Floris ende Blancefloer
- Nu hoert na mi, ic sal beghinnen
- Ene aventure tellen van minnen,
- Die den dorperen no den doren
- Niet bestaet, dat sise horen.
- 5
- Maer die redene merken connen
- Ende van minnen hebben ghewonnen
- Beide bliscap ende rouwe,
- Sijt clerc, zijt leec, zijt hoefsche vrouwe,
- Dien annics datter wese bi
- 10
- Daer dese aventure vertellet si.
- Oec en willics niet verbieden
- Te hoerne allen hoefschen lieden,
- Die evel ende ghoet bekinnen.
- Hets al van ener ghestadegher minnen,
- 15
- Beide van bliscapen ende van rouwen.
- Nu merct, ghi heren ende ghi vrouwen,
- Dies heeft die minne vremden zede,
- Dat haer die rouwe volghet mede.
- Men moet corten ende linghen
- 20
- Die tale, sal mense te rime bringhen,
- Ende te redenen die aventure.
- Hets worden herde te sure
- Van Assenede Diederike.
- Dien seldijs danken ghemeenlike,
- 25
- Dat hijt uten Walsche heeft ghedicht
- Ende verstandelike in Dietsche bericht
- Den ghenen, diet Walsche niet en connen.
- Tierst heeft hi dus beghonnen,
- Ende segt, hoe ghedane wijs
- 30
- Blancefloer ende Florijs,
- Twee scone kinder, worden gheboren,
- Die in haren live meneghen toren
- Hadden van minnen ende rouwen vele
- Ende dicke bliscap met groten spele.
- 35
- Soe wie so rechter minnen pleghet,
- Ende si hem ghestadelike leghet
- Vaste in siere herten binnen,
- Dicke ghevalt dat hem van minnen
- Gheschiet gheval na onghevalle,
- 40
- Dies hebben wi ghenoech gheweten alle,
- Ende na gheluc groot ongheval,
- Als ic van desen tween tellen sal
- In der historien, die ghi selt horen,
- Hoe meneghen rouwe, hoe meneghen toren
- 45
- Si beide ghewonnen in haren daghen
- Van rechter minnen, die si plaghen.
- Ooc waren si dicke zoe vro,
- Dat si liever hadden te leven also
- Dan te zijn in hemelrike.
- 50
- Binnen dien quam een ongheval haestelike
- Ende warpse beide van hoghen neder
- Uter bliscap inden rouwe weder.
- Daer zijn vele die dat segghen
- Vanden ghenen, die haer herte legghen
- 55
- Soe ghestadelike an die minne,
- Dat hem comt van dommen zinne;
- Dat selen wi over loghen houden.
- Wi hebben ghehoort van Ysouden,
- Hoe si minde haers mans neve Trustram,
- 60
- Ende hoe Parijs minde Helenam,
- Ende van anderen vele niemaren,
- Die hovesch ende natuerlic waren,
- Dier men seyt ende tellet vele
- In aventuren ende in spele,
- 65
- Maer des en quam mi niet te voren
- Van dommen lieden ende van doren,
- Dat si noit van herten minden.
- Wilden sijs hem ooc onder winden,
- Si souden die minne verwerken zeere.
- 70
- Si beghevens bat ende doen haer eere
- Dat si die minne niet verwerken,
- Ende latenre pleghen hovesschen clerken,
- Ende hovesschen ridderen ende hovesschen vrouwen.
- Dat zijn die minnen met rechter trouwen
- 75
- Ende emmer der minnen zijn onderdaen.
- Haer en mach ghene cracht wederstaen.
- Si en doet dat haer becomt te doene.
- Dat scheen den wisen Salomoene:
- Al hadde hi cracht ende wijsdom groot,
- 80
- Hi moeste minnen als zijt gheboet,
- Al ware hire gherne bleven sonder.
- Bedi en darf niement hebben wonder,
- Dat si dese twee kinder dwanc.
- Die beide waren jonc ende cranc,
- 85
- Daer ic of segghe daventure
- Ende telle, al wort het mi te sure,
- Een deel van harre gherechter minnen.
- Nu hoort, hoe ic u sel beghinnen.
- Wi vinden ghescreven, als ghi selt horen,
- 90
- Dat bi ouden tiden hier te voren
- Een heyden coninc uut Spaengen quam,
- Tierst dat hi den somer vernam
- Bringhen dat nuwe loof ende dat gras;
- Fenus dies conincs name was.
- 95
- Te scepe quam hi met vele lieden,
- Als hem zijn vroede man rieden.
- Hi sciere meerde an een sant,
- Ende ghinc op inder kerstinen lant.
- Roof ende brant dedi stichten,
- 100
- Die mure breken, die borghe slichten;
- Cloesters, monstre ende gods huus
- Dede testoren die coninc Fenus.
- Man ende wijf si al versloeghen,
- Haren roof si te scepe droeghen.
- 105
- Soe waest ghewoest in viertich daghen,
- Dat si der kerstinen gheen en saghen
- No en vonden der haven mee
- Binnen dertich milen vander zee.
- Als sijt al hadden ghestoort,
- 110
- Menighe scone borch ende poort,
- Gheboot die coninc, dat men loede
- Die scepen metten groten ghoede.
- Hier binnen quam hem te voren,
- Dat hi viertich ridderen hadde vercoren,
- 115
- Die duchtich ende van prise waren.
- Wapenen dede hise ende hietse varen
- Op die montaenge ende beriden
- Die weghen, die straten in allen ziden
- Ende roven die pelgrime of sise vonden;
- 120
- Men soude binnen der selver stonden
- Die scepen laden ende reden die vaert,
- Te keerne weder te Spaengen waert.
- Si wapenden hem haestelike
- Ende voeren wech gheweldelike,
- 125
- Ende beleiden die borghe in allen ziden,
- Al daer wech was ende lide.
- Si reden vort, si reden weder;
- Doe saghen si vanden borghe neder
- Pelgreme, die vele moede quamen.
- 130
- Tierst dat sise vernamen,
- Reden si hem tenen ghemoete,
- Ende beghondense roven onsoete,
- Ende sloeghen diese wilden slaen.
- Die pelgreme en mochten niet ontghaen
- 135
- No met crachte hem onthouden.
- Doe si saghen, dat si sterven souden,
- Si boden haer handen ende ghaven
- Een groot deel van harre haven,
- Ende verdingheden lijf ende lede.
- 140
- Daer was oec een Fransoys mede,
- Die grave was ende van edelen gheslachte.
- Om dat hi hem weerde met crachte,
- En wilden die Torke niet leven laten.
- Die bleef daer versleghen inder straten.
- 145
- Ene zijn dochter hi met hem hadde brocht,
- Die een heylichdom soude hebben besocht
- Te Rome, daerse haer bisscop sinde.
- Haer man hadse ghelaten met kinde,
- Daer hi was inden stride bleven doot.
- 150
- Daer was si doe in groter noot:
- Si sach verslaen haren vader.
- Dat moestese ghedoghen algader
- Ende nochtan vele meer daer toe,
- Want si namen haer selven doe
- 155
- Ende voerdense wenende ende claghende sere
- Voor den coninc haren here,
- Die hem so willecome was.
- Doe hise sach, ghedacht hem das,
- Doe hi vander coninginne sciet
- 160
- In sijn lant, daer hise liet,
- Dat si seide hoe gherne si name
- Ene kerstijn joncfrouwe, of hire an quame,
- Dat hise vinghe ende hise haer brachte.
- Als hise sach ende hijs ghedachte,
- 165
- Seide hi dat hise haer voeren soude,
- Ende dede craieren dat hi varen woude.
- Doe traken si alle te scepe waert.
- Hem was wel verghaen haer vaert,
- Si hadden ghewonnen herde vele,
- 170
- Ende voeren wech met vollen zele
- Ende worden in corter stont gheset
- In Spaengen indie haven van Tolet.
- Die niemare liep voren indie poort:
- Die ierst ghevreischt, hi tellet voort;
- 175
- Dus maket deen den andren cont,
- Dattie coninc waer comen ghesont
- Ende alle die waren inde vaert.
- Die lieden liepen ter havenen waert
- Ende waren blide van haren maghen,
- 180
- Dat sise behouden comen saghen.
- Men ontfinc den coninc met groter eeren,
- Beide vrouwen ende heeren
- Ende der kindren volghden vele.
- Vrolike ghinc hi op die zele
- 185
- Ende beghan te deelen zijn ghewin:
- Somen gaf hi meer, somen min,
- Dat conste hi wel bescheidelike.
- Doen nam hi herde hovesschelike
- Bider hant die ghevanghen vrouwe,
- 190
- Die int herte droech groten rouwe,
- Dat mochtmen wel an haer bekinnen;
- Die ghaf hi te deele der coninginne,
- Diese alte hant inde camere dede,
- Ende gaf haer orlof haren zede
- 195
- Te houden ende die selve wet,
- Die den kerstinen lieden was gheset.
- Haer wet hielt si alsoe redelike,
- Harre vrouwen dienese ghetrouwelike
- In allen tiden spade ende vroe,
- 200
- Want het stont haer daer toe,
- Si leerde haer Fransoys ghenoech;
- Soe bewarf si ende bedroech
- Dat si wart van groten love
- Beide inden lande ende inden hove;
- 205
- Het was goet al dat si wrachte.
- Dat si was van hoghen gheslachte
- Mochtmen an haer ghedochte merken.
- Tenen tiden soudese werken
- Haren heere den coninc ene baniere;
- 210
- Si wrachter in menighe diere;
- Indie middel wracht zire inne
- Met den coninc die coninginne.
- Daer wart die coninginne gheware
- An haer ghelaet, an haer ghebare,
- 215
- Daer sise sach roden ende bleiken
- Ende metten handen ten lanken reiken
- Ende menighe varwe ontfaen,
- Dat si met kinde was bevaen.
- Doe beghan sijt haer an tiën
- 220
- Ende bad haer, dat sijt soude liën,
- Of si kint droech, jeghen hare,
- Ende welctijt het ghewonnen ware.
- Doe seide sijt haer bescheidenlike.
- Die vrouwe seide dier ghelike,
- 225
- Dat si vanden selven stonden
- Hadde kint ghedraghen, ende si begonden
- Te rekenen, alse de vrouwen pleghen,
- Datsi even langhe hadden ghedreghen
- Ende binnen enen daghe souden ghenesen,
- 230
- Ende even varinghe quite wesen.
- Die tijt leed also God woude,
- Dattie coninginne ghenesen soude
- Entie termt volcomen was.
- Eens Palmen sondaechs si ghenas
- 235
- Van enen sconen knapeline.
- Doe ghaven hem die maghesine
- Uut haren boeken, na hare wijs,
- Een sconen name ende hieten Florijs.
- Dies selves daghes ghenas van kinde
- 240
- Die ghevangen vrouwe, alsict bescreven vinde,
- Ende brachte inde werelt een maghedijn.
- Doe dedem hebben die moeder sijn
- Na onse wet zijn kerstenhede;
- Blancefloer zijt heten dede.
- 245
- Doe waren die kinder beide gheboren,
- Daer ghi daventure of selt horen.
- Nu ghewan die coninc sijn kint
- Soe lief ende hi haddet so ghemint,
- Dat si peinsden, hi ende sijn moeder,
- 250
- Wien zijt mochten bevelen vroeder.
- Si mindent ghelijc haers selfs lijf,
- Ende bevalent den kerstinen wijf,
- Dat sijt soude houden ende voeden.
- Maer men hiet haer des behoeden,
- 255
- Dat sijt selve en soeghde niet.
- Men bevalt te soghene ende hiet
- Eenre heydenre voestre, diere toe dochte,
- Dat si conincs kint soghen mochte.
- Nu hadde die kersten die kinder beide;
- 260
- Daer toe hadsi goede ghereide
- In allen tiden spade ende vroe,
- Ende dede, dat hem behoorde daer toe:
- Te tide slapen, te tide waken,
- Te tide haer bad ende bedde maken.
- 265
- Soe lief had sise beide ghewonnen,
- Dat wi ghelesen niet en connen,
- Na dien datmen ghescreven vint,
- Welc si hadde meest ghemint,
- Soe haer dochter, soe des conincs zone.
- 270
- Si was emmer dies ghewone,
- Dat sise beide leide te samen.
- Eer si tharen vijf jaren quamen,
- Die minne scootse int herte richte
- Ende wondese soe met enen schichte;
- 275
- Dat schicht was van goeden ghewerke,
- Ende deedse minnen even sterke.
- Nu hoort vremtheit, die si daden.
- Dat si te gader souden baden,
- Herde goetliken si hem onder saghen,
- 280
- Ende onder custen hem, daer si laghen
- Beide te gader in ene wieghe.
- Dat was al waer, ons en bedrieghe
- Dese boec ende andre, daer wi inne
- Al vinden ghescreven haer minne.
- 285
- Als si waren comen tharen vijf jaren,
- Van scoenre groten si beide waren
- Ende tallen goeden werken ghekeert.
- Diese ghewijst hadden ende gheleert,
- Si waren waert van groten lone.
- 290
- Die kinder waren beide so scone,
- Datmen daer no in gheen lant
- Soe scone twee kinder noit en vant.
- Als die coninc hadde vernomen,
- Dat zijn kint soe verre was comen,
- 295
- Dat het mochte ter scole ghaen
- Ende lettren kennen ende verstaen,
- Riep hi te hem sinen zone,
- Als hi dicke was ghewone.
- ‘Minne’, seit hi, ‘ic sal di ter scolen doen:
- 300
- Di sal leren meester Gaydoen,
- Een wijs meester ende een vroet.’
- Florise bedroefde herde zijn moet,
- Dat moeste hi daer te hant toghen;
- Hem braken die tranen uten oghen.
- 305
- ‘Soete heere’, seit hi, ‘en mach niet wesen:
- In sal moghen scriven no lesen
- No der leringhen niet verstaen,
- Ghi en doet Blancefloere met mi gaen.’
- Doe gheloefde hem al daer zijn vader,
- 310
- Dat hise zoude zenden beide gader
- Ter scolen, ende hi dede alsoe.
- Des waren die kinder beide vro.
- Men dedese ter scolen, ende si leerden;
- Si ghingen te gader ende si keerden.
- 315
- Van harre ouden, van haren daghen
- Consten si van minnen, die si plaghen,
- Menighen raet ende vele treken.
- Doe mochtsi vriliken spreken
- Haer ghelijc andren sinen wille
- 320
- Verholentlike ende stille.
- Si ghingen ter scole gestadelike.
- Si onder minden hem verholenlike.
- Als deen bi den andren niet en was,
- Vergat hi wat hi hoerde of las;
- 325
- Ende wat so men hem seggen hiet,
- Des en mocht hi onthouden niet.
- Ter minnen hadden si goede stade.
- Si waren beide van enen rade,
- Van ere scoenheit, van enen sinne,
- 330
- Ende even gestadech an die minne,
- Dat si oec dicke lesen horden
- Die treken, die ter minnen horden,
- Ende mense oec te lesene sette
- in Juvenale ende in Panflette
- 335
- Ende in Ovidio de Arte Amandi,
- Daer si vele leerden bi,
- Dat hem bequam ende dochte goet.
- Dus hadden si ter minne spoet.
- Die boeke dadense haesten so
- 340
- Ter minnen, dat si dicke vro
- Beide waren ende in sorgen groet,
- Dat si hadden liever te wesene doet
- Dan gesceden lange te sine.
- Dus leefden si in soeter pine,
- 345
- In soeten rouwe, in soeten bedwange.
- Die nachte dochten hem vele te lange,
- Die dage waren hem te cort vele
- Te harre bliscap, te haren spele.
- Sint dat si leren begonsten,
- 350
- Binnen vijf jaren die kinder consten
- Latijn spreken wel te maten.
- Doe mochten si in wege ende in straten
- Ende in den hove seggen in Latijn
- Haerlijc andren den wille sijn,
- 355
- Dattie leeke niet en mochten verstaen.
- Dit hadden si so lange gedaen
- Ende der minnen so lange geplogen,
- Dattie niemare was gevlogen
- Ende ment seide openbare.
- 360
- Tierst dattie coninc die niemare
- Ghevreeschte, dat Floris sijn kint
- Blancefloere so hadde gemint,
- Dat hi el ne gene name
- Nemmermeer, die hem getame,
- 365
- Ocht mens hem gehingede ende liet also,
- Doe balch hi harde ende wart onvro.
- Het dochte hem wonderlike dinc.
- Erlike hi te sire vrouwen ginc
- Ter cameren, daer hise vant inne,
- 370
- Raet te nemene, hoe hi die minne
- Van den kindren mochte testoren.
- ‘Vrouwe’, seit hi, ‘wi hebben verloren
- Florise ons kint, so ict bevroede.’
- Die vrouwe was van gestaden moede,
- 375
- Te meer was sijs in groten vare:
- An sine varwe wart si geware,
- Dat hi gram was ende verbolgen,
- Ende peinsde hoe si hem mochte volgen
- Minlike ende met soeter spraken.
- 380
- ‘Ay here’, seit si, ‘bi welker saken
- Selen wi onse kint verliesen?
- Segt, ende wi selen kiesen
- Den besten raet, die wi mogen vinden.’
- ‘Vrouwe’, seit hi, ‘ic wil u ombinden:
- 385
- Floris heeft met al sinen sinne
- An Blancefloere sine minne
- So harde gekeert utermaten
- Ende seit, dat hise niet sal laten
- Alsoe lange als hi sal leven.
- 390
- Vrouwe, wildire raet toe geven
- Ende dunket u oec wel gedaen,
- Ic wille haer thoeft doen ave slaen:
- Alse dan die leede niemare
- Florise te voren quame van hare,
- 395
- Dat si doet es, so wanic wel weten,
- Dat hi haers al sal vergeten
- Ende sine minne an ene ander keren,
- Die hi minnen moge met eren.
- Dan willic, dat hi te sinen rechte
- 400
- Neme een wijf van hogen geslechte.’
- Tierst dattie conincinne vernam
- Die sake, die den coninc mesquam,
- Si was hoefsch ende goedertiere,
- Ende bepeinsde haer harde sciere
- 405
- Ende dachte, hoe si mochte verwerven,
- Dattie joncfrouwe niet soude sterven,
- Ende gesachten mochte des coninx moet.
- ‘Here’, seit sie, ‘dese raet es niet goet.
- Na dien dat gi segt dat staet,
- 410
- Salic ons geven betren raet.
- Machlichte Floris heeft gemint
- So gestadelike dat hoefsche kint,
- Blancefloere, die scone es,
- Dat ic mi sere ontsie des
- 415
- Ende bens in harde groten vare,
- Tierst dat hi gevreischte die niemare,
- Dat hi lichte mochte bederven
- Ende van groten rouwe sterven;
- Dan ware onse scade ende onsen toren
- 420
- Meerre dan hi was te voren.
- Men gewons nemmer prijs no lof,
- Noch vrome en quamer nemmer of,
- Dat mense versloege, ende messate.
- Hets beter dat mense leven late.’
- 425
- ‘Vrouwe’, seit hi, ‘nu raet daertoe.’
- ‘Here, ic segt u wat men doe.
- Sijn meester sal hem siec maken
- Ende onmachtech: bi derre saken
- Seldine ter Montoriën ter scolen sinden,
- 430
- Daer te leerne met andren kinden,
- Des sijn meester es genesen.
- Hi sal daer willecome wesen:
- Vrouwe Sante, die vrouwe vander port,
- Tierst datse dese sake hort,
- 435
- Dat hi ene kerstene heeft gemint,
- Ende hi daer omme si daer gesint,
- Si salse hem met liste verleden.
- Joncfrouwe Sibilie salne leden
- Onder die kinder, haer gespele,
- 440
- Die hi daer sal vinden vele,
- Dor te cortene sinen dach.
- Dies hi ne hort geen gewach
- Daer hi spelen nu mede pleget,
- Ende hem so na int herte nu leget,
- 445
- Dan sal hi beginnen coelen,
- Ende sijn herte in lanc so min gevoelen
- Van Blancefloere der starker minnen,
- Ende selke nuwe beginnen,
- Die hem die oude sal verdriven.
- 450
- Dus moghen die kinder levende bliven.
- Maer alse Floris dat sal gevreischen
- Hi sal wenen ende eischen,
- Dat men met hem Blancefloere
- Ter Montoriën ter scole voere.
- 455
- Des selen wi hebben goeden raet:
- Haer moeder sal maken een gelaet
- Ende een gebaer ocht si siec ware.
- Dit moet si doen: wi selent hare
- Bevelen vaste bi haren live,
- 460
- Dat si op haer bedde blive,
- Ende si bidde, dat men harre dochter
- Met hare late, want si haer sochter
- Ende bat bewaren dan een ander sal,
- Dus selen wi onse dinc vorachten al.
- 465
- Dan seldi geloven over waer,
- Dat gise hem selt senden naer
- Binnen viertien nachten, daer hi es,
- Ende hi niet en twivele des."
- Dit dede men harde verholenlike.
- 470
- Doe omboet die coninc haestelike
- Florise, dat hi te heme quame.
- ‘Sone’, seit hi, ‘u si gename,
- U meester es siec ende heeft gelegen,
- Dat hi der clerke niet mach plegen,
- 475
- No der scolen onder winden.
- Bedi salic u ter Montoriën sinden,
- Daer seldi willecome sijn ende wel ontfaen;
- Ghi selt daer bliven enter scole gaen
- Ende leren lesen ende scriven.’
- 480
- ‘Here’, sprac Floris, ‘waer sal dan bliven
- Blancefloer?’ ‘Minne’, seit hi, ‘hier.’
- Hem liepen die trane over sine lier
- Ende began te weenne harde sere.
- ‘Dit en doet niet’, seit hi, ‘here;
- 485
- Dit gebod waer mi te swaer.
- Ghi en doet Blancefloere met mi daer,
- In salre mogen wonen niet.’
- Doe bad hem die coninc ende hiet,
- Dat hi blidelike voere:
- 490
- Hi soude hem senden Blancefloere
- Binnen viertien nachten oft eer.
- Dat minderde hem harde sijn seer,
- Al dede hijt node, hi lovet al dus.
- Doen dede sijn vader, die coninc Fenus,
- 495
- Roepen enen sinen camerlinc,
- Die listech was ende vroet talre dinc;
- Dien hiet hi varen met sinen kinde
- Ter Montoriën, daer hine sinde,
- Ende gaf hem al dies hem behoevede.
- 500
- Maer Floris sere droevede
- Ende weende al daer hi sciet
- Van Blancefloere ende hise liet.
- Doe al gereet was sine vaert,
- Voer hi wech ter Montoriën waert.
- 505
- Daer vant hi dien hertoge Goras,
- Dien hi willecome was.
- Vrouwe Sante ontfingene blidelike;
- Si dede harde hoefschelike
- Harre dochter, joncfrouwe Sibiliën,
- 510
- Heme leeden dicwilen
- Onder die joncfrouwen van der port,
- Dat hi soude horen selc wort,
- Ende hi bi lichte mochte gewinnen
- In die scole ene andre minnen,
- 515
- Daer hi hem selven bi soude verhogen
- Ende Blancefloere vergeten mogen.
- Men wijsde hem vele ende leerde,
- Daer hi lettel toe keerde
- Sinen sin, so wat soet was.
- 520
- Al dat hi hoerde ende las,
- Altoes was hem die gedane te voren
- Van Blancefloere, die hi hadde vercoren
- Boven alle die hi nie gesach,
- Die hem so vaste int herte lach,
- 525
- Dat sine dede leven in groten bedwange.
- Die wile dochte hem lange,
- Beide bi dage ende bi nachte.
- Dicke versuchte hi harde onsachte
- Te halven woerde an sine sprake.
- 530
- Dus leefde hi met ongemake,
- Ende clagede dicke sijn ellende,
- Eer die viertien nacht quamen ten ende.
- Alse volcomen was die termt,
- Daer hi omme hadde gekermt,
- 535
- Entie viertien dage waren comen ten ende,
- Ende men hem Blancefloere niet sende,
- Doe was hi in sorgen groet,
- Dat si soude wesen doet.
- Doe was hi droever dan hi was eer.
- 540
- Die rouwe wies hem in lanc so meer,
- Hine mochte haers niet vergeten.
- Doe liet hi slapen ende eten,
- Beide dat eten ende dat drinken,
- Doghen begonsten hem ontsinken,
- 545
- Want heme sijn vleesch al ave ginc.
- Doe warts geware die camerlinc.
- Haestelike hi ten coninc sinde,
- Ende ontboet hem van sinen kinde.
- Die niemare hem harde mesquam.
- 550
- Hi wart wonderlike gram
- Ende riep die conincinne te hem.
- ‘Vrouwe’, seit hi, ‘en weet wie ic bem
- Dus wonderlike comen an dese dinc.
- Ons heeft ontboden die camerlinc
- 555
- Van onsen sone quade niemare.
- Nu siet, hoe menre best toe vare.
- In weet, ocht si bi toveriën
- Van Blancefloere, sire amiën,
- Ocht hi verwoet si selve Florijs,
- 560
- Dat si hem dus gedane wijs
- Sinen sin al heeft genomen.
- Men doese mi haestelike comen;
- Ic wille haer te hant doen thoeft af slaen.
- Hi saels lichte dan ave staen
- 565
- Ende der minne al vergeten
- Van hare, als hise doet sal weten.’
- Here God, hoe groet es die dompheit,
- Die de coninc heeft geseit,
- Datse toverie soude hebben gedaen!
- 570
- So tielic hadse die minne ontfaen,
- Doe hise tierst minnen begonste,
- Dat si no goet no quaet ne conste.
- Si mindene weder utermaten.
- Sint dat hise hadde gelaten
- 575
- Ende hi haer ontvoer ter Montoriën waert,
- Dat si nie sint blide en waert.
- Met pinen leidde si haer leven,
- Haer suchten ende haer beven
- Hadde haer deten al benomen,
- 580
- Maer des en hadsi niet vernomen,
- Dat dus gedane tale om haer was.
- Doe pijnde haer echter die vrouwe das,
- Hoe sise mochte ledegen vander doot.
- ‘Ay here’, seit si, ‘het ware sonde groet,
- 585
- Beide sonde ende scade,
- Dat men so scone een kint verdade!
- Hets beter, dat men Blancefloere
- Te Nicle ter merct te cope voere.
- Daer Sijn comannen comen van verren,
- 590
- Die onlange selen merren.
- Alsi des worden geware,
- Dat si so scone es ende het wert mare,
- Si selenre haven vele omme geven.
- Doet dit, hets best, ende laetse leven.
- 595
- Si selense dan voeren so verre,
- Dat ghire nemmeer omme wert erre;
- Dan dorvedi manslachtech werden niet.’
- Doet hem die vrouwe so harde riet,
- Ende sijt erenstelike woude,
- 600
- Seide hi, dat hijt doen soude,
- Ende omboet twee portren vander stat,
- Dien geboet hi ende gebat,
- Want si lustege comanne waren,
- Dat si te Nicle souden varen
- 605
- Ende met hem senden ende voeren
- Te cope die scone Blancefloere.
- Si gereidden haer vaert ende namen
- Blancefloere met hem, ende alsi quamen
- Te Nicle ende sise ter marct brochten,
- 610
- Doe vonden si comans, diese cochten
- Met groten scatte, met vele haven.
- Nu hoert, wat sire omme gaven,
- Dat willic u maken cont:
- Si gaven van goude sestich pont,
- 615
- Van zilvere hondert bi getale,
- Hondert pellene, hondert sendale,
- Hondert bliaude purper sanguine,
- Hondert mantele rode pelline,
- Driehondert vogle, die goet waren:
- 620
- Hondert valken, haveke, sporewaren,
- Hondert ors groet ende snel.
- Si gaven oec, dat weetic wel,
- Na dien dat dystorie seit
- Ende gewaget die rechte waerheit,
- 625
- Enen cop gewraclit van goude.
- Die nu so gedanen maken soude,
- Hi soude groten cost doen daer toe.
- No daer te voren, no sident, no doe
- En sach nieman genen so goet.
- 630
- Nu hoert, wat daer an gemaket stoet:
- Daer stoet, hoe gedane wijs
- Des coninx sone van Troien Parijs
- Helenam voerde ende gewan
- Ende hem na volgede haer man,
- 635
- Die coninc Menelaus, verbolgen sere;
- Ende hoe Agamemnon leidde there,
- Des hi vele hadde utermaten;
- Entie Grieken Troien besaten,
- Ende si die mure met storme versochten,
- 640
- Ende hoe si van binnen weder vochten.
- An den scedel oec gemaket was,
- Hoe Juno, Venus ende Pallas
- Enen appel vonden van goude
- Ende streden, welc harre hebben soude;
- 645
- Want in den appel stont gescreven,
- Dat menne der scoenster soude geven;
- Ende hoe sijt keerden op Parise,
- Dat hi tvonnesse te rechte wise,
- Ende hi sciede sonder gedinge;
- 650
- Ende hoe haer gelijc sprect sonderlinge;
- Ende hoe hem Juno behiet rijcheit vele;
- Pallas seit, dat sine maken wele
- Den besten riddre die ie gewan lijf;
- Venus behiet hem dat scoenste wijf,
- 655
- Die nie van moeder wart geboren;
- Ende hoe hi dat wijf heeft vercoren,
- Ende hoe hi den appel Venuse geeft,
- Ende seit, dat sine met rechte heeft.
- Opten scedel stont een carbonkel steen;
- 660
- Ens kelre so donker ne geen,
- Al eiser in licht no vier,
- Daerne in die hant hout die bottelgier,
- Hi maket so licht daer binnen,
- Dat men daer bi moge bekinnen,
- 665
- So wat haven soet moge sijn,
- Moraet, clareit ochte wijn.
- Dien carbonkel hadde in den voet
- Een vogel, die daer boven stoet.
- Die den vogel sach, hem dochte,
- 670
- Dat hi levede ende vliegen mochte.
- Desen cop makede Vulcanus,
- Dien ic hebbe bescreven dus.
- Het brachtene uut Troien Eneas,
- Doe die stat te storet was;
- 675
- Sint liet hine ere sire amiën
- In dat land van Lombardiën;
- Daer naer wart hi gegeven voert,
- Dat hi te Roeme quam in die poert,
- In des keisers stat, ende hi verstarf
- 680
- Vanden een opten anderen so menich warf,
- Dat hi den keyser was comen toe;
- Ende een dief hadden gestolen doe
- Ende hadden te Nicle ter merct brocht,
- Daerne die comanne hadden gecocht,
- 685
- Diene om Blancefloere gaven voert,
- Als ghi te voren hebt gehoert.
- Die comanne der joncfrouwen blide waren.
- So wel waenden si hebben gevaren,
- Mochten si te Babyloniën comen binnen,
- 690
- Dat sire twiscatte an souden winnen.
- Si voeren wech, ende haer vaert
- Beviel hem wel te Babyloniën waert.
- Tierst dat si te Babyloniën quamen,
- Blidelike si die joncfrouwe namen
- 695
- Ende gavense te prosente den ammirale,
- Dien si alte hant bequam so wale,
- Tierst dat hise met oghen sach,
- Dat hise hem tienvout met goude wach.
- Dies waren die comanne harde vro,
- 700
- Dat si hem was vergouden so.
- Si dancten hem ende namen orlof,
- Ende rumeden met bliscapen thof
- Die joncfrouwe heeft so goede seden,
- So goede gescepe van haren leden,
- 705
- Die oghen so scone, die huut so claer,
- So wale sit hare dat scone haer,
- Datter die ammirael merct bi
- Dat si van hogen geslachte si.
- Hi was gewone al sijn lijf,
- 710
- Elcs jaers te hebbene een wijf;
- Die seden, seit hi, sal hi breken
- Dor haren wille ende bespreken,
- Dat hise sal nemen ende houden te wive,
- Ende el ne gene bi sinen live
- 715
- Nemmermeer ne sal minnen.
- Hi deedse in enen tor binnen;
- Daer vant si scone joncfrouwen in
- Sevene ende twintech meer no min.
- Alle dien beval hi met goeder trouwe
- 720
- Goem te nemen te dier joncfrouwe
- Ende te dienen dagelijc.
- Doe seide hi ende bat haer gelijc
- Dat sise troesten ende haer seiden,
- Dat hi een jaer noch sal beiden
- 725
- Eer hi haer wille genaken,
- Ende hi dat doe bi derre saken,
- Dat si die seden daer binnen sal leren;
- Ende wilsi haren sin dan keren
- Them ende haers rouwen vergeten,
- 730
- Daer tenden mach si weten,
- Dat men hare verwedemen sal
- Dat lant van Babyloniën al,
- Ende mense sal cronen eerlike
- Ende makense vrouwe van den rike.
- 735
- Nu es Blancefloer in vremden lande
- Hoe sere wringt si haer hande
- Met groter clage, met groten wene!
- In al der werelt quam nie gene
- Clusenersse no so godelic wijf,
- 740
- Die so lettel acht om haer lijf
- Alse Blancefloer doet om dat hare.
- Sine weet van rouwen hoe gebaren;
- Hoe dicke seit si: ‘keitivech wijf,
- Hoe sere rouwet mi mijn lijf!
- 745
- Mi heeft verloren die scone Florijs,
- Mijn soete lief, mijn soete amijs.
- Ter bliscap daden wi scone begin,
- Maer wi waren onlange daer in.
- Tierst leefden wi met soeten spele,
- 750
- Nu moeten wi droeven vele
- Ende bliven emmer in den toren.
- Die wile dat ic wart geboren,
- Die moet sijn vermaledijt.
- Dit heeft beraden die leede nijt.
- 755
- Hi si vermaledijt, diet beriet
- Dat men Florise van mi sciet.
- Ay nijt, hoe quaet es dine nature!
- Ochtu best enege creature,
- Dier goet of evel mach gescien
- 760
- Entie men mach horen ochte sien,
- Ende daer men toe moge spreken,
- So moet mi God over di wreken
- Ende moet di senden ter dieper hellen,
- Daer di die duvele moeten quellen
- 765
- Emmermeer al sonder ende.
- Du heefs mi gesent int ellende;
- Ic wane, du Floris oec heves doet,
- Ochte bracht in also grote noet,
- Dat hem rouwet dat hi levet
- 770
- Dor den rouwe, die hi om mi hevet.
- Ay arme, twi segic om mi?
- En weet ic wel dat Floris si
- Van Spaengien eens heidens coninc kint?
- Al hebbicken domlike gemint,
- 775
- Ic weet wel dat hi mi niet geteme,
- Ende mi niet en bestaet van heme,
- Ende hem niet van mi te rechte;
- Hi es van so hogen geslechte,
- Dat ic sijns werdech niet en bem,
- 780
- Maer dat hi mi mint ende ic hem.
- Florijs mint mi utermaten,
- So doe ic hem, in caent gelaten;
- Mijns en canic raet geweten,
- Sijns en canic niet vergeten.
- 785
- Mocht sijn dat ict gedade,
- Dat ic vergate so groter scade
- Ende mochte bliven sonder toren
- Van Florise, die ic hebbe vercoren,
- Dien ic so van herten minne,
- 790
- Dat waer groet cracht van minen sinne.
- Soete vrient, en mach niet sijn,
- Die rouwe sal bliven int herte mijn;
- Beide bi dage ende bi nachte
- Saltu sijn in mijn gedachte;
- 795
- Alsic dijns genoeme ende gewage,
- Daer bi cortic mine dage;
- Die rouwe sal bliven met ons beden.
- Talrerst worden wi gesceden
- Bi groten nide, wel soete vrient.
- 800
- Du best so hoefsch, du heefs verdient,
- Datti alle die gene minnen
- Van dien lande, die di kinnen.
- God ware werd van grote lone,
- Die di maecte: du best so scone,
- 805
- So hovesch, so goet, so goedertieren,
- Men soude cume vinden hem vieren
- In der werelt, die di geliken.
- Du vermaets di getrouweliken,
- Dattu mi niet en souds begeven;
- 810
- Nu moetic dor dinen wille leven
- Sonder bliscap emmermeer.
- Dese rouwe ende dit grote seer
- Ne magic meer nu verwinnen,
- Floris, en si bi diere minnen.’
- 815
- Al dus heeft Blancefloer geclaget
- Dien rouwe, die si int herte draget,
- Al daer si es in vremden lande.
- Vor haer herte leit si haer hande,
- Haer dunct dat hare herte sal breken,
- 820
- Van rouwen mach si niewet spreken.
- Die joncfrouwen, die bi haer saten,
- Ende sagense so harde meslaten,
- Entie grote clage hoerden,
- Si troestense met soeten woerden
- 825
- Ende seiden, si dorste haer niet ontsien,
- Haer en soude maer al goet gescien.
- Nu latic van Blancefloere bliven,
- Ende wille u seggen ende bescriven
- Vanden portren, diese brochten
- 830
- Ter marct te Nicle ende daer vercochten.
- Si hadden haers heren gebod gedaen,
- Haer dinc was hem wel vergaen.
- Si hadden gewonnen harde vele
- Ende keerden weder met groten spele.
- 835
- Met groter bliscap mense ontfinc,
- Ende gavense op haren here den coninc,
- Als hi geboet ende woude,
- Dat silver metten groten goude
- Daer toe die pellene entie sindale
- 840
- Die heme bequamen harde wale,
- Die bliaude purper sanguine,
- Die mantele rode pelline,
- Die valken, die haveke, die sporewaren,
- Die ors, die harde goet waren;
- 845
- Den guldinen cop si daer toe gaven,
- Die werd was vele haven.
- Dien nam die coninc in sijn hant;
- En was geen so goet in sijn lant,
- Ende alle, die waren in die zele,
- 850
- Si prijsdene ende besagene vele.
- Nu hoert, wat doet die conincinne:
- Si was noch droeve in haren sinne,
- Dies en nam si gene ware.
- ‘Here’, seit si, ‘noch ben ic in vare
- 855
- Ende ontsie noch ander ongeval,
- Alse Floris weder comen sal
- Ende om Blancefloere sal vraghen,
- Wies wi dan best over een draghen,
- Dat wi antworden, waer si es.
- 860
- Ic ontsie mi ende sorge des
- Alse hise hier niet en vint
- Die hi so van herten mint,
- Dat hem die droefheit entie smerte
- So vaste moge liggen int herte
- 865
- Ende hi den rouwe gewinne so groet,
- Dat hi hem selven sla te doet
- Ocht in eneger manieren verdoe.
- List ende raet behoeft daer toe,
- Wat men hem best geseggen moge,
- 870
- Daer men sine droeve herte bi verhoge
- Ende menne met list levende behoude.
- Verliesen wine, hets bi onser scoude.’
- ‘Vrouwe’, sei hi, ‘gi segt wel,
- Ic does uwen raet ende niet el.’
- 875
- ‘Here’, seit si, ‘gi selt doen touwen
- Een graf ende dat van marbre houwen,
- Beide van marbre ende van kerstale;
- Dat doet maken ende bewerpen wale
- Beide met zilvere ende met goude.
- 880
- Dan mach menne ontbieden houde,
- Ende als hire omme vraget, so mogen wi
- Doen seggen, dat si begraven si.
- Hi en sal niet lange merren,
- Dat mochter ons lichte ane werren,
- 885
- Des selen wi te harder haesten daer mede.’
- Te hant die coninc ombieden dede,
- Na dien dat sijn moet gedroech,
- Goede meestre ende diere genoech,
- Ende daer toe diere goutsmede.
- 890
- Hi wijsde hem ene scone stede
- Ende seide, dat si namen goem.
- Doe begonnen si werken onder enen boem
- Vor enen monster een eerlijc graf,
- Daer men wonder mag seggen af.
- 895
- Het was van kerstale ende van marberstene,
- En was creature ne gene
- Si en stonder in gescreven:
- Die vogel die in die lucht sweven,
- Serpente, liebarde met andren dieren,
- 900
- Ende vissche die in der rivieren,
- In des zeewes gronde swemmen.
- Met dieren stenen ende met gemmen
- Scierden die goutsmede haer werke.
- Ten hoefden setten si opten serke,
- 905
- Daer ment best moge bescouwen,
- Een beelde van finen marbre gehouwen,
- Beworpen van zilvere ende van goude
- Ende van varwen menichfoude,
- Blauwe, roet, gelu ende groene.
- 910
- Bider wijsheit van Salomoene
- Ende bi haers selfs list groet
- Makeden sijt, dat emmer boet
- Sijn hant ter sonnen waert gerect,
- Al waest metten swerke bedect;
- 915
- Ende also die sonne daer ane sceen,
- Sone was man in die werelt geen,
- Die so claer hadde die oghen
- Dat hi den scijn mochte gedogen.
- Si setten midden op dien sarc
- 920
- Twee kinder, die werd waren meneger marc,
- Ocht mense vercopen soude.
- Si waren al gewracht van goude
- Ende waren harde rijclijc.
- Deen was Florise ane gelijc;
- 925
- Dat ander stoet in diere gebare,
- Ocht Blancefloer sine amië ware.
- Blancefloer hadde van goude roet
- In die hant ene rose, die se boet
- Ende hilt vor dansichte haers amijs.
- 930
- Al dies gelike hilt Florijs
- Ene lylie vor sire amiën.
- Die bloemen waren bi meestriën
- Naturlic gemaect ende scone.
- Haergelijc hadde ene guldene crone
- 935
- Opt hoeft wonderlike goet.
- In Florijs crone een carbonkel stoet,
- Diet so licht om hem maecte,
- Weltijt sore iemen bi genaecte,
- Dat hi also claer daer bi gesach
- 940
- Ocht sonne scijn waer ende middach.
- Hoert noch wat men lesende vint:
- Daer mocht men sien den wint
- Ende lange pipen, daert waide dore;
- Alle den genen, diere leeden vore,
- 945
- Dochtet wonderlike dinc.
- Van den winde, die dor die pipen ginc,
- Waest so gemaect met luste,
- Dat deen den andren dicke custe,
- Beide custe ende helsede vele.
- 950
- Al waiende stoeden si met spele.
- Als die wint weder gelach,
- Haer gelijc bleef staende ende sach
- Vriendelijc ins anders oghen.
- Doe begonden si die bloemen toghen,
- 955
- Die si in haer hande droeghen;
- Als ocht si hem onder loeghen
- Ende leefden, also gebaerden si;
- Dat dochte hem allen dier waren bi.
- Daer was oec een boem geplant,
- 960
- So gedanen vint men genen int lant,
- Die was geset int graf ten hoefden;
- Sine swige bloeiden ende loefden
- In allen tiden van den jare,
- Dat was die waerheit openbare.
- 965
- Dien boem willic u noemen:
- Hi hiet ebenus, sine bloemen
- Waren wit ende roet;
- Sijn hout hadde nature groet:
- Al warp ment in een vier binnen,
- 970
- En mochte vier no brant gewinnen;
- Sine loever gaven oec
- Den soetsten roke, dien ie man roec,
- Ende soeter dan wi geseggen connen.
- Ten voeten stoet oec jegen der sonnen
- 975
- Een boem, die heet tyrebijn;
- Sijn roke mochte niet soeter sijn.
- An die rechter side stoet een crismier,
- Ende an die luchtre een balsemier,
- Die gerechte balseme gaf;
- 980
- Daer mocht men die balseme sien vallen af;
- Van den crismiere droep crisme neder.
- Van dien tween bomen en was no weder,
- Hi en gaf den roke so goet,
- Dat hem dochte dier onder stoet,
- 985
- Dat hi ware int paradijs.
- Die dese viere bome plante, was wijs.
- Alle die gode, die waren doe
- Doe hise sette, hi beswoerre toe.
- Die gode die daden die boeme groeien,
- 990
- Alt jaer loeven ende bloeien.
- Daer boven plaghen altoes te sine
- Ende in te singene vogelkine,
- Die nie en worden so bedwonghen,
- No somer no winter, si en songhen.
- 995
- So soete geluut si onder hem maecten,
- Weltijt dat si twee daer genaecten,
- Eneghe joncfrouwe met enegen jongelinge,
- Die gelieve waren onderlinge,
- Die hovesch ende naturlec waren,
- 1000
- Die moesten te hant haer minne baren;
-
- Van selker naturen was die sanc,
- Tierst dat si horden dat geclanc,
- Si liepen te samen haestelike
- Ende onder custen hem vriendelike.
- 1005
- Die minne was soeter, die si dreven,
- Dan ic u telle of vinde gescreven.
- Maer was een dorper ocht een dore,
- Als hi lieden soude daer vore,
- Tierst hi hoerde der vogle sanc,
- 1010
- Hi gewan daer af so groet bedwanc,
- Dat hi hem gere minnen daer naer
- Ne onder want, maer al daer
- Moest hi slapen ter selver stede,
- So besweken hem alle die lede.
- 1015
- Dese boeme stoeden alle viere
- Om dat graf, dat so diere
- Was ende so goet, dat ict geprisen
- Niet en mach na sire wisen.
- Om ene joncfrouwe was niene geen
- 1020
- So goet gemaect; menich rijclec steen
- Waser an geset, daer dogede an lagen
- Ende oec miracle te doene plagen:
- Sofiere, jogonten, calcedoniën,
- Miraude, bericolen ende sardonen,
- 1025
- Jaspen, crisoliten, diamanten,
- Ametisten, topasen, jocanten.
- Met dieren lijsten waest graf bevaen.
- Daer mocht men oec sien ane staen
- Lettren al gescreven van goude,
- 1030
- So openbare, wie so woude
- Ende lesen conde, dat hi las.
- Nu hoert, ic seggu wat dat was:
- Daer stont: ‘Hier leget Blancefloer
- In dit graf, op desen vloer,
- 1035
- Die de jonchere Floris, dat scone kint,
- Met gestadeger herte hadde gemint.’
- Doe dede die coninc over al gebieden
- Van sinen lande alle den lieden,
- Kint ende kinne, man ende wijf,
- 1040
- Also lief alsi hadden haer lijf,
- Dat niemen der waerheit soude liën
- Jegen Florise van siere amiën,
- Ende niet souden seggen el van hare
- Dan dat si doet ende begraven ware.
- 1045
- Doe ontboet men Florise dat hi quame.
- Die boedscap was hem wel gename;
- Hi gereidde hem ende nam orlof
- An alle die gene, die waren int hof.
- Willike keerde hi te lande weder.
- 1050
- Hi reet in die zale; daer beette hi neder;
- Hi groete sire moeder ende sinen vader,
- Ende daer na dandre alle gader.
- Hi vraechde te hant om sire amiën;
- Hem antworde niemen no dorste liën
- 1055
- Die rechte waerheit, alse mense wiste.
- Doe hise niet sach ende hise gemiste,
- Wart hi vervaert ende sere ondaen
- Ende liep wech ter cameren saen,
- Daer hi haerre moeder in bevoer.
- 1060
- ‘Vrouwe’, seit hi, ‘waer es Blancefloer,
- Mine amië, die ic hier liet?’
- ‘U amië, des en weet ic niet.’
- ‘Ghi houd u sceren.’ ‘In doe.’ ‘Gi doet.’
- Die vrouwe wart droeve in haren moet,
- 1065
- Alsi hoerde gewagen van harre dochter.
- Florise wart in lanc so onsochter:
- ‘Roepse mi’, seit hi, ‘haestelike!’
- Si antwerdde wider vroedelike
- Ende seide, sine wiste niet waer si ware.
- 1070
- Hi wart in lanc so meer in vare:
- ‘Vrouwe’, seit hi, ‘ghi doet guaet,
- Wijstse mi ende doet den raet
- Dat ghise mi haestelike doet sien!’
- Does ander raet en mochte gescien,
- 1075
- Hi en moeste iet van haer weeten,
- Seide si, alse haer was geheten,
- Dat si doet ende begraven ware.
- Doe en wilde hijs niet geloeven hare
- Onthier ende sijt hem swoer.
- 1080
- ‘Ay mi’, seit hi, ‘es Blancefloer
- Mine wel soete amië doet?’
- Hi wart in dansichte harde roet,
- Daer na so wonderlike bleec,
- Dat sine varwe enen doden geleec.
- 1085
- Doe moest hi al met allen swigen,
- Want hi began daer neder sigen
- Ende viel in onmacht optie erde.
- Die vrouwe haer dies ververde
- Ende gaf enen crijt harde luut,
- 1090
- Dat ment in den hof ende daer uut
- Mochte horen gereedelike.
- Doe quam gelopen haestelike
- Beide gader ter cameren binnen
- Die coninc metter conincinnen,
- 1095
- Ende dreven groet seer ten selven stonden,
- Daer si haer kint in onmacht vonden.
- Floris lach lange in onmacht;
- Als hi bequam ende hem wart gesacht:
- ‘Ay mi, wat heeft mi die doet geweten,’
- 1100
- Seit hi, ‘dat si mijns heeft vergeten
- Ende Blancefloere nam? Sine dede niet wale:
- Noch biddic haer dat si mi hale,
- Ende si mi lede ende wise
- Int gebloeide velt ten paradise,
- 1105
- Daer ombeit mijns haer ziele.
- Wat waendi, ocht so geviele,
- Hoe blide ic van haer wesen soude!
- Ay arme, ocht mi leiden woude
- Tharen grave iemen goeder!’
- 1110
- Doe namen die conincinne, sijn moeder,
- Ende leidden selve al daer,
- Daer si hem seide over waer
- Dat Blancefloer begraven lach.
- Tgraf dochtem scone, daer hijt sach.
- 1115
- Hi vant die lettren ende las
- Wat so daer ane gescreven was.
- Hi las: ‘Hier leget Blancefloer
- In dit graf, op desen vloer,
- Die de jonchere Floris, dat scone kint,
- 1120
- Met gestadeger herten hadde gemint.’
- Doe sach hi kinder lachgende staen,
- Van rouwen wart hi so ondaen,
- Dat hi drie werf beswalt achter een,
- No mochte spreken wort ne geen,
- 1125
- No mochte sien no antwerden.
- Sijn moeder stont daer te jegen werden.
- Als hi bequam them selven weder,
- Vor die kinder ginc hi liggen neder
- Ende weende ende claegde sijn ongeval groet
- 1130
- Van Blancefloere ende van haerre doet.
- ‘Ay Blancefloer’, sei hi, ‘Blancefloer,
- Sident dat ic van di voer,
- Leefdic met groten ongemake.
- Wistic op wien, hoe gerne ict wrake,
- 1135
- Dat ic di dus hebbe verloren.
- Wi waren in enen dag geboren,
- Ende gewonnen in ere nacht
- Dus waest gerekent ende geacht
- Gehouden ende geleert te samen,
- 1140
- Onthier ende wi so verre quamen,
- Dat men verriet ende sciet ons beden.
- Met rechte soudwi henen sceden
- Vander werelt binnen enen dage.
- Niemen wancons mi, dat ic di clage.
- 1145
- Ic ben serech utermaten,
- Te minen live heefstu mi gelaten
- In rouwen ende in groten wene.
- So hovesch en sach nieman gene
- In der werelt, no soeter wijf.
- 1150
- So scone, so soete was dijn lijf,
- Dat ict geseggen niet en can.
- Ic wane dat in dese werelt man
- So vroet ne geen es, die can gescriven
- Te rechte die scoenheit van dinen live.
- 1155
- Du waers spiegel van al den rike;
- Du hilts di harde suverlike.
- Nie gewan wijf so goede seden
- Als du hads, no so scone leden,
- So scone ogen, den mont so soete,
- 1160
- So scone antwerde, so scone groete.
- Du verwons met dogeden al dine gespele,
- Du hads gemaect vriende so vele,
- Dat si di loveden ende minden
- Ende priseden alle, die di kinden.
- 1165
- Niemen darf mi wanconnen dies,
- Dat mi nie verleedde no verwies
- Dat ic di minde gestadelike.
- Wi onder minden ons verholenlike:
- Beide met scriven ende in Latijn
- 1170
- Dedic di verstaen den wille mijn
- Ende minen raet, so dadestu mi,
- Dat sijs niet verstonden dier waren bi.
- Ay doet, hoe nidech ende hoe sure
- Sijn dine seden ende dine nature!
- 1175
- Du best mordadech als een dief,
- Du haets die di hebben lief,
- Maer siestu iemen leven met spele
- Ende der bliscapen hebben vele,
- Dien biedstu storm ende wijch
- 1180
- Ende sets an hem dinen crijch;
- Dien neemstu en werpsen openbare
- Uter bliscapen, daer hi gerne in ware.
- Maer roept di een arm keytijf,
- Die onwerd heeft sijn arme lijf,
- 1185
- Dien oec selden goet gesciet,
- Te hem en wiltu comen niet.
- Des heefstu enen vremden sede:
- Du en wils die di volgen mede,
- Dat mach men an mi merken wel.
- 1190
- Jc roepe, ende du best so fel,
- Dattu mire clage niet wils horen.
- Ic sal mi harde cume verhoren,
- In sal di soeken ende vinden gereet.
- Ic sal doen na dien dat mi steet,
- 1195
- So waer so ic mi sal bewenden.
- Eer dese dach sal comen ten ende,
- Salic mi selven nemen dat lijf.
- Ens in der werelt man no wijf,
- Hi en mogre lichte bewerven,
- 1200
- Dat hi hem selven snieme doe sterven.
- Ic sal mi doden, ic hebbe die gewelt
- Ende varen int gebloeide velt,
- Daer Blancefloeren siele jegen die mine
- Gadert ende leset bloemekine.’
- 1205
- Doe rechte hem Floris van den grave,
- Niet verre bleef hi staende daer ave;
- Tenen griffie voedersele hi vinc
- Daer ene guldine griffie in hinc,
- Die hem hadde gegeven Blancefloer
- 1210
- Op minne, doe hi van haer voer.
- Alse Floris die griffie uut trac,
- Hi hiltse vor hem ende sprac:
- ‘Dese griffie, Blancefloer, daeddi maken
- Ende gaefse mi bi derre saken,
- 1215
- Als icse dan saghe, dat si woude
- Dat ic haers gedinken soude.
- Nu leget mijn troest an di allene,
- Du salt mi lossen uten wene,
- Daer ic in ben, ende nemen mi dat leven,
- 1220
- Al ne waerstu mi niet daer toe gegeven.
- Haest, dats wesen sal, dat doe.’
- Metten woerde droech hise hem toe
- Ende wildse te sire herten steken inne.
- Dit sach sijn moeder, die conincinne,
- 1225
- Ende liep te hem waert ende prant
- Haestelike die greffie uut sire hant.
- Nu hort, hoe sine daer na begonste
- Te castiene, alsi wel conste:
- ‘Floris’, sei si, ‘wel lieve kint,
- 1230
- Hoe domplike heefstu gemint
- Ende best keytijf van dinen live,
- Dattu dor die minne van enen wive
- Di selven wilds verslaen ter doet
- Ende dogen dor haer die grote noet.
- 1235
- Ens in der werelt niemen altoes
- No verwoet no sinneloes
- Hi en hadde liever in grote pine
- Blint ende doef ende stom te sine
- In dese werelt emmermeer
- 1240
- In rouwen ende in groet seer,
- Dan te dogene die bitter doet:
- Die anxt van haer hi es so groet.
- Wat waenstu datti soude vromen
- Dattu di versloeges? Waenstu dan comen
- 1245
- Int gebloeide velt int paradijs?
- Neen du niet, dies benic wijs,
- Dat en sal di niet mogen gescien,
- Daer en saltu Blancefloere niet sien:
- Daer es binnen so grote core,
- 1250
- Dat men hem allen verseit die dore,
- Ende menre niemen wille gehoren,
- Die besondecht sijn te voren.
- Du salt dijn woninge kiesen elre,
- Ende varen ter helle in den donkren kelre,
- 1255
- Daer Biblis es ende Dido,
- Die so serich sijn ende so onvro,
- Datsi met clagene die wincle vervuilen.
- Daer soeken si ende soeken sullen
- Emmermeer ende niewet vinden
- 1260
- Haer amise, die si minden
- Ende so starke minne droegen,
- Dat sire hem selven omme versloegen.
- Floris, nu hebt goeden troest:
- In toewaert bestu wel na verloest;
- 1265
- Di sal noch vele goeds gescien:
- Ic wane, du salt noch levende sien
- Blancefloeren, diere amië;;
- Ic weet noch selke ersatrië;,
- Dat icse bider cracht, dier leget ane,
- 1270
- Levende weder gewinnen wane.’
- Doe ginc si wech ten coninc waert
- Rouwech ende sere vervaert.
- ‘Here’, sei si, ‘hoe gerne ic u bade,
- Dat ghi ons kints hadt genade.
- 1275
- Siet hier die griffie, die hi hadde geset
- In sijn herte te stekene; ne haddict belet,
- Hi ware doet te derre stede.
- Ic was daer bi ende ic dede
- Den raet dat ics hem bi liste
- 1280
- Ontrac, eer hijs selve iet wiste.’
- ‘Vrouwe’, seit hi, ‘nu en weest niet te ga:
- Ic wane, hi hem selven niet versla;
- Ghi selt varinge sien dat hi sal
- Sire sericheit vergeten al.’
- 1285
- ‘Here’, seit si, ‘dan mach niet wesen:
- Van den rouwe sal hi cume genesen,
- En si dat hi sterve ende niet eer.
- Wine hebben al der kinder meer
- Dan hem, ende ocht wi dat verslaen,
- 1290
- Het sal ute breken saen,
- Dat si bi ons, ende die niemare
- Sal lopen ende worden mare.
- Dan sal groet sijn onse scande
- Ende onse lachter in allen lande.’
- 1295
- ‘Vrouwe’, seit hi, ‘het ware quaet,
- Dadics el dan uwen raet;
- Van hem beden volgics u.’
- ‘Here’, seit si, ‘wel segdi nu.
- Wi moghen oec weten wel gerede,
- 1300
- Dat wise te gader selen hebben bede
- Ochte gader beide verliesen
- Van desen moeten wi dat beste kiesen.’
- ‘Vrouwe’, seit hi, ‘so segget heme,
- Dat hi ne genen rouwe neme
- 1305
- Ende hi blide wese ende vro,
- Want die rechte waerheit draget also,
- Dat Blancefloer sine amië levet,
- Die hi harde gemint hevet.’
- Si keerde haer omme ende loech,
- 1310
- Der woerde dochten haer genoech,
- Ende ginc te Florise weder allene.
- ‘Sone’, seit si, ‘niet en wene,
- Ic sal di seggen ende liën
- Die rechte waerheit van dire amiën:
- 1315
- Si levet, daer es niet int graf.
- Wi hebben di geseit logene daer af,
- Ende daden seggen beide gader
- Bi onser lust, ic ende dijn vader,
- Dat si doet ware. Dat wi dat seiden,
- 1320
- Daer bi waenden wise di verleiden.
- Wi waenden, als duse doet souds weten
- Dattu haerre minne souds vergeten
- Ende nemen dan eens coninx dochter;
- Des souden wi hebben geleeft te sochter
- 1325
- Dan ochti Blancefloer bleve te wive
- Emmermeer te dinen live.
- Om dat si onedel ende kersten es,
- Entijn vader wilde niet gehingen des
- Dat si dijn wijf soude wesen bleven,
- 1330
- Wilde hise verdoen; maer hi lietse leven
- Bi den rade, die wi hem rieden,
- Ende bevalse comannen ende deedse bieden
- Te cope ter marct, daer hise sande.
- Daer cochtense comanne van verren lande
- 1335
- Met groten scatte haestelike,
- Ende voerdense wech in vreemden rike.’
- ‘Vrouwe’, seit hi, ‘segdi mi waer?’
- ‘Jaic’, seit si al sonder vaer
- ‘Ic salt die doen sien ogelinge.’
- 1340
- Doe deedsi roepen jongelinge,
- Die dapper waren ende starc.
- Ende dede oplichten den sarc.
- Alse Floris niet en vant daer onder,
- Hi dankes Gode, het dochtem wonder,
- 1345
- Doe seide hi dat hi wilde leven.
- Daer wart die rouwe sciere verdreven
- Vander bliscap; hi wart so blide,
- Dat hi hem vermat te verne sonder bide
- Ende ne ghere rasten onder winden,
- 1350
- Hi en soudse soeken ende vinden,
- Waer sose ware, genendelike
- Ende brengense weder blidelike.
- Maer hi des niet merken woude,
- Wat pinen hi daer omme dogen soude,
- 1355
- Ende hoese hem soude werden te sure.
- Dat seide Diederic, die dese aventure
- In Dietsche uten Walsche vant,
- Dat menre soude lettel vinden in dlant,
- Die souden willen geloeven dies,
- 1360
- Dat iemen so sot ware ende so ries
- Ochte van so coenen sinne,
- Die soude dorren dor enege minne
- Die grote coenheit doen, die hi sal bestaen.
- Vander bliscap, die hi heeft ontfaen,
- 1365
- Sone roeket hem wat over geet.
- Hi gaet ten coninc, daer hine weet,
- Ende sijn moeder emmer an sijn side.
- Hi gaet serech ende hi gaet blide,
- Om Blancefloere serich ende erre,
- 1370
- Dat si es gesent so verre,
- Ende andersins blide dat si levet.
- ‘Here’, seit hi, ‘ic bidde u dat gi mi gevet
- Orlof te varne, ic wilse soeken,
- Blancefloer, wat darf mi roeken,
- 1375
- In welken lande ic mi bekere?
- Des icse vinde; noch biddic, here,
- Beide u ende mire moeder,
- Dat ghijs mi noch maect vroeder
- End mi geraet, alse mi gedoge,
- 1380
- In welken lande icse vinden moge.’
- Doe seide hem haergelijc ende swoer,
- Dat sine wisten waer si voer.
- Doe lachterdet die coninc ende seide, hoe quaet
- Hadde geweest der vrouwen raet,
- 1385
- Dat si riet, dat mense vercochte;
- Maer Floris dat beter dochte
- Dat si levede dan si doet ware.
- Si pensede om hem ende hi om hare,
- Want hi soude haer volgen, waer si doot,
- 1390
- Ende genieten des selfs dies si genoet.
- Nu es die coninc harde verdroeft;
- Hem dunct dat hi raets behoeft
- Ende list, hoe hine behouden mach.
- Hi vloekede die wile ende den dach,
- 1395
- Doe hise ter marct te cope sinde.
- So sere ontsach hi hem van sine kinde,
- Dat hijt om hare verliesen soude,
- Ende hise gerne weder copen woude
- Twivout dierre dan hise vercochte,
- 1400
- Waer iemen diese hem weder brochte.
- Hi vloeckte oec harde den selven tijt,
- Dat hi moeste sijn vermaledijt,
- Doe hi alrerst harre moeder vant,
- Daer hi roefde in der kerstine lant.
- 1405
- Noch bidt hi sinen sone, dat hi blive,
- Hi sal hem selke geven te wive,
- Die scone sal sijn ende van hogen magen,
- Die crone met eren moge dragen.
- ‘Here’, seit hi, ‘ocht gi mi mint,
- 1410
- Sone gewages nemmer, bedi men vint
- In al der werelt wijf ne gene,
- Die ic minnen mach sonder haer allene.
- So ghi mi henen haestet meer,
- So wi beide weder keren eer.’
- 1415
- ‘Sone, nu hebt den orlof mijn,
- Na dien dats ander raet en mach sijn.
- Ic sal di helpen ende gewinnen al
- Datti daer toe behoeven sal:
- Rijclike pellene ende cleder van siden
- 1420
- Ende goede ors met dieren gesmiden,
- Daer toe gout ende silver te vullen
- Ende knapen, die di dienen sullen.
- Maer ic bidde di, dattu dies
- Goeden goem neems ende besies,
- 1425
- In welker maniere duse soeken salt,
- Ende ochti oec so gevalt
- Dattuse vints, in welker gebare
- Du di mocht vertogen dare,
- Ende hoe duse best salt mogen gewinnen,
- 1430
- Want grote list behort ter minnen.’
- ‘Here’, seit hi, ‘nu hoert na mi.
- Ic wane, dat dit die beste raet si,
- Die men daer toe gepensen can:
- Ic sal varen gelijc enen coman,
- 1435
- Die wille copen ende vercopen.
- Twelf someren selen vor mi lopen;
- So willic dat men bi uwen rade
- Die drie met silvere ende met goude lade;
- Dander drie selen dragen gemunte penninge,
- 1440
- Dat wi mogen onse teringe
- Ende onse wedden quiten te gereder;
- Die twee selen dragen goede cleder,
- Pellene, samite, scarlaken diere;
- So willic dat dragen de viere
- 1445
- Bont werc, grau ende sabelijn.
- Metten twelf someren selen sijn,
- Dier goem selen nemen, twelf garsoene.
- Dit staet u alre best te doene.
- Met mi selen varen twelf scilt knechte,
- 1450
- Die mi connen dienen te rechte
- Ende goem selen nemen ten rossiden
- Ende ten orssen ende ten gesmiden.
- Ic wille oec een van uwen drossaten,
- Die milde es ende hem best can gelaten,
- 1455
- Ende daer toe uwen camerlinc,
- Die hovesch ende vroet es talre dinc.
- Dese selen mi ter noet geradech sijn
- Ende copen mijn eten ende minen wijn.
- Die twee portren willic voeren met,
- 1460
- Diese vercochten, want si weten bet
- Dan ic ochter enich ander coman voere,
- Ende weten oec bat van Blancefloere,
- Waer sise vercochten, ende hoe gedanen lieden,
- Ende waer si achterst van haer scieden.
- 1465
- Haer raet mach mi wel vromen.
- Wi selen seggen waer wi comen,
- Dat wi varen om copinge alse coman.
- Gevallet oec dats mi God an,
- Dat wire omme vragen ende eischen,
- 1470
- Ende wise ieweren mogen gevreischen,
- Ende wise mogen gewinnen met scatte,
- Ende men ons doe te wetene datte,
- Wine selent om gene have laten,
- Wi en selenre omme geven utermaten
- 1475
- Der haven so vele, mogen wi met eren
- Ende blidelike weder te lande keren.’
- Floris heeft sine tale gheënt.
- Die coninc hem droevelike omme went
- Ende doet gereiden ende gewinnen al,
- 1480
- Des hi in den wege behoeven sal;
- Hi gaf hem dat hi hebben woude.
- Ende alse Floris orlof nemen soude,
- Ende al gereet was sine vaert,
- Die coninc dede brengen een teldende paert
- 1485
- Al gesadelt, dat hi harde minde,
- Ende gaeft Florise sinen kinde.
- So gedaen ne vant men verre no wide
- In al der werelt: sijn een side
- Si was wit ende dander roet,
- 1490
- Dat dochte den menegen wonder groet.
- Sijn hoeft was al besprinct met bloemen
- Menegerhande, die ic niet can genoemen,
- Vele naturliker dan ofse een man
- Met varwen hadde gemaket daer an,
- 1495
- Ende die nature hadt also te voren
- Gemaect ende wart daer mede geboren.
- Het was scone ende snel
- Ende harde fier, dat weet ic wel.
- Van den gesmide salic u seggen een deel.
- 1500
- Van spaenscen pellene was die paneel,
- Met siden gewracht, gestict, gescakiert
- Ende was utermaten geciert.
- Van den gereide die sadelbome
- Hadde een sadelere gemaect van Rome
- 1505
- Ende gesneden van visch rebben,
- Die van naturen rode varwe hebben.
- Daer mocht men merken an den snede
- Wonderlec werc ende bendechede.
- Van pelline was al gewracht die coverture;
- 1510
- Daer was in gewracht menege creature,
- Onder vissche, vogle ende serpent.
- Twee darengerden waren den coninc gesent
- Van Poeliën, die toten gereide
- Wel voegeden ende waren sidijn beide.
- 1515
- Goud drade mocht mer in sien lopen.
- Men soudse harde diere copen,
- Die nu so gedane hebben woude.
- Die gespen waren zilveren, die tongen van goude,
- Van siden waren al te samen
- 1520
- Die sloppen die daer jegen quamen.
- Die vorboech, die daer toe behorde,
- Was ene rikelike gout borde,
- Binnen gevoedert van corduwane;
- Menegerande bellekine hinger ane.
- 1525
- Van goude waren die stegebande;
- Met rechte soudmen die hande,
- Diese wrachten, prisen ende loven.
- Hi hadde van beneden tote boven
- So wonderlec werc gewracht daer an,
- 1530
- Dat ict vertellen niet en can.
- Van den gereide hebdi gehort;
- Nu salic u een deel seggen vort
- Van den breidele, so ic best mach.
- Ic wane uwer geen nie en sach
- 1535
- So rikeliken breidel bi sinen tiden.
- Thoeftstoel was al gewracht van siden,
- Daer ane stoet menich ledekijn,
- Deen van goude, dander zilverijn,
- Gewracht met meestriën alle.
- 1540
- Stenekine alse kerstalle
- Stonden bendelike daer in geset,
- Een gouden belleken an elc let.
- Dat seiden, die de steenkine sagen
- Ende kinden, datter dogede an lagen
- 1545
- Meer dans mi iemen geloeven soude.
- Die braken entie ketenen waren van goude,
- Tgebet was silverijn in den mont,
- Die togel siden, geweven ront;
- Twee goudine braken daer tenden hingen,
- 1550
- Ende daer tenden dor die braken gingen
- Ten andren, ende an den togel hinc
- Van goude een wel gemaect rinc.
- Met desen gesmide gaf die coninc tpaert
- Sinen sone te helpen te sire vaert,
- 1555
- Ende dede hem spannen twee goudine sporen,
- Die hi te sijns selfs boef hadde vercoren.
- Een vingerlijn hem sijn moeder gaf,
- Daer si hem dogeden vele seide af
- ‘Minne’, seit si, ‘ic biddi dattu altoes
- 1560
- Minen raet niet en verroekeloes,
- Du en voers met di dit vingerlijn;
- Also lange alst over di sal sijn,
- En darfstu niet vruchten van quaden diere,
- No van watre no van viere:
- 1565
- Dine sal mogen scaden wapen no geen man.
- Daer liggen oec meerre dogede an,
- Dies ic geloeve ende seker bem:
- Wie soet draget over hem,
- Ende soeket enege dinc gestadelike,
- 1570
- Hi salse vinden, ende gewinnen sekerlike,
- Dat hi soeket spade ende vroe.’
- An sinen vinger deedsijt hem doe.
- Hi ontfinc ende dankes sire moeder
- Van so scoenre gichte ende so goeder,
- 1575
- Daer hi Blancefloere mede waende gewinnen
- Ende weder te Spaengen bringen binnen.
- Hi nam orlof ende wilde varen.
- Daer mocht men sere sien mesbaren
- Ende utermaten wenen bede
- 1580
- Vader ende moeder tien gescede,
- Haer hande wringen ende sliten haer haer.
- Alle die gene die waren daer,
- Si weenden ende hadden rouwe also groet,
- Als hi vor hem lage doet.
- 1585
- Maer sijn moeder dreef den meesten ween
- Ende custen tienwerf al in een,
- Ende dicker hadde gedaen, maer haer benam
- Die coninc sijn vader, die totem quam,
- Ende custen oec an sinen mont
- 1590
- Drie werf ter selver stont.
- Emmer waren si in dien,
- Dat sine nemmermeer waenden sien.
- Hen gesciede alsijt ontsagen,
- Want sine nemmermeer en sagen.
- 1595
- Floris sach se so groten rouwe driven;
- Met Gode hiet hise alle bliven.
- Doe riepen si alle man ende wijf
- Ende bevalen te Gode sijn scone lijf.
- Hi voer wech soeken Blancefloere
- 1600
- Ende seide, en ware dat hise bevoere,
- Hi soudse soeken sonder inde
- Ende euwelike int ellinde.
- Nu es Floris comen buter stat
- Ende sine someren wel op haren pat.
- 1605
- Hi achte sijn dach vaerde ende sijn dinc,
- Ende nam raet met sinen camerlinc,
- Welcsins mense best tierst sochte.
- Die camerlinc seide, dat hem best dochte,
- Dat si voeren ter havenen daer Blancefloer
- 1610
- Metten comannen scepede ende voer.
- ‘Si voeren so lange dat sire quamen.
- Haer herberge si met enen portre namen,
- Die gewone was te herbergen coman
- Ende hovessche liede wel onthalen can.
- 1615
- Sijn gesate was buten harde rijclic,
- Binnen scone ende suverlic.
- Men stalde die paerde, ende dede hem geven
- Te vollen van hoie ende van even.
- Some gaen si ter marct als hem was geheten,
- 1620
- Om haren dranc ende om haer eten.
- Ter herbergen si genoech weder senden,
- Dat dierste eten, datsi te cope venden,
- Broet ende wijn ende als te vullen,
- Dat si ten etene behoeven sullen,
- 1625
- Ende doen gereden houde dat eten,
- Dat hadde hem Floris te voren geheten,
- Dien si eren ede groet heerscap houden.
- Si seggen, dat si coman sijn ende gerne wouden
- Tilike scepen ende over varen,
- 1630
- Ende an ander copinge haer goet bewaren.
- Als haer eten was gereet,
- Men rechte die taflen, die waren breet,
- Men eisschede water, ende si dwoegen,
- Twee ende twee hem te gader voegen.
- 1635
- Die werd hadde therte vro ende blide,
- Dien jonchere sette hi neven sire side,
- Ende si begonden eten ende drinken.
- Daer mocht men doe den wijn sien scinken,
- Daer gingen die guldine coppe entie silverine,
- 1640
- Beide met clareite ende met wine,
- Onder heren ende knechten gemeenlike.
- Die te voren hadden geseten moedelike,
- Si dronken wel ende aten,
- Dat si der moetheit al vergaten,
- 1645
- Ende seiden, alsi gevoelden des wijns,
- Si hadden die herberge Sente Mertijns.
- Si loegen ende spraken haer ende geins.
- Maer Floris hadde al ander gepeins,
- Hine hadde bliscap no ioie gene
- 1650
- Sonder om Blancefloere allene.
- Te hare waert hadhi emmer sijn gedochte.
- Binnen den etene hi sere onsochte
- Ende dicke om haer versochte,
- No eten no drinken dat hi mochte.
- 1655
- So lettel hi op sine hande sach
- Van den gepeinse, dat hem int herte lach,
- Dat hine wiste wedert was broet
- So vleesch, dat hi te monde boet.
- Dit dede hi so dicke ende so openbare,
- 1660
- Dats die vrouwe wart geware.
- Haren here nopede si behendelike:
- ‘Here, en siedi niet, hoe droevelike
- Hem die jonchere gelaet ende versucht?
- In weet, wat hi peinst ede vrucht.
- 1665
- Hine et geredelike no drinct wijn.
- Al seggen si dat si comanne sijn,
- Si sijn elre omme geport uut.’
- Doe sprac si te hem over luut:
- ‘Jonchere, ic hebbe gemerct an u,
- 1670
- Van beginne van den etene tote nu
- Hebbics ware genomen ende geweten,
- Dat gi vele hebt gepenst ende lettel geten.
- In weet niet wat u deert,
- Lichte waert te cope dat gi verteert.
- 1675
- Oec sagic hier, des es niet lange leden,
- Ene joncfrouwe van den selven seden,
- Die mi dochte dat al dus voer;
- Haer selven noemetsi Blancefloer.
- Gi dinct mi harde geliken hare
- 1680
- Beide van hude ende van hare.
- Van pensene hilt si gene mate.
- Ghi dinct mi van dien gelate
- Ende van der voeren, dat si mi dochte.
- Si versuchte over etene dicke onsochte
- 1685
- Ende gewoech dicke eens haers amijs,
- Dien si harde minde ende hiet Florijs,
- Daerse omme was versent ende vercocht.
- Dat seiden diese hier hadden brocht,
- Dat sise voert vercopen wouden
- 1690
- Ende te Babyloniën met hem voeren souden.’
- Alse Floris Blancefloer noemen horde,
- Hine gaf der vrouwe gene antworde.
- Van der groter bliscap, die hi ontfinc,
- Hine wiste wat hem over ginc.
- 1695
- So harde verwandelde hem sijn moet,
- Dat hi enen nap met wine, die vor hem stoet,
- Met enen messe al omme sloech.
- Doe spraker die werd toe ende loech
- Te spele ende seide openbare,
- 1700
- Dat hi boete sculdech ware,
- Dat hi omme sloech den wijn,
- Die mesdaet moeste gebetert sijn.
- Doe dede Floris reken in sine male
- Enen guldinen cop al metter scale,
- 1705
- Die rijclic was ende harde groet.
- Blidelike hine der vrouwen boet.
- ‘Vrouwe, desen cop gevic u,
- Bedi gi hebt mi vertellet nu
- Van Blancefloere dierste niemare,
- 1710
- Die ic gevreischen conde van hare.
- Tote nu ne wisticse soeken waer,
- Nu salicse soeken, ende volgen haer naer
- Te Babyloniën in die stat, daer gise mi
- Hebt gewijst ende waent dat si si.’
- 1715
- Die vrouwe nam den cop in die hant;
- Ic wane, menre lettel so scone vant
- Te dien stonden in die port.
- Haren man gaf sine vort
- Ende dancte den jonchere van den lone
- 1720
- Ende bad Gode, dat hi die scone
- Te sinen wille noch moeste gewinnen
- Ende weder bringen te lande binnen.
- Doe seide Floris, dat hi betren woude
- Die mesdaet, die hi bi sire scoude
- 1725
- Optie tafle den wijn verstiet.
- Sinen drossate hi gebiet,
- Dat hi scinke den besten wijn
- Alle den genen, die daer sijn
- Binnen den huus, die wille drinken.
- 1730
- Daer mocht men mildelike sien scinken,
- Daer gingen die guldene coppe al omme,
- Daer wart geradech ende vroet de domme,
- Daer dochte den bloden, dat hi es coene,
- Daers geen so arm onder die garsoene,
- 1735
- Hem en dunct, dat hi si so rike,
- Dat hi den hogesten cume gelike.
- Met groter bliscap hebben si bracht
- Den tijt wel naer ter midder nacht.
- Doe ginc die jonchere een lettel slapen.
- 1740
- So daden scilt cnechte ende cnapen,
- Die van den wege waren gemoeit.
- Mettien waest hoge gevloeit,
- Die wint keerde hem omme int nort.
- Doe dede die verman roepen in die port,
- 1745
- Ochter enege coman waren,
- Die te Babyloniën wilden varen,
- Dat si ter havenen voeren daden
- Haer gewant, men soude die scepe laden.
- Alse dit Floris hoerde, het bequam hem wel
- 1750
- Ende wart blide, dat hem gevel
- Te Babyloniën so gereet te verne,
- Daer hi soude wesen gerne.
- Hi dede quiten dat hi hadde vertert
- Ende nam orlof an sinen wert;
- 1755
- Met Gode hiet hise alle bliven.
- Sine someren dedi vor hem driven
- Ter havene waert, daer hi vant
- Goede scepinge ende werpte te hant.
- Doe seiden die meestre, dier waren an vroet,
- 1760
- Dat si den wint hadden te seilne goet,
- Die lucht claer ende gestade weder.
- Tghetelt daden si breken neder
- Haren cnapen, dien sijt bevalen.
- Ten hunnen daden si tseil op halen,
- 1765
- Some vingen si ten gerden ende some ten corden.
- Met enen gestaden winde van norden
- Rumeden si die havene van der stat.
- Nu hort wat Floris den stierman bat,
- Die van den scepe was geherst:
- 1770
- Dat hine ant lant sette alrerst
- Dat hi in die stat te Babyloniën mocht comen.
- Bedi hem was geseit ende hadde vernomen,
- Dat van dien dage over dertech nacht
- Alle die coninge hadden geacht,
- 1775
- Die van den ammirael hilden haer rike,
- Dat si ter feesten alle gemeenlike
- Te hove te Babyloniën souden varen,
- Alsi elcs jaers gewone waren;
- Mocht hi die feeste daer belopen,
- 1780
- Hi soude sijn goet daer wel vercopen,
- Sine scarlakene ende sijn sidene cleder
- Vele te dierre ende te gereder.
- Die stierman geloefde aldus Florise.
- Daer was in den scepe vele spise
- 1785
- Van brode, van vleesche ende van wine,
- Alse met conincs kinde behoeft tsine.
- Si hadden wint te maten ende niet te vele
- Ende seilden acht dage met vollen zele,
- Sint dat sijs alre ierst begonsten,
- 1790
- Dat si lant ne geen gesien en consten,
- No daden seil daar binnen striken.
- Eens anders dages sagen si bliken
- Ene roke, daer op was geseten
- Ene stat, die Blandas was geheten.
- 1795
- Van der stat sach men in die zee
- Twintech milen verre ende mee.
- Daer seide die scipman over waer,
- Ware Floris met sinen gewande daer,
- Hi mochte binnen vier dagen vort
- 1800
- Te Babyloniën varen in die port
- Ende met hem driven sine someren alle,
- Si en worden belet met ongevalle.
- Tierst dattie stierman versach de stat,
- Hi stierde derwaert den rechten pat,
- 1805
- Die hi conste ende si gewonnen
- Die havene bi den lichte vander sonnen.
- Men galt den verman den verscat scone
- Ende gaf hem boven al sinen lone
- Meer dan hi eisschede ende hebben woude.
- 1810
- Twintech marc van silvere ende tien van goude
- Dede hem selve hebben Florijs.
- Hem dochte, hi hadden gevoert int paradijs,
- Doe hine ant lant hadde geset,
- Dat hi vinden waende, hi en worde belet
- 1815
- Bi andren ongevalle, Blancefloere
- Ende gewinnen, ocht hise bevoere.
- Sijn orsse ende sijn someren dede hi ontscepen,
- Sijn scrinen, sijn malen te lande slepen.
- Hi verwarf des avonts ende gewan
- 1820
- Sijn herberge met enen riken man,
- Die menege wege waren cont.
- Hi hadde in die havene sinen drachmont
- Ende was gewone, dat hine laden dede,
- Ende als hi was geladen, dat hire mede
- 1825
- In Spaengen ocht in andren lande voer.
- Mettien scepe was Blancefloer
- Van Spaengen te Blandas over brocht
- Metten comannen, diese hadden gecocht.
- Ten selven huus hadsi gelegen ene nacht,
- 1830
- Daer Floris hadde te herbergen geacht.
- Daer mach hi andre niemare horen
- Van Blancefloere, die hi hadde vercoren.
- Tierst dat si ter herbergen quamen,
- Men hiet den cnapen dat si goem namen
- 1835
- Ten someren ende ten andren paerden,
- Datsise corenden ende wel bewaerden.
- Si vonden die herberge wel bewest
- Van dies hem behoefde best.
- Orscoren genoech ende voeder.
- 1840
- Van so scoenre herberge ende so goeder
- Vant men quaden coeder daer,
- So wel waest bewist van spisen alt jaer.
- Si vonder genoech broet ende wijn.
- Ende verken vleesch ende renderijn,
- 1845
- Gesouten ende ongesouten bede,
- Ende van menegen dinge scone gerede.
- Alse die scilt cnechte ende die garsoene
- Hadden gedaen dat hem stoet te doene,
- Haers selves gemaecs si doe plagen,
- 1850
- Want si waren verpijnt in negen dagen
- Ende binnen negen nachten in die zee;
- Des haeste men teten te mee.
- Daer vonden si oec in enen quaden sede,
- Want dammirael daer nemen dede
- 1855
- Harde swaren tol enen sinen seriant,
- Die tgerechte van hem hilt int lant.
- Waest recht, waest onrecht, si vertolden daer
- Van haren goede swaren vaer.
- Doe si haren tol hadden af gedaen,
- 1860
- Deten was gereet ende gingen dwaen.
- Die jonchere was int scoenste geseten.
- Doe dede men vort bringen dat eten;
- Men diende hem rijclic alrerst,
- Want hi van hem allen was geherst,
- 1865
- Met guldinen ende met silverinen vaten.
- Si dronken alle vrolike ende aten.
- Maer hi selve des lettel achte.
- Emmer hadde hi in sine gedachte,
- Daer hi omme was geporret uut.
- 1870
- Dit vernam die werd ende sprac over luut:
- ‘Jonchere, mi dinct dat gi lettel et;
- Ic wane u harde an u eten let
- Ende u harde mescomt in uwen moede
- Dese grote tol van uwen goede.’
- 1875
- ‘Here’, seit hi, ‘dat moechdi weten wel,
- Dat daer omme si ende niewer omme el,
- Dat ic dus peinse ende droeve bem.’
- Doe antwerde die werd ende sprac te hem:
- ‘Here,’ seit hi, ‘bi dire voeren gedinkes mi nu
- 1880
- Ende bi den gelate dat ic verneme an u:
- Hier was een geselscap van comannen tjaren,
- Die ic wane dat van Spaengen waren.
- In dese herberge lagen si enen nacht.
- Van Spaengen had icse vor mi bracht
- 1885
- Al hier in die port met minen drachmonde.
- Alle waren si blide davontstonde.
- Maer daer was mede ene scone joncfrouwe,
- Die vele peinsde ende hadde rouwe,
- Dat sine mochte drinken no eten.
- 1890
- Blancefloer seidsi, dat si was geheten,
- Ende also noemdense, die met haer waren.’
- Floris was blide van der niemaren.
- ‘Ay here’, seit hi, ‘moechdi nu vort tellen
- Van dier joncfrouwen ende van dien gesellen,
- 1895
- Ocht gi iet vernaemt, hoe si hem berieden,
- Waer si souden varen, doe si henen scieden?’
- ‘Jonchere’, seit hi, ‘si achten te verne her vort
- Te Babyloniën in die port.’
- Doe dede Floris reken van scarlaken roet
- 1900
- Enen mantel, die hi sinen werd boet,
- Ende enen silverinen nap, beide vier nuwe:
- ‘Her werd, dese gichten sijn beide uwe;
- Derre seldi Blancefloere weten danc.
- Van harre minne hebbic so groet bedwanc,
- 1905
- Dat ic dor haren wille moet varen dolen
- In minen lande wart si mi verstolen,
- Ende nu weet ic waer icse vinden sal.
- ‘Here’, seit hi, ‘God geve hem ongeval,
- Die u beraden heeft dit leet!
- 1910
- God moetu u amië wisen gereet
- Ende moet u noch met haer geven
- Bliscap, spel ende lange leven.’
- Doe saten si over etene ende spraken
- Van desen ende van andren saken,
- 1915
- Maer Floris conde haers niet vergeten.
- Doe si genoech alle hadden geten,
- Ende op waeren gedaen die scoenlakene,
- Floris geboet die bedden te makene.
- Selve ginc hi opt scoenste slapen.
- 1920
- Doe gingen te bedde heren ende cnapen.
- Daer Floris sliep, hem droemde sochte
- Om Blancefloere, want hem dochte,
- Dat hise met sinen ogen sach
- Ende hi in haren armen lach,
- 1925
- Si in den sinen, ende hi in den haren.
- Als hi ontspranc, wart hi geware,
- Dat het droem was ende logene al.
- Doe vloecte hi sere sijn ongeval,
- Dat die bliscap te niete bleef,
- 1930
- Die hem dochte dat hi dreef.
- Die nacht leet, die hem verwies.
- Smargens alse die wachter blies,
- Ende Floris sach dattie dageraet op ginc,
- Doe wecte hi selve sinen camerlinc.
- 1935
- Doe porden scilt cnechte ende garsoene,
- Ende daden dat hem bestoet te doene.
- Die someren dreef men als men noch pliet.
- Doe en wilde Floris langer merren niet.
- Die werd gebrachtene uter stat
- 1940
- Te Babyloniën opten rechten pat.
- Des nachts herbergeden si in een casteel,
- Daer si haers willen oec hadden een deel.
- Si vonden scone herberge ende goeden wert,
- Ende gouden blidelike dat si hadden vertert,
- 1945
- Ende porden sanders mergens vroe.
- In ene dorp marct herbergeden si doe,
- Daer men hem seide, dat mense hadde sien liden
- Ende met comannen te Babyloniën riden.
- Des anders dages porden si metten dage
- 1950
- Ende voeren vort optie rechte slage
- Ende quamen omtrent die vespertijt
- Tenen watre, dat snel was ende wijt,
- Die Fire hiet ende was harde diep,
- Een arm vander zee die so sere liep,
- 1955
- Datter nie brugge over ginc.
- Een horen daer an enen stake hinc;
- Die horen was yvoren, cypres die stake,
- Ende was daer gehangen om die sake,
- Die den verman hebben woude,
- 1960
- Dat hi den horen blasen soude.
- An dander side stont Monflijs.
- Den horen nam in die hant Florijs
- Ende setten te monde ende blieser mede,
- Dat hijt te Monflijs horen dede.
- 1965
- Die scepeliede te hem quamen,
- Tierst dat si den horen vernamen,
- Ende loeden int scip in corter stonden
- Wat so si te voerne vonden.
- Die meester was selve met enen bote over comen
- 1970
- Ende hadde Floris met hem int scip genomen.
- Alsi hadden geladen, keerden si weder.
- Floris wart pensende ende sloech thoeft neder,
- Als hi gewone was ende dicke plach.
- Doe hi vernam ende den jongelinc sach
- 1975
- Van so edelre gedane ende so droeflec gebaren,
- ‘Jonchere’, seit hi, ‘welcsins wildi varen
- Ende wat saken soecti in dit lant?’
- Floris antwerde hem te hant:
- ‘Meester, dat moegdi selve sien,
- 1980
- Dat wi coman sijn ende copingen plien.
- Te Babyloniën hebwi geacht te verne,
- Maer te nacht souden wi bliven gerne.
- Hets ons te nachtelic te porne vort.
- Hebdi enech huus in dese port,
- 1985
- Dat gi mi moegt herbergen met minen gesellen,
- Onse someren ende onse paerde stellen?’
- ‘Here’, seit hi, ‘ic hebbe herberge goede,
- Dat ic u wane herbergen tuwen gemoede
- Ende al uwen gesellen doen gemac.
- 1990
- Dat ic u eer vragede ende an u sprac,
- Dat was bedi mi dochte des,
- Ic weet wel dat cume leden es
- Dat vierendeel van enen jare,
- Dat ene joncfrouwe van dien gebare
- 1995
- Aldus met mi hier over voer.
- Die liede noemdense Blancefloer,
- Diese met hem hadden brocht.
- Dat seidsi, dat mense hadde vercocht
- Om enen jonchere, die in Spaengen bleef,
- 2000
- Daer si groet seer omme dreef.’
-
- Alse Floris van haer spreken horde,
- So wel behaegden hem die worde,
- Dat hi hem te blideliker geliet.
- ‘Here’, seit hi, ‘waer voerse, doe si henen sciet?’
- 2005
- ‘Vrient, ic segt u alsict hebbe vernomen:
- Die comanne, daer si mede was comen,
- Vercochtense den ammirael om groten scat,
- Ende si bleef te Babyloniën in die stat,
- Dat weet ic wel sekerlike.’
- 2010
- Daer hilt hem Floris vroedelike,
- Die wilde sine sake niet laten verstaen,
- Als hi den andren hadde gedaen.
- Doe si haer goet te lande hadden bracht,
- Si traken ter herbergen ende bleven den nacht
- 2015
- Gemackelike metten goeden man.
- Des mergens alst dagen began,
- Quiten si haer wedden ende namen orlof vroe.
- Tien pont gaf Floris sinen werd doe,
- Om dat hi hem vriendelike hadde gedient:
- 2020
- ‘Her werd, ic biddu, of gi enegen vrient
- Te Babyloniën hebt in die stat,
- Die dor u soude doen iet wat,
- Daer ons te herbergen voechde te sine,
- Dat gi hem ombiet met uwen littekine,
- 2025
- Dat icker hebbe te doene, dat hi mi
- Gehulpech ende geradech si.’
- Die werd seide: ‘gerne, ic seg u, wat gi doet:
- Buten Babyloniën vindi ene vloet,
- Die snel es, diep ende breet,
- 2030
- Die brugge, die daer over geet,
- Begoemt een goet man ende sitter besiden,
- Dat daer niemen en mach liden,
- Hi en moet verdingen jegen heme.
- Also alsic den verscat neme,
- 2035
- Neemt hi den tol van der bruggen daer.
- Wi hebben gesellen gesijn menich jaer.
- Wat so wi verhogen ende winnen,
- Delen wi getrouwelike ende met minnen.
- Te Babyloniën in die scone strate
- 2040
- Heeft hi staende sine gesate
- Met vasten torren ende met hogen.
- Dit vingerlijn seldi hem togen
- Te littekene, dat hi u dor minen wille
- Beide openbare ende stille
- 2045
- Gehulpech si, ocht gijs hebt noet.’
- Floris nam dat vingerlijn, als hijt hem boet,
- Ende dancte hem harde, doe hi van hem sciet,
- Dat hi hem te sinen saken geriet.
- Hi nam orlof ende voer met sinen goede.
- 2050
- Vor middach quamen si ter selver vloede,
- Daer af getellet te voren was.
- Den portre vonden si sittende op een gras
- An deen side onder enen boem,
- Om sinen tol doen nemen goem.
- 2055
- Daer had hi van allen een denier van goude,
- Waest man of paert datter liden soude,
- Daer moest hi vertollen, die over die brugge leet
- Van so rijcliken clederen was hi gecleet,
- Dat hi sceen die rijclicste vander stat.
- 2060
- Floris ginc te hem waert daer hi sat,
- Van al den goden quedde hine over luut.
- Daer na seide hi hem groet saluut
- Van sinen geselle ende togede hem tvingerlijn:
- ‘Siet hier gewarech littekijn.
- 2065
- Nu hort, ic seg u, wat u ombiet:
- Ocht so gevallet, dat ons noet gesciet,
- Dat ghi ons helpt ende geraet,
- Als ghi hem soud doen ende niet en laet
- Beide openbare ende stille,
- 2070
- Ende gi ons herberget dor sinen wille,
- Ende peinst ende acht om onse vrome.’
- Den goeden man was hi willecome.
- Tierst dat hi verkinde tvingerlijn,
- Hi naemt ende gaf hem weder dat sijn,
- 2075
- Ende wijsde hem enen tor in ene strate.
- ‘Vrient,’ seit hi, ‘siet ginder mijn gesate;
- Daer vindi mijn wijf ende mijn maisniede.
- Vaert daer ende segt, dat ic haer ombiede,
- Dat si u herberge ende wel onthale
- 2080
- U ende u geselscap altemale,
- Ende toget haer oec mijn vingerlijn.
- Ghi selt haer willecome sijn.’
- Doe voer Floris van hem blidelike
- Te sire herbergen, daer hi hoveschelike
- 2085
- Ontfaen was, hi entie sine,
- Ende geherberget bi den littekine.
- Nu es Floris comen daer hi wesen soude.
- Hem bedarf wel dat hi hem houde
- Met sinne ende pense weder ende vort.
- 2090
- Al es hi comen in die port,
- Daer hi Blancefloere in weet,
- Nochtan dunct hem harde ongereet
- So getrouwe vrient, dat hi moge
- Te sire saken geraden, alst hem doge,
- 2095
- Ende helpen met liste, dat hise gewinne.
- Selve wart hi peisende in sinen sinne,
- Dat hi grote sotheit heeft bestaen.
- Floris sprac te hem selven: ‘wat heefstu gedaen?
- Waer omme heefstu geruumt dijn rike?
- 2100
- Du heves gedaen onvroedelike.
- Nu bestu comen daer Blancefloer es.
- Wien machtu nu getrouwen des?
- Dune kens hier niemen, die di geve raet.
- Lijstuus jegen iemene, hets di quaet,
- 2105
- Ende het den ammirael wert vort geseit,
- Hi soude di doen becopen dine dompheit,
- Hi soude di doen slepen ende vangen
- Ende daer na verbernen oft hangen.
- Begef diere sotheit, die du heefs geacht,
- 2110
- Kere weder te lande so du ierst macht.
- Dijn vader sal di selc wijf gewinnen,
- Die du wel salt mogen minnen,
- Die scone sal sijn ende van hogen geslachte.
- Here God, wanen quam mi dit gedachte?
- 2115
- Wat heefstu geseit? bepeins di bet!
- En gedinct di niet, dattu hads geset
- Dine griffie te diere herte binnen,
- Ende soutti hebben verslegen dor haer minne,
- Om dattu wanes dat si waer doet,
- 2120
- Maer dat mijn moeder sach ende mi verboet?
- Ende soutstuse al hier weder soeken,
- Te waren ja du!, wat darf di dan roeken,
- Dattu best daer duse soeken souts?
- Om also vele silvers ende gouts,
- 2125
- Alse te Babyloniën in die stat es binnen
- Ende dammirael selve soude gewinnen,
- So weet ic wel, dat ic niet en voere
- Weder te lande sonder Blancefloere.
- Behouden minen live ende mire eren
- 2130
- Ne magic sonder hare niet weder keren.
- Ic sal bliven noch ende sien
- Ochtic emmer moge comen an dien,
- Die mi gehelpe, dat icse spreke.
- Ter minnen es so menegen treke.
- 2135
- Si maect saen menegen gesont,
- Dien si te voren heeft gewont.
- Dier lettel op hopet, dien geeft si geval.
- Des hopic te bat, dat icse gewinnen sal.
- Dat bliven es mi best na dien dat nu staet.
- 2140
- Si sal selve daer toe soeken raet,
- Mocht sijt gevreischen, dat ic waer hier.
- Men seit dat quaet te wachten es dat dier,
- Dat te woude waert lopen wille.
- Dat seit die dorper in sinen bispille:
- 2145
- God helpt ter dinc dicke den man,
- Daer hi selve de hant slaet an.’
- In desen twivele stoet hi lange,
- Van minnen stoet hi in groten bedwange.
- Dat hem die sorge verboet te doene,
- 2150
- Dat hiet hem die minne ende maecten coene.
- Die minne troestene ende seide ‘blijf’,
- Die sorge hiet hem behouden dlijf,
- Ende keren te lande ende wesen blide.
- So lange was hi in desen stride,
- 2155
- Dat sijn werd ter herbergen quam.
- Tierst dat hine sach ende vernam
- Peisende staende ende harde verdroevet,
- Alse een die wel raets behoevet:
- ‘Soete vrient’, seit hi, ‘scone jongelinc,
- 2160
- Mescomt u van derre herbergen enege dinc?
- Dat icker u ane gebetren moge,
- Dat salic u betren, sijt wel in hoge.’
- ‘Here’, seit hi, ‘God lone uwer scoenre sprake.
- An dherberge mescomt mi gene sake,
- 2165
- Maer ic danker u ende bidde te Gode,
- Dat hi mi noch tuwen bode
- Late gescien, dat ic u moet
- Der eren danken, die gi mi doet.
- Maer ic sorge ende bens in vare,
- 2170
- Dat ic cume sal vinden die ware,
- Die ic soeke te desen stonden;
- Ende al gevallet oec, dat si worde vonden,
- Dat icse cume gewinnen sal,
- En doe goet raet ende groet geval.’
- 2175
- ‘Vrient’, seit hi, ‘nu gawi eten
- Daer na willic u sake weten.
- Na dien dat ic hore dat u staet,
- Salic u geven den besten raet,
- Dien icker can gepeinsen toe.’
- 2180
- Men gaf water ende si dwoegen doe.
- Die werd was vroet ende van gestaden sinne,
- Te hem riep hi die werdinne.
- ‘Vrouwe’, seit hi, ‘pleget des joncheren,
- Ontfaten blidelike ende met eren,
- 2185
- Ende merct oec wel, oft gi iewren bekint
- Ocht gesaget so scone een kint.’
- Doe gingen si sitten alle drie te samen.
- Ic wille u noemen harre driër namen:
- Die werd hiet Daries, sine werdinne Licoris,
- 2190
- Tusschen hem tween sat Floris.
- Men dede voert dat eten bringen.
- Der scinken vele daer omme gingen.
- Tusschen die goudine coppe entie silverine
- Scincten si den clareit metten wine,
- 2195
- Moraet ende andren dieren dranc.
- Het soude u allen dinken te lanc,
- Noemdic u die gerechten alle.
- Om dat ic wane dat u bet bevalle,
- Salict u corten daer ic mach.
- 2200
- Ic weet wel, dat uwer geen en sach
- No onder heren no onder cnechte
- So wel gedient ende so menich gerechte,
- Als men daer ter taflen droech.
- Alle dier waren hadden genoech.
- 2205
- Tachterst die werd bringen dede
- Van crude, daer si hem mergeden mede,
- Ende corten haren tijt ende gerne aten.
- Si dronken haren wijn ende si saten
- Blidelike ende met groter mergingen.
- 2210
- Doe dede Floris enen goudinen cop bringen
- Al vol gescinct met dieren wine,
- Die wel voegde eens coninx te sine,
- Daer Blancefloer omme was gegeven,
- Diene doet met groten pinen leven.
- 2215
- Tierst dat hire an sach gemaelt,
- Hoe Helene was in Grieken gehaelt,
- Die Parijs onscoec, die jongelinc
- Ene grote hitte hem over ginc,
- Ende daer na ene coude so groet,
- 2220
- Dat hi beefde ende verscoet,
- Ende een suchten van sire herten trac.
- Nu hort wat hi them selven sprac:
- ‘Ay Floris’, seit hi, ‘ongevallege Florijs,
- En siestu, hoe geluckech was Parijs
- 2225
- Wat werelden dreef hi, ende hoe soete lijf,
- Doe hi den coninc van Grieken sijn scone wijf
- Helenen ontvoerde over zee?
- Here God, en sal mi nemmermee
- Dat mogen gescien, dat ic sal voeren
- 2230
- Al dus der scoenre Blancefloeren?
- Hoe lange mach mi dat eten dinken,
- Dit lange eten, dit dicke drinken!
- Ja en hevet hem die werd des vermeten,
- Dat hi di sal, als wi hebben geten,
- 2235
- Geradech ende gehulpech sijn
- Dor sijns gesellen littekijn!
- Hoe sere vernoeit mi des sittens hier!’
- Doe liepen hem die tranen over die lier,
- So dats die werdinne wart geware.
- 2240
- Tierst dat sijt sach, ontfarmets hare,
- Ende began te merkene sine seden,
- Die gesceppenisse van sinen leden,
- Sine edele gedane, sine witte huut,
- Sine scone ogen, daer die tranen uut
- 2245
- Liepen gedichte over die liere.
- Die vrouwe was hovesch ende goedertiere
- Ende sprac tharen man ende toget heme:
- ‘Here, nu merct wat ic hier verneme:
- Des es leden goet stic, dat ict versach,
- 2250
- Dat dit kint des etens lettel plach;
- Doet wel, doet op die tafle dragen,
- Ende weten troesten ende vragen,
- Wat hem mescomt of wat hem dert,
- Dat hi dus droevet. ‘Doe dede die wert
- 2255
- Also als hem die vrouwe riet.
- Men las op damlaken, als ment hiet.
- Daer bleven si beide, hi entie vrouwe,
- Florise te troesten van sinen rouwe.
- ‘Vrient’, seit Daris, ‘en heelt mi niet:
- 2260
- So wat vernoye u es gesciet,
- Dies en hebt oec gene scame,
- Gine segt mi al uwe mesquame;
- Ic salre u toe raden so ic best can.’
- Doe sprac die vrouwe te haren man:
- 2265
- ‘Here, ic peinse ende merke des
- Dat Blancefloer die hier boven es,
- Die dammirael so heeft gemint,
- Wondert mi daer ic dit kint
- Die selve gedane, die selve gebare
- 2270
- Sie ic an hem, die ic sach an hare.
- So harde gelijct hi haer van seden,
- Van hude, van hare, van allen leden,
- Mi en bedriege sine gedane,
- Bi dien dat icker merke ane,
- 2275
- So ben ic seker ende weet,
- Dat hi der joncfrouwen iet besteet.
- In dit huus was si vijftien dage
- In groten rouwen ende in clage
- Om enen Floris, die si minde,
- 2280
- Daer mense alrerst omme versinde
- Ende vercochte in vremden lande.
- Si sleet haer haer ende wranc haer hande,
- Ende dreef utermaten groten rouwe.
- Doe cochte dammirael die joncfrouwe,
- 2285
- Die hi so gerne hebben woude,
- Dat hise tien werf woech met goude
- Den comannen, daer hise jegen cochte.
- Dicke sagicse harde onsochte
- Versuchten ende harde meslaten
- 2290
- Ende wenen trane utermaten
- Om den genen, diese hadde gemint,
- Her Daris, besiet wel dat kint:
- Dat weet ic wel ende geloeve des,
- Dat dese jonchere deen weder es
- 2295
- Der joncfrouwen broeder ocht haer lief.’
- Met desen woerde Floris thoeft op hief,
- Om haren name wart hi so vro
- In sire herten, dat hem dochte so
- Ocht hi ware int paradijs.
- 2300
- ‘Vrouwe’, seit hi, ‘niet broeder, maar amijs.’
- Doe hem dit woert was ontvlogen,
- ‘Vrouwe’, seit hi, ‘ic heb u gelogen:
- Wi hebben enen vader ende ene moeder,
- Si es mijn suster, ende ic haer broeder.’
- 2305
- Dus began hi in sine tale werren.
- ‘Vrient’, seit Daris, ‘wat helpt dit erren?
- Gi segt ende weder segt u woert,
- Gaet bi der waerheit rechte voert.
- Maer ic seg u over luut,
- 2310
- Sidi om hare geporret uut,
- So sidi dompelike hier comen.
- Ic weet wel, hadt dammirael vernomen,
- Dat hi u al te sticken trecken dade.’
- ‘Here’, seit Floris, ‘dor God genade,
- 2315
- Ic sal der waerheit liën al gader:
- Die coninc van Spaengen es mijn vader.
- Ic hebbe van lande te lande varen dolen
- Om Blancefloere, die mi es verstolen,
- Daer ghi af sprect ende oec wel kint.
- 2320
- Ic hebse van herten gemint,
- Dat ic sonder hare niet mach leven.
- Here, moegdire mi raet toe geven,
- Ende ic gewinnen mochte u houde,
- Waert met silvere, waert met goude,
- 2325
- Des soudic u geven also vele,
- Alse gijs woud hebben tuwen dele.
- Dus eest ende hoe so ment gedoet,
- Dat icse in derre maent hebben moet,
- Ocht dor haren wille bliven doet.’
- 2330
- ‘Vrient’, sprac Daris, ‘dat waer scade groet,
- Dat u dor minne van enen wive
- Mesval gesciede van uwen live.
- Maer daer toe ne canic gepensen,
- No list no raet gevensen,
- 2335
- Dier goet toe waer ochte mochte gedogen,
- Dat mense soude gewinnen mogen
- Behouden onsen live ende sonder toren.
- Dat beste, dat icker toe weet, moegdi horen,
- Maer gi en selet niet dorren bestaen;
- 2340
- Gi waert saen van den live ondaen,
- Word geseit den ammirale.
- Des ben ic seker ende weet oec wale,
- Dat geen coninc es die draget crone,
- Al minde hi Blancefloere die scone
- 2345
- Ende wilde hi hem onder winden dies,
- Dies gi u onder wint, hi en waer een ries.
- Alle die nu sijn in erterike
- Ende waren te voren, arm ende rike,
- Ende droegens over een al te samen,
- 2350
- Ic weet wel, dat sise niet en namen
- Den ammirael, no ne gewonnen
- Bi al der bendecheden, die si connen.
- No list no cracht doger toe
- No gokelie, no gene dinc die men doe.
- 2355
- Ons ammirael heeft so groet gewout,
- Dat van hondert ende vijftech coninge niemen en es so stout
- Dat hijt dorre laten of merren iet,
- Hi en come te Babyloniën, als menne ombiet.
- Babylonië die stat es binnen
- 2360
- Twintech milen wijt in allen sinnen.
- Die ommeloep es ront, of hi waer gepast.
- Die muer es dicke ende so vast
- Gewracht van selken morter binnen,
- Datten no yser no stael mach gewinnen.
- 2365
- Seven ende twintech gelachte es hoge die muer.
- Nemmer ne wart wijch no storm so suer,
- Dat men van buten iemene ontsie.
- Dertech staline porten ende drie
- Sijn bi meestriën in den muer gescicht,
- 2370
- Also menich tor daer op gericht.
- Alle dage int jaer eser volle feeste.
- Binnen der stat staen torren de meeste,
- Die ie man sach, noch seven hondert.
- Mi es leet ende mi wondert,
- 2375
- Dat gi de sotheit hebt bestaen te doene.
- Dese torre houden seven hondert baroene,
- Van Babyloniën die hoechste entie beste,
- Die berechten die stat entie veste.
- Van desen baroenen, die ic mene,
- 2380
- En heeft en geen die gewelt so clene,
- Dat hi den keyser van Rome gewike,
- No coninc ne geen, die si so rike.
- In de middelt staet oec vander stat
- Een tor, die coste groten scat
- 2385
- Ende was gemaect bi ouden tide,
- Hondert gelachte hoge ende hondert wide.
- Boven dandre mach menne scouwen,
- Van roden marbre es hi gehouwen
- Ende ront gemaect al uten gronde
- 2390
- Bat dan iemen geseggen conde.
- Dat verwelf es binnen van kerstale,
- Die huve buten es gesmeet van stale;
- Dat mach scouwen so wie so wille.
- Hondert voete es lanc die stille,
- 2395
- Gewracht van goude van Romenie.
- Daer boven moegdi grote meestrie
- An den appel sien, een diere werc.
- Daer was toe van goude drie hondert merc;
- Bet gemaecten ne sach nieman geen.
- 2400
- Daer op staet een carbonkel steen,
- Die so bernet bi nachte ende bliket
- So claer, dat hi der sonne geliket.
- Dese stat maect hi binnen so licht,
- Dat no weder garsoen no cnecht
- 2405
- Ne darf dragen in sijn hant
- Vier in lanterne no brant.
- Diene over twintech milen siet
- Ende daer af te voren en weet niet,
- Hem dunct, dat hire bi
- 2410
- In ene mile gehinde si.
- Vier woningen sijn in desen torre,
- Daer ic u dese tale af porre.
- Die vloere sijn al van marberstene
- Ende hebben onthoutnesse el ne gene,
- 2415
- Maer datter een pilaer in die middelt staet,
- Die dor elken vloer in den hogesten gaet.
- Van kerstale es al die pilaer.
- Daer binnen clemt ene fonteine claer
- Toter hogester woningen ende keert weder
- 2420
- Bi enen condute toten andren neder.
- Groten wijsdom die meester conste,
- Die so danech werc ierst begonste,
- Ende dat water bergen ende dalen dede;
- Daer mocht men merken bendechede.
- 2425
|
