Het Offer des Heeren


auteur: anoniem Het Offer des Heeren


editeur: S. Cramer


bron: S. Cramer (ed.), Het Offer des Heeren. Bibliotheca Reformatica Neerlandica, deel II . Martinus Nijhoff, Den Haag 1904  


verantwoording

inhoudsopgave

doorzoek de hele tekst


downloads



DBNL vignet

[p. 430]origineel

§ + Dit is de Belijdinge van twee lieue urienden, de eene was genaemt Fije, de ander Eelken, die welc ke om tghetuychenisse Jesu tot Leeuwerden ghedoot zijn 1).

INt Jaer 1549. Drie Weecken ontrent voor Paesschen, zijn binnen Born 2) in Westvrieslant gheuangen twee lieue mannen, met namen Fije ende Eelken. Dese selue worden voor de Heeren gestelt, aldaer sy haer geloof vrymoedich beleden hebben.

Inden eersten vraechden sy Eelken, segghende: Wie heeft v geoorloft dat ghy dat volc by een vergadert om te leeren? Antw. * God heeftet my geoorloft. Vrag. Wat ist gene dat ghy geleert hebt? Antw. Vraecht den genen diet gehoort hebben, wat wy onder malcanderen geleert hebben, want ghy hebt doch een

[p. 431]origineel

vrouwe gheuangen diet ghehoort heeft 1). Doen vraechden sy de vrouwe wat sy van Eelken gehoort hadde. Antw. Hy heeft ghelesen die vier Euangelisten, Paulus, Petrus, Joannes Epistelen, ende de Wercken der Apostolen. Doen wert Eelken weder gheuraecht: Wat hout ghy van dat Sacrament? Antw. Ick en weet van v ghebacken God niet. Vrag. Vrient siet wel voor v wat ghy spreeckt, want dese woorden costen halsen. Wat houdy van die Moeder Godts? Antw. Vele. Vrage. Wat seg// +dy, heeft de Sone Gods geen vleysch ende bloet van Maria ontfangen? Antw. Neen 2), Ick houde daer af, dat de Soone Godts daer af tuycht. Vrag. Wat houdy van onse heylige Roomsche Kerck? Ant. Ic en weet van v heylighe Kerck niet, ende ick en kense niet, ick en hebbe van alle mijn leefdagen in gheen heylige Kerck gheweest. Vraghe. Ghy spreect te mael spijtich, ick ben met v beweecht, (seyde een Raetsheer) ende vreese dat ghy uwen hals sult verliesen. Sijt ghy niet gedoopt? Antw. Ick ben niet gedoopt, maer my verlangt seer na den Doop. Vra. Wat houdy van dese valsche Leeraers, die dus omloopen, ende doopen het volc? Ant. Van die valsche Leeraers en houde ic niet, maer my heeft seer verlangt, om een Leeraer te hooren die van Godt ghesonden waer. Sy seyden: Wy hebben nochtans gehoort, dat ghy een leeraer sout wesen. Eelken seyde: Wie heeft my tot een Leeraer gemaect? Sy seyden: Wy en wetens niet. Eelken seyde: Vraecht ghy my dat ghy niet en weet, hoe soude icket dan weten? Ick en weet niemant, die my tot een Leeraer gemaect heeft, dan Godt heeft my gegeuen alle het gene dat ick van hem gebeden hebbe. Sy seyden: Nv hebben wy alle dese articulen geschreuen, die wy v op dit pas afgheuraecht hebben, ist dat hier nv yet is dat v berouwet, dat willen wy geern wt doen. Ant. Meynt ghy dan dat ick Godt loochenen soude.

Eelken ende Fije hebben beyde haer Sententie ontfangen, ende so zijn sy by malcander ghebrocht, daer omhelsden sy malcander, ia handen ende voeten custen sy malcanderen, van grooter liefden, also dat alle menschen haer verwonderden, diet saghen ende hoorden, die Witcouels 3) ende knechten lie// +pen ende seyden tot die Heeren: Noyt en hebben malcanderen menschen also lief gehadt, als dese 4). Eelken sprack tot Fije, segghende: Lieue Broeder

[p. 432]origineel

en wijtes 1) my niet, dat ghy door my in lijden comen zijt. Fije antwoorde: Lieue Broeder, laet v dat niet duncken, want het is een cracht Gods.

Na de Sententie, werden sy noch opgehouden, tot aen den derden Dach. Doen is Eelken ten eersten metten sweerde gerecht.

Item, als de Sententie van Fije gelesen worde, en hoorde hy daer niet na, ouermits zijn groote blijschap, doch niet wetende wat Eelken geschiet was, ofte gheschieden soude, maer hy sang ende sprang, Godt louende ende danckende, ende sprack: Dit is de eenige wech. Ende sy leyden Fije int schip daer Eelken lach onthooft, ende dat Radt 2) daer by, daermen Eelken op setten soude. Item, de pael daer Fije aen staen soude om te verbranden, ende int Schip worden Fije handen los van malcanderen, maer hy sat lijckewel 3) stil: Doen seyden die Monicken: Bindt hem weder. De Diefhencker seyde: Bindt ghy hem, maer de Casteleyn 4) geboot hem, dat hy Fije weder binden soude. Sommige vrouwen diet aensagen, schreyden seer: Soo sprack Fije: * Schreyt niet ouer my, maer ouer uwe sonden. Voort seyde hy totten Scherprechter: Wat wildy my doen? Antw. Dat sult ghy wel sien. Ja, ia, sprack Fije, doet uwen wille, ick heb my al ouerghegeuen in mijns Heeren handen. Item, die Broeders gingen by hem buyten mettet gemeyn volck, ende als Fije van zijn bekenden sach, riep hy, segghende: Vrienden verblijt v met my, sulcke bruyloft als my is bereyt. Ende als hy den Galghen Berch op quam, spraecken hem sommighe Broeders // + aen, die haer seer verblijden met hem, seggende: Dit is de enge wech, dit is de wijnpersse des Heeren, hier hanghet die Crone aen, Maer als de Casteleyn dat gheroep hoorde, soo riep hy, segghende: Niemant en slae zijn hant aen desen, hy verbuert lijf ende goet. Item, de Diefhencker hadde zijn ghereetschap vergheten 5): ende liep inde Stadt om die te halen. Ter wijlen hadde die Casteleyn, met die twee Monicken Fije int Biechthuysken 6), hem seer tenterende met broot ende wijn, maer sy en wonnen niet: Want Fije en dede anders niet, dan dat hy sang ende sprang, God louende ende danckende, als sy op hem niet en consten winnen, ende de Hencker weder quam, seyden sy tot Fije:

[p. 433]origineel

Hoe zijt ghy aldus hartsinnich, daer ghy segghet, dat ghy Christus Lidtmaten zijt? Waerom en wilt ghy dan niet doen wercken der barmherticheyt, als dat ghy dit Wijn ende broot, voor wijn ende broot ontfanghen wilt om onsent wille? Antwo. V Wijn ende Broot en ben ick niet op verhonghert, maer my is een * spijs bereyt in den Hemel, Als sy niet op hem winnen en conden, soo spraecken sy: Ghaet, ghy Ketter ghaet. Die Casteleyn seyde: Ick heb menighen Ketter ghesien, maer noyt mijn daghen herder Ketter dan dese, maer Fije ter doodt staende bereyt, sprack totten Scherprechter: Meyster hebt ghy v werck volbracht? Hy antwoorde: Noch niet. Fije sprack: Jae hier isset Schaep, daer ghy om beghaen zijt 1). Doen ginck die Hencker toe, ende schuerde Fije zijn Hemdt op, ende nam hem die Mutse van zijn Hooft, ende vuldese met Buscruyt 2). Fije aen den Pael staende, daermen hem worghen soude, riep hy: O Heere ontfangt dijnen Knecht. // + Daer nae is hy gheworcht ende verbrant, ende is also in den Heere ontslapen: Dat gemeyn volck riep, seggende: * Dat was een vroom man, is dat geen Christen, soo en isser niet een in de geheele Werelt.

§ Een Liedeken van Eelken ende Fije, Nae de wijse, vanden lv. Psalm. Ofte, Mijn Liefken siet my oeuel aen.
 
NAe v belooft, O goede Heer
 
Wilt troost van bouen senden
 
Die hier vast houden uwe leer
 
Brengtmen in swaer ellenden
 
* De werelt mach niet verdragen
 
V volcxken goedertier
 
Sy dreygen haer met groot dangier
 
Sweert, water, vier
 
Sterct ons in dees quay dagen.
[p. 434]origineel
 
Sy brochten twee geuangen voort
 
Genaemt Eelken en Fije
 
Die welck beleden Godes woort
 
Vrymoedich ende blije
 
En staende voor de Heeren
 
Vraechden sy Eelken rat
 
Segt, wie heeft v geoorloft dat
 
Ghy versaemt hadt
 
Het volck by een om leeren
 
Godt, antwoort hy haer pertinent
 
Voort van der Roomscher kercken
 
Vraechden sy hem, en t Sacrament
 
Maer hy bespotte haer wercken
 
Een sprack: Ick ben begangen
 
Met v, vrees dies te meer
 
Ist dat ghy zijt verdoopet weer //
 
+ Neen ick, maer seer
 
Heb ick daer na verlangen.
 
De vasticheyt siende den Raet
 
Van dees twee vrome knapen
 
Oordeelden haer na dat placcaet
 
In vruecht sachmen dees Schapen
 
* Minlijck malcander cussen
 
Ja oock handen en voet
 
Siet der vyeriger liefden gloet
 
Brack wt tgemoet
 
Die niet en is om blussen.
 
De vruechde was daer also groot
 
Dat Fije niet en hoorde
 
Na sijn Sentency totter doot
 
Geseyt van woort tot woorde
 
So seer hy hem verhuechden
 
Deed niet dan sang en spranc
 
Hy en dachte op geen bedwanck
 
Dan lof en danck
 
Gaf hy den Heer met vruechden.
 
Seer wert gedrongen Eelken fijn
 
Dat hy biecht sou vermonden
 
Ick ken my een sondaer te zijn
 
En leet zijn my mijn sonden
 
Sprack hy, daerom sy seyden
 
Dat hy biecht had gedaen
 
Maer hy sprack Godt, niet de Paep aen
[p. 435]origineel
 
Dus heeftmen saen 1)
 
Hem tot t Sweert doen bereyden.
 
Den leuenden metten dooden bey
 
Lietmen met een schip vueren
 
De vrouwen maecten daer geschrey
 
Fije sprack bly sonder trueren
 
Wilt ouer my niet weenen
 
Maer ouer uwe sondt
 
* (Dus heeft gesproocken Christus mondt
 
So Schrift oorcondt
 
Als hy ter doot ginck henen.)
 
Twee Monicken waren ooc int speel //
 
+ Die quelden hem, te weten
 
Met broot en wijn seer veel
 
Dat hy dat soude eten
 
Na v broot ende wijne
 
Geensins en hongert my
 
My is bereyt in sHemels cry 2)
 
Een spijse vry
 
Sprack hy met blijden schijne 3).
 
Die Monicken waren gram en quaet
 
Dat haer waer niet mocht gelden
 
Riepen vyleyn: ghy ketter gaet
 
Die Casteleyn ontstelden
 
Ick en sach noyt mijn dagen
 
Alsulcken ketter een
 
Ick hebber veel gesien, maer geen
 
(Sprack hy int gemeen)
 
Also hert onuerslaghen.
 
Meester hebt ghy v werck volent
 
Noch niet, de Hencker seyde
 
Ja hier isset schape present
 
Sprac Fije met claer bescheyde
 
En als hy aen den pale
 
Was staende int geuecht
 
Riep hy: O Heer ontfangt dijn knecht
 
Dus is hy recht
 
Gerust met tlief ghetale 4).
[p. 436]origineel
 
Broeders schict v voort na betaem
 
* Slams bruyloft is al veerdich
 
Tgeloof en lieft laet zijn bequaem
 
En blijft in duecht volheerdich
 
Doet aen sbruylofts gewaden
 
Dat ghy muecht weert gast zijn
 
Men sal met vruecht den nieuwen wijn
 
Daer drincken fijn
 
En tbroot Gods sal versaden.

finis.//