[p. 38]

 *  

 *  1) JvG: ghenuechte.
2) JvG: wedukens.
3) WvL: propelijcken (drukfout). JvG: properlijcken.
4) JvG: oft.

Den negensten esel

 Die hem beroemt van vrouwen ende zijn sonden,
 Behoort wel Esels ooren te draghen tallen stonden.

[1] Een ionck man die eenen getrouwen ende hertelijcken [2] bystandighen vrient heeft / ende en houdt den seluen 2   [3] niet in weerden / noch en setter niet bij: hy is seer wel [4] weerdich / den sack totter molen te draghen / ende [5] Esels ooren aen zijn hooft te draghen / ghelijck die Esel [6] doet. Ja ick meyne certeyn sulcken man / die zijn belieuen [7] / sinen wille / zijn genuchte 1) / sinen lust hebben [8] mach van sommige schoon hertekens / maechdekens [9] /wedekens 2) / oft ander gehoude vrouwen / ende onderhouden [10] hem secretelijck met ghelde / om daghelijcx voor [11] hem goet chier te maken / ende onderhouden hem properlijcken 3) [12] /eerlijck / ende rijckelijck gecleedt te gaen/ [13] also dat hy al omme herwaerts ende derwaerts mach [14] gaen ende staen onbeschaemt / by rijcke / by schamel/ [15] by groot hans ende cleyn hans / ende si gheuen hem [16] alle dat hy behoeft: maer door zijn simpele dwasheyt en [17] can hy seluen niet swijghen noch helen / noch zijn [18] tanden voor zijn tonge niet houden / maer wanneer hy 18   [19] sinen buyck gheuult heeft met eten ende drinken / ende [20] is vol en droncken ghelijckerwijs als een beeste / dan [21] so gaet hijt sitten openbaeren sinen neue / sinen vriendt [22] / ofte 4) gheselle. Ende als hy droncken is ende sonder [23] eenighe discrecie oft verstant / dan soo gaet hy segghen [24] alle zijn auontueren / van allen de dinghen ende saecken [25] dye hy weet / ende by wat auontueren dat hy eerstwerf [26] ghewan die minne ende liefde van zijn amoreusken / [27] ende hoe dat sy hem ghelt gheeft om hem daer mede [28] goede chiere te maken / ende om hem rijckelijcken te [29] cleedene / ende andere properheden secretelijck. Ende 29   [30] voort hoe datse hem dickwils heymelijck ende bedectelijcken [31] ontbiedet om met hem te sprekene. Ende ten [32] laetsten seyt hy openbaerlijcken haren name / ende wie

 2  bystandich: behulpzaam.
 18  zijn tanden voor zijn tonge houden: zwijgen.
 29  properheden: bijzonderheden, eigenaardigheden, kenmerken.


[p. 39]

 *  

[33] sy is / ende waer dat sy woont / ende waer haer huysinghe [34] staen / dat hem naemaels coemt tot sijnre groote [35] [schade ende] schanden / wanttet is een oudt segghen / [36] Huesch van monde ende helen / doet die liefde wassen [37] ende veruelen: beroemen doet de minne vercouwen. 37   [38] Ende daer nae soo coempt dit int openbaer door zijn [39] eyghen clappernije / meynende hem te doen 1) swyghen/ [40] dien hijt op goet gheloof gheseyt heeft: ende hy en kan [41] seluer niet swyghen / noch zijn eyghen tonghe niet bedwinghen: [42] ende dan wordt hy veracht ende versmaedt [43] van zijn soete lief / ende vriendinne / die hem te voren [44] lief ende in grooter weerden 2) hadde. Dese mach wel met [45] rechte Eselsooren draeghen aen zijn hooft / dye door zijn [46] eyghene tonghe ende clapernije hem so verwerpt van zijn [47] auontueren ende vriendelijcheyt. Daeromme ghy ionghers [48] / ende vryers neemt 3) exempel aen desen Esel / ende [49] houdt v dinghen heymelijcken ende stille / als v wat [50] goets gebueren mach van vrouwen oft maechden / soo [51] mach v liefde langhe ghedueren. [Want] wat twee [52] lieden weten / dat blijft wel verholen: maer alst die [53] derde weet / dan commet gemeynlijcken wt / ende soo [54] den stock van mijn navolgende Refereyn leert soo doet [55] /als:

[56] Heelt selue tsecreet / bidt niet om helen.

 Refereyn
 
 Wat is crachtigher daermen heymelijck mint
 Dan daer haer de 4) liefde secretelijck verbint
 In liefs hertte, al waeren zy stom gheboren,
 Ende dat ooghe noch mont gheen sake en kint
5
 Daer yemant ter werelt bedroch in vint,
 Dat blamelijck luydt in smenschen ooren, 6  
 Als thertte der hertten heeft hulde ghesworen,
 Ende stal vanden amoreusen 5) tresoren
 Tusschen twee hertten secreet ghehouwen is.
10
 Hoe soude dat weerde roosboomken vercoren
 Die secreetheyt der hertten worden verloren,
 *  1) JvG: doene.
2) JvG: weerden.
3) JvG: neempt.
4) JvG: die.
5) JvG: amoureusen.
 37  veruelen: vermenigvuldigen.
 6  blamelijck: smadelijk.


[p. 40]

 
  *  
 Alst besloten in een hertte vol trouwen is?
 Kendy dat ghestadicheyt in die vrouwen is,
 Alsoo die liefde des mans in liefs beschouwen is,
15
 Daer ionst vergouwen is den ghenen die quelen, 15  
 Soo machmen segghen, die int verflouwen is,
 Heelt selue tsecreet, bidt niet om helen.
  
 Heelt selue tsecreet van Venus vruchten.
 Doet die soeticheyt der ooghen van v vluchten
20
 Als nijdighe serpenten nae v gapen.
 Breydelt v tonghe, wilt altoos duchten
 Oft ghy door liefs samblant mocht suchten
 Voor hun 1) die ionste in arch betrapen.
 VVeet dat Iudas discipulen niet en slapen,
25
 Die den minnaers tallen steden verknapen 25  
 Om oneer te doene, hadden zijts 2) macht.
 Siense dan eenighe verdoelde schapen
 Die rooskens van minnen te gader 3) rapen,
 Sij lacchen worden die tot schanden ghebrocht.4)
30
 O confoort der hertten, dits goet voordacht,
 Dat haer roode mondeken lacht in liefden
 Door Venus cracht, oock veysen leeren selen. 32  
 Daerom doet ghy minnaers soo, en hebt des acht.
 Heelt selue tsecreet, bidt niet om helen.
  
35
 Daer die ghetempertheyt den sluetel des hertten draecht, 35  
 Ende trouwe, twijfel, en vreese veriaecht,
 Daer en derf om tsecreet niet ghebeden zijn.
 VVat lief voor lieue ontdect oft claecht
 Twort met troostighen 5) woorden af gheuaecht,
40
 En vergheten, als menschen die ouerleden zijn.
 Hoe dat Venus vruchten ghedeylt, ghenesen 6) zijn,
 Der herttekens die amoreus 7) van seden zijn,
 Dies haer schamelheyt buyten dueren moet strecken,
 Daer sal elck hertteken soo om te vreden zijn,
45
 Dat zij lieuer vander doot soude bestreden 8) zijn,
 *  1) JvG: hen.
2) JvG: ziis.
3) JvG: gadere.
4) JvG: ghebracht.
5) JvG: troostinghen.
6) JvG: gesneden.
7) JvG: amoureus.
8) WvL: bectreden (drukfout). JvG: bestreden.
 15  quelen: door de min gekweld worden.
 25  verknapen: verraden; niet in die beteekenis in het M.W.
 32  veysen: veinzen.
 35  ghetempertheyt: zachtheid, gematigdheid, bezadigdheid, kalmte.


[p. 41]

 
  *  
 Dan zy haer secreet souden ontdecken.
 Maer diet hertte met oneeren beulecken
 Haer sinnen met nieuwer minnen beplecken,
 Met oochskens 1) die trecken, en thertte stelen,
50
 Hun 2) machmen na worpen met schimpige becken,
 Heelt selue tsecreet, bidt niet om helen.
  
 Heelt selue tsecreet dat ghy gheuonden hebt.
 Bidt niet om helen ghy diet ontbonden hebt
 Dit secreet dat twee lieuen gheschiet.
55
 Heelt selue tsecreet die amoreuse vonden hebt. 55  
 Bidt niet om helen die wtghesonden hebt
 V oneere, die dorpers hebbent bespiet.
 Ghy ghect metter minnen, en anders niet,
 En al lacchende schuddy uwen piet, 59  
60
 Als v hertte dionstich hertte vertijd heeft. 60  
 Tis iammer datmen tot eenigher plaetsen siet
 Dattet minnende hertte blijft int verdriet,
 Daert bedruct hertte in verblijdt 3) heeft.
 Maer die int minnen ghebenedijdt heeft.
65
 En die van ongestadicheyt beurijdt heeft,
 Thertte ghecastijdt heeft, die mach beuelen
 Als een die zijn schult ghequijdt heeft.
 Heelt selue tsecreet, bidt niet om helen.
 
 Prince
 Om v vermonden, die minne en ieucht 69  
70
 Die groote trouwe ende die duecht
 Die in v int secreet beuolen was
 Hebt seluer ghesweghen, want ghijt vermuecht
 Tsecreet dat tusschen v beyden verholen was,
 So hadt ghy ghebleuen damoureuste lief siet
75
 Maer om dat haer eere om v clappen ghestolen was,
 Ende sy eerst door v loosheyt ghebracht in dolen was,
 Dits tgheen dat v clappers brengt in meskief siet, 77  
 Hadt ghy nu connen helen, twaer v gherief siet,
 *  1) WvL: ooskens (drukfout). JvG: oochskens.
2) JvG: Hen.
3) WvL: veblijdt (drukfout). JvG: verblijdt.
 55  vonden: listen, bedenksels.
 59  al lacchende schuddy uwen piet: ge wilt er niet van weten.
 60  vertijen: afzien van, laten varen.
 69  vermonden: vertellen.
 77  meskief: ongeval, ongeluk.


[p. 42]

 
 Ende hadt in Venus bladerkens moghen spelen.
80
 Dus seg ick noch, houdt dit in uwen brief siet,
 Heelt seluen tsecreet, bidt niet om helen.