Medische en technische Middelnederlandse recepten
editie Willy L. Braekman
verantwoording
© 2004 dbnl / Willy L. Braekman
- Woord vooraf
- Bibliografie
- Lijst van de vermelde handschriften
- Hoofdstuk I Inleiding
- Hoofdstuk II De handschriften
- Hoofdstuk III Inhoudsoverzicht van de recepten
Teksten
[Recepten uit Hs. 8o MS. Med. 3 (Kassel) (no 1-196)]
(fol. 1r) 1. Omme quade hoefde te ghenesene.- 2. Item.
- 3. Item.
- 4. Item noch jeghen tselue.
- 5. Item ieghen rudichede.
- 6. Item salue ieghen rudichede.
- 7. Item saluen tallen manieren van dropen die ute es ghesleghen.
- 8. Item salue ieghen drope die droghe es ghelike pakers.
- 9. Item salue om quade veden te heelne.
- 10. Item poeder om alle dinc te droeghene.
- 11. Item ieghen alle manieren van iocten so waer dat es.
- 12. Item noch ieghen tselue.
- 13. Item om vrowen die faeute hebben van haren stonden .i. iaer lanc of meer.
- 14. Item om te proeuene wie besiect es.
- 15. Item.
- 16. Item om alle manieren van smette int aensichte te werne ende daensichte te makene claer ende wit.
- 17. Item jeghen tselue.
- 18. Item ieghen tseter salue.
- 19. Item om te makene witte tande alse wit als snee.
- 20. Item om zenewen die ghecrompen zyn.
- 21. Item.
- 22. Item om har af te doene waer dat staet.
- 23. Item om de spenen te werne ende te genesene.
- 24. Item jeghen dwater.
- 25. Item om alle hoeftswere te genesene.
- 26. Item om de quade gate te genesene.
- 27. Item omden canker te genesene
- 28. Item jeghen den canker in veden ofte elre.
- 29. Item.
- 30. Item salue ieghen quade veden.
- 31. Item.
- 32. Item om alle manieren van paerlen in doegen, witte of brune te ghenesene.
- 33. Item om alle wonden te genesene sonder lycteeken of arde lettel ende zenewen vergaderen ende been cnoepen, meer binnen eere (fol. 7v) maent dan met andre salue binnen tween maenden.
- 34. Item om te doene dat eene vrowe werde alse nauwe of zo ware maecht, al adde soe een kint geadt.
- 35. Item (fol. 8r) jeghen draunkelhede van wonde inden lichame.
- 36. Item jeghen den lichame die hart es.
- 37. Item jeghen torsioen ende venyn.
- 38. Item jeghen walghinge ende braken.
- 39. Item jegen den vetten te makene mager.
- 40. Item.
- 41. Item om te hebbene claer stemme.
- 42. Item om te brakene stappans.
- 43. Item iegen de worme inden lichame.
- 44. Item ieghen den coeke.
- 45.
- 46. Item jeghen die worme ende den lichame.
- 47. Jeghen den vierden dach corts.
- 48. Item ieghen cotidiane ende coridiane ende (fol. 10v) jeghen artetike ende jeghen vercoude longhene ende iegen palesyn ende iegen dwater.
- 49. Jeghen yechtichede.
- 50.
- (fol. 11r) 51. ¶ Als eenen ghewonden man die darmen wt hanghen.
- 52. ¶ Alse die wonde blaest.
- 53. ¶ Jeghen ghedrawonkelde wonden.
- 54. ¶ Jeghen een tebroken been.
- 55. ¶ Die hem verbernet heeft.
- 56. ¶ Jeghen den scoerfden hals.
- 57. ¶ Jeghen tquat euel.
- 58. ¶ Jeghen venijn (fol. 12r) dat een ghenut heeft.
- 59. ¶ Jeghen oghen die ghelopen sijn met enigher auen turen.
- 60. ¶ Jeghen tranende.
- 61. ¶ Jeghen donkere.
- 62. ¶ Als enen heft de tonghe ru oft scaerp.
- 63. ¶ Die serpent ofte ander woermen heuet in.
- 64. ¶ Die met pinen orine maect.
- 65. ¶ Jeghen die bloet zeeken.
- 66. ¶ Jeghen die beuen.
- 67. ¶ Jeghen die kinder die te vele screijen.
- 68. ¶ Jeghen die wormen binnen.
- 69. ¶ Alse enen de naghelen vallen.
- 70. ¶ Jeghen den (fol. 13v) ghenen die haet no dranc ne moghen onthouden.
- 71. ¶ Die twitte vpte oghen heeft.
- 72. ¶ Die de tanden wit wille hebben.
- 73. ¶ Jeghen betringhe van zinne.
- 74. ¶ Die vergheuen es met venine.
- 75. ¶ Jeghen donkere oghen.
- 76. ¶ Jeghen de quitsinghe zonder wonde.
- 77.
- 78.
- 79. ¶ Wildi ratten ende muzen doen steruen.
- 80. ¶ Jeghen de drope vanden oghen.
- 81. ¶ Oximel te makene ieghen den couke.
- 82. ¶ Vanden festele.
- 83.
- 84. ¶ Jeghen tghescuerde.
- 85. ¶ Als du yet wee heefs in dijn lijf oft in dine lede.
- 86. ¶ Daer men eenen beer slaet.
- 87.
- 88. ¶ Die vreest die blader te hebbene.
- 89. ¶ Dien de tanden zweeren daer de woormen in sijn.
- 90. ¶ Noch ten tanden.
- 91. ¶ Noch.
- 92. ¶ Als een kint gheboren weert.
- 93. ¶ Als een kint gheboren wert.
- 94. ¶ Die prouuen wille oft een ontsteken es met quaden viere.
- 95.
- 96.
- 97. ¶ Jeghen de runeten int anzichte ende omtrent doeghen.
- 98. ¶ Jeghen ghezwel vander adren.
- 99. ¶ Jeghen de oeuste ende quade borst.
- 100. ¶ Jeghen de drope daer de droghe fistel toe ghesleghen es.
- 101. ¶ Jeghen den wonkel ende quaet ghezwel.
- 102. ¶ Jeghen quitsinghe dar (fol. 19v) dhuudt gheheel es of ieghen grote steken.
- 103. ¶ Jeghen cnaghinghe inden lichame.
- 104. ¶ Die hem onthouden wille van brakene.
- 105. ¶ Ware ene vrucht doot bleuen in enen lechame ende haer niet bat mochte werden.
- 106. ¶ Jeghen (fol. 20r) quade borst ende quade maghe.
- 107.
- 108.
- 109.
- 110. ¶ Die den lichame licht wille hebben.
- 111. ¶ Die doghen donker heeft ende (fol. 20v) steecten daer in.
- 112. ¶ Jeghen den canker die ute breect inde nueze.
- 113. ¶ Jeghen de sproeten af te doene.
- 114. ¶ Man ende wijf die ghene orine mach maken.
- 115. ¶ Die niet slapen en mach.
- 116. ¶ Jeghen den fic.
- 117. ¶ Jeghen iesschen.
- 118. ¶ Jeghen zwijmelinghe int hooft.
- 119. ¶ Jeghen de bloedighe oghen.
- 120. ¶ Jeghen de houet wonde.
- 121. ¶ Die ghesleghen es inde oghen.
- 122. ¶ Als (fol. 22r) een bloet spuwet.
- 123. ¶ Jeghen tbloet ten nueze.
- 124. ¶ Als een been es ghewaent int hooft.
- 125. ¶ Jeghen tmenisoen.
- 126. ¶ Jeghen spuwinghe.
- 127. ¶ Jeghen den steen.
- 128. ¶ Als een de zenuwen ghewondt heeft.
- 129. ¶ Die hem verbernet heeft.
- 130. ¶ Jeghen thelighe.
- 131. ¶ Die zweten wille.
- 132.
- 133. ¶ Jeghen de hooft zweere.
- 134.
- 135.
- 136. ¶ Als een sijn been heeft vten lede oft ander let.
- 137. ¶ Als de oghen zweren of smerten.
- 138. ¶ Jeghen den val vanden quaden euele.
- 139. ¶ Jeghen den ghenen die stom es bleuen van ziecheden.
- 140. ¶ Diet thaer verloren heeft.
- 141. ¶ Jeghen ghezwel van auonturen.
- 142. ¶ Die enen doren of enen schicht heeft in sijn lijf.
- 143. ¶ Jeghen zwimelinghe int hooft.
- 144. ¶ Die van ziekeden niet slapen en mach.
- 145.
- 146.
- 147. ¶ Jeghen der coppen bete.
- 148. ¶ Jeghen de maghe.
- 149.
- 150. ¶ Jeghen sente loys evel.
- 151. ¶ Jeghen de quade leuere die verhit es.
- 152. ¶ Jeghen ghezwel datmen wille vte doen breken.
- 153. ¶ Jeghen fistel.
- 154. ¶ Jeghen fledersijn dat niewinghe commen es.
- 155. ¶ Jeghen droepighe handen.
- 156. ¶ Jeghen rudichede.
- 157.
- 158.
- 159.
- 160.
- 161.
- 162.
- 163.
- 164. Buccus diptanis.
- 165.
- 166. Ieghen de huut die enen niet en brect.
- 167.
- 168.
- 169. Yeghen de tantsuere.
- 170.
- 171.
- 172.
- 173.
- 174.
- 175. Yegen de oghen die roet ende tranende sijn ende die sueren.
- 176. Jeghen dlasers heuel.
- 177. Jeghen de ghelsocht.
- 178. Dit sin alle vraie medicinen jeghen den wulf.
- 179. Contra lapidem.
- 180. Jeghen den perel op doghe.
- 181. Jeghen die worme inden liue.
- 182. Jeghen alrande vorme inden liue ende in de maghe.
- 183.
- 184.
- 185.
- 186.
- 187.
- 188.
- 189. Leuende water sal men dus maken.
- 190.
- 191.
- 192.
- 193.
- 194. Die dbloet wille stelpen ter nose.
- 195.
- 196. Pro purgatione
[Recepten uit Hs. 4260-63 (Brussel) (no 197-493)]
(fol. 52r) 197. Ter wonden dranke.- 198. Om bi<e>nen wter wonde doen comen.
- 199. Doch comen bienen vter wonden.
- 200. Een groen plaister te maken.
- 201. Ter hersen becken.
- 202. Ieghen borst sweer.
- 203. Ter borst.
- 204. Gheswel inden cullen.
- 205.
- 206. Treyt ter wonden.
- 207. Sere oghen.
- 208. Treit ter wonden.
- 209. Vijc anden vingher.
- 210. Van steruen.
- 211.
- 212. Vercrompen zenen.
- 213. Te scone handen ende voeten.
- 214. Treit.
- 215. Ten rude.
- 216. Ieghen doernen of naghelen.
- 217.
- 218. Ieghen der borst.
- 219.
- 220.
- 221. Ter borst.
- 222.
- 223. Aldus maectmen leuende water.
- 224. Van gulden letteren.
- 225. Vanden water corrosijf.
- (fol. 67v) 226. Salue ieghen iucsel maect men dus.
- 227. Sere veden.
- 228.
- 229.
- 230. Een ander.
- (fol. 69v) 231. Ieghen bloeden.
- 232. Bloet stempen.
- 233. Ieghen tgrote euel.
- 234. Ieghen sere lenden.
- 235. Sere hanken.
- 236. Die hoesten.
- 237. Die scoert is.
- 238. Een doot kint.
- 239. Stoptten lichaem.
- 240.
- 241. Jeghen sere hoeft.
- Bibliografie