Résolutions du Vroedschap (Oudraed) de la ville de Dordrecht, ci-dessus p. 120.
Op den XIen Januarij 1633 by d'Heere Borgemr en 't Gerechte geproponeert synde dat de Heeren schoolversorgers Syn E. hadden begroet op seeckere voorgevallene noodtwendicheden de latynsche schole raeckende, daerinne diende geremedieert, ende dattet selvige behoorde te werden gemenageert ende niet ruchtbaer gemaeckt, om redenen den welstant van de schoole concernerende, soo is d'Heere Borgemr by 't voorseyde Gerechte alleen tot dien eynde geauctoriseert omme daerinne te doen, handelen ende tracteren sulcx als Syn Ed. goeden raet dat gedraghen sal, ende geresolveert dattet selvige gehouden sal werden van alsulcken waerde alsoff by 't volle Collegie van 't Gerechte gedaen waere, ingevolge ende crachte van de voorseyde auctorisatie ende resolutie, den voornoemden Heere Borgemr my onderschreven als secretarius verclaert hebbende dattet selvige was, dat ommereden ende den welstant van de voorseyde schoole behoorde verleent te werden, gelyck verleent wert by desen acte exspectatyff aen Abraham Beeckeman, broeder van de jegenwoordighen Rector van de voorseyde schoole, met belofte dat hy by voorafflyvicheyt van den voornoemden Rector, ofte dat hy t'eeniger tyt quame van 't voorseyde Rectoraet te desisteren, hy in de voorseyde syns broeders plaetse in 't voorseyde ampt sal succederen, in tractement ende emolumenten daertoe staende in vorigh, gelyck synen voorseyde broeder dat genoten heeft. Waervan my in de voorseyde qualiteyt geordonneert synde acte t'expedieren ende notulen te houden omme den voorseyde Beeckeman te dienen als naer behooren, hebbe ick hem desen in plaetse van den onder myne gewoonlycke signateure gegeven, ten daege als vooren.
Texte de Ioh. Beverovici Med. Medicinae Encomium (vignette), Dordreckti, Apud Henricum Essaeum. CIƆ.IƆ.CXXXIII. - in-12o; p. 3 non-numerotée.
Clarissimo et incomparabili D. Gerardo Io. Vossio Historiarum Professori, Doctori suo, I.B. amicissimam S.D.
Oratio de laude Medicinae, quam adolescentulus olim (ne cui fortè videar lau-
+ dando Spartam meam meipsum voluisse extollere) cùm te authore ei studio operam dicarem, ut mihi ipsi magis allubesceret, conscripseram1), nuper aliud agenti cùm fortè in manûs incidisset, visum eam Rectori2) tradere, ut pro more et instituto hujus Gymnasij (cui Curatorem esse, et in Praetoris nostri Blyenburgij τοῦ μακαρίτου 3) locum succedere voluit magistratus4)) ab aliquo discipulorum recitaretur. Igitur eam perlego, quaedam addo et illa expungo, quae Erasmus, Melanchthon aut Cardanus posuerant... Sed cùm etiam talis non omninò displicuisse auditoribus videretur, non gravatè mihi persuaderi passus sum, ut in gratiam eorum, qui è nostris Medicinae consecrati, typis exprimeretur....
Dordrechti XII Kal. Maias5).
Paris, Bibl. nat., f. lat. nouv. acq. 1637, fol. 46recto; autographe. - Ibid., f. fr. 9531, fol. 199recto; copie contemporaine. - Texte imprimé à la page 409 du recueil cité plus haut p. 155.
En properant ad te, Gassende doctissime, literae nostrae et cum ijs publicum diuturni amoris testimonium, quod nupera tua Mercurij in ☉ observatio6) calamo nostro extorsit primùm, mox et in lucem fecit extrudere perpetua nominis tui observantia7). Et si autem nulla antehac inter nos culta sit amicitia, non est tamen quòd dubites quin notus dudum et amatus mihi fueris, quum toties jucun-dissimam tui memoriam recolui cum communi nostro Beeckmanno qui mecum nonnisi summa omnia de te in ore semper habet, animoque verè candido profitetur8). Ex hujus rei fiducia libertatem coepi scriptum tuum de Mercurio in ☉ accuratè excutiendi et meis cum considerationibus conferendi futurum....
Texte de Joh. Beverovicij Epistolica quaestio de Vitae termino, fatali an mobili? cum doctorum responsis (vignette) Dordrechti, excudebat Henricus Essaeus, impensis Ioannis Maire, CIƆ.IƆ.CXXXIV, pp. 151-154.
R.P. Marino Mersenno Theologo Parisiensi et Philosopho celeberrimo Iohan Beverovicius S.P.D.
Quamvis non extarent aeterna ingenij tui monumenta vel ex sermonibus ijs, quos
+ hîc cum socero Wyngardio1), Bataviae Senatore, hospite tuo Beecmanno mecumque habuisti2), singularem in omnibus prudentiam et profundam eruditionem tuam abundè perspicere potuissem, quorum quoties recordor (recordor autem saepissimè), non possum non vehementer dolere, quòd non saepiùs te convenerim, aut potiùs quòd nimis subito discessu omnem accedendi aditum abruperis.
᾿Αλλὰ τὰ μὲν προτετύχθαι ἐάδομεν3). Ne autem te solum in literis, quas ad Beecmannum nostrum missitas, audirem, ipse per literas hasce interpretes adire te volui, ut tuam de difficillimâ quaestione sententiam elicerem. Ea est de Vitae humanae termino, num ita fatalis et immutabilis, ut ejus spatium nec adduci negligentiâ aut casibus nec diligentiâ, sobrietate aut artis medicae praesidijs produci possit....................................................................4)
Paris, Bibl. nat., f. fr., nouv. acq. 6206, fol. 42recto et verso (pp. 73 et 74). - Autographe.
Contigit nunc mihi, Vir doctissime, quod olim amico cuidam meo. Is enim cùm ad coenam vocatus venire nollet, quòd semper ab hospite nimis multis ferculis oneraretur, tandem inter hospites convenit ut unum duntaxat ferculum apponeretur. Quod cùm gustasset, tale forte erat, ut palato non responderet, atque ita jejunus domum reverti coactus est, nec unquam posthac ferculorum multitudinem respuit.
Dicam tamen ego quod sentio5). Chorda tremore suo aerem dispergens, eum in aequales ferè globulos frangit6); attamen cùm omnes partes chordae aequè quidem frequenter, sed non aequè celeriter tremant, et aliae aeris particulae alijs fortasse fragiliores sint, nec chordae crassities ubique sit exactè aequalis, fit ut eorum globulorum quidam in duas, tres, quatuor etc. partes frangantur. Quae in duas franguntur, octavam auribus repraesentant, quia eodem tempore duplici puncturâ afficiuntur; hanc verò mens non percipit quia exilis cùm sit, unisono
+ tam similis est ut pro eodem habeatur. At quaea) in tres partes abeunt, plus dissimilitudinis habentes, animo manifestiùs apparent. Qui in quatuor partes franguntur, idem quod illi qui in duas patiuntur; qui verò in quinque partes secantur, etiam satis manifestò percipiuntur, ita tamen ut ob similitudinem duodecimab) pro quintâ, et septima-decimac) pro tertiâ etiam habeatur, unde fit ut campanae omnes bene compositae, consonantiam ut mi sol resonare videantur1). Quod autem quinta, quae duodecima estd), vel sola in quibusdam instrumentis (uti hîc in chordâ te propositâ), vel praecipue ut in campanâ audiatur, non tantum fit, quia plures globuli in tres quàm in quinque partes franguntur, verùm etiam quia omnes, quoque illi qui in sex partes franguntur, nona-decimame) (quae et quinta est) repraesentant.
Sed haec post editum D. Gassendi Epicurum (quem ad me a vobis non mitti, cùm jam prodijsse eum credam, et toties in litteris meis mentionem ejus fecerim2), valde miror) meliùs fortasse et libentiùs accipientur3).
Scheinerif) Maculas solares4) decemg) aureorum et ampliùs, si necesse est5), periculo jamdudum transmissas a te non esse, doleo. Atque nunc etiamnum rogo ut illud onus in gratiam meam (quod jam toties te libenter facturum mihi persuades) jam nunc suscipere ne graveris; et ut mercator sit securior ne dimittat librum Leodio6), antequam sibi pro eo planè satisfactum esse fateatur7).
Utinam Pontifex quae scribis de Galilaei libro8) cavisset9)! Dabis tamen operam, ut unum exemplar (cùm nonnulla apud vos esse scribas10)) accipiam. Si hoc fieri non potest, ut meo periculo a vobis, atque iterum, postquam quae place-
+ bunt, exscripsero, ad vos mittatur. Si neque hoc fieri possit, id quod tu excerpsisse et ad me missurum dicis, grato animo expectabo1).
Lansbergij filius2) (pater enim, ut e scire puto, mortem obijt3)). Fromondo4) et Morino5) jam respondit, sed totus, ut audio, necdum est editus6).
Vale.
Cùm haec scripsissem alteras à te accepi eodem ferè argumento, nihilque ob illas mutandum censeo. Non possum tamen non mirari, cùm scribis in ultimis hisce litteris casum lapidis non impediri ab aere, quia hic etiam ad centrum Terrae tendit, tibi in mentem non venire motus, quem plagae vocat Democritus7), per quem ligna in aquâ sursum exprimuntur, quod idcirco tantùm fit, quia aqua vehementiùs centrum versus inclinat, nedum lignorum descensum (ut ex tuo hoc scripto infertur) adjuvet.
De puncto meo aequalitatis8) aliquid fortasse respondebo, ubi ea quae tantopere expeto9), ad me miseris, et addideris duos ultimos D. Mydorgij10), eâ tamen conditione, ut etiam pro ijs Leodij satisfaciam.
Si Sanctorij Instrumentorum liber11) jam prodijt etc., eodem modo quo caetera
Carpentras, Bibl. d'Inguimbert, ms 1832 (coll. Peiresc), fol. 83recto-91verso; copie contemporaine. - Texte imprimé aux pp. 62-65 du recueil cité plus haut p. 155.
....................................
Quod ad igneis nocturnos spectat2), efficis quoque ut priorem deponam sententiam; nam et causa quoque germana cur tantumdem amplificentur, ea videtur esse quam ipse assignas, neque valdè obstat, quod conjeceram ex Iridibus areolisve lucernarum. Quo loco non possum satis commendare quam commemoras Beeckmanni nostri solertiam, sed ille nempe non semper sui simillimus esse non potest....................................................................3)
Deinde tibi gaudeo quòd te eaedem propemodum cogitationes subierint, quae virum illum nulli aevo unquam tacendum Galilaeum. Is cùm primùm legit deprehensam a me exilitatem ☿ literis datis4), significavit persuasum se jampridem fuisse, Mercurium caeterasque stellas esse magnitudinis incredibiliter minoris quàm vulgò habeantur aut appareant meque id visurum in libro cujus praelo jam commendati erat exemplum statim missurus5)..................................................
Addo salutem, quam exopto ut meo dicas nomine et optimo Lansbergio6) et amicis carissimis Golio ac Beeckmanno....
Du moins depuis l'année 1632 Jan Jansz Stampioen, surnommé ‘de Jonghe’ et proba-
+blement fils de l'ami de Beeckman (cf. t. II, p. 349 (n) et t. III, p. 318 (n)) à Rotterdam, avait proposé publiquement de divers problèmes1). Lorsque se relevèrent, quelques années plus tard, des disputes sur un autre problème, il apparaît que Stampioen avait proposé, environ 1633, encore un problème, dont l'énoncé était le suivant:
‘In den rechthoekighen driehoeck ABC is ingeschreven het viercant DEFG met de twee

circkels KL, MN, door dewelcke syn ghetrocken twee rechte linien van de hoecken, als EB ende DC, ende de deelen van dese twee linien in de circkels begrepen, syn ghegeven, te weten het deel KL doet 7, ende MN doet 5. Men vraeght naer de syden des driehoecx’2).
Stampioen lui-même nous apprend: ‘Welcken driehoeck ick doe ter tyt, door inductie van den Rector D. Beeckman aldereerst ghesonden hebbe aen seecker mathematicien3), die my daerop tot solutie ghegeven heeft niet meer als een verghelyckingh, welcke verghelyckingh ick, na den mathematicien syn segghen, niet bevondt met de waerheyt overeen te comen’4). Or on peut dater la proposition de Stampioen à Descartes, par l'intermédiaire de Beeckman, et la réponse de Descartes, à laquelle Stampioen fait allusion et qui nous est conservée par une copie sans date5), vers l'automne de 16336).
Pour la mort au 30 octobre 1633 à Rotterdam d'Abraham Jansz. du Bois, mari de Maria Beeckman, soeur d'Isaac, cf. t. III, pp. 443-4457).
Registre des baptêmes dans l'Eglises de Dordrecht, 1615-1641. - Cf. ci-avant p. 208.
November 1633
....................................
Par<entes>: Isack Beeckman ende Catelina.
't kint: Susanna8).
Texte de Gerardi Joann. Vossii et Clarorum virorum ad cum Epistolae, collectore Paulo Colomesio. Aug. Vind., Laur. Kröninger, 1691, p. 252.
....................................
Salutem plurimam dices optimae uxori2) et liberis3), item praestantissimis viris Consuli Beaumontio4) et Syndico Catsio5). Item M. Berkio6), Colvio7), Beverio8), Becmanno9), caeterisque amantibus nostri.
A l'année 1633 appartient encore une lettre adressée par Jacques de la Croix, à Delft, à Johannes Westenburg, André Colvius, J. Focanus et I. Beeckman, tous à Dordrecht. Cette lettre, de la même nature que celle mentionnée plus haut p. 209 et que nous ne reproduisons pas, fut publiée aux pp. 442-444 de l'édition de 1642 du recueil cité, ou pp. 425-429 de l'édition de 1661.