II.
Een groot fragment van 1200 verzen werd door H.J. Leyser op de Leipziger UniversiteitsBibliotheek ontdekt als schutblad van een in de XVe of in het begin der XVIe eeuw gedrukt rechtsgeleerd werk. Het geheel bestond uit 4 pergamenten bladen in 4o. Enkele stukken er van zijn medegedeeld in Mones Anzeiger, IV Jahrgang, 201, door von Soltau. Zie nader de Inleiding.
I.
Gelijc dat gi hier ebt vernomen,
So ginc elc gadren, jonc ende out,
Gesteente, zelver ende gout,
5
Dat tevoren was ombekent,
Ende daden maken facelment,6
Potte ende nappe, rike ende diere,
Ende ander sconeit meneghertiere,
Hechtsele, gordele, diere cronen,
10
Met precieusen steenen sconen,
Ende menegen hobant wel gedaen.
Sijnt daetsi penege ende munte slaen,
Also den volke nutte dochte,
Daer elc mede copen ende paien mochte
15
Ende vercopen in allen steden;
Hier na daetsi wapene smeden,
[p. 248]
+Sverde, knive ende aucotoene,
Halsberge, coucen, auberioene,
Curien, helme ende beckineele,
20
Bogen, selscutte ende quareele,
Ghisarmen, glavien ende piken,
Daer elc sinen viant mede doet wiken.1
Sint ghingsi graven ende vesten,
Ende maecten mure ende starke vesten,
25
Daer binnen casteele, porten, borghe,2
Want elc die rike was adde sorghe
Te verliesene sijn bejach.
Noit sider oec, no nacht, no dach,
Dat si der rikeit ende der haven
30
Haerre herten minne gaven,
Ne warsi seker no sorgeloes,
Maer pinen ende vreesen vul altoes....
II.
Hi seide: ‘Vrient, nu horic wale,
Wie du gedincs miere lessen,
Ende duse vertrecs dus sonder messen,
5
Dat wel bestaet es dattu leves;
Ende dattu jegen mi oec heves
Stille ende lude gewesen getrouwe,
Willic dinen groten rouwe
Di verghelden ende dine pine,
10
Ende die scone Florentine
Helpen bringen uten prisoene,
Ende huen wille mede te doene,
Ondanc der quader Jalousien,
Die ic gelove sal doen lien,4Enen gelove doen lien is hetzelfde als enen verwonnen doen lien, iemand doen bekennen dat hij verslagen is. Zie de uitvoerige aant. in den Walew. II. 332-337.
15
Eer ic nemmer van di sceede.
Dit gelovic di met heede
Ende met trouwe gewarlike.’
Dies danctic hem omoedelike,
Ende wart van minen sorgen sonder,
20
Dies ne darf niemen ebben wonder.
Lettren dedi maken sciere,
Ende sendetse ute bi messagiere
Overal om sine man,
Daer hi hem best getroude an.
25
Somen bat hi ende somen geboet,
Dat si quamen met haesten groet
Te sinen hove als heelde coene,
Te horne wat hi dinct te doene.
Die boden voeren al over al
30
Ten genen dar men hen beval,
Ende doe si quamen daer si souden,
Ende si geseiden wat si wouden,
Die lettren die baroene upbraken,
De welke in desen worden spraken:
35
‘Ic Cupido, die God der Minnen,
Ver Venus sone der Godinnen,
Uwer, alre meester ende here,
Groete u allen met trowen sere,
Mine wel lieve onderdane.
40
Ic doe u allen te verstane,
Dat ic van orlogen ende van stride
Mi bewane in corten tide,
Daric uwer hulpen ebbe te doene,
Alsic dicke bem gewoene,
45
Waromme dat ic u ombiede
Als minen lieven getrouwen liede,
Dat gi te hove comt also saen,
Als gi mine lettren ebt verstaen,
So tarnasch ende so beraden,
50
Dat gi mi moget staen in staden,
Rike ende arme, clene ende groet,
[p. 249]
So wanneer dat ics ebbe noet,
Of ghi mine vrienscap wilt behouden.
God si met u, God moet us wouden!’
55
Te erste dat si dat gebot vernamen,
Te hove dat si alle quamen.
Ver Ydelhede die gardeniere
Quam voren metter meester baniere;
Darnaest so quam Edelhede,
60
Milteit, Vriheit ende Rijchede,
Coenheit, Eren ende Hoveschede,
Der naer Delijt ende Simpelhede...
............
+fol. II. a. 3.
5Rose, I. 320, 10385-10403 (9672-9686) Verg. bl. 155.
6Rose, I. 320, 10388 (9681):
forgièrent
Vessellementes et monnoies.
+Fol. IV. a. No. 2.
1Rose, I. 320, 10388 (9681):
Aucotoen is het gevoerde kleed, dat onder de wapenrusting werd gedragen. Zie Rom. der Lorr. op accotoen; Du Cange (Ed. Henschel) VII, 47 op aucton; I. 496, op auquetonnus. Auberioen, OFr. auberjon, is de verbastering van halsberch. Zie du Cange (Ed. Henschel) VII. 199 op haubergion, en III. 619 op halsbergha. Over beckeneel, het ijzeren hoofddeksel onder den helm, zie Huydec op St. II. 140, Rom. der Lorr. Gloss. Over selscut, zie bl. 62, aant. 6. De ghisarme was een soort van bijl of halve piek. Zie du Cange (Ed. Henschel) VII. 196.
De fer dur forgièrent lor armes,
Coutiaus, espées et guisarmes,
Et glaives et cotes maillées,
Por faire à lor voisins meslées.
2Rose, I. 320, 10395 (9688)
Lors firent tors et roilléis
Et murs à créniaus tailléis;
Chastiaus fermèrent et cités,
Et firent grans palais listés.
+fol. IV. a. 2. 3.-b. 1.
3Rose, I, 347, 11189-11214 (10469-10494) Verg. evenwel vs. 11135-11152 (10420-10437). In de vertaling is de bewerking zeer uitgebreid, daar van den brief van den God der Minnen in den Franschen tekst niets voorkomt.
