[p. 80]
[Deel 2]
A. fol. 23. d.-24. a.
+Hi so levet in meerren delite
Dan selc doet, sijt seker das,
4830
C. mudde corens in sinen tas;1
Ende sal u seggen wel ware bi:+
Die gene, die so rike si,
Hem bernt binnen altoes sijn moet
Om te gaderne dat grote goet;
4835
Maer die ander, die niet en hevet
Dan dagelix went, daer hi bi levet,+
Hine gaderet tgoet niet alsoe.
Alse hijt went dan es hi vroe,
Ende verteret wel blidelike,
4840
Al eist dat hi niet en es rike,
Ende houttere heme eerlic mede,+
Ende penst, alse lange alsi sine lede
Heft gesont, sal hi wel winnen
Dat hi verteren sal met sinne.
4845
Eist oec te cout och te nat,
Hi penst wel te lidene dat;+
Wert hi siec, sine geburen
Selne wel int gasthuus vuren,
Daer hi van hongere nine bederft;
4850
Ist oec dat hi van ermoeden sterft,
So penst hi dattene halen sal+
Onse Here met sinen inglen al,
Want hi gescuwet heft giricheide
Ende wel gehouden dat God seide,
4855
Dat niemen om margen sorge en heeft,
Want al God geeft daermen bi leeft.+
Ons seit Pitagoras die clerc,
(Ine weet oft gi noit saget sijn werc,
Diemen die Guldene Vers hiet)
4860
Hi seit: alse hi van lichame sciet,
So vart hi ter heleger locht+
Ende laet dese erdsce vrocht:
Daer levede hi alse een God.2
Hi es wel keitijf ende sot,
4865
Die waent dat hier sijn lantscap si;
Neent! nemmer niet, geloves mi.+
Onse lantscap en es niet sekerlike
Hier neder in dit erderike,
Maer hier boven eist altemale.
4870
Dat merken wie biden clerken wale,
Die de boke hebben gelesen,+
Die wale connen spreken van desen.3
Ende oec die gene die mach leven
Van dien dat hem sine rente geven,
4875
Ende niet en geert van anders goede,
Hi mach wel leven sonder aremoede;+
Want die meestre seggen mi,
Dat niemene keitijf no arm ne si,
Hine wille zelve arem wesen,
4880
Eist coninc, eist grave, als wi lesen.
Menich ribaut es die plegt+
Dat hi colen met sacken dregt;
Nochtan heft hi dat herte so blide,
[p. 81]
A. fol. 24 a.b.
+Dat hem en deert tegenen tiden;
4885
Want, alse hi die pine heeft leden,
Loept hi en wech met haesticheden+
In die taverne dat verteren:
Bleeft hem lange het soude hem deren.
Ende alse hare wenninge es verteert,
4890
Lopen si weder ter marct wart,
Ende dragen die sware ferdele+
Met bliscepen ende met spele,
Ende winnen blidelike hare broet,
Daer si stoppen met hare noet;
4895
Ende als sijt hebben dus gewonnen,
Lopen si weder vor dier tonnen+
Ende sijn blide ende in hogen,
Ende drinken wat sijs drinken moegen,
Ende wanen genoech hebben ewelike.
4900
En waendi God van hemelrike
En hefse liever van desen arde,+
Dan ochte si waren perssemarde?
Want die perssemert sekerlike
En mach nemmermee wesen rike,
4905
Sine herte bernt in sduvels strec,
Die coepman hine leeft met aise
Noch oec en genen tijt in paise,
Want sine herte altoes orloget
4910
Om goet te winne ende poeget,
Ende nemmermeer en sal hijs genoech+
Hebben vercregen na sijn gevoech,
Noch te winne wesene sat,
Om te meerne sinen scat.
4915
Hi heeft bestaen ene selsane pine:
Hi wilt al twater uten Rine+
Drinken, dies hi drinken en mach
So vele, en blives nacht ende dach
Alse vele alst te voren dede:
4920
Dit doet die grote girichede,
Die sijn herte altoes ontstelt;+
So hi meer heeft so hi meer welt2.
In dit vernoy, in dese bataellie
Blivet hi sijn leven sonder fallie.
4925
Avocate ende fisiciene
Ende sijn blide ende sere in hogen
Alsi den penninc winnen moegen
Ende hare const vercopen wale:
4930
Hieran geet hem altemale,
Om datter ute wasdoem scijnt.+
Hoe sere die sieke si gepijnt,
Si wouden datter sestich ware;
Ende davocaet woude openbare,
4935
Datter dingeden III warf tiene.
Hoe scone sijt hadden ocht hu siene,+
Dat woudense dusentich, weet ic wel:
Dat doet giricheit ende niet el,
Diese bernt in die girichede4.
4940
Ende die meestre van divinen mede,
Die predeken gaen van stede te stede,+
[p. 82]
A. fol. 24 b.c.
+Om ere te hebbene ende rijchede,
Ende om vordeel van den heren
So gaen si den volke leren
4945
Ende seggen wel goede predecaden,
Die hem selven cleine staen te staeden;
Want sijt doen om idele glorie,
Daer hem verblijt af die memorie:+
Ende dat es hare ziele verlies.
4950
Menich predect, sijt seker dies,
Sonderlange goede predecade,
Die uten der herten vol van quade
Coemt ende vol sonden mede,+
Ende nochtan blijft in hare quaethede.
4955
Van desen lieden latict bliven,
Ende wille hier nu vort bescriven
Van den quaden, vulen tassarden1,
Die wel geliken den perssemarden,+
Die oec noit minnen en wouden
4960
Anders dan hare gelt vaste houden,
Ende werpent te haren groten scatte.
Hoe sere sal op hem wreken datte
God onse here van hemelrike,+
Ende dat si sien elker dagelike
4965
Die arme, die si voeden souden,
Sterven van hongere ende van coude.
Altoes hebben si drie pinen
Die gene die gaderen tgoet in scrinen:+
Met groten pinen winnen sijt,
4970
Ende houdent met anxten alle tijt;
Si sceden daer af met groten sere,
Nochtan dat hem en dede noit ere.
Dit doet al gebrec van minnen;+
Want minnede tsmenscen herte binnen,
4975
Sone ware getrouwe minne niet leden
Die nu verbernen in girichede;
Want wien meer goeds ware bleven,
Hi hads sinen vrient gegeven+
Ochte geleent tsire noet
4980
Ende van vrientscepen groet2.
Die werelt ware dan even rike,
Ware die minne in dese gelike:
Neen si niet! dats ongeval,+
Die minne si es te cope nu al;
4985
Niemene ne mint dan om sine vrome,
Dan hoe hi te groten goede mach comen.
Die wijf vercopen hen oec mede,
Daer si hem mede doen grote lelichede.+
Aldus sijn al die liede ondeert,
4990
So sere hebben si gekeert
Hare herte ane die girichede,
Dat si hare grote vrechede
Alselke liede, alse ic hier nome,
4995
Sijn knecht der penninge, di si houden
Vaster dan si te rechte souden.
Dese maken meester over hen
Den penninc, die in haren sen+
Altoes legt, ende dien si geren
5000
Ende en dorren niet verteren.
Nochtan moet verteert al wesen
Biden genen ocht bi desen;
Want waneer hi die ogen luect,+
[p. 83]
A. fol. 24 c.d.
+En weet hi wie sinen scat ontpluect,
5005
Ochte wien dattene verteren sal,
Dien hi heft lange vergadert al.
Hets riken lieden grote onnere,
Dat si jegen hare nature so sere+
Doen, want hare nature es dat.
5010
Dat si souden telker stat
Den lieden secorsen ende lenen.
En verstaet niet dat wi menen,
Dat sijt souden lenen iet+
Om persseme ocht om geniet,
5015
Maer om Gode, diet hen verleent.
Mar men pleges nu niet, neent!
Si leggent vaste in groten prisone,
Ende en dinkent niet te verdoene,+
Ende houdent met groten onneren;
5020
Want altoes in haer herte keren
Die drie poente, die ic u seide:
Deen es te wenne met arebeide,
Dander es te houdene met sorgen,+
Ende terde node af te scedene morgen.
5025
Tgoet sal noch hem selven wreken;
Al eist dat niet en can spreken,
Het slacht wel der coninginnen,
Die inden torre verwracht leit binnen,+
Ende hout hare met paise ende in gemake,
5030
Ende laet die keitive in wake
Tote dat comen mach hare ure:
Edan gaet si irsten buten den mure.
Alsoe so sal doen die scat.+
Alse sijn here es tslevens sat,
5035
So sal hi den genen bliven,
Diene saen sal overdriven;
Maer die gerechte goede man
Hine houd hem niet hier an,+
Maer es vroe ende harde blide,
5040
Ende gevet tsine tallen tiden
Daert hem bestaedt dinct wesen.
Dedalus geleec wel desen,
Die Ycarus sinen sone maecte+
Vlogle, die hi wel geraecte:
5045
Dat dedene art ende niet nature,
Ende dedene vliegen die locht dure1;
Maer die nodichge, girichge man,
Al pijnt hi vliegen, hine can;+
Sine ere en mach niet verre comen:
5050
Giricheit heft hem benomen,
Die hem alle doeget doet laten.
Noch sal God onse here meer haten
Den nodichen girichen ongeseedt+
Dan dien die afgoden anebeedt;
5055
Mare milde herte, wildijt verstaen,
En wilt met giricheden omgaen,
Maer dore die ere, die hi begert,
Vlieget hi dore die locht vortwert.+
Noch heeft liever God onse here
5060
Den milden ende minten mere
Dan hi den vulen girichen haedt,
Dien hi nochtanne sere versmaedt.
Suete rijcheit, alte mordadich,+
Waerbi siedi so ongenadich
5065
Den genen die u ane hen lesen,
Dat si moeten u knecht wesen
Ende dienen ende liggen onder voet,
Maer selke die hier stoede neven
5070
Mochten seggen ende antworde geven,
Dat grote sekerheit geft die scat.
[p. 84]
A. fol. 24 d.-25 a.
+An heren, an coningen merken si dat,
Die om hare edelheide groet+
Voren met hem groet conroet
5075
Van Heden, die gewapent varen,
Dies hire sijn lijf met wilt bewaren.1
Dan seggen die lieden verre ende bi,
Dat ene grote coenheit si.+
God weet wel, die kent al goet,
5080
Dat hem grote sorge doet,
Die hen dagelijcs doet asaut;
Want sekerleker mach een ribaut,
Waer hi wilt, gaen ende keren+
Allene vor die mordeneren,
5085
Ende vore hem dansen ende springen,
Ende lude ropen ende singen
Sonder sorge teneger stont,
Al haddi oec met al datte
5090
Dat behort tsinen scatte,
Gout ende precieuse stene;
Dat namen hem rovers al gemene,
Ende soudene oec dacrtoe verslaen,+
Daer die ribaut soude ontgaen,
5095
Omdat si duchten souden thangen,
Wordense van sinen lieden gevangen.
Niet meer en mach een coninc sijn vri
Dan een ribaut, geloves mi,+
Allene opdat sine liede en waren:
5100
Sine liede! ic liege tuwaren,
Sie en sijn sine meer no min,
Maer heerscap heeft hi over hen:
Heerscap, neen! dienst maer,+
Die tsire vrieit hort, dats waer.3
5105
Si sijn haer selfs, want alse si
Willen staen si den coninc bi,
Ende alsi willen blijft hi allene,
Ende danne so es sine macht clene;
Want hare lijf, hare vromicheit
5110
Es den coninc wel ongereit;+
Het es hare, het moet hare bliven:
Nature const wel bedriven.
Die avonture sie en can,
Hoe goet dat si es den man,
5115
Geweten doen bi wat saken+
Sijn beste goet hem mochte genaken;
Want davonture si es al blint.’4
- ‘Vrouwe, dore God, Marien kint,’
Seide die minnere: ‘nu leert mi
[p. 85]
A. fol. 25 a. b.
Dat soudic gerne leren kinnen
Ende die const van u gewinnen.’
- ‘Ic leerse u gerne,’ seide Redene doe,
‘Maer en verstaet niet alsoe,
5125
Dat ic meine goet van avonturen,+
Lant, huus, cledre ochte paruren,
Noch engeen erdersch goet,
Datmen voren ochte dragen moet;
Maer mine leringe meer ende min
5130
So seldi dragen in uwen sin.+
Dats goet dat u niet en sal laeten
Noch ontfallen op dier straten;
En sal u verwegen noch verladen,
Maer altoes vromen sonder scaden.
5135
Al ander goet, dat buten es,+
Dan prisic niet, sijt seker des;
Noch gi, no man negeen die leeft
En heeft meer dan hi wijsdoems heeft
Binnen sire herten besloten;1
5140
Want sine andre goede si moeten+
Al ter avonturen staen,
In sorgen ende in anxten gaen,
Daer die sotte blide sijn bi
Ende diekent drove, geloves mi.2
5145
Al dat die avonture doet+
En prijst niemene, die es vroet,
Noch en eest te drove no te blide,
Want hets te duchtene tallen tide,
Want si es van ongestaden sinne.
5150
Daer omme sone prisic niet hare minne,+
Noch oec vroet man daer mede,
Want sijt te saen verkeren dede;3
Ende daerbi willic dat gi wet,
Dat gi uwe herte nine set
5155
Ane hare: het ware u grote sonde.+
Opdat geviele tenichger stonde,
Dat gi den lieden daedt verstaen,
Dat gise minnet sonder afgaen,
Ende gi danne meer minnet hare goet:
5160
Dat es sonde, so wie dat doet.+
En soude oec prisen en geen man
Dese minne; si es in den ban
Ende wederseit ende oec waedt4
Ende oec van allen lieden gehaed.
5165
Gi segt een dinc die niet en doecht:+
Alsic u quaetheit hebbe getoecht,
Segdi dat ic u haten doe;
Nu wijst mi waer, waneer ende hoe.’5
Die minneren seide: ‘Gerne, bi wareden.
5170
Vrouwe, gine gerustet heden+
Mi te biddene, dat ic versmaede
Minen here, dat ic niet en daede,
Om ene welde minne, die gi
Al te sere vart prisende mi,
5175
Ende diemen nieweringe en weet+
[p. 86]
A. fol. 25 b.c.
+Van oesten, daer die sonne upgeet,
Tote daer si plegt haer inde te doene,
Noch van middage tote septentrione.
Ic weet wel dat men wandelen soude
5180
Tote dien dat hem bename dat oude,+
Eermen vonde alselke minne,
Alse die gi mi wilt bringen inne.
Sint dattie Gode enwech vloen,
Sone hadde die werelt engeen doen,
5185
Ense die gygante assaelgierden.+
Ende met crachten so sconfierden,
Dat si voren inden trone
Hier boven woenen, daert es scone.
Recht ende Reinicheit die vrouwe
5190
Voren met hem, so dede oec Trouwe.+
Dese Minne es oec gevloen alsoe,
Sint dat Trouwe henen vloe;
Gerechtecheit, die swaer was,1
Si vloe tachterste, sijt seker das,
5195
Die noit sint en quamen weder+
Vanden hemele tons hier neder.
Baraet doetse henen vlien,
Diese horen wilt no sien.
Met sire ondaet, met sire cracht
5200
Heft hise uter werelt bracht,+
Ende hout die werelt met gewelt,
Ende esser in so vaste gestelt,
Datse hem sal bliven emmermere,
Hen doe kenleke God onse here.
5205
Tulius, die ter menichger uren+
Die heimelicheit der scrifturen
Besochte, hine conste sijn engien
So wel gemaken noch gesien,2
Dat sire mee vonden nie
5210
Dan twee paer, wanic, ine weet drie,+
Die alselke minnaren waren,
Alsic u hore hier openbaren.
Binnen Tulius tiden nochtan,
Waen ic, so proeft menich man
5215
Die waren sine vrient met monde,+
Maer metter herten engenen stonde.3
Ben ic dan vroeder dan Tulius was
Ochte Gecien ochte Ypocras,4
Die selke minne en conste vinden?
5220
Wies soudic mi dan onderwinden,+
Ende waer soudicse soeken dan,
Sint datse niemen vinden can,
Ense al die werelt es doresocht,
En ware dat ic in die locht
5225
Vliegen mochte alse een crane,+
Ende icker dan mochte comen ane?
Al constic vliegen, ine sochter niet:
[p. 87]
A. fol. 25 c.d.
+Mi mochter af comen groet verdriet;
Die Gode mochten wanen dat,
5230
Dat ic tparadijs hare stat+
Willen soude assaelgieren,
Alse die gygante quadertieren
Wilen in ouden tiden daeden.
Ine bem niet alsoe beraeden,
5235
Datse mijn herte te soekene geert.’+
- ‘Lieve vrient, nu hort hare weert,’
Seide Redene, ‘sint gi gewinnen
Niet en cont van derre minnen,
Dat gebreect alse lichte ane u
5240
Alse an enen anderen, verstaet nu.+
Bi andren willict u tonen waer;
Bi anderen? neen! bi u maer
Willict u tonen harde saen;
Maer gi moet die minne verstaen,
5245
Dat ic u segge, gemeenlike+
Ane die arme ende ane die rike,
So, gi selse gemeinlike minnen,
Ende liever den enen niet gewinnen
Dan gi ten andren minnen geert.1
5250
Hebse even lief ende even weert,+
Ende staet hem alsoe gelijc te staeden,
Alse gi wout dat si u daeden;
Ende niemenne en doet meerre scade,
Dan gi wout dat men u daede;
5255
Ende welt n herte aldus minnen,
Groten loen seldire an winnen.
Derre so volcht, radic, u leven:+
Si sal u grote bliscap geven.
Om dat alle die lieden laten
5260
Dese minne ende verhaten,
So sijn geset in erterike
Die rechteren al gemeenlike,+
Dat si onrecht selen breken
Ende die overdaede wreken,
5265
Die diewile deen den andren doet,
Ochte doet oehte neemt sijn goet,
Ochte vercracht ocht stelet tsine,+
Ochte verraeddene stillekine;
Dat souden die rechtren berechten
5270
Ende wel sere daer over vechten.’
- ‘Vrouwe, dore God van hemelrike,
Sint gi mi leert so ernstelike,+
So biddic u dat gi mi doet
Een luttel verclaren minen moet.’
5275
- ‘Gerne, waer af? ic secht u.’
- ‘Dat gi mi wilt berechten nu:
Welc dunct u beter in uwen sinne,+
So Gerechtecheit so Minne?’
- ‘Welke meindi?’ - ‘Vrouwe, dese,
5280
Daer gi mi heet dat ic in wese;
Want die gene daer ic in ben,
- ‘Tatolf!3ic geloves u wale;
[p. 88]
A. fol. 25 d.-26 a.
+Maer wildi weten altemale
5285
Van beiden welc dat beter si?
Ic seide: Minne’1 - ‘So proeft mi.’
- ‘Gerne. Alsmen twee saken vent,+
Diemen beide orberlic kint,
Der gere diere te doene best es,
5290
Die es best, sijt seker des.’2
- ‘Vrouwe, dese sake die es waer.’
- ‘Nu hort ende verstater naer,+
Ic sal u verclaren bat dien sin:
Minne, daer caritate woent in,
5295
Es beter dan gerechticheide,
Dat salic u proven hier ter stede;
Nu setter toe herte ende moet.+
Ic segge dat beter es dat goet,
Dat van selven coemt geresen,
5300
Dan daer hulpe toe moet wesen.
Bi exemple willict u saen
Proven wel ende doen verstaen.+
Opdat een scep getrecken can
Bat bi hem selven enich man,
5305
Dan datmen hem dade hulpe engene
Anders dan die sine allene,
Wat mochti hem staen te staeden,+
Sint hi niet en ware verladen?’3
- ‘Ic mochte, vrouwe wel gedaen,
Mine hant ane den cabel slaen
Ende hem hulpen trecken iet.’
- ‘Gi segt waer; nu besiet:
Al lage stille Gerechticheit
Ende Minne ware den lieden gereit,+
5315
So ware hen die Minne genoech
Om to hebbene hare gevoech,
Sonder te doene enich recht
Van enichger sake nu ende echt;
Want sonder Minne Gerechticheit,+
5320
So es verloren al arbeit.
Minne sone heeft hulpe noet,
Dat doet Recht dicwile groet;
- ‘Proeft mi dat, vrouwe.’ - ‘Gerne, ic sal.
5325
Nu swiget ende hort mine tale,
Dat radic ende verstaetse wale.
Recht regneerde, geloeft mi das,
Doe Saturnus coninc was,
Die Jupiterre beide gader+
5330
Avesneet, al waest sijn vader,
Sine gegaen, al deedt hem wee,
Ende werpse beide in die zee.
Van den scumen so wart Venus
Geboren, dat seit scrifture aldus.+
5335
Al ware Gerechtecheit weder comen,
[p. 89]
A. fol. 26 a.b.
+Diere den wech es al benomen,
Al eist datter te doene si,
Noch wart goet, geloves mi,
Dat hen die liede onderminden;+
5340
Want Minne si soude Recht versinden;
Want onderminden hen die liede,
Sijt seker datse om gene miede
Deen den andren iet mesdaeden:
5345
- ‘Vrouwe, ine weet bi onsen Here.’
‘Ic selt u seggen paiselic sere:
Soude staen die werelt in haren dinge,
Wat souden princen ochte coninge,
Ochte provoest ochte baeliu?+
5350
Sine dochten niet, dat seggic u.
Daer omme Minne, so dunct mi,
Beter danne Gerechtecheit si,
Recht en gaet jegen quaetheit maer,
Die moeder es, ic segge u waer,+
5355
Der heren nu van erderike,
Edelheit vergeet gemeinlike.2
Daer omme en hadde gedaen die sonden
Ende quaetheit, noit en ware vonden
In erderike coninc negeen,+
5360
Noch oec rechtere nemmer een.
Nu willen die rechtren qualec weten,
Dat si dat recht al vergeten
Ende doemen die arme lieden,
5365
Selc rechtre doet hangen den dief,
Daert af ware beter gerief
Datmen heme selven hinge:
So menichge quade, valsche dinge
Heeft hi gedaen ende toebracht+
5370
Bi sire willen, bi sire cracht.
Dese sake machmen altemale
Bi Apyuse vertrecken wale,
Die sinen seriant tenen dage
Dede doen ene harde grote clage,+
5375
Alse ons seget Titus Livius,
Over die dochter Virginius,
(Virgine hiet die scone maegt.)
Omdat si Apiuse baegt,
So dat hise moeste minnen,+
5380
Ende si sins niet en woude kinnen,
Noch sire minnen oec en geerde:
Dit was dat Apiusen sere deerde.
Die seriant quam ende riep sere:
‘Here Apius, rechtere ende here,+
5385
Doet mi vontnesse, eer gi gaet,
Van der maegt die hier staet,
Die mine eigine dierne es:
Dat willic tonen, sijt seker des,
Jegen elken man die leeft,+
[p. 90]
A. fol. 26 b.c.
5390
+Ine roke wiese gevoet heeft:
Ute minen huse bleef si verloren
Onlange sint si was geboren,
Ende wart Virginiuse gegeven:
Alsoe es hem noch bleven.+
5395
Doet mi recht, here Apius,
Dat ic mine dierne hebbe aldus.
Si soude mi dienen altoes te rechte;
Wilt oec Virginius ende sijn geslechte
Wederseggen, dat hi en can,+
5400
Ic wilt beproven met menichgen man.’1
Alse dus sprac die verradere quaet,
Die valsche rechtre, die daer steet,
Eer noit Virginius sine tale
Conste geseggen, die nochtan wale+
5405
Sine dochter wel bescudden soude
Jegen die gene diese hebben woude,
So gaf Apius sijn vontnesse daer,
Ende hiet die maegt openbaer
Leveren den cnape teygindome.+
5410
Doe die riddere, die ic u nome,
Virginius, van sire dochter sach,
Ende hijt verweren niet en mach,
Sine moeste inder quader hande,
Nam hi die scade vor die scande;+
5415
Want hi en hads betren raet,
Ende ginc ter dochter, daer si staet,
Die hi vor al dat levede minde,
Ende nam sijn swaert met geninde,
Ende sloech der maegt af dat hoet,+
5420
Ende naemt doe met rouwen groet,
Ende bracht gedragen tenen prosente
Den rechtere daer te jugemente.2
Dus bleef die scone Virgine doet;
Ende die rechtere doe geboet+
5425
Dat men Virginiuse volleke vinge,
Ende menne doedde ofte hinge.
Nochtan en verdede hijs niet,
Want hem tgemeine volc en liet,
5430
Daer wart geproeft op die stede
Dat Apius valscheit hadde gedaen.
Doe leitmenne in een prisoen gevaen,+
Daer hi hem doedde met enen messe
Eer quam die dach van sinen vontnesse;
5435
Ende Claudius, die de clage ophief,
Was verordeilt alse een dief,
Ne ware dats ontfarmde sere+
Virginiuse, den stouten here,
Dies so vele den volke bat,
5440
Dat hi verloest bleef op die stat,
Ende alle dandre bestorvent te waren,
Die orcontscap daeraf waren.+
Lucan, die clerc4, hi seit dat
In sine boke tere stat,
5445
Die wise meester, in sijn Latijn,
Dat rechteren toverdadich sijn;
Want dueget ende grote macht+
Es selden met mannen over nacht;5
Ende sijt seker, op dat si bliven
[p. 91]
A. fol. 26 c.d.
5450
+In die quaetheit die si driven,
Dat siere lettel ane winnen selen;
Wantse die duvel met haerre kelen+
Noch selen ter lester stont
Verhangen inder hellen gront.
5455
In neme hier uut, dat verstaet,
Coninc, grave no prelaet,
Opdat si vanden rechte striken;
Want heerscap was gemaect daeromme,
5460
Dat si dat rechte, niet dat cromme,
Altoes souden trecken vort,
Ende horen der armer lieden wort:+
Sijn hebben niet om niet die ere.
Daer omme es gemaect die here,
5465
Dat sine arme lieden souden
Bi hem souden in paise gehouden.2
Dit moeten die rechteren sweren,+
Ende datse quaetdien selen deren,
Ende selve hangen metterhant,
5470
Op datter niemen ware int lant,
Diet doen woude van sinen wege.
Beide hare rente ende hare goet.
Die prince es salich die dit doet.
5475
Nu hebbic u wel doen verstaen,
Na dat mi dochte u vragen gaen,
Ende die redene hebdi versien,+
Dat mi dunct dat wel vertien.’4
‘Vrouwe, gi hebt mi wel berecht;
5480
Dies dankic u, het es wel recht;
Mare ic horde u onlancs nomen
Saken, die mi dunken comen+
Ute ere herten vol dorperheiden;
Want die u woude in oncuescheiden
5485
Betrapen, vrouwe, hi mocht doen wale
Ane u spreken ende ane uwe tale.’
- ‘Ha!’ seide Redene, ‘ic kenne wel+
Wat gi meint; ic sal u el
Seggen ende verstaen doen bat,
<