1)De terechtstelling dezer beide vrouwen heeft dadelijk veler aandacht getrokken, zeker vooral door het ongewone geval dat hier personen van adel ter zake van haar anabaptiste ketterij den dood leden. De ridderschap van Overijsel had zich met de zaak bemoeid, de landvoogdes er over geschreven (Inventaris Amsterdamsch doopsgezind archief, I, no. 282, 291; en reeds in 1545 - 13 November 1544 waren zij verbrand - verscheen Ein New Lied, von zweien Jungkfrawen, vom Adell zu Delden, drey meil von Deventer verbranth, Jm Thone, Ein newes liedt wir heben an (‘Nun lasst uns frölich heben an’), zonder naam van plaats of drukker, maar spoedig daarop te Neurenberg en te Zurich herdrukt en door Rabus in zijne Historien. Der .. Gottes Zeugen .. u. Martyrern u.s.w., Der Dritte Theil, 1559, opgenomen. Een ander gedicht, ‘Allhie will ich übersummen, Was ich in kurtz hab vernumen’, is eveneens door Rabus afgedrukt. Zie verder Bibliographie, I, p. 647; II, p. 552-559. Rabus verzoekt ieder, die over deze of over andere historiën uitvoeriger bescheid weet, hem dit mede te deelen of het zelf uit te geven. In 't nederlandsch bestaat behalve het hier voorkomende ‘Droefheyt wil ick nu laten staen’ (ook in vele latere bundels; vertaald in den Auszbundt: ‘Das 17te Lied. Ein ander schön Lied u. wunderwürdige Geschicht von zweyen Weibsbildern, bey welchen Gottes Liebe über alle Ding stärcker dann der Todt gewesen. Geht in der Toler Melodey, zu Delden im Niederland geschehen: ‘Trawren will ich stehn lassen’) nog een ander op beide vrouwen: ‘Ick heb droefheyt vernomen’, reeds in de Veelderhande Liedekens van 1559 en in tal van latere liedboeken (zie Wieder), ook in Ein schon Gesangbüchlein, 1565-69, ‘Ach Gott, ich mag wohl trawren’ (zie Wolkan).
Voorzoover ik zien kan, zijn uitsluitend aan den inhoud van deze liederen alle berichten over Maria en Ursula ontleend. Men vindt ze bij Blaupot ten Cate, Geschiedenis der Doopsgezinden in Groningen enz. II, bl. 14 tot 17, en de daar opgegeven schrijvers. Ursula, de vrouw van Jan van Beckum (bij Delden), was eene freule von Werdum-Gödens, eene familie, die te Werdum bij Esens in Oostfriesland haar stamslot bezat. Volgens de duitsche liederen herhaalde zich aan beide vrouwen het wonder van Frans van Bolsward (zie aanteekening 2 op fol. 5 ro): de lijken bleven op den brandstapel ongedeerd, zij werden spoedig door vrome Christenen toegedekt. De hollandsche liederen zwijgen daarvan. Maar het Groot Offerboek van 1617 brengt, bl. 842, een ander bericht, in de volgende drukken en ook door Van Braght overgenomen. Twee ‘trouwe broeders’, Bartel en Gerrit, hadden 't bijgewoond, dat Maria van Beckum met hare schoonzuster op het huis te Delden was geofferd. Zij hadden toen Maria hooren zeggen: de paal, waaraan ik gebonden ben, zal later nog groenen ten bewijze dat ik om de waarheid lijd. En inderdaad, toen zij een poos later weder eens naar de gerechtsplaats gingen, zagen zij aan den paal groene loten. Beiden woonden later te Antwerpen en vertelden daar dit geval aan den oudste Hendrick van Arnhem, die hun bedaard antwoordde: ‘Ik soude ulieden sulcks niet durven na segghen.’ Bartel is c. 1550 te Berchem bij Antwerpen onthoofd; Gerrit naar Amsterdam getrokken, waar hij ook is overleden.
Prof. De Hoop Scheffer heeft het eerst, geloof ik, de meening uitgesproken en daaraan algemeenen ingang verschaft, dat beide vrouwen Davidjoristen waren. Ik wil het wel gelooven: juist in het Overijselsche ontbraken in die jaren dezen niet; maar waaruit mijn leermeester die zienswijze heeft afgeleid, weet ik niet en kan ik niet gissen. Toch niet uit haar verlangen naar het martelaarsschap? Dat reeds no. 1, 1563 van het Lietboecxken aan een lied op haar eene plaats gaf; dat dit en het andere lied, boven vermeld, in oude doopsgezinde kringen populair zijn geweest; dat de genoemde Bartel en Gerrit dat verhaal over haar als over hunne geloofsgenooten deden: dit alles pleit zeker meer er voor haar voor Doopsgezinden te houden. In 1545 waren er onder dezen nog van zeer onderscheiden soort en richting; en waren, 't blijkt uit den strijd tusschen Menno en David Jorisz. juist toen en kort daarop gevoerd, de grenzen nog niet scherp afgebakend, die de aanhangers van den een van die des anderen scheidden.