+f.287vo.
+f.288ro.
1Zie boven bij II, 2846.
2Zie boven bij II, 13723 en III, 2048.
+f.288vo.
3Zie boven bij II, 5107.
+f.289ro.
+f.289vo.
1Hetzelfde als onwert en onmare; van verkuschen, d. i. versmaden, verachten. Het woord is tot heden slechts gevonden in het (eveneens Limburgsche) Lev. v. Jezus c. 46 (‘hi moet den enen (heer) lief hebben ende den andren verkuschen’), en c. 226 (‘doe vercuschdene (Christus) Herodes ende sine liede ende bespottene’). Het woord heeft natuurlijk met verkiesen niets te maken. (Meyer L. v. Jez. Aant.). Waarschijnlijk is de oorspronkelijke bet. verontreinigen; vgl. Mnl. Wdb. op cunscen. Ver- heeft dan de ontkennende of privatieve beteekenis, ook eigen aan het praefix in verachten. Waarschijnlijk moet ook aldus gelezen worden voor vertuschen, boven II, 1263. Dat verkuischen ook de tegenovergestelde bet. kon hebben, nl. die van netjes maken, versieren, tooien, blijkt uit het 17de-eeuwsche verkuischt (Uitlegk. Wdb. 4, 218; Oudem. 7, 364).
1d. i. in trek, gezien. Deze bet. is nog niet door voorbeelden gestaafd. Zie Mnl Wdb. op genge.
+f.290ro.
2Zie bij III, 1572.
+f 290vo.
