[p. 169]
Hoe tridders vader metter mouwen sijn wijf wan ende troudf
Dat dese ridders quamen an I stat
Met hagele ende met donkeren misten.3473
Si sagen daer ene scone
port3474
Ende menegen tor weder
ende
vord.3475
3476
Doe seide tridders
vader
metter mouwe
Toten heren: ‘Bi mire trouwe,
Ic ben des nu worden vroder,3478
Dat hier woent mins soens
moder.’
3480
Doe spraken te hem
die ander heren:
Ende laet ons spreken an der vrouwen,
Oft si uwen vader wilt
trouwen
3484
Ende u getrout kint maken dan,3484
Want si es noch sonder man.’
Nu hadde die vrouwe gesworen,
Dat hare nembermer man
quame voren3487
3488
Dans ridders vader, wats
gesciet,3488
Diemen metter mouwen hiet.
Die heren sijn comen tot bider stat.
Doe vernamen si scire na dat,3491
3492
Hoe die stat was belegen.3492
Si sagen daer menege tente beslegen,3493
Si sagen daer menege banire
Ende tekene oec menegertire.3495
3496
Daer lach die coninc van
Cornuwalgen,
[p. 170]
Die daer niet ne waende
falgen,3497
Hine soude die vrouwe hebben te wive3498
Ende houdense te sine
live,3499
3500
Die hi beseten hadde
daer
binnen,3500
Waerd met storme, waerd met minnen.3501
Daer was nu vrede gegeven der stat3502
Ende ic mac u secgen dor
wat!3503
3504
Die vrouwe wilt hare
beraden3504
Om te scuwene merre
scaden;3505
Si wilde gerne di stat op
geven
Om te behoudene haer liede
leven.3507
3508
Nu es haer soene
comen daer voren
Met goden ridders ut vercoren.3509
Die van binnen in alre wise3510
Waenden, dat si brachten spise,
3512
Doen si tscep comen sagen.
Soe waenden oec di buten lagen
Ende quamen
vaste ter zee ward.3515
3516
Om dat daer vrede
was genomen,
Sijn si ongewapent comen.
Menech quam daer, die
ongemate3518
3520
Doen min her Ywein sach die
scaren,
Die metten drossate comen waren,
Bat hi sinen gesellen daer naer,
3524
Hi soutse bescermen
alle wale.
[p. 171]
Si volgeden alle sire tale.3525
Doe ginc Ywein in dire
gebare,
Oft hi meester scipman ware,3526-27
3528
Opten cant vanden scepe staen,
Ende die drossate hi riep
saen,3529
Dat men sijn recht gave ter vaerde.3530
+Doe sprac Ywein metten lybaerde:
3532
‘Wat rechte wildi hebben dan,
Dat wi hier sijn comen an.3533
Ic hebben horen secgen hier te voren,
Dat te desen castele soude horen.3535
3536
Wat heren leget hier
vore nu?3536
Berecht mi des, dies biddic u.’
Hi sprac: ‘Hier leget vor dese stat
E
Die coninc van Cornuwalge,
die dat
3540
Heeft gesworen bi
sire trouwe,
Dat hi winnen sal die vrouwe
Ende hebben oec tenen wive
Ende bliven
hier here tsinen live.3543
3544
Nu betaelt mi metter
spoet,
Eer gijt met scanden doet.’
‘Wat tolle siewi sculdech dan?’3546
‘Die heilecht,’ seide die ander man,3547
3548
‘Moetti geven ende
niet min.’
Her Ywein
sprac: ‘Ic sal mi hier in
Gaen beraden met minen
gesellen.’
Doen ginct hen her Ywein vertellen
3552
Ende seide: ‘Wi
selen trecken uut
Ende maken een harde groet geluut,
Oft onser C ware hier in3554
- Elc trec sijn swerd int
begin -3555
[p. 172]
3556
Ende in onsen
halsberch
bloet mede.3556
Ic sal minen lybart ter stede
Ute sinden vore ons, Godweet.’
Men scoet planken ut
gereet.3559
3560
Si maken alle groet geluut
Entie lybart spranc vore uut.
Doen worden si alle sere vervard.
Hi gegreep thans dat pard3563
3564
Ende tract metten man ter neder.
Alle die daer waren keerden weder
Ende gingen
vlien wat si conden.3566
Si waenden wel dattien
stondenaant.
3568
Dat scip vol gewapende liede ware,
E
Doen si dese so horden
gebaren.3569
Ywein riep sinen lybart weder:
‘Du heves gnoech geten, com
hier neder.’
3572
Hi quam saen. Doen
wilden
siaant.
Ten casteleward, die stont daer bi.
Daer stont ene porte ter havenen ward,3574
Der ward
voren si metter
vard.3575
3576
Daer lagen ridders boven, dat secgic u,
Die den lybart kinden
nu:3577
Si haddene gesien in Arturs lant,
Hi was harde wide becant.
3580
Si groetten die
ridders int
begin3580
Ende seiden: ‘Gi heren,
laet ons in,
Wi sijn uwer vrouwen vrinde.’
Den ridders dochte, si
haddent
siende,3583
3584
Alsi der heren tekine vernamen.3584
Si litense in in Gods namen
E
Ende hebben die porte wide
ontaen3586
Ende hebbense harde wel ontfaen.
[p. 173]
3588
Ende hierenbinnen sien comen nu3588
Des conincs liede, dat secgic
u.
Al gewapent, wel M man,3590
Om den scepe te stridene an,3591
3592
+Die haren drossate hadden verloren.
Si hadden om hem groten
toren;
Si vondene daer verbeten opt sant.3594
Doe si quamen opter zee cant
3596
Ende sijs daer niet en
vonden,3596
Keerden si weder alle tien
stonden.
¶ Dese latic aldus hier bliven.aant.
Men ginc daer boven bliscap
driven.
3600
Alle die porters vander stede
Quamen te castele ward gerede
Om die ridders te sine vermaert3602
Ende oec mede omden lybart.
3604
Die riddere metter witter mouwen
Groette hoveschlijc sire vrouwen,3605
Dat haer sone was die daer quam,
3608
Was sijs soe bliden sonder waen.3608
Dat si en wiste wat anegaen.3609
Doe seitsi: ‘Willecome live soene,
Des sidi harde selden gewone
3612
Dicke te comene, daer gi mi saget.3612
Haddi oec langer iet
gedaget,3613
Ic wane, ic hadde min goet
verloren
3616
Daer na sach si
sinen vader,
Doe sise willecome hiet algader,3617
Dine wan an haren live.3618
[p. 174]
Hine was geboren noit van wive3619
3620
Die merre bliscap
hadde int herte.
Doen vergat si alle smerte.
Sine scaemde haer niet ende tard
vord3622
Ende seide een harde soete word:
3624
‘Willecome live man,
Die desen riddere an mi wan.
Dat gi dus lange hebt gemerd,3626
Dies was min herte sere verert.’3627
3628
Daer was bliscap
groet gedreven;3628
En mochte niet lichte sijn bescreven3629
Die feeste die daer was, met trouwen.
Doe nam die riddere metter mouwen
3632
Sire moder besiden
tenen
rade3632
Ende hiet hare, dat si wel
dade,3633
Ende si troude sinen
vader;3634
Si souts te bat varen algader.3635
3636
Si seide, dat sijt gerne dade
Nadien dat hijs hare bade3637
Ende om te meerne sine ere
Soe wilt sine nemen tenen here.3639
3640
Hi seit sinen gesellen doe,3640
Dies blide waren ende
vroe.3641
Men ontboet di heren vander port3642
[p. 175]
Ende dede enen pape comen
vort,
3644
Ende troude daer die scone
vrouwe3644
Des ridders vader metter mouwe.
Daer was bliscap menechfout.
Si gaven selver ende gout
3648
Dies begeerden ende ander goet,3648
Alsmen noch ten brullochten
doet.
Dus was die riddere gemaect here,
Die lange hadde geweest met
sere.3651
3652
Doen dedi een teken
maken
mede,3652
+Dat hi ware here vander stede
Ende hi wilde bevreden sijn
lant,3654
Hem en gebrake spere ende brant.3655
3656
¶ Aldus waren si in die stede.
Des ander dages ginc ut di
vrede;3657
Die van binnen staken haer baniren3658
Toten tennen in allen maniren,3659
3660
Alse die hadden enen
neuwen here.3660
Doe ward die coninc buten kere3661
Ende wilde weten die niemare,
Wat heren datter binnen ware.
3664
Doe sinde die coninc
enen ridder daer,3664
Die bloets hoets quam so
naer3665
Ende met
sinen scilde
averrecht;3666
Dit was een teken van vrede echt.3667
3668
Doen dit sagen die van binnen,
Quamen hem
spreken toten tinnen.
[p. 176]
Die daer buten hilt sprac te
hant,3670
Oft si rumen wilden dat
lant3671
3672
Ende op geven harre
vrouwen.3672
Doe sprac die riddere metter mouwen:
‘Op dat gi ons niet wilt ontflien,3674
Wi selen u cortelike
vorsien,3675
3676
Oft God wilt tuwer
onnere.
Mijn vrouwe
heeft genomen .i. here
Die u sal gematen wel;3678
Al ware u here noch alse fel,
3680
U here sal hier nu
vele verlisen.
Maer woude hi enen kempe kisen3681
Die desen twist ende desen
strijt
Dar becorten in een
crijt3683
3684
Jegen enen van hier
binnen,
Mogene uwe here verwinnen,3685
Hebbe dit lant ende dese
stede.3686
Ende blijft onse kempe boven mede,
3688
Soe rume u here mire
vrouwen lant3688
Vaerd, secget uwen here tehant.’
Die riddere seide: ‘Gi segt
harde wel,’
Ende keerde ombe ten coninc fel
3692
Ende seide hem dat hi hadde
gehort;3692
Hine liets achter niet een
word.
‘Heeft die vrouwe enen here vercoren.
Ic hadde mi liver dlijf verloren,3695
3696
Ende wet oec wel, so
willic dan
[p. 177]
Vechten jegen den selven man
Dise te wive heeft genomen,
3700
Die daer nu es
comen
binnen.
Sal hi die stat entie vrouwe winnen
Sonder slach ende sonder stoet,
Soe ware min ongeval alte
groet,3703
3704
Die hier so lange hebbe gelegen.3704
Hi come mi te crite jegen:
Ic dodene daer ofte hi mi;
Die verwint, hi hebse
vri.’3707
3708
Daer was menech diet
hem ontriet,
Maer hine wouts laten niet
Ende es hem derder ten torre
gereden.3710
Doe sagen die van boven
neden.3711
3712
Die vrouwe stont oec ten tinnen an
Ende sach den coninc vore hare dan,
Die niet leliker mochte
wesen:
3716
+Die ogen clene gelijc der ratten,
Men sach nie nese soe platten,3717
Hi hadde lange hangende oren,
Sine tande waren hem gelu
voren.3719
3720
Hi hadde den mont
ongemicke
Wijt ende die lippe
dicke.3720-21
Hi behagede der vrouwen
qualijc sere
Jegen haren man, in allen kere.3723
3724
Dus es die coninc
comen daer
Ende riep op ward ende seide
daer
naer:3725
[p. 178]
‘Gi heren, mijn bode seide
tot mi
Van enen campe, dien nu gi
3728
Vechten wilt man jegen man.
E
Soe willic selve vechten dan
Jegen den genen die mi min lief
3732
Moet men mi hangen
nu hier bi,aant.
In salne doden, oft hi mi.’3733
Dit horde die riddere metter mouwen
Ende seide: ‘Her coninc, bi
mire trouwen,
3736
Hi en blives heden achter3736
Noch min vrouwe inden
lachter.’3737
Dus ward
daer die
camp genomen,3738
Dat daer leet was hen somen3739
3740
Die daer binnen waren
gestaen3740
Ende wilden
den camp vor hem
angaen.3741
Maer tridders vader metter
mouwe
Seide doe: ‘Bi mire trouwe,
3744
Ic salne selve vechten, secgic u,
- Danc moetti alle hebben nu -
Want die coninc wils
gehingen
niet,3746
Dat ieman vechte, wats
gesciet,
3748
Dan die selve man, Godweet,3748
Die sridders vader metter mouwen
heet.’aant.
Aldus ward daer die camp genomen.
Die coninc es tsinen lieden comen
3752
Ende vertelde hen allen
sonder
scamp,3752
Dat hi genomen heeft enen camp
Ende gesworen daer enen eet,
Welc harre dat onder
geet,3755
[p. 179]
3756
Dat hi rume lant ende stede,
Ende die den camp verwinnet mede,
Hem sal bliven die vrouwe scone
Ende al haer lant mede te lone.
3760
¶ Doe dede die coninc gebieden
Int here al sinen lieden,
Dat si hen bereiden te desen,
Want die camp, hi soude wesen3763
3764
Des ander dages, dat
secgic u.
Maer selke rieden den coninc nu,
‘Want camp te vechtene onderlinge,
3768
Dat es aventuerlijc
harde
sere,3768
Doen antwerde hen die coninc,
Hine liet achter om gene
dinc3771
3772
Die hem mochte daer
af gescien,
Hine wille hem selven berechten van dien.3772A
Hadden onder hen oec
menege tale.3774
Des ridders vrouwe weende
sere:
3776
Si hadde vrese om sine ere.
Wat soude hier af lange tale.
+Naden etene wetic wale,
Datmen es daer slapen gegaen
3780
Ende sander dages es op
gestaen
Des ridders vader metter mouwen
Daerna ginc hi messe horen
3784
Met menegen riddere wel
geboren3784
Ende doen die messe was
gedaen
Ontbeet hi ende ginc hem wapinen saen
Met goeden wapinen, sonder lac.3787
3788
Men gaf hem alles
dat hem gebrac.
Percheval ende gene heren
[p. 180]
Die menegen strijt verwonnen
met eren,
Elc wiesdem sine behindechede3791
3792
Ende porden met hem uter
stede.3792
¶ Dus quamen si gereden opt velt
Al daer die coninc gewapent helt,
Alse die gereet was ten stride.3795
3796
Si namen haer speren in weder side3796
Ende elc liet op anderen lopen;3797
Deen wilt den anderen doen
becopen,3798
Dat si tornech waren ende gram.3799
3800
Doen dus elc op anderen quam,
Braken si haer speren
ontwee3801
Oft riet ware, no min no
mee.3802
Deen geraecte den anderen
wel;
3804
Gene joeste die was fel.3804
Met pinen blevense int gereide:
Si waren soe in dole beide,3806
3808
Ende gingen daer met nide
slaen3808
Optie helme ende optie
maelgen,
Datter menech moeste
faelgen.3809-10
Die scilde waren af
geslagen.3811
3812
Die coninc began den
riddere
vragen,
Oft hi hem op wilde geven3813
Behouden sijn lijf ende sijn
leven;3814
Hi soudene hoveschelike vaen,3815
[p. 181]
3816
Anders ne mochti
niet ontgaen.3816
¶ Doe seide die riddere van
daer
binnen:
‘Soe moettijs andersins
beginnen3818
Dan gi tot noch hebt gedaen;
3820
Ic blive eer doet eer gevaen.3820
Gi moet u andersins
berechten,3821
Laet u scelden ende laet ons vechten.’3822
Doe gingen si hen echt onderslaen,3823
3824
Alsi te voren hadden gedaen.
Hare slage waren ongehier,3825
Hare helme bornen alse
vier.3826
Maer die daer dreef den
meesten
rouwe,3827
3828
Dat was van binnen di scone vrouwe;3828
Si was in vare om haren here3829
Ende om haer lant ende
hare ere.
Die coninc sach die scone
vrouwe,
3832
Die hi minde met
goder
trouwe;3832
Hi dochte dat sine mochte haten,3833
Dat hi niet en conde gematen3834
Den riddere daer hi jegen vacht.
3836
Daer af gewan hi
grote cracht3836
Ende reet opten riddere metter vaerd
3840
+Dat hare peerde vielen
neder
Ende si vlogen uten gereide.
Si sprongen weder op beide
Ende onderslogen hen soe te voet,
E
3844
Datmen sach dat rode
bloet
[p. 182]
Neder vallen inden rinc.3845
Die ene baden vorden coninc,3846
Dat hi bliven moeste int ere;3847
3848
Die andere baden vor
haren here,
Die daer jegen den coninc vacht,
Dat hem God verlene cracht.
Die riddere metter witter mouwe
3852
Bat vore hem ende
sijn vrouwe
Ende die heren allegader,
E
Baden Gode onsen Vader,
E
Dattie riddere moeste verwinnen.
3856
¶ Doe sloech die riddere hirenbinnen3856
Den coninc soe sere, dat hi boech3857
Ende sijn swerd ontwee vloech.3858
Doen die riddere dit vernam,
3860
Was hi tornech ende
gram,
Dat hi sijn swerd hadde verloren.
‘Twi wasic,’ seithi, ‘ie geboren;3862
In gecreech nie geval
3864
Noch nembermer hebben ne sal.’
Doen die coninc dit heeft
vernomen,
Es hi stoutelijc op hem
comen3866
Ende ginc hem an met
groten
slagen.3867
3868
Die riddere pinsde:
‘Ic moet al wagen,
Oft al gewonnen, oft al verloren.’
Scoet hi op hem ende
dochte3871
3872
Sijn swerd te
nemene, oft hi mochte.3872
Den coninc hi daer soe
bevinc3873
In sinen arm; om dese
dinc3874
Worstelden si lange ende
hadden
strijt.
[p. 183]
3876
Daer na ontwranc,
des seker sijt,3876
Die riddere den coninc sijn sward.
Doe vloe die coninc
achterward3878
Ende was utermatene erre3879
3880
Ende vrachde den
riddere
van verre,
Oft hi wilt spreken om die
sone.3881
Doe sprac die riddere alse
die cone,3882
Dat hi der sonen nine begeert.
3884
‘Maer besiet, dat gi
hebt een swerd,3884
Want wildi striden, in doe u
niet,3885
Gine hebt een swerd, wats
gesciet.’3886