[p. 91]
-
- Om mijn verheffen hem Manicheus gheneerde;
- Donatus my assisteerde met goên bescheê;
- Massilius met schilt en speere de waerheit weerde;
- Nestorius en Jovinianus beê
- Waren my alle uren, tyden en wylen reê,
- Maer ooyt 's ghelijcx als
Marten Luther verheven,
- Om wien ick dickmael louch al deed 't my wee,
- Om dat hy my altijts zoo ghetrauwe es bleven,
- Zijn cappe op de haghe heeft hy ghedreven,
- Ende zijn discipel
Calvinus, mijn ghetrau vrient,
- Heeft Marten Luther, zijn meester, begheven,
- In wijsheit boven hem wild' hy zijn gheingient,
- Ende my trauwelick heeft altijts ghedient.
-
- Door den ghetrauwendienst, die my
Calvinus heeft ghedaen stranck,
- Stelle ick hem nu mijn testament tempeestelick
- In de presentie van Antekerst, zonder bedwanck,
- Oock voor Lucifer en Belial beestelick
- Dat hy alle persoonen, die heeten Gheestelick,
- Alom zal zoucken te nieten te doene,
- Ende in alle diligentie zal hy volleestelick
- Alle aude Secten up rapen coene,
- Als dese voorghenoemde persoonen pooghende hem te spoêne,
- Om uproere, meuterie en tweedracht te stellen,
- Het volck wijs maeckende, avondt en noene,
- Dat der Papen ceremonien niet en zijn dan droomen en rellen
- Op dat ick magh vullen mijn rijcke der Hellen.
-
[p. 92]
-
- Ghy zullet volck wijs maken dat den Paus van
Roomen
- Niet en zidt in de stede van
Petrus, maer
- Dat alle zijn zaken zijn ydel droomen,
- En dat aen u hanght 's menschen zalicheit claer;
- En past op Christus niet oft Schrifture eenpaer,
- Op dat ghy mueght cryghen der menschen ghewin,
- En als ghy veel volcx by u hebt voorwaer
- Drijft hemliên den tempel af met nydighen zin,
- Breect beelden, autharen over dicke en din,
- Alle sacramenten steeckse met voeten,
- Weerpt omme het cruce en stelt mijn beelde daer in,
- Wilt om den buyt in de graven vroeten,
- En vreest niet, al zaudijt namaels becoopen moeten.
-
- Hoort, Antekerst, mijn kindt, noch naer mijn bevel;
- Maekt dan te ghecryghen een stercke stede,
- En haudt u daer jeghens alle conynghen rebel,
- U noemende Paus van Geneven mede,
- Waer ghy cuent en laet Papen nocht Monicken met vrede;
- Maect Ministers na u meeninghe al,
- Stelt Baillius, Wethauders, naer uwen zin en sede,
- Zoo en naect u gheen vercleenynghe val,
- Stelt u herte altijts in versteenynghe wal.
- In 't schijn der menschen tooght u ghewercken om niet,
- Zy dat meenende, haest vereenynghe zal
- U bycommen, en ghy zult prospereren, ziet:
- Onsalich es hy, die doet naer dit bediet.
-
[p. 93]
-
- Mijn zone, hoort wel naer mynen raedt,
- Doet u Ministers elck trauwen een vrauwe,
- Ende als die oft eens anders haer in 't huwelick misgaet,
- Neempt een andere en laet d'eerste in rauwe;
- Daer door zuldy cryghen veel pennynghen van gauwe,
- En dient oock den tempel niet onder de veertich pont,
- Hoe cleen dorpen dat zijn, haut se van gelde nauwe,
- Maect alom te vinden eenen nieuwen vont.
- Van Trauwen, Doopen en 't Nachtmael, dit 's mijn verbont.
- En zuldy van niemanden ghelt begheeren,
- Maer u pensioenen stelt die zoo goet ront
- Dat ghy mueght een hondert pont tsjaers verteeren,
- Zoo doende zuldy de schapen fraey scheeren.
-
- Mijn erfghenaem, ick zegghe u mijn uuterste meenynghe,
- Als ghy dus te domineren beghint excellent,
- Dan moetty dickwils zonder vercleenynghe
- Overlesen mijn weerdighe testament;
- Maer ziet emmers wel toe dat ghy verblent
- Conynghen, Princen, Graven, Vursten en Heeren,
- Maect u hemliên altijts te zyne ontrent,
- En mynen wille wilt hemlieden leeren,
- Op dat gy alle, die u vermaen willen keeren,
- Hanghen, bannen en spannen, oft legghen in muten,
- Zoo en wert u naeckende gheen verseeren.
- Boven al wacht u van de paepsche guten,
- Want zy de waerheit altijts willen uuten.
-
[p. 94]
-
- Hoort noch, mijn lieve zoone, uut alder jonste,
- Als ghy dus Princen hebt t'uwen wille,
- Doet dan zoo vele met uwer conste,
- Dat zy de landen stellen in geschille.
- Vermaent ghy altijts Coppen, Wauter, en Gille
- Dat zy de ceremonien van de Roomsche gheslachten
- Soucken te weeren openbaer oft stille;
- Het Doopsel voor een sacrament willet achten,
- Zonder salicheit, met subtyle drachten;
- Van 't Vroomsel doet elck achterwaert deynsen,
- Want den Helighen Gheest zau de sulcke wachten
- Dat zy van u leeringhe zauden vereynsen;
- Elck magh oock om zijn eynde wel peynsen.
-
- Dan moetty de menschen van het Biechten wennen,
- Zegghende dat zy hemliên daer mede verdommen,
- Want door biechten zauden zy haer sonden kennen;
- Het Huwelick en mueghdy gheen sacrament sommen,
- Anders niemant en zaude om t' hertrauwen commen.
- Van het Olysel moetty u volck zeer straffen;
- Want 't es teghen ons naer Jacobus rommen;
- Up het Priesterdom en mueghdy niet doen schaffen,
- Een priester achtende als eenen zack vul caffen,
- Zoo zal elck soucken hemliên met nijdt te betrapene,
- T' uwer baten zullen zy moeten draffen,
- Aldus zouckse in alles wel te begapene;
- Want 't es quaet vechten zonder wapene.
-
[p. 95]
-
- Maer boven al, Antekerst, mijn liefste zone,
- Moetty versmaden die Heilighe Messe,
- Want niet en es Christo zoo idone
- Als dat bidden en smeecken van dier lesse.
- Zy gaen daer verhalen al die impresse,
- Die Christus gheleden heeft t'haerder salicheit.
- Siet wel toe dat ghy met interesse
- Jeghen den offer craeyt met verhalicheit,
- Oft anders waer gheheel u rijcke falicheit;
- Spreect jeghens Matheeus vierentwintich met jolijt,
- Jeghen Marcus en Lucas zeght zonder dralicheit:
- ‘Dat en gheloove ick niet, wie 't lieft oft spijt.’
- Twist soucken is dikwils cleen profijt.
-
- Als ghy 't volck vermaent hebt in alle landen,
- Dan moetty hemliên raden als fraey ghesellen,
- Nonnen en maeghden te brynghen in schanden,
- Godshuysen, cloosters, kercken en cappellen,
- Met fortsen en ghewelt ter eerden vellen,
- Midts dat ick die qualick can lyden staende;
- De Reliquien der heilighen daer in zy stellen,
- Elck God daer aenbidt, wieder es commende oft gaende,
- Gods heilighen zy daer eeren, my versmaênde
- Waer door ick dickmael ben verbolghen,
- Dus, mijn dienaers, zijt wel gade slaende,
- Maekse wijs dat zulcke d'helle heeft verzwolghen,
- Al zaudy den rechtveerdighen vervolghen.
-
[p. 96]
-
- Noch zuldy een Nachtmael naer uwen zin ordineren,
- Dwelck de Schrifture nievers en es ontrent,
- Op dat u dienaers moghen triumpheren,
- Maer ziet dat ghy 's menschen herten verblent
- Op dat u schalckheit niemant en wert bekent;
- Doet een tafel decken verheven in de kerken,
- En het volck rontomme te zitten went,
- Maer dat men in 't hooghste u magh aenmercken.
- Gheeft daer elck een brocke om u verstercken,
- Zonder knielen, zittende als weerdich van dien;
- Veel claps daer maeckende voor leecken en clercken,
- In 't schijn der heilicheit uutwendich voor de liên;
- Noyt ter perfectie en heeft men gheveinsde heilicheit ghesien.
-
- Dan acht zeer hooghe u Nachtmael boven maten,
- Al wildet yemant nutten met goeder dispositie,
- T'alleen tyde en wilt dat hemliên niet toelaten,
- Want het zaude zeer lastich vallen u officie,
- En door ghemeensaemheit verachten met malitie,
- Dus zeker tyden stelt om u verschoonen,
- Niet achtende der eerster kercken daghelicksche statitie;
- Zijt uurnemer ghy van daghen en van persoonen,
- Ten ware dat men in de handt stake zelveren oft gauden
croonen,
- Waer om ghy moght zien door u vynghers claer,
- Doet se mijn religie bezweeren die hemliên betoonen,
- Dit Nachtmael aenveerdende in 't openbaer,
- En zouckt u profijt verre ende naer.
-
[p. 97]
-
- Mijn zone, ghy moet 't volck dwynghen met harten weere,
- Dat der kinderen doop lettel wert gheacht,
- Niet achtende Joannes drye, die weerde leere:
- ‘Die niet herboren es uuten water en 's Helichs Gheest cracht,
- En zal gheen deel in 't rijcke der hemelen hebben, dach oft
nacht.’
- Maer doet se commen tot uwen vermaen;
- Gheen bede en vermurwe u noch en make u herte sacht
- Het kind te doopen, de predicatie en es ghedaen;
- Als 't al es ghesonghen wilt u dan bestaen
- Het kint te doopene, eyst noch in lyve,
- Eyst middelertijt doot, zeght, daer en hanght niet aen,
- Oft ghedoopt es oft onghedoopt blyve,
- Want 't en es maer een teecken van Christus opschryve.
-
- Tooght u daer clouck met subtyler drachten
- Van acht oft thien kinderen, die daer present wesen,
- U zaecken en heilicheit van zulcker machte
- Hemliên al te samen wel te belesen,
- Waer door ghy van 't volck hooghe wert ghepresen.
- Want mijn discipelen haer ghemeenlick spysen
- Met corten Godes dienst, hoe dat hy es gheresen,
- Maer in langhe maeltyên siet men se verjolysen;
- Der vrauwen kerckganck en wilt niet wysen,
- Zonder zeker tijt, laet se commen t'haren wille,
- Als peerden en muylen die zonder verstand bysen.
- Tot alle goede politien en ghebruyct gheenen brille,
- Maer ziet door de vyngheren heimelick al stille.
-
[p. 98]
-
- Het Huwelick en extimeert gheen hooghe mysterie,
- Maer zeght: ‘'t En es maer eenen zekeren bant
- Tot 's weerelts verstercken, naer mijn materie;
- Eyst dat den man of dwijf compt in oneerlicke schant,
- Ghy mueght scheeden van elckanderen, dit 's mijn verstant,
- En een ander trauwen wel t'uwen appetyte.’
- Al spreect anders Christus, mynen vyant,
- Mijn woorden zijn al meer tot 's vleesch jolyte.
- Ziet wel toe, Antekerst, dat ick niet en verslyte
- Mynen tijt onnachtsaem in 's weerelts dijcken;
- Stelt overspel in de weerelt, Cristus ten spyte,
- Om te hertrauwen crijghdy volck uut allen wijcken,
- Maer altijt min voordeel doet den aermen dan den rijcken.
-
- Noch moetty, Antekerst, mijn vrient, doen bannen
- Alle ghecloosterde persoonen, hoe zy gaen ghecleet,
- 't Sy van wat oorden, vrauwen en mannen,
- Maer ghy moetet volck eerst wijs maken wreet
- Dat alle Nonnekens, Zusterkens, Beghijnkens wijt en breet,
- Meest ghynghen door 't kint-draghen metten buyck verheven,
- En datte door de Muenicken, die vierich liepen heet,
- Het vier der naturen hemliên hebben ghegeven;
- Om in haerliêr eere te blyven, den kinders namen 't leven.
- En vreest gheen lueghenen hemliên te werpen op den hals,
- Oft van het volck zauden zy werden heilich beseven,
- Zoo zy meest alle zijn, 't sy Vlaems oft Wals,
- Maer souct door haedt en nijdt, ghy, alle boosheit vals.
-
[p. 99]
-
- Mijn beminde zone, zijt altijts ghedachtich,
- Vastenen, Quatertemper en Vigelie-daghen
- U ministers alomme te doen versmaden crachtich,
- Want dat vasten en bidden zaude God behaghen;
- Met woorden en blasphemie willet Vaghevier uut vagen,
- Vleesch te derven en willet 't volck niet leeren,
- Naer der kercken juweelen en wilt niet vraghen,
- Metter lueghene wilt u rijcke vermeeren.
- Al dat den Heilighen Gheest ordonneert wilt verkeeren,
- Op de aude Leeraers en wilt niet passen,
- Doet u verstant boven hemlieder eeren.
- Om het zelver en gaut weerpt de reliquien uuter cassen,
- Zoo suldy te bat moghen suypen en brassen.
-
- Noch zuldy, Antekerst, mijn kint, zeer coene
- U ministers doen segghen twee sacramenten maer t' syne.
- Behaeght zulck 't volck niet, spreect met opinioene:
- ‘Daer esser dry tot desen termyne,
- Ja viere, om zulcx behaghen, oft vijfve ten fyne.’
- Maer ziet dat ghy met 't gheestelick niet over en comt,
- Want zeven heeft van 't beghinsel gheweest der kerken
doctryne,
- Ons contrarie, myne woorden wel somt;
- U leere moet al anders luyden op dat ghy 't volck verdomt.
- Merct altijts 's volcx conditie wel, het sal u baten,
- Van lettel dueght oft gheene u en beromt,
- Leert dat zy gheerne hooren alle staten,
- Godt en zal gheen quaet onghewroken laten.
-
[p. 100]
-
- Noch moetty versmaden, mijn sone lieflick,
- Alle Gods Heilighen triumphant en claer.
- Van Maria, Gods moedere, zeght ongherieflick:
- ‘Maeyken Temmermans en heeft macht noch bede voorwaer.’
- Niet achtende de groete van den inghel openbaer,
- Ghesproken vul weerdigher excellenter redene;
- En acht op de Heilighen in den hemel niet en haer,
- Zeght: ‘Zy en hebben gheen macht te bidden voor de overledene,
- Noch voor 's menschen salicheit en staen zy niet te bedene.’
- Zoo suldy volck cryghen en hauden in u doctryne pas
- Ghehoopt sullen sy loopen t' uwaerts sonder sedene,
- Alle daghe wat nieus leert hemliên ten fyne ras,
- Ghewillighen aerbeyt noyt yemanden pyne was.
-
- Hoort noch, Antekerst, mijn kint, mijn let,
- Testamenten en Bybels naer uwen zin doet maecken,
- Vought'er in dat u dient, suver en net,
- En laet uut dat u niet en dient, voor alle zaecken;
- U Psalmboucken wilt se oock zoo constich smaecken
- Dat de simpele daeraf niet en cryghen spuere,
- Al cuenen de gheleerde veel faulten daer in taecken,
- Den ghemeenen man sal 't al met ghewelt draghen duere,
- Want zy sullen u dienaers beschermen met valuere.
- Siet toe dat de Heilighe Daghen werden afghestelt,
- Door u Ministers leere zuver noch puere,
- Die men alom zal moeten eeren binnen en buten in 't velt,
- Eyst niet te rechte, zoo eyst met ghewelt.
-
[p. 101]
-
- Antekerst, ghy sult u Ministers gheven de macht,
- Dat zy nievers onder gheen recht en zullen staen,
- En wie dat es, hy wort een Leeraer gheacht,
- Can hy blasphemie spreken en Gods dienst versmaên.
- Boven al ziet wel toe dat niet weêr commen aen
- De Vier Oordenen, die alomme Gods bevel preken,
- En dees Pasteurs, maect dat se oock haer zeerste gaen,
- Al zaudy 't volck teghen hemliên rebel steken.
- Met lueghenen, achterclap en valsche fel treken,
- Hemliên nommende boeren, bouven van ghehuude wyven
- Om dat zy met reynicheit 't vleesch snel breken,
- Maer ghylieder met vrauwen wilt vrueght bedryven,
- Als adelborsten zal ic ulieder upschryven.
-
- Ziet oock wel toe, Antekerst, met u Ministers verhit,
- Dat zy anderliên goet by hemlieden paren,
- En maect dat ghyliên de gheestelicke huusen bezit,
- Nemende onghehoorsaem Nonnekens voor uliên caren.
- Maect dan een Consistorie en doet die vergaren,
- Daer haudende raedt jeghen alle politie, eere, reght,
- Om alle gheestelicke te bezwaren,
- En doet daer voor ooghen commen beede, Heere, kneght,
- Die lettel oft vele jeghens u leere seght,
- Wilt se tot u religie dwynghen met fellen moet,
- Ghewelt en fortse op hemliên zeere leght,
- Ghevende ten buyte al haerlieder goet,
- Al zauden vrauwen en kinderen vasten met onspoet.
-
[p. 102]
-
- Boven al, Antekerst, met subtylen listen,
- Maect dat
Calvinus en alle mijn dienaers
verheven
- Met mijnder leere al hauden in twiste,
- Want daer paeys es en moghen mijn dienaers niet leven;
- Oorloghe, dieren tijt wilt den landen gheven,
- Doet rooven, stelen, maecket goet ghemeene,
- Die u contrarie zijn, brijnght die in sneven.
- Het kint jeghen den vader stelt die te beene,
- Verloochende monicken met hoopen onreene,
- Maect daeraf Ministers, dit 's mijn belasten,
- Want die zullen de waerheit weêrstaen verhart als steene.
- In u tempels de thien gheboden alom wilt up masten,
- Maer met uliêr minste vyngher en wilt niet een antasten.
-
- Ditte al vulbrocht, Antekerst, mijn vrient,
- Dan zal ick u by dryven veel boven maten
- Banckerottiers en financiers, sulck volck u dient,
- Overspeelders en dobbelaers van alle staten,
- Leghe en lecker aerbeyders veel t'uwer baten,
- By lacke vraukens, die gheerne spelen metten hielen;
- Maer, Antekerst, ghy moetet hemliên al toelaten,
- Zoo sal men voor u nyghen, stupen en knielen,
- Al saeghdy dat se somwylen aen anderliên goet vielen,
- Laet se ghewerden in allen wijcke,
- Ghy crijght winnynghe van 't goet en ick de zielen,
- Ter weerelt en gaet niet sonder practijcke,
- Dit volcxken es de stercte van uwen rijcke.
-
[p. 103]
-
- De zulcke Antekerst, mijn kint expeert,
- Laet die alom regieren de landen,
- Zoo werdy van hemlieden lief en weert,
- Den gherechtighen zullen zy brynghen in schanden,
- Meer dan een sal u daer in ghelanden,
- En onser vele wilt u assisteren,
- Ghewelt wert ghegrepen metten handen,
- Daer up zoo moetty u rijcke fonderen,
- Tot oorloghe en crijch moetty persuaderen;
- Eyghen bate, die van u niet en sal vliên;
- Met rooven het lant suldy alom occuperen,
- Maer in u leerynghe en spreect gheen straffe van dien
- Om u profijt en wilt haerliêr roof niet zien.
-
- Ten slote bevele ic u, Antekerst, blyde,
- Elck dat hem belieft te laten prekene,
- Zonder de gheestelicke, zijt op hemlieden met nyde,
- U afjonste op hemliên pooght die te vrekene,
- Want gheen andere dan die staen my te verstekene,
- Om dat de waerheit by hemlieden es bevonden,
- My en roucx wat secte beghint te lekene,
- En dat woort, Catholica, magh werden gheschonden,
- Want van ons en wiert noyt eendracht ghesonden,
- Alle tweedracht doe ick u allegieren.
- Calvinus uut u ghesproten t'allen
stonden,
- Met alle de sectarissen zullen mijn rijcke vercieren,
- Maer de waerheit sal altijts multiplieren.
-
- 1579.
- L.H.M.
|
