DE AFLEIDING VAN HET WOORD TEGENWOORDIG.

Antwoord op vraag 28: ‘Hoe is het woord tegenwoordig gevormd?’

 

Dit woord schijnt door middel van het achtervoegsel -ig afgeleid te zijn van tegenwoord, hetwelk -, daar tegen = and is - hetzelfde zou kunnen beteekenen als antwoord; waaruit dan volgen zou, dat tegenwoordig eigenlijk den zin zou hebben van: in de gelegenheid of mogelijkheid om te antwoorden. Hoe passend deze verklaring ook schijnt te zijn, zij is de ware niet. Tegenwoordig heeft met woord niets dan den klank gemeen; dit wordt bewezen, door de vormen waaronder het in de verwante talen voorkomt. Ulfila vertaalde παρων, ενεστως (tegenwoordig) door andwairths, παρειναι (tegenwoordig zijn) door andwairths wisan, en daar nu and, als gezegd is, gelijkstaat met tegen, zoo volgt: woordig = wairths. Het Oudh. kent drie vormen: antwart, antwert en antwurt, het Nieuwhd.: gegenwärtig, het Angels. vier: andward, andwerd, andweard en andwyrd, het Oudsaksisch van het vaste land twee: geginward en geginwerd; die alle tegenwoordig beteekenen, terwijl antwoord in het Gothisch andawaurd en andawaurdi (αποκρισις), in het Oudhd. andwurti, in het Oudsaks. andwordi luidt, en het Angels. alleen den vorm andwyrt kent. Dit bewijst genoeg, dat men bij ons -woord-

[p. 242]

aan een geheel anderen stam dan woord (verbum) te denken heeft, namelijk aan het achtervoegsel -waart-s, hetwelk, als blijkt, eigenlijk -waard-s met eene d zou behooren geschreven te worden. Analoog met dezen vorm beteekent goth. anawairths toekomstig. Tegenwoordig is dus op te vatten als tegen iemand gekeerd, tegenover hem.

 

L.A. t. W.