dbnl · digitale bibliotheek voor de Nederlandse letteren

pas lettergrootte aan

DBNL

Het Offer des Heeren

auteur: anoniem Het Offer des Heeren

editeur: S. Cramer

bron: S. Cramer (ed.), Het Offer des Heeren. Bibliotheca Reformatica Neerlandica, deel II . Martinus Nijhoff, Den Haag 1904

doorzoek de hele tekst

© 2001 dbnl

DBNL vignet



[p. 500]origineel
§ + * Na de wijse: Crux fidelis inter omnes. VAn tbitter lijden Christi ootmoedich + Oueruloedich // Schriftuer verhaelt * De reyne liefde zijns huys ongefaelt 2) Heeft hem so vyerich doorstraelt Dat hy wt zijns Vaders schoot gedaelt † Onsen roof hier heeft betaelt 3). Esaias Prophete gepresen Tuycht van desen // Christo openbaer † Dat hy onser sonden crancheden swaer Selfs gedragen heeft voorwaer Die sonder sonde was, reyn ende claer * Wert geacht voor een Sondaer. De Sone Gods die wy hooren sullen Om veruullen // alle Prophetien Int Houeken 4) met gebogen knien Riep: † O Vaderlijck Ingien 5) Mach dese bitter kelck van my niet vlien So moet v wille geschien. Christus Jesus dus staende ghelaten Die snoo vaten 6) // der Joden rebel Quamen tot hem seer toornich ende fel Om te vanghen met gequel Maer niemant van henlieden dorste snel Hant slaen aen Christum seer wel.
[p. 501]origineel
Om Christum vangen de Jootsche gronden 1) Veel vonden // hebben sy gesocht † Voor dertich penningen, wel bedocht Wert donschuldich bloet vercocht Dees verraderije door Satan gewrocht Heeft Judas listich volbrocht. ‡ De Joden (als Christus openbaerde) Op de Aerde // vielen doen ter tijt Maer Judas veruult met haet en nijt + † Die sprack: Gegroet Meester zijt En met eenen cus als een ypocrijt Verriet tLam gebenedijt. * Christus aldus om onse misdaden Wert verraden // van die adt zijn broot † Den slaenders hy zijn reyn lichaem boot Dwelck ontfinck menigen stoot Toonende vyerige liefde groot ‡ Gehoorsaem tot sCruycen doot. De Discipulen alle gemeyne Christum reyne // * dus siende geuaen ‡ Deene heeft het versaken gedaen Dander zijn henen gegaen Dus lieten sy Christum, het suyuer graen 2) In sCruys persse alleene staen. Christus voor alle zijn lichaems leden ‡ Heeft getreden // de wijnpersse alleyn Ende met hem was groot nochte cleyn Dus vriendekens int gemeyn Ouerdenct wat Christus theylichste greyn Leet vanden Joden onreyn. * Vande Joden wesende geuangen Aen zijn wangen // sloegen hem ter spoet Maer Christus † als een Lammeken goet Dat zijn mont niet op en doet Tsteecken ende slaen der Joden onvroet Verdroech met grooter ootmoet. ‡ Valschelyck hebben sy (sonder slaken) Snoo oorsaken // van Christo gedocht
[p. 502]origineel
Vast in handen * met banden geknocht 1) Als diet heel hadde verwrocht 2) In Pilatus huys wesende gebrocht Daer wert Christus ondersocht. Al vant Pilatus Christum ontschuldich † Menichfuldich // so hiet 3) hy hem slaen Meynende also zijn handen dwaen 4) En Christum los laten gaen Maer daenclagers. (met nijde beuaen) Wildent also niet verstaen. + † Een tontslane was Pilatus willen Om te stillen // die daer waren gram Als thertneckige volck dat vernam So riept: Ontslaet Barrabam Dus dien sno boeue Barrabas los quam Maer ter doot moeste dat Lam. * Bespot als sot, creech Christus te loone Een croone // van scherpe doornen stranck 5) Diemen hem seer nijdelijck wranck Int hooft, datter bloet wt spranck Dus om na sCruysen berch nemen den ganck Was altijts der Joden sanck. † Doet wech, cruyst hem, riep int openbare Al de schare // daer zijnde ter noot 6) ‡ Pilatus, om des Keysers vrientscap groot Christum te cruycen geboot * Dus so geringe als dat oordeel sloot 7) Dwanck men Christum na sCruys doot. Na den berge Caluarie gaende Tlamken staende // ter slachbanc bereet Seer oueruloedich rootbloedich sweet Liep wt Christo, zijnde ontcleet * Aldus van de felle Joden wreet Wert Christus aent Cruys gespreet 8). † Christus aent cruys met leden gebroken
[p. 503]origineel
Heeft gesproken // my dorstet (seer fijn) De Joden hertneckich vol fenijn ‡ Gauen hem Galle voor wijn Dus alle Christus weldaden zijn Geloont met druck en ghepijn. * Christus tduechdich iuechdich houdt 1) seer coene ‡ Wijnstock groene // † om onse misdaet Was so ellendelijcken gehaet Geuloect, bespot en versmaet Dat hy scheen te zijne int gelaet * Geen mensche, maer een worm quaet. So iammerlijck was Christus geslagen † Die hem sagen // gelijck schrift oorcont + Dat sy thooft schudden ter seluer stont Ende cromden haren mont Vanden hoofde totter voeten gront Was zijn lichaem onghesont. Niemant hadde eenich medelijden Ten dien tijden // met Christus verdriet Des Vaders recht vermochtet ooc niet Sijn Soon te verlossen siet De veruullinge der Schriften bediet 2) Moest in hem eerst zijn geschiet. Die scriftgeleerden, tot Christus blaemte 3) Sonder schaemte // hebben dus getaelt ‡ Ander helpt hy wel, vyerich doorstraelt 4) Maer aen hem seluen dat faelt * Is hy de Sone Gods (somen verhaelt) Dat hy vanden Cruyce daelt. Christus seer lasterlijck ghecruyst zijnde Tgefenijnde // boose Jootsche saet † Deylden zijnen fijnen rock sonder naet Onder die Crijchsknechten quaet Also wert veruult dat geschreuen staet ‡ Tlot worpens 5) om mijn gewaet. * Den vossen ende vogelkens mede Een woonstede // hier gebueren mach
[p. 504]origineel
Maer Gods sone hadde in scruys verdrach 1) Geen steen daer zijn hooft op lach Dus van allen troost in den sterfdach Men Christum verlaten sach. † Dus is Christus ‡ met den moordenaren Met beswaren // aent Cruys gehecht * En heeft o mijn Godt mijn Godt gesecht Waer is gelaten v knecht Aldus aenden eenigen Sone slecht 2) Is volbracht des Vaders recht. † Veel teeckenen liet God doen gebueren Als tschueren // der steenen openbaer Duysternisse in het sonne schijn claer Opstaen der dooden voorwaer Desgelijcx beuinghe der aerden swaer + † En sulck verschricken daer naer. Die Sone die zijn Vader geloofde Metten hoofde // buygende onbeureest * Gaf aldus in Gods handen zijnen geest † En door sCruys dootlijck tempeest Heeftet so al veruult minst ende meest In Hemel end Aertsch foreest 3). Alle scriften van sCruys lijden truerlijc Sijn figuerlijck // in Christo volent Maer al die willen (van tquade ghewent 4)) Genieten zijns Cruys torment Die moeten hier als Ledekens bekent Nauolghen tHooft excellent. * Moeste Christus door veel lijdens pijnlijck Trecken fijnlijck // in glorien soet Ghy die leden zijt van zijn lichaem goet * Gehoorsaem des gelijcx doet * Wanneer ghy des Cruys persse treden moet + † Beraet niet met vleysch noch bloet. Als leden Christi sonder vercouden 5) Wilt onthouden // wat hier is verclaert Int lange so ist geopenbaert Op datment te bet bewaert
[p. 505]origineel
† Sijt hoorders en doenders vermaert Toont so der Christenen aert. Oorlof aen elc die smaect sgeests virtuyten Dus wy sluyten // simpelijck dit liet Van tLijden Christi isser bediet 1) Elck voor hem nv vlijtich siet Dat het Lijden Christi, vol van verdriet Niet te vergeefs sy geschiet.	+Fol. 1 v^o. [n^o.1.] 1). 1)Dit lied komt ook voor in het Nieu Liedenboeck, dat in het jaar vóór de uitgaaf van ons Lietboecxken bij Biestkens was gedrukt. Zie Wieder. +Vant Lijden ons Heeren Jesu Christi. Psa.69.b.10. Joan.2.b.17. 2)Vg.: ‘De liefde voor uw (Gods) huis heeft mij verteerd.’ ‘Ongefaelt’ = die nooit te kort schiet. †Psa.69.a.5. 3)De dichter heeft waarschijnlijk gemeend, dat in het psalmvers dit lag opgesloten: wat wij in ons aardsche leven onrechtmatigs, zondigs ons hebben toege-eigend, moeten wij weêr afbetalen, daarvoor moeten wij boeten. Maar nu heeft voor ons Christus de boete betaald, voldaan. †Esai.53.a.7. Mat.8.b.17. 1.Pet.2.c.24. Mat.11.c.19. Luc.7.d.34. 4)Den hof Gethsemane. †Mat.26.d.38. Mar.14.d.16. 5)Van ingenium: ‘O vaderlijk verstand, geest, beleid’. 6)Lichamen. 1)Natuurlijk om het rijm: ‘grond’ staat hier in den zin van gemoed, inborst. †Mat.26.b.14. Luc.22.a.4. ‡Joan.18.a.6. +Fol. 2 r^o.* †Mat.26.e.48. Luc.22.d.47. Psa.41.b.10 †Esa.50.b.6. ‡Phil.2.a.8. Mat.26.e.49. ‡Mt.26.g.69. Luc.22.d.57. 2)Graan, zaad, zaadkorrel; hetzelfde woord als ‘greyn’ in het volgende couplet; beide krijgen van de beteekenis ‘pit, kern’ die van ‘het uitgelezene’, de keur van iets; dikwijls van personen gebezigd. De pers is de wijnpers: het beeld van ‘vertreden, gemalen worden’ is hier met dat van ‘de wijnpers treden’ verward. ‡Esai.63.a.3. Apo.19.c.15. Mat.26.g.66. †Esa.53.b.10. Act.8.d.31. ‡Mat.26.f.60. Mar.15.a.1. 1)Met touwen gebonden: geknocht = vastgeknoopt. 2)Van verwerken, door eigen schuld of zonde recht op leven, vrijheid enz. verbeuren. †Mar.15.b.15. Joan.19.a.1. 3)Gebieden, verordenen. 4)Wasschen, reinigen. +Fol. 2 v^o. †Mat.27.b.15. Mar.15.a.6. Mat.27.d.28. Joan.19.a.1. 5)Bezwaarlijke, pijnigende doornen. †Mat.27.c.23. Joan.19.a.6. 6)(Aanwezig) bij den nood (van Christus). ‡Joan.19.a.12. Mat.27.d.31. 7)Hoe weinig ook dat oordeel sloot, rechtmatig was. Of: zoo spoedig als het oordeel was geveld. Luc.23.c.32. Joan.19.b.18. 8)Gespreid; languit of met de armen uitgebreid aan 't kruis gehecht. †Joan.19.c.28. ‡Psa.69.d.22. Mat.27.e.47. Luce.23.c.30. 1)Hout: het jeugdige, groene hout uit Luk. 23:30. ‡Joan.15.a.1. †Esa.53.a.6. Psa.69.b.8. Psa.22.a.7. †Psal.22.a.8. 109.d.25. +Fol. 3 r^o.* 2)De vervulling van hetgeen de Schrift vermeldt of van de beteekenis, de bedoeling der Schrift. 3)Hebben tot hoon, smaad van Christus zoo gesproken. ‡Mat.27.e.41. Luc.23.c.34. 4)N.l. van liefde: zie het eerste couplet. Mar.15.c.32. †Mat.27.d.35. Joa.19.c.23. ‡Psa.22.b.19. 5)Wierpen zij. Luc.9.f.58. 1)Het verdragen van het kruis, van het lijden. †Mat.27.e.37. ‡‡oft tusschen Psa.22.a.2. Mat.27.e.45. 2)Eenvoudig, in zijn eenvoud. Of bijwoord: zonder meer. †Mat.27.f.50. Mar.15.d.38. Luc.23.d.43. +Fol. 3 v^o.* †Mat.27.f.53. Mat.27.f.49. †Luc.23.e.45. 3)Ruimte, gebied. 4)Zich hebbende afgewend. Luc.24.c.25. Rom.12.a.5. 1.Cor.2.c.27. +Ephe.5.c.30. †Gal.1.c.16. 5)Zonder in de liefde te verkoelen. †Jaco.1.c.22. 1)Is daarin verhaald.