Tijdschrift voor Nederlandse Taal- en Letterkunde. Jaargang 27


auteur: [tijdschrift] Tijdschrift voor Nederlandse Taal en Letterkunde


bron: Tijdschrift voor Nederlandse Taal- en Letterkunde. Jaargang 27. E.J. Brill, Leiden 1908  


verantwoording

inhoudsopgave

doorzoek de hele tekst


downloads



DBNL vignet


 i.s.m. 

Nog eens zuurzak.

Daar mij uit een particulier schrijven gebleken is, dat een onzer lexicografen, afgaande op wat prof. Kern over zuurzak schreef in dit Tijdschrift (Dl. XXVI, 140), op het punt was een foutieve vertaling van dit woord te geven, voel ik mij gedrongen om de lezers omtrent de beteekenis van zuurzak beter in te lichten, daar Prof. Kern zich houdt aan de verklaring door Schouten, Rumphius en Valentijn gegeven. Bij deze schrijvers is werkelijk

[p. 256]

de zuurzak of soorsak de Jack-vrucht, nangka of broodvrucht (Artocarpus integrifolia), maar tegenwoordig wordt de naam zuurzak toegepast op de nangka blanda (Anona muricata Dun.) zooals men vinden kan in de Enc. v.N.I. onder nangka welanda, waar te lezen staat: ‘De groote, rinsche vruchten onder den naam van zuurzak bekend, worden gegeten; Europeanen gebruiken gewoonlijk alleen het gezeefde vruchtsap, met wijn of cognac vermengd.’

Ook in de zoo juist verschenen door den Plantentuin te Buitenzorg uitgegeven Flora van Batavia van C.A. Backer staat de zuurzak als de Anona muricata te boek p. 30), waar mede vermeld is dat de vrucht afkomstig is van de Antillen (o.a. Jamaica). Het is dus geen onwetendheid noch verwarring dat de zuurzak thans gelijk gesteld wordt met de soursop der Engelschen. Hoe echter de naam zuurzak van de nangka op de nangka blanda overgegaan kan zijn, is nog een raadsel. Zeer waarschijnlijk is hier volksetymologie in het spel, daar de nangka blanda inderdaad zuur is en ook den vorm van een zak heeft. Daar de Jack-vrucht of nangka al zooveel namen had, kon er gemakkelijk één van gemist worden voor een vrucht die van nature meer aanspraak op dien naam had, temeer daar reeds een benaming naar den zakvorm voor de nangka in zwang was, nl. schrootzak, thans echter nooit meer gehoord.

Even moeilijk als het hoe van dien overgang der beteekenis te verklaren, zal het zijn, het wanneer aan te geven, daar een stelselmatige doorvorsching van de op Indië betrekking hebbende geschriften nog niet heeft plaats gehad.

 

Mr. Cornelis.

f.p.h. prick van wely.