Georges Timmerman en Evelyne Willemse, De verloren strijd van Gaspard,
Scharnierreeks nr. O, AKO-EPO, Antwerpen 1980.
45 blz., abonnementsprijs 300fr + 20fr port, los nummer 60fr + 5fr.
Te bestellen bij AKO, Volksstraat 32, 2000 Antwerpen.
Onder de titel ‘De verloren strijd van Gaspard’ lanceren de initiatiefnemers van de Scharnierreeks het nulnummer van een serie verhalen voor 14-plussers. Dit gebeurt in een AKO-EPO uitgave.
Een bijgevoegde inleiding van Walter Lotens maakt duidelijk waarom de reeks met de naam ‘Scharnier’ bedacht werd. Scharnier slaat op de scharniermomenten in het heden en het verleden: data en gebeurtenissen die belangrijke wendingen aan de geschiedenis hebben gegeven.
De initiatiefnemers van dit opzet leggen die accenten duidelijk ergens anders dan de meeste traditionele geschiedenisboekjes. Voor hen zijn belangrijke data en gebeurtenissen die, waar het lot van de meerderheid van de bevolking sterk bepaald werd. Het zijn momenten waarop de gewone man in opstand kwam tegen zijn verdrukkers.
In het nulnummer treedt die stellingname van de schrijvers onmiddellijk sterk op de voorgrond als blijkt dat Gaspard geen optredend personage is in het verhaal, maar aan scheldnaam die door de bourgeoisie gebruikt werd om het gewone volk aan te duiden tijdens de opstanden van de Belgische Revolutie in 1830.
Gaspard strijdt en maakt van België een onafhankelijke staat door de Hollandse legers gewapenderhand buiten te smijten. De burgerij die zich eigenlijk niet had willen losscheuren van Holland en die tijdens de slag om de stad Brussel gevlucht was, hervatte zich snel om de politieke leiding van de nieuwe staat in handen te nemen.
Uiteindelijk wint het volk er zelf niets bij: de economische uitbuiting en de politieke onmondigheid blijven voortduren.
Een van de doelstellingen bij dit opzet leunt sterk aan bij de VON-gedachte, nl. de emanciperende rol die het onderwijs zou moeten vervullen. Door informatiemateriaal aan te brengen dat naast het bestaande een andere visie brengt, wil Scharnier haar bijdrage leveren tot de sociale en historische bewustwording van de leerlingen. Dat is prachtig en bovendien spreekt het verhaal aan door zijn directe vertelstijl, al klinken de dialogen soms onnatuurlijk omdat té veel gebeurtenissen, té uitdrukkelijk door de personages in de directe rede worden uitgelegd. Ook krijg je als lezer soms een wrevelig gevoel omdat door de iets te nadrukkelijke tekening van de klasseverschillen je bijna wordt voorgezegd hoe je moet oordelen en weldke partij je dient te kiezen. De emanciperende doelstelling wordt dan wel een beetje bij het haar getrokken.
Buiten deze kleine schoonheidsfoutjes is er nog een andere opmerking te maken. Om bovenvermelde doelstelling te bereiken doer Scharnier beroep op leerkrachten moedertaal, maatschappelijke vorming en geschiedenis, die voor de verdere uitwerking ervan aan hun lot overgelaten worden. Het gevaar zit erin dat de aangesproken leerkracht met de handen in het haar blijft zitten en daardoor dit verhaal voor de leerlingen slechts een van de zovelen zal blijven. De historie biedt wel een ander gezichtspunt en valt op omdat ze op een boeiende manier een onderwerp behandelt, dat voor hen tot nu toe heel vervelend leek, maar toch moet er wel degelijk iets meer mee gebeuren in de klas, wil het de invloed hebben die de initiatiefnemers ermee nastreven.
Misschien kunnen VON en Scharnier hier samenwerken?
Toch is dit inspirerend en zeer bruikbaar lesmateriaal!
L.vd.A.
vorige
