[p. 709]
Register
| aandacht voor de natuur, zie natuur onder liefde |
| Aart, Johanna Louisa van 489 |
| abangan (boer) 231 |
| Abendanon, J.H., en zijn vrouw 400, 406, 411 |
| Ablaing van Giessenburg, R.C. d' 212 |
| Abrahamsz, Sietske 226 |
| Abreu, Antonio de 35 |
| Acaderma Naturae Curiosorum 106 |
| Achterberg, Gerrit 81 |
| achttiende eeuw 22, 38, 40, 130-153, 157; zie ook Valentijn |
| Acosta, Cristobal 112, 114-115 |
| Acquet, Hendrik d' 100 |
| Adams, Henry 265 |
| adat (Javaanse zeden en gebruiken) 234, 343; en Junghuhn 188-190; en Kartini 395-399, 402, 404, 406, 411-413 |
| ‘Adwaita’, zie Dèr Mouw, J.A. |
| Aeschylus 88, 292, 295 |
| Afrika 16, 31, 112, 129; leger 302, 306, 309; maritieme geschiedenis 27, 30-32, 36, 38-42, 56; negentiende eeuw 160, 199, 224, 227, 276; twintigste eeuw 548, 593 |
| Agee, James 442 |
| Ageng, sultan van Mataram 115 |
| Agrarians, Southern 341, 348-349, 373, 467, 521 |
| agrarische samenleving 332-334; zie ook alang-alang, plantagelandbouw, planters, specerijen |
| Agrarische wet De Waal 344 |
| Ajang (berg) 195 |
| ajong, zie jonken |
| alang-alang 180-181, 192, 195 |
| Alberts, A. 17, 280, 488, 584-602, 604; en Boon 588, 600; en Friedericy 508, 510, 588; en Junghuhn 158, 600; en Nieuwenhuys 555; stijl 587-590; en Vuyk 588, 599; en Walraven 584 |
| Albuquerque, Affonso de 35 |
| Alckmaer (eiland) 110 |
| alcohol 53, 59, 309-310, 582 |
| Alexander de Grote 294-295 |
| Alfoeren 148, 464, 468 |
| Algerije 161, 199, 227 |
| Alima (baboe van Du Perron) 356, 421 |
| Alkmaar 70 |
| Allahabad 301, 325 |
| aloes (verfijnd en beschaafd) 188, 231, 494, 529 |
| Alpers, Svetlana 125 |
| alpinisme, zie bergen |
| Alter, Robert 432, 441, 453 |
| Alting, familie 129, 350 |
| Amazone 163, 167 |
| Ambelau 459, 464 |
| Ambon: maritieme geschiedenis 35, 37-38, 40, 43, 70; aardbeving (1674) 96, 99, 105; achttiende eeuw (Valentijn) 130-134, 136-137, 139-146 passim, 148-150, 152-153; negentiende eeuw 212, 220, 229; leger 305-309; twintigste eeuw: Dermoût 477, 486, 489-490, 496, 501; Vuyk 459, 461-462; zie ook Rumphius |
| ambtenaren, zie bureaucratie |
| amokmakerij 376, 506 |
| Amsterdam: algemene geschiedenis 30; maritieme geschiedenis 36-37, 41; zestiende eeuw 51, 55-56, 60-62, 65, 70, 75-76; zeventiende eeuw 93, 99-102, 108, 111, 116-117, 120; achttiende eeuw 133, 141; negentiende eeuw 214, 226, 366; twintigste eeuw 158, 504, 514, 517, 543, 556 |
| analfabetisme 384 |
| anarchisme 323-324 |
| anciënniteit bij de voc 39 |
| anders-zijn van de vrouw 402-410 |
| androgynie 270 |
| anekdotisch proza, zie Valentijn, François |
[p. 710]
| angst en bangheid 263, 271, 285, 389-390 |
| Anson, George 44 |
| Antillen 16, 129 |
| Antongilbaai (voorheen Dantagilbaai) 58, 66 |
| antropologie, zie etnologie |
| Anwar, Chairil 544 |
| Arabisch (taal): zeventiende eeuw 96, 107, 114; achttiende eeuw 141-142, 150; negentiende eeuw 222; twintigste eeuw 512; zie ook islam en Arabieren |
| arbeid, gedwongen, zie cultuurstelsel, slavernij |
| Ardjasari (plantage) 351 |
| Arendt, Hannah 18, 85-86, 234 |
| Arianus 112 |
| aristocratie en elitebewustzijn 18, 417-421, 424, 448, 504-506, 604-605; bourgeois 368; en Couperus 264, 266-269; zie ook duel, planters |
| aristomilitaire kaste 17, 220-227; zie ook duel |
| Aristoteles 102, 168 |
| Arnhem 490 |
| Arnold, Matthew 471 |
| Ascension 133 |
| astrologie 105, 533 |
| astronomie en sterrenhemel 69-70; maan 450, 452, 533 |
| Atjeh: algemene geschiedenis 20, 22; zestiende eeuw 60-61, 70-72; negentiende en twintigste eeuw 22, 218, 314; Atjeh-oorlog (1873-1904) 214, 306-308, 316-317, 376 |
| Atlantis 593, 603 |
| Atlantische Oceaan 30, 41, 119 |
| Attische (ingehouden) stijl 82, 90, 277, 539, 588 |
| Auden, Wystan Hugh 81, 83, 593, 596 |
| Audubon, John James 163 |
| Auerbach, Erich 82, 260, 471, 589 |
| authenticiteit, zie realiteit en realisme |
| autobiografieën 16-17; zestiende eeuw 71, 86; negentiende eeuw 269, Cohen en leger 316-317, Dekker, 248-249, 252-253; twintigste eeuw, Alberts 584, 587, Dermoût 477-479, 487, Du Perron 436, 439, 441, Nieuwenhuys 547-550, Vuyk 454, 468, 473, Walraven 569, 580 |
| avontuur 17, 567, 605; vergelijking met Amerikaanse Zuiden 345, 381; en Bakhtin 247-248; en beweging 83-84, 87, 455-459, 476; en Cohen 321; en Couperus 272; en Dekker 241, 253; en maritieme geschiedenis 83-90; tekort aan 520-521; en Vuyk 455-459, 462, 464-468, 470, 474-476; zie ook reizen en vervoer |
| ayah, zie kindermeisjes |
| Aziatische (bloemrijke) stijl 82, 277-278 |
| Azoren (of Vlaamse Eilanden) 31, 36 |
| Azteken 135, 460-461 |
| baboe, zie kindermeisjes |
| Bachelard, Gaston 487, 492 |
| Bachofen, J.J. 293 |
| Bacon, Francis 82 |
| badak, zie neushoorn |
| Bagelen 219, 345 |
| bajonetten 645 |
| Bakhtin, Michail Michajlovitsj 15, 438-439; en avontuur 89, 242; en Dermoût 491; dialogisch/polyfoon proza 121, 242-250; en Dostojevski 89, 241, 246, 248, 253, 439; gevoel voor geschiedenis 449-450; en skaz 246, 256, 269, 516; en verborgen polemiek 299 |
| Balekambang (Zandbaai) 420, 426 |
| Bali 20; zestiende eeuw 51, 64, 66, 80; zeventiende eeuw 110, 118; achttiende eeuw 133; negentiende eeuw 224, 307, 311, 333, 385; twintigste eeuw 587; Balinees (taal) 71, 311 |
| Balikpapan 603 |
| Baltische landen 33 |
| Banda-eilanden: zestiende eeuw 35, 62, 70; zeventiende eeuw 95-96, 102, 118; achttiende eeuw 133-134, 137-138; twintigste eeuw 422 |
| Bandazee 20, 455, 471, 504 |
| Bandoeng: negentiende eeuw 167, 192, 351, 377; twintigste eeuw 422, 508, 515, 521, 543, 580-581, 586 |
| bangheid, zie angst |
| Banjoewangi 346, 570 |
| Banka 176 |
| Bantam 130, 229, 530, 553; maritieme geschiedenis 54-56, 60, 63-64, 66, 70 |
| Barentsz., Willem 79 |
| Barthes, Roland 483, 560 |
| Bartram, William 196 |
| Bastian, A. 428 |
| Bataklanden en Bataks 271, 650; Junghuhn 159, 162, 168-169, 171, 176, 191-192, 194 |
| Batavia (tegenwoording Jakarta/Djakarta): algemene geschiedenis 21, 24; maritieme geschiedenis 36, 38-39, 41-42, 44; zestiende eeuw 62, 76, 78; zeventiende eeuw 93-95, 97, 100, 107-111, 115; achttiende eeuw |
[p. 711]
| (Valentijn) 130-135, 137-142 passim, 147-150; negentiende eeuw 172, 212-213, 216, 219, 401: vergelijking met Amerikaanse Zuiden 333-337, 340, 350, 354 369, 380, 382-384, Couperus 262-264, 271, 297-299, leger 304, 308; twintigste eeuw 580, Boon 514-515, 523, 527-529, Du Perron 417, 422, 427-429, 441, 449, Friedericy 504, 510, Nieuwenhuys 542, 545, 561-563, Vuyk 454, 464, 474 |
| Batjan 132 |
| Batoeboi 463 |
| Batoel (berg) 176 |
| Batut, Elisa Germaine (later Cohen) 323 |
| Baud, Elizabeth, zie Couperus, Elizabeth |
| Baud, J.C. 282 |
| Baudelaire, Charles 615, 258, 329, 576; en decadentie 266; en tegengestelde principes 296; en fotografie 563, 684; en zelfontleding 225 |
| Bauhinus, Gaspard 112 |
| bb, zie bureaucratie |
| Beckett, Samuel 589-590 |
| bedienden, verhoudingen met 354-356; zie ook. huishoudsters, inheemse bevolking, kindermeisjes |
| Bédier de Prairie, Clementine (later Couperus) 418 |
| Bédier de Prairie, Marie Mina Madeline, zie Polanen Petel, Marie Mina Madeline van |
| beelden, zie vergelijkingen en metaforen |
| beer 208, 536 |
| begraafplaatsen, zie onder China |
| België en Belgen: zeventiende eeuw 114; negentiende eeuw 161, 214, 229, leger 301-302, 316, 320, 323, 329; twintigste eeuw (Du Perron) 420, 423, 426, 441, 450-451 |
| Belloc, Hilaire 492 |
| Bengalen 63; Bengali (taal) 355 |
| Benjamin, Walter 560, 564, 604 |
| Berg, J.H. van den 619 |
| bergen 163, 456, 563, 600; en Junghuhn 171, 176, 191-195, 202, 205-211, 632; zie ook vulkanen |
| Berger, John 560, 565 |
| Bergson, Henri 437 |
| beriberi 306, 308, 314 |
| beschaving: gebrek aan, zie kasar; Junghuhns haat tegen 179-183, 185-186, 189-191; verfijning, zie aloes |
| bestek, gegist 43 |
| Betawie (Boons fictionele stad) 518-540 passim |
| bevrijdende aard van het avontuur 86 |
| bewapende schepen 29-31, 37, 39 |
| beweging: en avontuur 83-86, 455-459, 670; gebrek aan, zie onbeweeglijkheid; werkwoorden van 177 |
| bewegingloosheid, zie onbeweeglijkheid |
| Bicker, Laurens 61 |
| Bickmore, Albert S. 120, 675 |
| Binnenlands Bestuur, zie bureaucratie |
| biofilie, zie natuur onder liefde |
| Bismarck, Otto von 374 |
| Blanco, Kaap 593 |
| blanken en zwarten, relatie tussen, zie interraciale verhoudingen onder ras |
| Bleeker, Pieter 315 |
| blindheid van Rumphius 97-100, 105, 120, 158, 618 |
| Bloem, Marion 352 |
| Blok, Maurice 316 |
| Bloom, Harold 432-433 |
| Blume, Carl Ludwig 122 |
| Blunt, Wilfrid Scawen 224, 634 |
| boeaja, zie krokodil |
| boeddhisme 33, 72, 573; en Dermoût 478, 480-484, 493, 676 |
| Boeginezen 503-506, 510-511 |
| boeren, zie abangan, inheemse bevolking |
| Boerhaave, Hermanus 124 |
| Boeroe 133; Vuyks leven op 455-456, 458, 462, 464-469, 475 |
| Bogor, zie Buitenzorg |
| Bombay 35, 356 |
| bomen, zie bossen |
| Bone, Golf van 503-505, 507, 511-512 |
| Boninghen, Gerrit van 53 |
| Bonpland, Aimé 163 |
| Bontekoe, Willem Ysbrantsz. 521; en Coen 77-78; leven op zee 43, 45, 48, 76; populariteit van reisverhalen 75, 79 |
| Bontius, Jacob 107, 112, 115 |
| Boon, Cor (vader van Jan) 513, 541, 543 |
| Boon, Fela (geb. Robinson, moeder van Jan) 513 |
| Boon, Jan J.Th. 513-542, 600, 604; en Alberts 588, 600; en Bakhtin 515-516; en Cohen 513; en Daum 513, 537; en Dermoût 540; en Dumas 382; en Faulkner 515-516, 520, 522, 524, 534, 536; en Indo-samenleving 376; en journalistiek 393, 514-515; en Junghuhn 567; en Nieuwenhuys 513-514, 520, 531, 541-545, 551; en petjo 245; en Du Perron 519-525; en Rumphius 539; stijl 81, 515-517, 538-540; en |
[p. 712]
| Valentijn 517; en verhoudingen tussen Europeanen en Aziaten 364-365, 554, 605; en verval 551-552; en Vuyk 521, 523, 529, 539; en Walraven 513-515 |
| Boon, Lilian (geb. Ducelle, derde vrouw van Jan) 514 |
| Borel, Henri 392-393, 405 |
| Borneo (tegenwoordig Kalimantan); algemene geschiedenis 20, 23; zeventiende eeuw 118; achttiende eeuw 133; negentiende eeuw 316, 418; twintigste eeuw 458, 474, 521, 603 |
| Boroboedoer 563, 573 |
| Bors, Livinus 436 |
| Bosboom-Toussaint, A.L.G. 379 |
| Bosch, Johannes van den 157, 214 |
| Bosscha, Constance (later Kerkhoven) 351 |
| Bosscha, J. 351 |
| Bosscha, K.A.R. 351 |
| bossen: en Junghuhn 171, 174, 176, 178-179, 181-186, 205-207; macht van 597-600, 686-687; vernietiging van 179, 185-189; vijandigheid van 158, 456, 462, 598 |
| botanie 22, 36, 67, 92-126, 163, 283, 642; zie ook Jager, |
| Both, Pieter 93, 133 |
| bovennatuurlijke, occulte en magische, het: vergelijking met Amerikaanse Zuiden 358; en Couperus 282-285, 291, 643; en Rumphius 105; en Valentijn 145; en Vuyk 461; zie ook poesaka |
| Braak, Menno ter 321, 324, 392, 426 |
| brahmanen/brahmanisme 107, 192, 673 |
| Brando, Marlon 526, 527 |
| Brandt, Willem 430 |
| bravade, zie machismo |
| Brazilië 16, 51, 129, 466, 602 |
| Bredero, Gerbrand Adriaensz. 81 |
| breedte, noorder/zuider- 43 |
| Breitner, G.H. 684 |
| Brest van Kempen, Carel Pieter 219, 231 |
| ‘Breton de Nijs, E.’, zie Nieuwenhuys, Rob |
| brieven 256; epistolaire autobiografie 580; zie ook Kartini |
| Brom, Gerard 148, 337, 383, 389, 392, 556-559 |
| Bromo (vulkaan) 192 |
| Brooke, Rajah 224 |
| Brouwer, Aldert 488 |
| Brouwers, Jeroen 491, 603-604, 606, 686 |
| Brown, Robert 670 |
| Browning, Robert 81 |
| Bruggen, Carry van 393 |
| Bryant, William Cullen 198, 210 |
| Buck, Pearl 574 |
| Buitenzorg (tegenwoordig Bogor) 262, 344, 350, 420, 494 |
| Bulhof, Francis 437, 439, 442 |
| bureaucratie en ambtenaren 18, 22, 95, 467, 588, 605; vergelijking met Amerikaanse Zuiden 342-345, 348, 350; en Dekker 212-213 |
| Burk, John Daly 375 |
| Burke, Edmund 229 |
| Burman, Johannes (Burmannus, Johannes) 101, 121 |
| Burton, Richard 224 |
| Burton, Robert 80 |
| Bush, Douglas 80 |
| Busken Huet, Conrad 142-143, 341 |
| Buysse, Cyriel 280 |
| Byron, George 81, 225, 238, 434 |
| Cable, George Washington 338, 420, 651; en duel 374; en inheemse gebruiken 358; en rassenvermenging 334, 362 |
| Cabral, Pedro 31 |
| Caerden, Paulus van 61 |
| Caesarius, Johannes 117 |
| Cain, James M. 543 |
| Calcutta 44 |
| Caldwell, Erskine 372, 517 |
| Calicoet (India) 32 |
| Calvin, John 72, 424, 432, 567 |
| Cambodja 133, 256 |
| Camões, Luís Vaz de 94, 114 |
| Campbell, Mary B. 90 |
| Camphuys, Johannes 18, 107; en Batavia 107; en Rumphius 100, 108, 110, 119; en Valentijn 147 |
| Camus, Albert 199, 331 |
| Canada 568, 576 |
| Canarische Eilanden 30 |
| Canetti, Elias 510 |
| Capote, Truman 442 |
| Caribisch gebied, zie Midden-Amerika |
| Caribische indianen 112 |
| Carnegie, Andrew 568 |
| Carroll, Lewis 543, 554, 592 |
| cartografie, zie kaarten, zee- |
| Casas, Bartolomé de las 112, 402 |
| Cash, W.J. 332; en analfabetisme 384; en hedonisme 366-367, 372, 383; en interpretatie 342, 394; en interraciale verhoudingen 353- |
[p. 713]
| 354; en paternalisme van het Zuiden 368; en rassenvermenging 362; en Vuyk 341-342; en wildcat-financiering 347; en ‘wildheids-ideaal’ 370, 372-373; en zuidelijke retoriek 387 |
| Cavendish, Thomas 31, 62 |
| Celebes (tegenwoordig Sulawesi): algemene geschiedenis 20-23; zestiende eeuw 44; zeventiende eeuw 92, 95, 108; achttiende eeuw 133; negentiende eeuw 212, 219-220, 224, 229, 232, 333, 650, leger 305-307; twintigste eeuw (Friedericy) 503-512 |
| censuur 51, 67, 393 |
| Ceram en Ceramzee 20, 95, 133, 501 |
| Cervantes, Miguel de 443 |
| Ceylon (tegenwoordig Sri Lanka) 16, 72; zeventiende eeuw 116; achttiende eeuw 129, 133; negentiende eeuw 182, 361, 364, 659 |
| Chamisso, Adelbert von 161 |
| Chandler, Raymond 517 |
| Chaplin, Charlie 569 |
| Chaplin, Mary 354 |
| Chaplin, Thomas 345, 371, 426 |
| Charnay, Désiré 684 |
| Chastelein, Cornelis 110-111 |
| Chateaubriand, François René 196-198, 407, 440 |
| Chaucer, Geoffrey 81, 150 |
| Chêng Ho (Zheng He) 27 |
| Cheribon 395 |
| Chesnut, Mary 338 |
| Chimborazo (berg) 163, 166 |
| China en Chinezen: algemene geschiedenis 21; maritieme geschiedenis 27, 33; zestiende eeuw 63, 66, 77-79; zeventiende eeuw 99, 115; achttiende eeuw 133; negentiende eeuw 210, vergelijking met Amerikaanse Zuiden 331-333, 347, 367, Couperus 276, 280-281; twintigste eeuw (Du Perron) 420, 422; begraafplaatsen en dood: en Boon 530-531, 533-534, 535, 538; taal 102, 515; en Walraven 576-578, 583 |
| cholera 114, 306 |
| Chopin, Kate 382 |
| christendom: en Dermoût 478, 676; haat tegen 160; zie ook katholieken, protestanten |
| Christie, J.W. 332 |
| cinchona, zie kinine en kinabomen |
| Claesz., Cornelis 75 |
| Cleintuar, G.L. 538 |
| Clendinnen, Inga 460 |
| clichés 157, 176 |
| Clive, Robert 222, 224 |
| Cloon, Dirk van 336 |
| Clusius, Carolus 102, 114-115, 121, 151 |
| Cochin 115-116 |
| Coen, Jan Pietersz. 18, 70, 436; en Batavia 36, 76; als bewindsman 77-78; en Bontekoe 77-78; als imperiumbouwer 62 |
| Cohen, Alexander 300-330, 430, 575; en Alberts 588; en Boon 513; en koloniaal leger 513; en Couperus 318; en Daum 331, 380, 393; en Dekker 315, 319, 322-325, 327, 329; en Du Perron 316, 318, 430; en journalistiek 320-326, 393; en Junghuhn 315; en Nieuwenhuys 558; en oppositie 430; en Rumphius 315; en Scott 379; stijl 322, 327 |
| Cohen, Elisa Germaine (geb. Batut, vrouw van Alexander) 323 |
| Cohen Jzoon, Aron Heiman (vader van Alexander) 317-320, 326 |
| Coleridge, Samuel Taylor 80, 196, 208 |
| colon, het Franse begrip 343-345 |
| Columbus, Christophorus 31, 61, 88, 112 |
| Colvin, Sidney 469 |
| concentratiekampen, zie kampen |
| Conrad, Joseph 223, 600; en avontuur 84-85, 380; en duel 377; fictie als reddingswerk 607; en romantiek 469 |
| Constant, Benjamin 440, 668 |
| Constantinopel 63 |
| Cook, James 42, 6, 593 |
| Cooper, James Fenimoore 169, 180, 186-187, 463 |
| Cops, Jacob 98, 618 |
| Coromandel 133, 141-142 |
| corruptie en fraude 129; Javaanse houding tegenover 232-234; zie ook nepotisme, plagiaat, winst/hebzucht |
| Cortés, Hernán 404 |
| Coster, Dirk 427, 433, 438-439 |
| Couperus, Abraham (overgrootvader van Louis) 261-262 |
| Couperus, Catharina Geertruida (geb. Reynst, moeder van Louis) 262-263, 270 |
| Couperus, Catharina Johanna (geb. Koek, overgrootmoeder van Louis) 262 |
| Couperus, Clementine (geb. Bédier de Prairie, schoonzuster van Louis) 418 |
| Couperus, Elisabeth (geb. Baud, vrouw van Couperus) 271-272, 276, 281-282, 350 |
| Couperus, John (broer van Louis) 418 |
[p. 714]
| Couperus, John Ricus (vader van Louis) 262-264, 265 |
| Couperus, Louis 16, 54, 261-268, 604; en avontuur 89; en Cohen 318; en conflict en verhoudingen 352, 356, 372, 373, 494; en Daum 350, 252, 356, 371-372, 382, 394; en decadentie, fin de siècle 266, 267-268, 270-271, 273, 278, 287; en Dekker 261-262, 267, 269, 275; en Dermoût 494; en over dronkenschap 59; en Du Perron 418, 449; en dubbelhartigheid 65; en Javaanse gewoonten 54; en Junghuhn 158, 188; en Kartini 405; en Nieuwenhuys 551, 557; en magie en rituelen 105; en Rumphius 105; stijl 266-267, 277-280, 470; en tableaux vivants 383; en tropen 158; en Vuyk 470; en ‘warme beschaving’ 318 |
| Couperus, Trude (later Valette, zuster van Louis) 282 |
| Courier dit Dubekart, A.M. 224 |
| Cowley, Malcolm 375 |
| Crane, Stephen 535 |
| Crawfurd, John 118 |
| creolen 335-336 |
| creools, zie petjo |
| Criss, Sonny 639 |
| Croonenburg, Jacob 147 |
| Cuba 164 |
| cultuur, zie kunst |
| cultuurbank 347 |
| cultuurstelsel (stelsel van gedwongen productie van marktgewasssen in Java) 23, 158, 213-214 |
| Cummings, Edward Estlin 81 |
| curiosa, zie poesaka, schelpen |
| Curtius, Ernst Robert 78, 277 |
| Cuyp, Albert 130 |
| Daendels, Herman Willem 23, 213, 224, 336-337, 650 |
| dagelijks leven 52; negentiende eeuw 229, 266, 385, 387; twintigste eeuw 431, 468-471, 547-548, 572-573, 580 |
| Dajaks 316 |
| Dampier, William 79 |
| Dana, Richard Henry 48 |
| dans 643, 647 |
| Dantagilbaai, zie Antongilbaai |
| Dante Alighieri 83 |
| Dapper, Olfert 112 |
| Darwin, Charles 163, 165, 196, 199, 205, 221 |
| daturabloemen 283, 642 |
| Daudet, Léon 389 |
| Daum, Bart (zoon van Paulus) 377 |
| Daum, Henrika (geb. Vink, vrouw van Paulus) 339 |
| Daum, Paulus Adrianus 188, 267, 331-394, 417, 420; en Alberts 588; en Boon 513; chronologische lijst werken 649; en Cohen 331, 380, 393; en Couperus 350, 352, 356, 371-373, 382, 394; en Dekker 352, 372, 377, 380, 384, 393; en Dermoût 355-356, 488; en dronkenschap 59; en Du Perron 356-358, 376, 377-380, 392-393, 558; en Junghuhn 331, 347, 349; en militairen 316; krant opgericht door 513; en Nieuwenhuys 338, 371, 392, 554, 558; en Walraven 575 |
| Davis, John 54, 58, 72, 79 |
| Davys, John 79, 86 |
| Dean, James 526, 528 |
| decadentie, zie onder Couperus |
| decorum, sociaal, zie onbeweeglijkheid |
| Defoe, Daniel 62, 303 |
| Dekker, Eduard Douwes (‘Multatuli’) 89-90, 212-261, 437; en avontuur 87; en autobiografie 580; en Cohen 580; en Couperus 315, 319, 322-325, 327, 329; en Daum 261, 262, 267, 269, 275; en Dermoût 352, 372, 377, 380, 384, 393; en dialogiciteit 494; en Du Perron 212-260, 437; en duel 426, 433-435, 437, 448; en excentriciteit 377; en Friedericy 225-226; en Roland Holst 507; en onmatigheid 666; en Junghuhn 372; en Kartini 212-213, 231, 259; en Napoleon 405; en Nieuwenhuys 319; en polemiek 230, 554, 555, 557; en Rumphius 575; en amokmakerij 260; en Scott 506; en sociale tegenstellingen 379; stijl 352, 493; en Valentijn 16-17, 81, 242-243, 253, 267, 269; en Walraven 568, 575, 580 |
| Dekker, Everdine Huberta Douwes (geb. Van Wijnbergen, eerste vrouw van Eduard) 220, 226, 228-229, 237, 350; huwelijk 219, 224; persoonlijke eigenschappen 215, 222; als ‘Tine’ 216, 638 |
| Dekker, Guido Douwes (achterneef van Eduard) 434 |
| Dekker, Jan Douwes (broer van Eduard) 215-216 |
| Dekker, Maria Frederika Cornelia Douwes (geb. Hamminck Schepel, tweede vrouw van Eduard) 216, 221 |
[p. 715]
| Dekker, Sytske Douwes (geb. Eeltjes Klein, moeder van Eduard) 215-216 |
| dekolonisatie, zie onafhankelijkheidsbeweging |
| Deli 271, 281 |
| Demak 400 |
| Demmeni (etnoloog) 563 |
| ‘Democritus’, zie Holle, A.W. |
| Den Haag 24, 40, 101; negentiende eeuw, vergelijking met Amerikaanse Zuiden 339, 342, 354, 365-367, leger 322, Couperus 262, 264-265, 271-272, 276; twintigste eeuw 510, 514, 586 |
| Denemarken en Denen 93, 584 |
| Dépok, landgoed 110-111 |
| Dèr Mouw, J.A. (‘Adwaita’) 673 |
| Dermoût, Anna (geb. Halverhout, moeder van Maria) 488 |
| Dermoût, Isaac Johannes (man van Maria) 489-490 |
| Dermoût, Maria (geb. Ingerman) 477-502; en Alberts 588; en baboe 653; en Bakhtin 491; en Boon 540; en Couperus 494; en Daum 355-356, 488; en Dekker 494; beschrijving van de tropen 67, 158; en Du Perron 477, 488; en Friedericy 503; en interraciale verhoudingen 352, 354-356; en Junghuhn 158, 188, 494; en litotes 471; en Nieuwenhuys 488, 544; en orale oorsprong van het proza 280; stijl 471, 485-487; en Valentijn 152, 626; en Vuyk 471, 477, 486; zie ook onder Rumphius |
| Descartes, René 238 |
| desertie uit leger 313, 315 |
| determinisme 266 |
| Deutel, Jan Jansz. 78 |
| Deventer, Conrad Theodor van 215 |
| Deyssel, Lodewijk van 241, 253-254, 392 |
| dialogiciteit 121, 382, 388, 589; bij Dekker 212-260; bij Du Perron 437-439; bij Nieuwenhuys 555-556; zie ook woord (slovo) |
| Diaz, Bartholomeus 31 |
| Dickens, Charles 246, 291 |
| ‘Didi’, zie Jan J.Th. Boon |
| diëgese 192-193 |
| Diemen, Anthonie van 18 |
| Diëngplateau 170, 174, 493, 495, 674 |
| dieren 178-179; beer 208, 536; krokodil 461-464, 468, 475; wild zwijn 531, 537, 600-601; zie ook hond, jacht, neushoorn, tijger, zoölogie |
| Dignum, Jan 53 |
| Dionysus 287, 295-296 |
| Dioscurides 111 |
| Dipo Negoro 213, 433 |
| directe spraak 246 |
| directe rede 554 |
| Dirksland 567, 569, 576, 578, 583 |
| discipline 220-221 |
| djago, zie machismo |
| Djapara, zie Kartini |
| Djilolo 132 |
| Djojoadiningrat, Raden Adipati 401 |
| Djojopoespito, Soewarsih en Soewarni 430, 544 |
| Djokjakarta (Yogyakarta) 484 |
| doden: Rumphius nooit schuldig aan het doden van planten 106; voor wetenschappelijke doeleinden 170-171; onnatuurlijke dood, herdenking van 478, 480, 482-484; zie ook dood, jacht, zelfmoord, geweld, oorlogen |
| doekoen (medicijnmeester) 103 |
| Does, Frank van der 50, 56, 58-59, 64, 68-69, 79, 612 |
| Domela Nieuwenhuis, Ferdinand |
| Donne, John 81 |
| dood (doorgaans ten gevolge van ziekte) en verval 473; op zee 41, 44-45, 50, 51-54, 56; zeventiende eeuw 92, 95; negentiende eeuw (leger) 305-307, 310, 314; aanvaarding van 498; begraafplaatsen, zie onder China; en Faulkner 522, 549, 550; onbeweeglijkheid 457-459, 661; moord, zie geweld; van mannen 458, 474; en Nieuwenhuys 551-554, 560; als eninge zekerheid 539; als volmaakte vorm van decorum 661; foto's als memento mori 560-565; en zwangerschap en geboorte 145-146, 458, 460-461; zie ook ziekten, zelfmoord |
| Dordrecht 130-131, 143 |
| Dostojevski, Fjodor Michajlovitsj 257; en avontuur 89, 241-242; Bakhtin over 89, 241, 246, 248, 253, 438; en polyfoon proza 325 |
| Doughty, Charles 470 |
| Douwes Dekker, zie Dekker |
| Drake, Francis 37, 62 |
| Drakesteyn, zie Rheede tot Drakesteyn, Van |
| Drayton, Michael 74-75 |
| Dreiser, Theodore 266 |
| dronkenschap, zie alcohol |
| Drost, Aernout 379 |
| Dryden, John 130 |
| Du Perron, zie Perron |
[p. 716]
| dualisme en tegengestelden 295-296, 484-485; kasar en aloes 188-191, 231, 494-495 |
| dubbelstemmige spraak 246 |
| Dubois, Eugène 315 |
| Dubois, W.E. 651 |
| Ducelle, Lilian, zie Boon, Lilian |
| duel 160, 224, 373-377, 656 |
| Duits (taal) 141; maritieme geschiedenis 36, 76; zeventiende eeuw 93, 96, 119; negentiende eeuw 166, 168, 176, 196, 255; twintigste eeuw 450 |
| Duitsland en Duitsers: maritieme geschiedenis 29, 66; zeventiende eeuw 93-94; negentiende eeuw 163, 188-189, 205, 228-229, 241, 250, 252, 367, 373, 374, leger 302, 320-321; twintigste eeuw 157, 428, zie ook Tweede Wereldoorlog; taal, zie Duits; zie ook Junghuhn, Rumphius |
| Dumas, Alexandre 319, 377, 563; en Du Perron 382, 657; kenmerken van zijn proza 381, 422; De drie musketiers 376, 380 |
| Durven, Diederik 129 |
| Duymaer van Twist, Albertus Jacobus 229 |
| dwang 342-343 |
| Dyck, Johannis van 117 |
| dysenterie 114 |
| echtscheiding 361, 364 |
| ecologie 163-164, 208; zie ook natuur |
| economie 214; zie ook plantagelandbouw |
| Edam (eiland) 108, 110 |
| Eeden, Frederik van 405 |
| eenzaamheid, zie isolement |
| eenzaamheid, zie isolement |
| eer 374, 507; zie ook duel |
| Eerste Wereldoorlog 305, 322 |
| Egypte 162 |
| eigenbelang, zie winst/hebzucht |
| eilanden, betekenis van 592-597, 602, 686 |
| Elagabalus, zie Heliogabalus |
| Eliot, T.S. 478, 676, 522, 547, 602 |
| Ellington, Duke 257 |
| Ellison, Ralph 362, 513 |
| Elmo, Sint 538 |
| Elsschot, Willem 81 |
| Elzevier, Daniel en Lodewijk 116 |
| Emerson, Caryl 254 |
| Emerson, Ralph Waldo 446, 489, 492; en Humboldt 162; en natuur 197; en verdriet 501; en Thoreau 202; en tiranniek oog 169 |
| Engeland, zie Groot-Brittannië |
| Engels (taal): zestiende eeuw 36, 39, 71, 73, 75-76, 78, 80; achttiende eeuw 150; negentiende eeuw 164, 196, 235, 279, 406; twintigste eeuw 425, 467, Boon 520, 522, 525, 534, 536, 539, Dermoût 481, 487, 499; Nederlandse scheepvaartstermen in 611-612 |
| Engko (baboe in de familie Kerkhoven) 565 |
| Enkhuizen 36 |
| Erasmus, Desiderius 538 |
| ergatische modus 81 |
| erotiek, zie seksualiteit |
| Escluse, Charles de l', zie Clusius |
| espagnolisme 444, 448, 520 |
| estheticisme 267 |
| etnologie/etnografie 68-70, 110, 428, 563 |
| euraziaten, zie halfbloeden |
| Euripides 88, 295 |
| Europa en Europeanen, zie noot 3 voorafgaand aan het register; zie bij afzonderlijke landen, in het bijzonder: België, Groot-Brittannië, Frankrijk, Duitsland, Nederland, Portugal, Spanje |
| evolutie, zie Darwin |
| excentriciteit 224-226, 232 |
| existentialisme 252, 254; zie ook Sartre |
| Eyck, Philip van 108 |
| Eykman, Christiaan 316 |
| Fabricius, Johan 316 |
| Fairbanks, Douglas 569 |
| Fairchild, David 456 |
| familie en familieroman (Freudiaans begrip): vergelijking met Amerikaanse Zuiden 350-354; Du Perron 432; Kartini 397-403, 411; Nieuwenhuys 549-551, 553, 559, 561; zie ook vaders, huizen, huwelijk, moeders, zwangerschap en geboorte |
| fantasie, zie verzinsels |
| farmacologie, zie kruidenboeken en artsenijboeken |
| fascisme; zie ook Tweede Wereldoorlog |
| Fasser, Cornelis 52 |
| Fasseur, C. 236 |
| fatalisme: astrologie 106, 533; van Couperus 266, 267, 285, 291 |
| Fatima (dochter van Mohammed) 403 |
| Faulkner, William 82, 199, 423; en Boon 515, 517, 520, 522, 524, 534, 537; en verval 522, 549, 550; en duel 375; en menselijke ontoereikendheid 370-372, 389, 392; en interraciale verhoudingen 355; en polyfoon proza |
[p. 717]
| 246; en regionalisme 515, 517; en Walraven 576; en wildheid 208-209, 210, 534, 536 |
| fauna, zie dieren |
| Feilberg, K. 563 |
| feodaal stelsel 224; zie ook aristocratie, cultuurstelsel |
| Ficalho, Conde de 94 |
| fictie, zie romans, orale literatuur |
| Fielding, Henry 254 |
| figuurlijk taalgebruik, zie vergelijkingen en metaforen |
| Filippijnen 118, 317 |
| Filips ii, koning van Spanje 21 |
| films 647, 658, 508, 526-528, 567, 569; zie ook fotografie |
| fin de siècle, zie tempo doeloe en onder Couperus |
| Finland 163 |
| Fitzgerald, F. Scott 543 |
| Fitzhugh, George 350 |
| Flaubert, Gustave 271 |
| flora, zie botanie |
| Florence 276 |
| Flores 20 |
| fluit (schip) 33 |
| Focquenbroch, Willem Godschalk van 81 |
| Ford, Ford Maddox 440 |
| Formosa (‘Tayouan’) 129, 133 |
| Forster, E.M. 236, 262, 275, 293 |
| fotografie 171, 541, 558-566, 584; zie ook films |
| Fowles, John 124, 595, 599-600 |
| Frank, M.C. (Marie C. Vanger-Frank) 386 |
| Frankrijk en Fransen: algemene geschiedenis 23, 610; zestiende eeuw 76, 82, 84; zeventiende eeuw 100, 114; achttiende eeuw 143-146, 149-150, 157; negentiende eeuw 160-161, 164, 199, 213, 227, 254, vergelijking met Amerikaanse Zuiden 373, 380-384, leger 301, 308-309, 314, 319, 321-324; twintigste eeuw 564, 584, Du Perron 423, 425, 429, 432-433, 437, 440, 444, 446-447, 450, 452; taal, zie Frans |
| Frans (taal): maritieme geschiedenis 36, 76; zeventiende eeuw 115; achttiende eeuw 141; negentiende eeuw: Cohen en leger 302, 318, Dekker 235, 254-255, Junghuhn 196, Kartini 406-407; twintigste eeuw 525, Du Perron 425, 433, 439 |
| Franse Vreemdelingenlegioen 161, 301, 303, 308, 314 |
| fraude, zie corruptie |
| Freud, Sigmund 265, 432-433, 440 |
| Friedericy, H.J. 280, 486, 503-512, 525, 544; en Alberts 508, 510, 586, 588; stijl 507, 510-511; en Vuyk 503, 507 |
| Fries (taal) 319, 450 |
| Fritze, E.A. 162, 189 |
| Fromm, Erich 122 |
| Frost, Robert 81, 522 |
| Fuggers, de (bankiersgeslacht) 114 |
| Galenus 103, 106, 111, 619 |
| Gama, Vasco da 31 |
| Gamboeng, landgoed 565 |
| Ganesha (Ganapati) 483, 673 |
| Garbo, Greta 647, 658 |
| Garoed (berg) 204 |
| gastvrijheid 346-347 |
| Gautier, Théophile 271 |
| geboorte, zie zwangerschap |
| geboortebeperking 661; zie ook zwangerschap en geboorte |
| Gedong Menu (Gedong Lami) 422, 441, 448-452, 547, 552 |
| Geertz, Clifford 231-232, 233, 495, 661 |
| geheimhouding 40-42 |
| geheugen, zie herinnering |
| gehoor 197 |
| gekunsteldheid, zie gemaniëreerdheid |
| gelijktijdigheid (Bakhtiniaans begrip) 325 |
| gemaniëreerdheid en gekunsteldheid van Couperus' stijl 265, 266, 277-279 |
| gemengde huwelijken en verhoudingen, zie huishoudsters, halfbloeden, rassenvermenging, kindermeisjes |
| geneesmiddelen, zie kruidenboeken en artsenijboeken |
| Genève 444 |
| Genua 35, 272 |
| geografie 76, 164; van planten 164, 166, 181; zie ook reizen en vervoer |
| geologie 160, 164, 166-168 |
| gerepresenteerd woord 246 |
| geronselde zeelieden, zie misdadigers aangemonsterd als zeelieden |
| Gerritsz., Cornelis 79, 613 |
| geschiedenis: algemeen 20-24; voornaamste perioden: vijftiende eeuw 30-32, 35, 42, zie ook zestiende eeuw, zeventiende eeuw, achttiende eeuw, negentiende eeuw, twintigste eeuw; maritieme 27-50; zie ook literatuur, verleden |
[p. 718]
| geschut, zie bewapende schepen |
| gesublimeerde polemiek 575 |
| gevaar, op zoek naar, zie machismo |
| gevangenis 458; van Kartini 398-404; zie ook kampen |
| gevecht, zie militaire activiteiten, geweld |
| geweld 507, 511; vergelijking met Amerikaanse Zuiden 371-379; en Boon 522-538; en Cash 371; veredeld, zie machismo; van zeelieden 52, 55-65, 73, 78; zie ook duel, jacht, militaire activiteiten, oorlogen |
| Gezelle, Guido 81 |
| gezichtsvermogen: en Junghuhn 167-172, 174, 177-178, 183, 197, 204; Rumphius' gemis van, zie blindheid; en natuur 124, 618; en Thoreau 167, 170, 200-208, 210, 599; tiranniek oog 169, 202; zie ook kleuren 297-299, 491 |
| Gide, André 271-445 |
| Gilman, Richard 267 |
| Gistoux 423, 426 |
| Goa Goa (Sapoedi-archipel) 591 |
| Goa (India) 21, 35-36, 113, 115 |
| Goebel, K. 122, 126 |
| Goede Hoop, Kaap de, zie Kaapkolonie |
| Goens, Rijklof van 108 |
| Goerat (berg) 186 |
| Goethe, Johann Wolfgang von 165, 199, 630, 632; en vreemdelingen 188; en botanie 166; en duel 377; en intensiteit 244 |
| Gogh, Vincent van 580 |
| gokken 241, 309 |
| Gombong 312 |
| Gorter, Herman 81 |
| Gosse, Edmund 275, 641 |
| goud 31, 33 |
| Gouda 55, 70 |
| Goudkust 302 |
| Gowa 503-505, 511-512 |
| Graaff, Nicolaus de 336, 355 |
| gras, zie alang-alang |
| Green, Martin 17, 220, 222, 225 |
| Grenoble 425, 444 |
| Greshoff, M. 117 |
| Griekenland, het oude 82, 380; en Boon 537, 541; en Couperus 292, 294; Grieks (taal) 114, 119, 168, 200; en Rumphius 111, 114, 119 |
| Grijalva, Juan de 112 |
| Grimm, Jacob en Wilhelm 163 |
| Grimmelshausen, Hans Jakob Christoffel von 300 |
| groen, betekenis van: en Alberts 597, 598; en Boon 534; groene mens 124; en Vuyk 455, 464-466, 470; zie ook bossen, natuur |
| Groningen 321, 325, 509 |
| Groot-Brittannië: algemene geschiedenis 21-23; maritieme geschiedenis 29-30, 32-33, 37-44, 46; zestiende eeuw 54, 64, 72, 79, 82, 90; zeventiende eeuw 93-94, 114; achttiende eeuw 129, 151; negentiende eeuw 213, 220, 235, 238, 251, vergelijking met Amerikaanse Zuiden 337, 359, 377-379, 381, 386, 393, leger 300-310 passim, 314, 323, Couperus 265-266, 269-270, 274, 276, Junghuhn 162, 164-167, 197; twintigste eeuw 429, 440, 458, 543; zie ook India |
| Grotius, Hugo (Groot, Hugo de) 55, 76, 504 |
| Guinea 16, 31, 129 |
| Günst, F.C. 212 |
| Gurkha's 307 |
| Guyana 129 |
| Haan, F. de 148, 429, 548; en Rumphius 105, 107; en Valentijn 134, 139, 142, 146-147, 623 |
| Haan, Mattheus de 133 |
| Haarlem 435, 488, 584 |
| Haasse, Hella 16 |
| Hadewijch 81 |
| Hakluyt, Richard 74-76, 80, 86, 151 |
| Hale, J.R. 644 |
| halfbloeden en indo's 96, 618-619, 297, 422, 571; vergelijking met Amerikaanse Zuiden 334-337, 359-36o, 362-365, 651; auteurs, zie Boon, Nieuwenhuys |
| Hamel, kapitein 329, 330 |
| handel 383, 604-605; handelscontract (1596) 55; zie ook maritieme geschiedenis, voc |
| handen 497, 676 |
| Hanlo, Jan 580 |
| Harderwijk en leger 303-304, 309, 315, 326 |
| Hardy, Thomas 81, 393 |
| Haren, Onno Zwier van 130, 436 |
| Haroeko 138 |
| Harris, G.W. 517 |
| Harris, Joel Chandler 517 |
| Harvey, William 105 |
| Hasanoeddin, vorst van Gowa 504 |
| HaĊĦek, Jaroslav 300 |
| Hasskarl, J. 122 |
| Hauptmann, Gerhart 266, 319 |
| Hawkins, John 46 |
| Hebreeuws (taal) 594 |
[p. 719]
| hebzucht, zie corruptie en fraude, winst/hebzucht |
| hedonisme: vergelijking met Amerikaanse Zuiden 334, 366-367, 372, 382, 392; en Cash 366, 367, 372, 383; en Du Perron 420-421, 423, 444 |
| Heemskerck, Maerten van 60 |
| Hegel, Georg Wilhelm 238, 292-294, 296 |
| Heidegger, Martin 449 |
| Heine, Heinrich 252, 254, 319, 568, 582; en dialogiciteit 248, 250, 258 |
| Heliogabalus (Elagabalus), Romeinse keizer 271 |
| Helman, Albert 272 |
| Hemingway, Ernest 77, 82, 419, 523, 525, 534 |
| Henschel, A.W.E.Th. 122 |
| herinnering: en Dermoût: herdenking van onnatuurlijke dood 478-484 passim; en Du Perron 441, 450-452; en Nieuwenhuys 547-551; en Vuyk 468; zie ook autobiografieën, verleden |
| hermafroditisme 270 |
| heterogeniteit 244, 248 |
| heteroglossie 243-245, 247, 255, 259 |
| Heyne, K. 122 |
| Heyward, Du Bose 358 |
| Heyward, Nathaniel 648-649 |
| Hien, H.A. van 283, 286 |
| hiërarchie, koloniale 18, 236; van geografische zones 182; zie ook klassen |
| Hila 96 |
| hindoeïsme 107; negentiende eeuw 192-193, 647; twintigste eeuw 430, 504, 573 en Dermoût 483, 493, 673 |
| Hindostan en Hindostani 102, 116 |
| Hippocrates 106, 112 |
| Hispaniola 112 |
| Hitoe 96, 98 |
| Hocke, G.R. 277 |
| Hoffmann, E.Th.A. 161 |
| Hogendorp, Willem van 130 |
| Holle, Albert 350-351 |
| Holle, A.W. 343 |
| Holle, Caroline Frederike 350 |
| Holle, familie 351 |
| Holle, Karel Frederik 350 |
| Holle, Pieter 350 |
| Holquist, Michael 245 |
| Homerus 82-83, 289, 471, 589 |
| homoseksualiteit 270 |
| hongersnood 213 |
| hoogte en superioriteit 191-193; zie ook bergen |
| Hoorn 76, 78 |
| Hottentotten 68-69 |
| Housman, Alfred Edward 81 |
| Houtman, Cornelis de 61-63; en onbetrouwbaarheid van gegevens 65-66; ruwheid van 88; als kolonisator 73; gevangenschap van 64; onbekwaamheid van 34, 37, 71; gebrek aan gezag van 53-56, 75; en Linschoten 36; en nepotisme 55 |
| Houtman, Frederick de 18, 55, 70, 77, 214; prestaties van 69-72; gevangengenomen 61-62; taalvaardigheid en Maleise taalgids 72-74, 76; en kaarten van Van Linschoten 78; beweeglijke geest van 88; redenen om te schrijven 92; en nepotisme 36; en Rumphius 70 |
| Hoven, Thérèse 387 |
| Hucht, G.L.J. van der: en familie 350-351 |
| Hudson, W.H. 534, 601 |
| Hugo, Victor 180, 186, 257, 319 |
| huishoudsters 358-361, 333, 570 |
| huizen 505; en Boon 519, 520, 525, 531; en Du Perron 441, 448, 453, 669; en Nieuwenhuys 544, 552-554; en Walraven 572-573 |
| Humboldt, Alexander von 159, 175, 177; en Junghuhn 61, 191, 196; Kosmos 163-168, 200 |
| Humboldt, Wilhelm von 163, 374 |
| humor en lach 71, 247; bij Boon 516-517; bij Cohen 327-330; bij Valentijn 149-150; zie ook ironie |
| Hustaert, Jacob 95 |
| huwelijk 150, 222; vergelijking met Amerikaanse Zuiden 360-372; en Kartini 395, 399, 401, 403, 407; zie ook familie, rassenvermenging, polygamie |
| Huxley, Aldous 158 |
| Huygens, Christiaan 124 |
| Huygens, Constantijn 81 |
| ‘Iboe Kartini’, zie Kartini |
| idioom, zie skaz, woord |
| ‘Ido, Victor’ (Hans van de Wall) 365 |
| Idrus (prozaschrijver) 544 |
| Ierland 40, 93 |
| Imhoff, Gustaaf Willem, baron van 129-130 |
| improvisatie 257-258 |
| India: algemene geschiedenis 18, 20-21; maritieme geschiedenis 31-33, 36, 44, 63; zeventiende eeuw 93, 112-117; achttiende eeuw 129, 133, 140-142; negentiende eeuw, leger |
[p. 720]
| 224, 295, 335, 338, 356, 393; twintigste eeuw 532 |
| indigo 23, 214 |
| indirecte rede 554 |
| Indische Oceaan: algemene geschiedenis 21; maritieme geschiedenis 31, 36, 38; zestiende eeuw 50, 53, 56-61, 63, 66-67, 70, 72, 76; zeventiende eeuw 113; achttiende eeuw 175 |
| individualisme, gebrek aan, zie prijaji |
| indo's (Indo-Europeanen), zie halfbloeden |
| Indo-China 133 |
| indolentie, zie hedonisme |
| informele vertelling in streektaal, zie skaz |
| Ingerman, Helena Anthonia Maria Elisabeth, zie Dermoût, Maria |
| ingetogenheid, zie onbeweeglijkheid, prijaji |
| inheemse bevolking: en leger 307-309, 311-315, 326; Dekkers filantropie 217, 222, 230-235; isolement ten opzichte van zie isolement; zie ook Kartini, ras |
| instrumenten, zie technologie |
| intimiteit: gebrek aan, zie isolement; als bedreiging 174, 177, 181-182 |
| Irian Jaya, zie Nieuw-Guinea |
| ironie 169, 247, 327, 517 |
| Isherwood, Christopher 543 |
| islam en Arabieren: algemene geschiedenis 20, 21; maritieme geschiedenis 32-33, 63, 70-72; negentiende eeuw 214, Couperus 286, 294, Junghuhn 161, 192-193, Kartini 395-397, 412; twintigste eeuw, Dermoût 493, 496, 676, Friedericy 504, 511; zie ook Arabisch (taal), Atjeh |
| isolement en eenzaamheid 84; Alberts 591, 594-597; vergelijking met Amerikaanse Zuiden 345-347, 385, 389; Brouwers 688; Couperus 263, 265; Dermoût 481, 488; Du Perron 424, 447, 449-450; Junghuhn 160, 173, 189, 191, 197, 206; Kartini 396; Nieuwenhuys 562; Vuyk 467, 474; Walraven 568, 570, 572; zie ook melancholie |
| Italië en Italianen: maritieme geschiedenis 29, 35, 63; zeventiende eeuw 94; negentiende eeuw 265, 272, 275, 277, 644; twintigste eeuw 443; Italiaans (taal) 115, 440 |
| jacht 68, 419, 530, 534-538, 600-601 |
| Jackson, Lydia 492 |
| Jager, Herbert de 73, 107, 140-142, 150 |
| ‘Jane’, zie Du Perron, Elisabeth |
| Jansen, Claus 58 |
| Jansz., Claes 57 |
| ‘Jantje, Majoor’, zie Michiels, Augustijn |
| Japan: algemene geschiedenis 24; zeventiende eeuw 108; achttiende eeuw 133, 147; negentiende eeuw 277, 281, 303; twintigste eeuw 428, 483, 506-508; zie ook kampen, Tweede Wereldoorlog |
| Japans (taal) 406 |
| Jarrell, Randall 558 |
| Jatinegara, zie Meester-Cornelis |
| Java: algemene geschiedenis 20-21, 23-24; maritieme geschiedenis 27, 35, 37-44; zestiende eeuw 51, 53-55, 59-67, 77, 89; zeventiende eeuw 93, 102-103, 108, 110, 114-115, 118; achttiende eeuw 130-131, 133-134, 137, 140-145; negentiende eeuw 212-214, 216-220, 223, 229-238, 242, 633, 418, leger 302-307, 311-312, 314-319, 325-326, Couperus 261-270, 272, 280-293, 296-299, 643-644, zie ook Daum, Junghuhn, Kartini; twintigste eeuw 603, 688, Alberts 586, 591, Boon 514-515, 525, Du Perron 417, 419-425, 427-430, 433, 441, 443-445, 448, Friedericy 504, 506, beeld van Java in de Hollywoodfilm 658, Nieuwenhuys 541-546 passim 551-553, 556, 558, 561-564, Vuyk 454-459, 462, 465, 473-475, Walraven 568-581; zie ook Dermoût; taal, zie Javaans; zie in het bijzonder ook Batavia |
| Javaans (taal): vóór de negentiende eeuw 27, 76, 141; negentiende eeuw 245, 311, 357, Kartini 398, 407-408, 410, 661; twintigste eeuw 456, 542, 547, 574, 587; Hoog- en Laag-Javaans 661 |
| Javamens 315 |
| Javazee 359 |
| jazz 257-258, 639 |
| jenever als medicijn 309-310 |
| jezuïeten 138 |
| joden en judaïsme 138, 533; zie Cohen |
| Johnson, Samuel 97, 150 |
| Johore 213 |
| Jones, James 300, 303, 313, 317, 327 |
| Jong, L. de 107 |
| Jonge, B.C. de 428 |
| jonken (ajong) 27 |
| Jonson, Ben 82 |
| Jordanova, Ludmilla 173 |
| journalistiek en kranten 130, 212; Alberts 586; vergelijking met Amerikaanse Zuiden, en Daum 339-340, 343, 365, 377, 388; Boon |
[p. 721]
| 393, 514-515; Cohen 320-326, 393; Couperus 268, 273-274, 281; Daum 513; Du Perron 426, 429; Kartini 397; Nieuwenhuys 429, 542-545; Walraven 570, 579-580 |
| Joyce, James 578, 599 |
| judaïsme, zie joden |
| Juliana of Norwich 677 |
| Junghuhn, Franz Wilhelm 87, 157-211; en Alberts 158, 597, 600; en Boon 532; en koloniaal leger 315; en Couperus 158, 188; en Dekker/Multatuli 212-213, 260; en Dermoût 158, 188, 493: en Du Perron 445; en excentriciteit 224, 231; en het concept van verwarring 182-185; en Nieuwenhuys 194, 556-558; en Rumphius 93, 126, 158, 162, 177; aandacht voor de natuur 67-68, 90, 347, 445; stijl 172-177; tropen verdringen realiteit 332; en Vuyk 349 |
| juwelen, zie poesaka |
| Kaapkolonie en Kaap de Goede Hoop: maritieme geschiedenis 31, 36, 38-40, 44, 46, 66; achttiende eeuw 133, 147; negentiende eeuw 304 |
| Kaapverdische Eilanden 31, 68, 115 |
| kaarten, zee- 29, 35, 37, 41, 43, 55 |
| kaboepaten, Kartini opgesloten in 398-401, 405 |
| Kackerlack, Jacob Jansz. 50, 58, 64, 79 |
| Kaerel (zeeman) 55 |
| Kalff, S. 435 |
| Kalimantan, zie Borneo |
| kampen, Japanse concentratie-: en Alberts 586, 588; en Boon 514; en Dermoût 490; en Friedericy 508, 510; en Nieuwenhuys 543, 548, 552, 554; en Vuyk 466, 472; en Walraven 581 |
| Kanaal, het 40, 304 |
| kaneel 34, 42, 628 |
| Kangean-eilanden 422, 591 |
| kanonnen, zie bewapende schepen |
| Kant, Immanuel 166, 238 |
| Kardinah (zuster van Kartini) 398-399 |
| Karel v, keizer van het Heilige Roomse Rijk 86, 112 |
| Karimoenjawa-eilanden 53 |
| Karta Natanegara, Raden Adipati 231 |
| Kartini, Raden Adjeng 395-413, 430, 535, 572, 574 |
| Kartodirdjo, Sartono 234 |
| kasar (ruw en onbeschaafd) 188-191, 231, 494-495, 497 |
| Katahdin (berg) 202, 600 |
| katholieken: algemene geschiedenis 32-33; maritieme geschiedenis 32-33, 60, 62-63; zeventiende eeuw 113, 117; achttiende eeuw 135, 138, 152; negentiende eeuw 318 |
| katoen 347, zie ook zuidelijke literatuur van de vs |
| Kaufmann, Walter 292 |
| Kawi (berg) 205 |
| Kawi (taal) 71 |
| Kazin, Alfred 198 |
| Keats, John 498 |
| Kediri 347 |
| Keloed (vulkaan) 170, 195, 563 |
| Kelor 396 |
| Kembang (berg) 174, 203, 600 |
| Kemoelan (vulkaan) 456 |
| Kerkhoven, Adriaan 351 |
| Kerkhoven, Bertha 565 |
| Kerkhoven, Constance (geb. Bosscha) 342 |
| Kerkhoven, Eduard Julius 347, 351 |
| Kerkhoven, familie 351 |
| Kerkhoven, Johannes 351 |
| Kerkhoven, Karel 565 |
| Kerkhoven, Rudolf Albert 351, 565 |
| Kerkhoven, R.E. 351 |
| Kessinger, assistent-resident Van 282 |
| Keyser, Pieter Dircksz. 70 |
| Kiely, Robert 459 |
| Kierkegaard, Søren 446 |
| kindermeisjes (baboe, ayah): vergelijking met Amerikaanse Zuiden 356-359, 361, 367, 653-654; en Du Perron 356, 357, 420-422; en Kerkhoven 565; en Nieuwenhuys 356, 542, 544; op foto's 565 |
| King, Richard H. 350-351, 361, 389, 439 |
| kinine en kinabomen (cinchona) 167, 212, 345, 586, 628 |
| Kinsbergen, Isidore van 563 |
| Kipling, Rudyard 265, 270, 317, 440, 509, 607; en ayah 356; en ‘een beetje oorlog’ 548; en koloniale soldaten 301, 303-305; en dialogisch proza 440; en ‘economie van het impliceren’ 589; en Eliot 547; en integriteit 330; en journalistiek 325, 393; en polyfoon proza 251; en werk als avontuur 467 |
| klassen en standen 231; vergelijking met Amerikaanse Zuiden 343-354, 385; en Boon 526-529; en Couperus 264, 267-270; en Friedericy 503-506; zie ook abangan, aristomilitaire kaste, inheemse bevolking, prijaji, onderlaag |
[p. 722]
| kleding 54, 223; dandyisme van Couperus 267, 269, 280 |
| kleinheid 486-487; zie ook pusaka, schelpen |
| Kleiweg de Zwaan, Johannes Pieter 563 |
| Klerk, familie De 350 |
| Klerk, Reinier de 130 |
| kleuren; zie ook groen |
| klimaat 45; vergelijking met Amerikaanse Zuiden 331; en Couperus 263-265, 298; en Junghuhn 503-506 |
| Koek, Catharina Johanna (later Couperus) 262 |
| koffie 178-179, 181, 204, 213-214, 344, 347 |
| kokosnoot 122-123 |
| Kol, H.H. van 400 |
| Kol-Porrey, J.M.P. van 400 |
| kolonialisme, zie literatuur, Nederlandse koloniale |
| komedie, zie humor |
| kooplieden, zie bureaucratie, handel, voc |
| koorts 44-45, zie ook ziekten |
| Krakatau 563 |
| Krama (Hoog-Javaans) 661 |
| kranten, zie journalistiek |
| krokodil (boeaja) 461-464, 468, 475 |
| kruidenboeken en artsenijboeken 99-115 |
| kruidnagel 34-35, 42, 64, 95 |
| kunst en cultuur: gebrek aan 383-384, 386, 388; zie ook literatuur |
| Kurkdjian, Onnes 563 |
| Kurosawa, Akira 507 |
| Kurz (natuuronderzoeker) 93 |
| lach, zie humor |
| Ladd, Joseph Brown 375 |
| Lahat 326 |
| Lahore 301, 325 |
| Lamarck, Jean-Baptiste Pierre Antoine de 172 |
| Lamongan (vulkaan) 195, 204 |
| Lancaster, James 62 |
| Langhenes, Barent 73, 75, 78 |
| Lanier, Sidney 332, 384 |
| Laos 256 |
| Larbaud, Valery 425, 433 |
| Larges, Simon de 139 |
| Larike 96 |
| Las Casas, Bartolomé de 112, 402 |
| Latijn (taal): maritieme geschiedenis 36, 71, 75, 78; zeventiende eeuw 96, 98, 102, 108, 113-122 passim; achttiende eeuw 140; twintigste eeuw 478 |
| Latijns-Amerika, zie Midden-Amerika, Zuid-Amerika |
| Lawoe (vulkaan) 195 |
| Lawrence, D.H. 242, 250 |
| Lawrence, T.E. 303, 470 |
| Lebak 434; en Dekker 217-220 passim, 230, 233, 235-237, 239, 256, 258 |
| leeskaart: van de Nederlandse koloniale literatuur 541, 555-559; zie ook portolanen |
| Leeuwarden 130, 317, 320 |
| Leeuwenhoek, Antonie van 124 |
| legenden, zie verzinsels |
| leger, koloniaal 131, 569; zeventiende eeuw 93-94; negentiende eeuw 220-221, 300-330 |
| Leibniz, Gottfried Wilhelm 238 |
| Leiden: en Alberts 585; en Couperus 262; en Friedericy 504, 509; en Junghuhn 171, 190; en Nieuwenhuys 542, 544; en Rumphius 114-115; en Valentijn 130,140 |
| leiderschap 231; op zee 52-57, 62, 72, 614; zie ook gebrek aan gezag onder Houtman, Cornelis de |
| Leijdecker, Melchior 138, 142 |
| Leksoela 457, 462 |
| Lembang 162 |
| lengte, ooster/wester- 43 |
| Lenin, Vladimir Iljitsj 227, 238 |
| Lennep, Jacob van 379 |
| Leopold i, koning van België 301 |
| lepra 104, 107, 594 |
| leraarschap 513, 542, 544 |
| Leur, J.C. van 223, 234, 430, 635 |
| levendigheid en vitaliteit 163, 180, 188, 381; zie ook avontuur, Romantiek |
| Lewis, Henry Clay 517 |
| Lewis, Sinclair 575 |
| Leydekker, Adriana Augustina (geb. Rumphius, vrouw van Bartholomeus) 134, 139 |
| Leydekker, Cornelia (geb. Snaats) 131, 140 |
| Leydekker, Bartholomeus 134, 139 |
| Leydekker, Gerard 134 |
| Leydekker, Henrik 131 |
| Leydekker, mevrouw (eerder Rumphius, vrouw van Gerard) 134 |
| lichaamssappen, concept van 103 |
| licht 296, 643; zie ook gezichtsvermogen |
| Liebig, Justus 174 |
| liederen, zie muziek |
| liefde: als instinct van het hart 479-480, 484-502 passim; Javaanse concept van 572; en gemis 574; voor de natuur 67, 90, 122-126, |
[p. 723]
| 152, 171, 174, 347, 445, 484; als bestaansreden 445; afwijzing van liefde als misdaad 494; oppervlakkige beschrijving van 381; niet geuite 403, 407; universele behoefte aan 411-412; zie ook seksualiteit |
| Limba, Heintje 462-463, 473 |
| Lincoln, Abraham 238 |
| Linnaeus, Carolus 102, 118, 120, 122 |
| Linschoten, Jan Huyghen van 35-36, 50, 65-66, 75, 82-83, 112, 521; geciteerd 49, 78-79, 82-83; vertaald 75, 76; en Bontekoe 78; en Cornelis de Houtman 36; Europese zeevaart 48-50; en hebzucht 39; Itinerario 35-36, 65-66, 75-76 |
| Lintgens, Aernoudt 65, 80 |
| Lissabon 21, 31, 35, 55, 113 |
| literatuur, Nederlandse koloniale: literaire uitgangspunten 15-19; voornaamste auteurs, behandeling van, zie onder zeventiende eeuw, achttiende eeuw, negentiende eeuw, twintigste eeuw; Nieuwenhuys' geschiedenis van 541, 554-559; zie ook toneel, geschiedenis, romans, poëzie |
| litotes 471 |
| Lloyd, Harold 569 |
| Lodewijk xiv (koning van Frankrijk) 143 |
| Lodewycksz., Willem 75, 83, 613; verhouding tussen Nederlanders en inheemse bevolking 56-63 passim, 64; scheepsjournaal (D'Eerste boeck) 50-51, 53, 65, 71; stijl 66-70, 79 |
| Lodge, David 246, 251 |
| Loenen aan de Vecht 475 |
| logboeken 57, 89-91 |
| Lombok 20 |
| Londen 44, 75, 281, 323, 510 |
| lonen en voc 40, 47 |
| Lönnrot, Elias 163 |
| loodsen, het 29 |
| Lorrain, Jean 270 |
| Louis-Philippe, koning van Frankrijk (schoonvader van Leopold I van België) 301 |
| Lowes, John Livingston 80 |
| Lubis, Mochtar 234, 544 |
| Lucianus 79 |
| Lugné-Poe, A.M. 323, 647 |
| Luther, Martin 318 |
| Lutzow, luitenant-kolonel Von 312 |
| Luytsen, Cornelis 52 |
| Lyon, Thomas J. 158 |
| maan 450, 452, 533, 669 |
| Macau 78 |
| Macaulay, Thomas Babington 105 |
| machismo 372-378, 419, 522-53-; zie ook duel, jacht, mannen |
| macht en imperialisme 222-229 |
| Madagascar en maritieme geschiedenis 52-54, 56-61, 63, 66-70, 76 |
| Madeira 30 |
| Madoera 574; Madoerees (taal) |
| Madya (Javaans taalniveau) 661 |
| Maes, Nicolaes 130 |
| Maetsuycker, Johannes 62-63, 97-98, 100, 107-108, 152 |
| Magalhães, Fernão de 32 |
| Magelang 312 |
| magische, het: Latijns-Amerikaanse magisch-realisme 531; zie ook bovennatuurlijke, het |
| Magritte, René 564 |
| ‘Mahieu, Vincent’, zie Boon, Jan J.Th. |
| Makassar (tegenwoordig Ujung Pandang) 43, 498; zeventiende eeuw 92, 95, 107; twintigste eeuw (Friedericy) 504-506, 510-511 |
| Makassar, Straat van 503 |
| Makjan 132 |
| Malabar, kust van: maritieme geschiedenis 32, 63; zeventiende eeuw 107, 116-117; achttiende eeuw 133; negentiende eeuw 346, 355 |
| Malabar (plantage) 351 |
| Malagasië, zie Madagascar |
| Malakka 35-36, 129, 133, 261, 395 |
| Malang 576-578, 581 |
| Malediven 67, 72 |
| Maleis (taal): zestiende eeuw 59, 70-72; zeventiende eeuw 96, 99, 102, 107, 110; achttiende eeuw 131-135, 137-139, 141-142; negentiende eeuw 245, vergelijking met Amerikaanse Zuiden 331, 346, 356, 358, 376, 380, leger 302, 309, 314, 316, 319, 326, Kartini 406-407; twintigste eeuw 574, 595, 603, Boon 514, 525, 529, Du Perron 421, 430, Nieuwenhuys 542, 547; bijbelvertalingen 131, 138-140, 142, 464; woordenboeken 70-71, 96, 99, 135; Hoog- en Laag-Maleis 138-139; als lingua franca; zie ook petjo |
| Maleise schiereiland (tegenwoordig Maleisië): algemene geschiedenis 20; maritieme geschiedenis 35-36; zeventiende eeuw 118, 122; negentiende eeuw 166, 170, 262, 283 |
| Malembong 193 |
| Malinche (vrouwelijke tolk van Cortés) 404, 407, 409 |
[p. 724]
| Malindi 32 |
| Malraux, André 341, 380, 425, 432, 443, 664 |
| Maluku, zie Molukken |
| Mandala-Wangi (berg) 209 |
| Mangalore 35 |
| Manipa 134 |
| Mann, Thomas 87, 293, 375 |
| mannelijkheid, zie mannen |
| mannen, zie vaders, machismo, huwelijk, seksualiteit, geweld |
| Mansfield, Katherine 269, 275 |
| Marco Polo 210 |
| marine, zie maritieme geschiedenis |
| maritieme geschiedenis 21-22, 27-49; eerste reis naar Indië 50-91 |
| marktgewassen, zie plantagelandbouw |
| Marlowe, Christopher 81 |
| Marquand, John P. 543, 548-550, 554-555 |
| Marryat, Captain 463 |
| Marsman, Hendrik 437 |
| Marville, Pieter 97 |
| Marx, Karl 227-228, 238, 334, 567, 665 |
| ‘Mata Hari’, zie Zelle, Margaretha Geertruida |
| Mataram 115, 396 |
| matriarchaat 356-357 |
| matrilineaire ordening 335, 417 |
| Maugham, William Somerset 137, 458 |
| Mauritius 129, 133 |
| Maurits (prins van Oranje) 78, 613, 301 |
| Maurois, André 605 |
| Mauron, Charles 452 |
| Maya's 72 |
| McAuley, James 248 |
| McCullers, Carson 372, 520, 522 |
| Medici, Cosimo iii de' 119 |
| medische verzorging 103, 161, 544, 546; gebrek aan 306-307; zie ook ziekten, kruidenboeken en artsenijboeken |
| Meester Cornelis 304, 326, 422 |
| Mein, Margaret 606 |
| Mekka 397 |
| melancholie en wanhoop 240, 567, 574-576, 582; zie ook isolement, zelfmoord |
| ‘Melati van Java’, zie Sloot, Nicolina Maria Christina |
| Melville, Herman 48, 198, 592-593 |
| memento mori, foto's als 560-661 |
| memoires van militairen 316 |
| Menado 219-220, 235, 305, 307 |
| Mencken, H.L. 383 |
| Mendès, Catulle 383 |
| Menu, Geertruida (later Verspijck) 418 |
| Menu, Margaretha Catharina 418 |
| Menu, Petrus Henricus 418 |
| Mercator, Nicolaus 76 |
| meren 204 |
| Merkus, Pieter 162 |
| Merrill, E.D. 118, 122, 675 |
| Mesticas 122 |
| metaforen, zie vergelijkingen |
| meteorologie, zie klimaat |
| Meteren, Emanuel van 75 |
| Mexico 135; negentiende eeuw 164, 233, 402, 404, 409, 669; twintigste eeuw 669, 460-461, 498 |
| Michelangelo 265 |
| Michiels, Agraphina Augustina 417-418 |
| Michiels, Andreas Victor 217-218, 282 |
| Michiels, Augustijn (‘Majoor Jantje’) 417, 655, 663 |
| Middellandse-Zeegebied 29 |
| Midden-Amerika, Caribisch gebied en West-Indië: algemene geschiedenis 16, 36; maritieme geschiedenis 72; zeventiende eeuw 94-95, 112; achttiende eeuw 129, 135; negentiende eeuw 163, 232, 333, 402, 404, 409; twintigste eeuw 447, 460-461, 498, 531, 669 |
| Midden-Oosten 27, 38, 294-295; zie ook islam en Arabieren |
| Miles, Josephine 80 |
| militaire activiteiten; zie ook aristomilitaire kaste, bewapende schepen, leger, oorlogen |
| Miller, Henry 522 |
| Milosz, Czeslaw 669 |
| mineralen en mijnbouw 31, 33 |
| Minkowski, Eugène 121, 124 |
| Minne, Richard 688 |
| Mirbeau, Octa |