Hochschule für Gestaltung afgelegd.
K&C-agenda, 18 december 1968.
Naar aanleiding van Interieur 68 te Kortrijk werd er in K&C reeds enkele malen gealludeerd op de crisissituatie waarin het design zich de dag van vandaag bevindt. Het kan niet anders of deze crisissituatie moet zich ook laten voelen in de opleidingsinstituten voor designers. De Academie voor Industriële Vormgeving van Eindhoven heeft die crisis voorlopig weten te bezweren door een drastische herstructurering van de academie die voortaan uit zeven instituten bestaat. Uit de functie van die instituten blijkt dat ze tot doel hebben niet om de academie op te splitsen, maar om de complexe relaties waarin het probleem van de vormgeving (sociaal, psychologisch, pedagogisch, technisch) vastzit, efficiënter aan te pakken. Juist in de verwaarlozing van deze complexiteit van het huidige vormgevingsproces, vooral dan van zijn sociale betekenis, is de Hochschule van Ulm vastgelopen.
De moeilijkheden in Ulm dateren niet van gisteren. Ze beleefden een kritiek moment toen de kredieten voor het nieuwe schooljaar moesten gestemd worden. Uiteindelijk bleef de Landesregierung dan toch bereid kredieten voor 1969 aan de school te verlenen en af te zien van haar eis de school in te lijven bij de ingenieursschool van Ulm. Als voorwaarde werd gesteld dat de interne moeilijkheden van de school zo spoedig mogelijk moesten opgelost worden en dat een nieuw pedagogisch-wetenschappelijk project aan de regering moest voorgelegd worden. Alles verliep betrekkelijk goed, er heerste zelfs een opti-
misme zoals de school gedurende de laatste jaren niet meer gekend had, toen de rector Herbert Ohl zelf de onderhandelingen afbrak en daarmee een streep trok onder de geschiedenis van de Hochschule. Hij was er blijkbaar niet in geslaagd de verdeeldheid in eigen huis te overwinnen. Die verdeeldheid lag in hoofdzaak tussen studenten en docenten. De studenten verwijten de school dat ze alleen maar aan ‘kosmetiek’ doet en niet aan werkelijke vormgeving van het milieu, en - wat er onmiddellijk mee samenhangt - dat sociale overwegingen helemaal niet aan bod komen. Daarbij kwam dan scherpe persoonlijke kritiek op een aantal docenten die in de school niets anders zien dan een ‘goedkope arbeidsreserve’, waaruit ze kunnen putten voor hun eigen opdrachten.
Door die interne moeilijkheden, nog vergroot door de onzekerheidspositie waarin de school door het politieke maneuver was komen te staan, was ook de recrutering sterk teruggelopen. In plaats van gemiddeld 150 studenten telt de school er nu nog 30. Ze was dus als het ware zichzelf aan het afschrijven. Dit alles stemt tot nadenken. Eerst en vooral over het politieke maneuver zelf dat het resultaat van zijn eigen ondermijning als argument gaat gebruiken om de school te veroordelen. Ten tweede over de onmacht van de politiek om het kritische en problematische als noodzakelijke factor in een ontwikkelingsgeschiedenis een plaats te geven in het systeem. Ten derde over de onmacht van de designer zelf om object en methode van zijn discipline zo realistisch te omlijnen dat ze als een sociale werkelijkheid kan beschouwd worden.
Het verdwijnen van de Hochschule für Gestaltung van Ulm is een teken aan de wand. Terwijl overal de verdiensten van het eerste Bauhaus dik in de verf worden gezet, naar aanleiding van de tentoonstelling die momenteel in Amsterdam getoond wordt, komt het tweede Bauhaus in gelijksoortige omstandigheden als het eerste aan zijn einde. We zullen blijkbaar nooit geleerd zijn. De pessimisten onder ons krijgen een heerlijke kaart toegespeeld. De belofte van de regering dat het instituut volgend jaar, als een afdeling van de staatsuniversiteit van Stuttgart, opnieuw zal beginnen, kan niet verhinderen dat de leegstaande gebouwen van Ulm een kortsluiting te meer betekenen in de communicatie tussen politiek en kunst, waarover ik het in nummer 36 had □
Les églises de Marc Dessauvage.
La Maison 12(1968).
Kerkbouw als kritische functie.
La Maison 12(1968).
Waar ligt Heerlen?
K&C-agenda, 18 december 1968.
Hoogbouw als roofbouw.
K&C-agenda, 18 december 1968.
Felix Roulin.
K&C-agenda, 18 december 1968.
De wereld van Henri Cartier-Bresson.
K&C-agenda, 25 december 1968.
Eén jaar Centre Le Corbusier.
K&C-agenda, 25 december 1968.
