Registre des baptêmes dans l'Eglise de Dordrecht, 1619-1641. - Dordrecht, Archives municipales.
Februari 1632
....................................
Par <entes>: Isack Beeckman ende Catalynke de Cerf.
't kint Abraham5).
Texte dans Iacobi Cruci Epistolarum Libri IV. Cum duplici Indice (vignette). Delphis, Ex Officina Iohannis Andreae Kloeting, M.DC.XXXIII, pp. 527-537. - Dans l'édition: Mercurius Batavus sive Epistolarum Libri V (Amstelodami, 1642), pp. 378-387 ou dans celle de 1661 pp., 365-374.
Nous ne reproduisons pas cette lettre qui n'est qu'un specimen d'éloquence et d'érudition2).
Leyde, Bibl. de l'Université, Coll. Rivetiana, t. I, A-C, fol. 58recto. - Autographe. - Un feuillet.
Litteras tuas, Vir clarissime, 7o Maij scriptas, per Careum nostrum accepi. Dolet juvenis se propter negligentiam D. du Fouillioux3) ab Academiâ tam diù prohiberi. Octuaginta floreni, quos nuper misisti, etiam mihi redditi sunt; sequentibus rationibus id quod in hisce adhuc desideratur, inferas.
Vicinus meus D. Butendyck, nostrae nobis ecclesiastes dignissimus4), a collegis suis rogatus, ut libellum tuum cui titulus Mysteria Patrum Jesuitarum5) in vernaculum sermonem converteret, non antè id onus sibi imponi patitur quàm tuum judicium et num etiam alij vos de eâ re jam consulant, intellexerit; nolit enim quod ab alijs fortè inchoatum est, frustra suscipere. Quamquam a[utem] huic libello nomen tuum non praefigitur, certis tamen indicijs à te prodijsse se scire existimat6). Oro igitur te, Vir doctissime, ut amico huic meo satisfacias atque illum tuâ responsione digneris7).
Vale cum lectissimâ conjuge8). Deus Opt. Max. vestris laboribus quos in tanto puero. erudiendo impenditis9) ad Reipublicae nostrae incolumitatem et Ecclesiae suae propagationem, benedicat.
Durtrechti, 17o Maij 1632
Tuae prudentiae observantiss.
ISACK BEECKMAN
(au dos:)
Godsaligen, weerdighe
ende seer geleerden Heere
D. Andreae Riveto,
gouverneur van de jonghe prinse,
wonende int Oudt Hof
in 's Gravenhaghe.
On lit en marge du document relevé plus haut p. 108 une note qui rapporte que le 8 juillet 1632 Johannes Everdeys1), ayant procuration spéciale de Mr Ysaacq Bekeman, demeurant à Dordrecht (procuration passé devant le notaire Jan Pieterssen Vekemans2), dd. 4 juillet 1632), décharge la maison mentionnée dans l'acte ci-contre, son principal se contentant de ce qui lui revient du contenu de cet acte.
Registre des bans proclamés dans l'Eglise réformée de Middelbourg, 1631-1640.
den 18en November 1632
+Thomas Vergruwe, weduwnaera) van Brugghe3),
Janneken van Ryckegem van Middelburg, weduweb) Jacob Bekeman4)
Testes:
Dat de bruydegom 23 maenden weduwnaera) is geweest, tuycht syn broeder Louwys Vergruwe5),
Van de bruyt dat sy 3 jaren ende 5 maenden weduweb) is geweest, tuyght Anna van Ryckegem6), uxor Guilljam Cobrysse7).
Texte de Martini Hortensi Delfensis Dissertatio de Mercurio in Sole viso et Venere invisâ. Instituta cum Clarissimo ac Doctissimo Viro D. Petro Gassendo, Cathed. Ecclesiae Diniensis Canonico, Theologo, Philosopho ac Mathematico celeberrimo. (vignette) Lugduni Batavorum, Apud Isaacum Commelinum. Anno CIƆ.IƆC.XXXIII. - in-4o; 95 pp. - pp. 63, 1, 11 - p. 65, 1, 6. Document en forme de lettre datée ‘Lugd. Batavor., Idibus Decembr. Anni CIƆIƆC.XXXII1).
Redeo ad Discursum tuum2), in quo occurrit memorabile quartum3), quòd cùm ex observatione tuâ jam constet, Mercurium caeterosque Planetas ac fixas in se esse adeò parvas, nihilominùs eae ex tanto intervallo oculis fiant conspicuae4) Nimirùm validissimam vim lumini inesse oportet quòd per ingentem coeli profundidatem tam exigui corpusculi speciem praebeat conspiciendam et insuper ita se dilatet, ut oculi tantillam faculam in immensum judicent excrescere. Idque singulari consideratione non caret. Cui enim antehac potuisses persuadere, positis tantillis planetarum diametris, eos sub tam amplâ mole fore conspicuos? Fixas equidem, quibus proprium lumen dudum concesseram, cernebam ob vegetam radiationem luculenter satis posse videri, at majorem semper molem desiderabam, et planetas ne sperare audebam tam splendido lumine à Sole imbui, ut fixarum instar, aut ampliùs, etiam refulgeant. Postquam verò, superioribus observationibus confirmatus, vidi majores corporum moles planetis fixisque non posse assignari nisi falsam speciem nobis obtrudi patiamur pro verâ. Mirari satis non potui vivere nos in lumine, et intimam ejus naturam pene altissimè ignorare, agitantibus hinc inde dubitantem diversis Philosophorum sententijs.
Nec dilabor hîc in encomium lucis ne nimium prolixus sim; unum modò exemplum addam nobis familiare, quod dubitanti considerandum dedit tuus ille ac meus amicus, doctissimus simul atque integerrimus D. Beecmannus, rerum mathematicarum scientiâ et harum contemplationum amore, nulli secundus. Is enim, cùm nullâ ratione credere me cerneret, stellas sub tantillo angulo ex tam ingenti distantiâ fieri conspicuas, intueri jussit5) flammas candelarum quae per aerem nostrum ab intervallo 1 aut 2 milliarium saepe conspicuuntur, et tamen quàm minimum angulum in visu subtendunt, abstractis radijs adventitijs quos oculi nostri in tenebris omnibus lucidis circumjiciunt. Ego verò, re probè perpensâ, cùm viderem non ineptam esse comparationem, sed stellarum apparentias vivo velut exemplo ob oculos poni, illicò ad calculum me contuli, quem addo:
Esto flamma candelae latitudine unius digiti pedis Riinlandici distetque à visu
+ pedibus ijsdem 18.000, quot ex sententiâ D. Snellij nostri1) reperiuntur in milliari Hollandico, apparebit ea sub angulo unius scrupuli secundi. Nam ut 18.000 pedes, hoc est 216.000 digiti, ad digitum 1, ita radius 10.000.000 ad 46 tangentem unius ferè secundi.
Cùm ergo candelae flamma sub anguli unius secundi ex intervallo milliaris videatur et insuper molem apparentem in oculo vehementer augeat, stellas quoque vel minimas sub unius secundi angulo videri posse et molem suam in visu ita augere ut judicentur majores multò quàm sint, tandem credidi. Omnesque mecum idem existimaturos confido, qui non hoc tantùm exemplo, sed et observationibus nostris eandem rem videant confirmari, praesertim quum tam crassum medium aurae aetheriae stellarum radijs probabiliter non occurrat quàm aeris lunini candelarum....