Reis van Jan van Mandeville


auteur: anoniem Reis van Jan van Mandeville


editeur: N.A. Cramer


bron: ‘Reis van Jan van Mandeville’ In: Instituut voor Nederlandse Lexicologie (samenstelling en redactie), Cd-rom Middelnederlands. Sdu Uitgevers/Standaard Uitgeverij, Den Haag/Antwerpen 1998.  


verantwoording

inhoudsopgave

doorzoek de hele tekst


downloads



DBNL vignet

Van dat conincryc van mabaron ende is wel ix dachuaerden lanc.

Van desen lande lidende door menich lantscap gaetmen tot enen eylande, dat ix dachuerde lanc is, dat men heet mambron, dat een groot conincrike is ende daer sijn vele scoonre steden. Jn dit conincrike leit sinte thomas dapostel in vleesch ende in bloede ende in ghebeente in een scoon tombe in die stat van calamie, want daer was hi ge\martelijt ende begrauen, mer die van assirien deden sinen lichame bi tiden die leden sijn draghen

[fol. 90rb]

in mesopotamen in die stat van edissen ende sint wart hi daer weder ghedraghen. Ende sijn arm ende sijn hant, die hi stac in die wonde ons heren, doe hem onse here openbaerde ende seide na sine opverstandenisse: Noli esse incredulis sed fidelis, dats te segghene: en wilt niet onghelouich sijn mer ghelouich, die leit noch buten den vate daer sijn lichaem in leecht. Ende mit deser hant wisen si haer vonnesse in dit lant ende doen weten, wie recht of onrecht heeft. Want als enighe liede twiuelinghe hebben tusschen twee perthyen ende een yghelike seit, dat hi recht heeft, si doen haerre beider saken

[fol. 90va]

in scrifte setten ende daer na so legghense beide dese ghescrifte in sinte thomaes hant. Ende staphants werpt hi wech verre van hen die scrifte des gheens die onrecht heeft ende tghescrifte des gheens die recht heeft hout hi in sijn hant. Ende daer omme comen van verre landen die liede al daer van twiueliken saken omme vonnesse aldaer of te hebbene. Jtem die kerke, daer sinte thomas in leit, is herde groot ende scone ende is al vol simulacren, dat sijn grote beelden, die hare afgode sijn, vanden welken die minste is wel also groot als twee manne, onder die welke is een alte groten beelde, vele meerre dan enich van

[fol. 90vb]

den andren, die al ghedect is mit goude ende mit dierbaren ghesteynten. Ende daer is die afgod der kerstene lieden, die valsch sijn ende hare wet of ghegaen sijn ende gods ghelochent hebben ende sit in enen setel herde rikelijc. Ende omtrent hem heeft hi brede gordele van goude ghewracht ende van perlen ende van dierbaren ghesteynten. Ende dese kerke is binnen al vergult. Ende te deser kerken comtmen in pelegrimagie also ghemeenlike alsmen doet te sinte jacobs in galissien. Ende vele liede, die te desen afgode vut gaen van varrelants, si gaen altoos ziende in daerde ouermids der groter deuocien, die si hebben ende en dorren haer hooft

[fol. 91ra]

niet op lichten omtrent hem te siene, om dat si anxt hebben, dat si enich dinc sien mochten, dat hem haerre deuocien belette. Ende sulke liede comen daer in pelegrimagien, die bringhen een mes in haer hant ende slaen hem ende steken hem grote wonden in haer arme beenre ende dien ende storten haer bloet om die minne van desen afgode ende segghen, dat hi harde salich is, die aldus sterft om die minne van sinen afgod. Ende sulke liede comen, die haer kinder mit hem brenghen om te dodene ende te offeren voor dese afgod. Ende sulke liede comen daer, die telken tween screden van dier tijt dat si van huus gaen knielen herde deuoteliken,

[fol. 91rb]

tote dat si voor desen afgod comen sijn. Ende alsi daer comen sijn, so hebbense wierooc ende ander dinghen, die wel rieken ende bewieroken desen afgod, recht oft die lichaem ons heren ware. Ende men comt tot desen ydole ofte afgode meer dan van c. milen verre. Ende voor dese kerke van desen afgode staet een grote plasch, recht oft een viuer ware al vol waters ende in desen viuer werpen die pelegrime gout, zuluer, perlen ende dierbairigh ghesteynte zonder ghetal in manieren van offeranden. Ende als die meesters of die diennaren van deser kerken yet hebben te doene,

[fol. 91va]

so gaense tote desen viuere ende nemen daer van dien goude also vele, als hem behooft te vermakinghe van dier kerken ofte andren dinghen, dies si noot heeft, so dat in dese kerke niet en ghebrect, en is staphants ghereet.

Alse die grote feesten sijn van desen tempel ofte van desen afgod, alse wyhinghe vander kerken ofte insettinghe ende opverheffinghe des afgods, alle dat lant daer omtrent vergadert hem ende setten dese afgod mit groter waerdicheit op enen waghen, ghechiert mit gulden lakene van tartarien ende ley\den

[fol. 91vb]

ende voeren aldus omtrent die stat mit groter eren ende feesten. Voor desen waghen gaen alre eerst mit gheordineerden processien alle die maechden van dien lande twee ende twee te gader ende na desen maechden gaen die pelgrinen, die van verren lande ghecomen sijn, van welcke pelgrymen sulke laten hem onder den waghen vallen ende laten dien waghen mit sinen raderen ouer hem liden, so dat enighe lude staphants daer onder steruen ende sulke hebben die arme te broken, sulke die beenre, sulke die ribben. Ende al doen si dit uut groot deuocien van sinnen om die minne van haren gode ende peynsen, so si meer pinen liden ende tribulacien omme die minne van desen

[fol. 92ra]

afgod, so si naer gode sullen sijn in meerre blijscap in dander werelt. Ende cortelinghe te segghen si doen so grote penitencie ende doghen aen den lichame so grote martelie om die minne van haren god, datmen cume soude vinden enen kerstene, die soude dorren bestaen dat tiendeel te doene om die minne van jhesus christus. Ende daer alre naest den waghen voren gaen die meesters vanden lande sonder ghetal mit menigherande instrumenten ende maken onder hem grote melodie ende ghescal van lude. Ende al si alle die stat omme gaen hebben, so keren si weder ter kerken waert ende setten weder die ydole of dat beelde in sine stat. Ende dan omme die

[fol. 92rb]

ere van desen afgod of om die waerdicheit van deser feesten so doden hem wel ijc. of iijc. personen . . . . . vanden welken men neemt die lichamen ende leyt se voor dese ydole ofte afgode. Ende men seit, dat si heylich sijn, omme dat si hem mit haers selfs wille ghedoot hebben omme die minne van haren afgod. Ende also in kerstenhede een gheslachte hem soude voor te beter ende te goeder houden, of si daer in hadden enen heylighen ofte twee, wies werke ende miracle, die si ghedaen hadden, si souden doen setten in ghescrifte omme te doen canoniseeren, also houden hem in dit lant van maboram die liede te beter vanden ghenen, die hem doden om die minne van haren

[fol. 92va]

afgode ende settene in haren letanien ende beroemen hem deen totten andren ende segghen: jc hebbe meer heylighen in minen gheslachte dan ghi doet int uwe. Ende hebben daer een ghewoonte, so wanneer enich mensche van hem lieden heeft meninghe, dat hi hem zeluen doden wil omme die minne van haren god, so ontbieden si alle haer vrienden ende hebben vele ministreers ende gaen voor desen afgod mit groter feesten ende die ghene, die hem doden sal, heeft een wel snidende mes in sijn hant ende snijt een groot stuc van sinen vlesche ende werpet den afgod in sijn aensichte, sine bedinghe

[fol. 92vb]

zegghende ende hem sinen god beuelende ende dan so steect hier ende daer hi hem zeluen wonden, tot dat hi doot is. Ende sine vrienden prosenteren dan sinen lichame haren afgod ende segghen dan al zinghende: besiet god, wat v ghetrouwe vrient ende v knecht om v heeft ghedaen; hi heeft ghelaten wijf ende kinder, rijcheit ende alle tgoet van deser werelt ende sijn eyghen leuen omme die minne van v ende heeft v offerande ghedaen mit sinen eyghen vleesche ende bloede, waer bi ghine wilt setten bi uwe meeste gheminde in die glorie van hemelrike, want hi heuet wel verdient. Ende dan

[fol. 93ra]

so makense een groot vier ende verbernen den lichaem ende een yghelijc nemet van dien asschen ende hoedense mit groot waerdicheit in manieren van heylichdom ende segghen, dat een werdich dinc is ende dat hem niet archs noch quaet ghescien en mach, also langhe alsi ouer hem draghen van desen asschen.