Suster Bertkens boeck tracterende van desen puncten

Suster bertkens boeck tracterende van desen puncten.

3Suster Bertkens boeck dat sy selver gemaect ende bescreven 4heeft. Tracterende van desen puncten hyer na bescreven. 5Item een schoon ghebet van den sueten naem Ihesus. 6Item een voer beredinge alsmen dat heylich Sacrament 7begeert te ontfanghen. 8Een devoet ghebet alsment ontfangen heeft. 9Een ghebet om dat herte te verwecken tot devocien. 10Een suverlic Tractaet vander Kersnacht ende der gheboerten 11ons heeren. 12Een inwendyghe sprake tusschen den Brudegom Jhesum 13ende die minnende Syel. 14Oeck staen hyer in veel Leydekens dye Suster Bertken selver 15ghedicht heeft.

16Een ghebet vanden sueten naem Jhesus.

17O suete Jhesu, maect mijn memorie gestadich in dijn bytter17 18lijden, doorwont mijn herte met dinen heylighen vijf 19wonden ende mijn hooft mit dijnre scarper doornen crone, 20nagelt my met compassie dijns groten lidens aen dinen 21swaren cruce, op dat dye ghedachtenisse van dijnre bittere 22passien, dijns duerbaren bloets, dijns bitteren doots nemmermeer 23van mi en scheide om bliscap of om druck, of om 24enighe saken die onder den hemel zijn ende opter eerden 25mi aenvallen moghen. O mijn heer, mijn god, mijn scepper,25 26mijn verlosser, wilt mi cracht gheven dat ic om dijn minne,

27alleen om di te behaghen, alle sonden vromelic te wederstaen.27 28Ende in die ure mijns doots gheeft mi also grote minne 29ende alsoe bernende begheerten na di, dat dijn minne, o 30minlike heer Jhesu, mijn siel meer dwinct wt minen lichaem. 31te scheiden dan die natuerlike doot. Amen.

32Een voer beredinghe alsmen dat weerde heylighe Sacrament begheert32 33weerdelic te ontfanghen.

34O almachtighe eewige god, doerscouwer alre verborgentheyden, 35daer alle dinghen naect voer sijn, met vresen, met 36groter scaemten, met inwendyger bevinghe come ic, arm 37sonderster, tot die afgrondicheyt uwer ghenadicheyden,37 38bekennende ende beliende mi grotelick ende menichfoudelic 39misdadich te wesen ende seer bevlect, alsoe dat ic met 40groter schaemten mijn oghen neder sla totter duisternisse 41mijns gebreckeliken levens, ende beken my onweerdich mijn 42oghen op te slaen om te bescouwen u godlike claerheyt. 43O alre ghenadichste heer, ic val met alre oetmoedicheit 44neder ter eerden voer u overhoghe moghentheit, ende begheer44 45wt al mijnre herten, dat ghy ghenadelick op mi wilt 46sien ende ontfarmt mijns. Maect reyn dat bevlect is. Maect 47ghesont dat ghequetset is. Ordineert, beschict dat ongestelt47 48is. Recht op dat neder gheslagen is. Maect starck dat cranck48 49is. Ontbint dat gebonden is. Laet vry dat sculdich is. Maect 50rijck dat arm is. Spijst dat hongherich is. Gheeft drincken 51dat dorstich is. O meester der salicheit, vernywet my altemael, 52besit mijn siel, maect mi na u behaechlicheyt, ic offer 53my altemael u grondelose barmherticheyt, met een geheel 54eendrachticheit al mijnre inwendicheit gheve ic mi selven 55ghelijc over met siel ende lijf nu ende eewelic in u vry, 56onghescapen, godlike wille met my te doen in tijt ende in 57eewicheyt na u godlike behaechlicheit. Ic versake mijns57

58selves sonder wederspreken ende belye mi altemael u te58 59wesen. O goedertieren Ihesu, wilt mi niet versmaden om 60mijn gebreclicheit, ontfanct mi doer u grondelose barmherticheit. 61Ghedenct die ghenadicheit ende duerbaerheit 62uwes costeliken bloets, dat ghi so mildelick wt ghestort 63hebt wt groter minnen. O alre ontfarmhertichtste heer, 64wylt den duerbaren scat aen mi laten behouden blyven. O 65minlike ihesu, inden lesten avontmael hebdy u lieve discipulen 66u heylige lichaem ghegheven tot een spijse, ende u 67duerbaer bloet tot enen dranc wt onbegripeliker minnen, 68ende hebt met groter begeerten begeert dat gloriose werscap68 69met hen te houden. O ewighe waerheyt, ghy hebt vast 70gemaect doer die waerheit uwer godliker woerden den69-70 71ghelovighen die u minnen, u waerachtighe lychaem te 72moghen ontfanghen onder ghedaente van brode na ordinancie 73der heiligher kercken. Dese verborghen waerheit, 74dit overhoghe, weerdighe, minlike, heylighe sacrament, 75dat soe vol ghenaden is, so vol hogher virtuten, dat alle75 76wellusticheit in hem heeft, dat so moghende is in zijn76 77vruchten alle die met ghelove, met minnen vander levender77 78vruchten eten, daer doer eewelic sellen leven, o oversuete 79Ihesu, dit minlike sacrament, dit levende broot met al zijn 80levende vruchten, begheert mijn arme, crancke, noottorstyge80 81siele altoes met groter begheerten, want dye van deser vruchten 82niet en eten, die en mogen in hen gheen leven hebben.82 83Mer, mijnlike vader, want wel beteemt met groter puerheit,83 84met anxt, met minliker devocien, met groter weerdicheit, 85met inwendyger hoger dancbaerheit dat gloriose overhoge 86weerdige heylige sacrament ontfangen te werden, hierom 87bin ic seer beanxt; want ic my in deser weerdiger scikinge87 88niet en vinde alst beteemt, ic en bin niet weerdich, o grote 89coninc, dat ghi coemt onder mijn dack, sprect een woert,89 90openbaer doer cracht uwer genadicheyden: mijn siel sal

91gesont werden; ic begeer u godlike wille in mi te geschien 92nu ende ewelic, nemt van mi dat u mishaechlic is en gheeft 93dat u behaechlic is, ordineert mi altemael na u behagen. 94Goedertieren heer ihesu, hopende ende betrouwende op u 95genadicheit, soe begheer ick tlevende broot dat ghi selve 96sijt. O verborghen waerheit, openbaert dye moghende 97vruchten uwer ghenaden in mijnre sielen, gheeft mi gracie 98alsoe weerdelick te eten die levende vruchten uwer minnen 99dye in dit gloryose sacrament verborghen zijn, dat ic 100verwandelt mach werden wt mijn ghebrecklicheit in volcomenheit 101ende bliven in u, alre suetste minnaer, ende ghi 102in my sonder afscheyden. O hemelsche coninghinne, gods 103moeder Maria, bidt voor mi. Alle gods vercoren die met 104god in eewyger glorien sijt, bidt voer mi. Alle devote god 105minnende mensche[n] inder eerden, bidt voer my. Almachtighe 106god, ick beveel mi altemael met al mijn begheerten 107u grondelose barmherticheyt; u godlyke wil geschie in my 108in tijt ende in ewicheit.

AMEN

109Een devote oeveninghe tot god almachtich alsmen dat weerde 110heylich sacrament ontfanghen heeft.

111O mijn enighe hope, minlike Jhesu, salichmaker, waerachtige 112soon gods, die u selven openbaert doer die waerheyt 113uwer godliker woerden, dat ghi selve sijt die in dit wonderlicke 114sacrament u selven ons gheeft ende nu in ghecomen 115sijt tot uwen tempel, dyen ghi u selven gheheylicht hebt115 116met uwen costeliken bloede, dat ghi wt minnen so mildelic 117wt ghestort hebt, mijn siele met al haer inwendicheit vreset 118ende bevet ende mint. O oversuete minnaer, de aen den118 119boom des cruces bernende in minnen wt groter minnen 120verdorret sijt, hoe suet is u gheest. Och hoe vol pinen, hoe 121iammerlic, hoe verlaten, hoe versmaet hebdi u gepresenteert 122inden cruce. O heilige cruce, o genuechlic[ke] boem,122

123hoe lustelic sidi te omvangen, hoe suet is uwen roke van 124der cracht ende heylicheit des levens der levender, die hoge, 125heilige, verborgen, levende vrucht dye ghi gedragen hebt, 126der engelen spise, dye si also glorioselic in glorien met126 127hogen loven gebruken. O goedertyeren scepper, siet u arm127 128creatuerken, die afgrondicheit mijnre armoeden openbaer128 128 129voer die afgrondicheit uwer overhoger rijcdommen. Almachtige 130god, dat u ongescapen goedheit eygen is te doen130 131na u ewige behaghen, begeer ic mi te geschien altoes. O 132minlike Jhesu, salichmaker, maect my salich in uwen heyligen 133naem, behout mi nu ende ewelic. O overwonderlike 134afgrondicheit der mylder genadicheyden gods! O overwonderlyke 135min ende goedertierenheit gods! O overhoochlooflike 136god, wat eer, wat lof, wat dancbaerheit, wat min, wat 137minnen werc sal ic, seer arm creatuerken, u overhoochlovelyke 138weerdicheit moghen bewisen; alle creatueren ghebreken138 139in u ongemeten goetheit weerdelyck te loven. Och wat 140manyeren van bliscapen sal ick, dye noch in duysternisse 141bin, voer u moghen togen, gloriose god? O bernende, doerluchtige141 142seraphinnen met alle hemelsche crachten, o alle142 143gheschapen schoonheiden met al dat bliscap, vruechde, 144iubilacie, eer, lof, hemels sanck, behaechlic dyenst inder 145teghenwordicheyt gods almachtich wtbaren mach, coemt145 146mijn armoede te hulpe om die min des ghenen dye u allen 147soe gloryoselick, myldelick beghaeft heeft, volbrenct voer 148mi dat ic wt al mijnre herten, wt al mijn binnenste, begheerlick 149begeer ende nyet en vermach ende mede dat ic begheerlic 150begeer te begeren totten hogen love des vaders, des soons, 151en des heiligen gheests, nu ende ewelike sonder eynde. O 152bernende seraphinnen, singet voor mi discantierende totten152 153hoghen love der heiligher dryvoudicheit, inden schonen 154wtvlammende brande uwer hemelscher borsten na u hoghe,154

155heimelike, verborgen, hemelsche wise: ‘Sanctus, Sanctus,155 156Sanctus dominus deus’. O overwonderlike, onbegripelike, 157ewige, onghescepen, onghemeten minne, overvloedich van 158ondenckeliker, onsprekeliker vruechden ende sueticheyden. 159O godlike brant, hoe snellick, hoe sachtelick, hoe suetelic, 160hoe vredelick, hoe begeerlick, hoe glorioselick sydy voert160 161gaende, werckende, vervullende, genoechlike versadende. 162O goede herde, ghetrouwe vader, ghi die u wtvercoren siel162 163geset hebt voer u scapen, in uwen handen beveel ic minen 164gheest ende mij selven altemael; u godlyke wyl gheschye 165in mi nu ende altoes ende ewelick sonder eynde. Amen.

166Jhesus 167Mijn Syel is bedroeft tot aen den doot.167

168Dit navolghende ghebet salmen tot behulp ghebruycken om dye 169devocie te vermeerren, of om dat herte tot devocien te verwecken, 170zwighende van binnen int herte lesende.170

171O goedertyeren Jhesu, salichmaker der werelt, soon gods,

172waerachtich god ende mensch, die overtredinghe ende 173onghehoorsaemheyt uwer creatueren, onser alre lasten hebdi 174op u ghenomen ende hebt u, mynlyke heer, soe swaerlick 175belast om onse lasten, schulden, pinen af te doen, dat u 176suete, minlike herte met doorsnidenden, onbegripeliken 177wee, met groten swaren druck also doerdrongen, geperst 178wert, u heylyghe binnenste met overlastighen, harden,178 179scarpen ende pijnliken bitteren wee al soe doersneden, dat 180ghy, sachtmoedyge heer, soe belast, soe boven maten seer 181bedruct, hebt ghebeden uwen hemelschen vader, waert 182moghelick, dat hy u dan afnaem den kelck der bitterheyt. 183Want, alre mynlijcste heer, u edel menschelike natuer den183 184kelck so onwtsprekelyken seer bitter was, ende alre bitterste 185van dye groote boesheyt ende verhertheyt der sondaren185 186dye verherdt souden bliven, dat u groote minne, u veel 187weldaden, u duerbaer bloet, u bitter doot in hem lyeden 188gheen vrucht en soude[n] doen tot haerre salicheit. O verlosser 189der werelt, aldus belast, bevende, iammerlic ontstelt, bernende189 190in minnen tot ons, arbeidende in crachtyghen,190 191vuerighen ghebeden, met uwen bloedigen sweet overgoten, 192hebdy, alre ontfarmhertichste heer, goedertierlic u selven 193overgegeven, gelaten inden wil uwes vaders, nyet wedersegghende 194al te draghen ende al te liden dat totter gerechticheyt193-194 195behoorde te gheschien totter eeren uwes vaders ende 196salicheyt der menschen. O alre ghenadichste heer, dye alsoe 197bereit sijt ghenade te doen, soe myldelyck gheeft die u197 198bidden, hoe grote wreetheit, hoe grote ongenade, hoe groot 199onrecht hebdi willen lijden op dat wi, arme sondaren, 200genade souden hebben, ende in u gherechtveerdicht souden 201werden. Ghi sijt, minlike heer, als een sachtmoedich lam 202uwen vyanden te ghemoet ghegaen, die u, goedertieren 203Jhesu, mit groter felheit, met bosen, hatighen herten, als203 204ghierighe wolve[n] ende wreede beesten sochten, ende hebt,204

205goede heer, dat valsche cussen van Judas, den verrader, 206gheleden ende hebt u laten vanghen ende binden, slaen, 207stoten ende onweerdelick voert trecken vanden ioden ende207 208wordet seer veronweerdicht, ende sijt, alre sachtmoedichste208 209heer, met groten gheruchte, met dranghe vanden bosen209 210scharen, ghebrocht voor Annas, Cayphas ende Pylatus. Met 211valschen tughen beclaecht, verordelt sonder sake, naect211 212ghemaect ende onghenadelic met gheesselen gheslaghen, 213verworpen, versmaet, in scimpe gheeert, ende met dat alre213 214booste dat si bedencken konden belastert. O alre creatueren 215heer, coninck der glorien, u coninclyke hoeft werdt met 216doornen ghecroont, grote oneer is u bewesen, een swaer 217cruis wert op u gheleyt, dat ghy, minlyke heer, sachtmoedelic 218goedertierlick hebt ontfanghen ende sijt voor ons 219onderdanich gheworden totter doot des cruces.

220Ghebet.

221O alre ontfarmhertichste heer ihesu, ick bidde oetmoedelic, 222geeft dat u bernende minne, u diepe vernederinghe, u overlastighe 223liden, u crachtighe bedinghe, u bloedighe sweet, u 224willighe ghehoorsaemheyt, u dyepe wonden, u bitter doot, 225mijn hert also moet berueren dat ick in u suete min, mijn225 226salychmaker, altemael ontsteken werde ende wt bernender 227minnen met siel, met lijf, met al mijn begheerten my selven 228altemael mach over gheven ende laten in uwen godliken 229wil, alle teghenwoerdighe tribulacie, druc, liden in desen 230dale der tranen lijdsaemlic draghen, mijn even mensch 231minnen als ic sculdich bin, my met minnen vast houden in 232onderdanicheit, alsoe vromelic daer in volherden, dat, minlike 233ihesu, u duerbaer bloet, u bitter doot aen mi, arme 234sonderster, behouden blyve, op dat ic u, mijn scepper, mijn

235verlosser, na dyt armelike leven in gloryen mach aenscouwe[n], 236volcomelic minnen, gebruken, met allen saligen236 237love eewelick sonder eynde. Amen.

238Een persoen, ghecledet met gheesteliken habite, heeft gevoelt van 239der geboerten ons heren als eens deels na bescreven staet.

240Doe dye ure na by was, dat Jhesus waerachtich god ende 241mensch geboren soude werden, doe ghevoelde dye moeder 242Jhesu sonderlinghe treckinghe of suete eyschinghe in haer,242-243 243recht also na ghelic te setten of menigerley snaerspel waer243 244dat met sond[er]linger kunst also geruert worde, dat een 245hert, daer dat geluit in viel, met so groter sueticheit ende 246iubilacien vervult worde, dat alle de inwendige crachten 247ende begeerten daer na neichden om volcomelic te begripen 248dye melodye des sueten geluuds. Na deser ghelikenisse247-248 249soe was Maria die moeder ihesu van binnen gheroert 250ende in ghetogen, doe die tijt des barens na by was. Doe250

251si began te gevoelen die hemelsche opclimminge haerre251 252inwendiger begeerten, iubilerende tot gode, do buechde si252 253haer knien totter eerden met groter oetmoedicheit haestelic 254ten oesten wart ende voechde haer heilige handen te gader 255ende vereenichde oock inwendelic al haer crachten in een, 256ende openbaerde also dat si bereyt was dyenstachtich te 257wesen des wonderlyken wercks dat god wercken soude 258doer haer. In deser iubilacien daer si in was, so waren grote 259scaren van engelen omtrint Maria, dye hoghe hemelsche 260reden hyelden met Maria; dese waren vanden dryen oversten260-261 261choren. Dese heylighe engelen vernyeuden dye moeder261 262Jhesu, Maria, met hoger bliscap, haer sonderlinge vordelende262-263 263ende prisende also seer hoochlick om haer sonderlinghe 264weerdicheit. Sy prijsdense in dien dat sy van god264 265almachtich in eewicheyt also ghemint ende wtvercoren 266was, dat van beghinne ghesloten was inden hoghen, diepen,266 267eewighen, enighen verborghenen raet der heylyger dryevoudicheyt, 268dat si so hooch ende diep soude staen inder 269vereeninghe der minnen met god, dat si van gracien als 270haer eyghen soude ghebruicken die natuer der ewiger godheit270 271ende die glorie der hogher heyliger drievoudicheit in 272sonderlingher wijsheit ende eenicheit. Sy prijsden se oock272 273hoochlike met groter weerdicheit in dien, dat inden selven 274raet ghesloten was van beghinne, dat si een moeder wesen 275soude des ewighen, enighen soons des ewighen vaders gods 276almachtich, die wt wonderliken, onbegripeliken aenroeren 277sijnre ewigher, eyghenre goetheyt daer toe getoghen wert, 278dat hi soude ende woude menschelyke natuer aendoen ende 279geboren werden ende openbaren hem als een cleyn kint 280ende heeten eens menschen soen. Overmidts deser hogher 281wtverkiesinghe so prijsden die hoghe doorluchtighe salighe 282gheesten met hogher vrolicheyt boven begrijp der sinnen

283dese overschone, onbevlecte, suver maecht ende gloriose 284moeder, die niet alleen en was onbevlect, mer blenckende 285ende glorioos, ende glorioselike voertbrengen, baren soude 286die hoghe, diepe, verborghen, ewige, godlike reden van al286 287dat grote, goede, volcomen, ewige, onwandelbaer woert287 288gods, fons et clausula etc. Dese gloriose, glorioselick verheven288 289met hoghen love, wert oock hoochlic gepresen vanden 290hoghen, salighen geesten, die diepe, hoghe bescouwers 291inder verborgentheyt der onwanderbaerheit der overster291-292 292waerheyt, in dien dat die enighe, ewige gheest des vaders 293en des soens, god selve, ewelick behaechde, dat gedeylde 294te vergaderen, te gelyken, te verenigen al geheel dat selve294 295met hem selven in hem, ewich god, mensch, god mensch 296volcomen, god sonder beghin, inden beginne onbegrypelic 296volcomen was, wonderlic te openbaren, te verclaren die 297verclaerde, op dat sonder duisternisse in haer ende doer haer297-298 298geopenbaert soude werden dat hoghe, diepe, wonderlike 300godlike werck, dat niemant wercken en mochte dan god; 301dat in haer volbracht was. Doe alle dese voergheteikende301 302hoghe lovinghe[n] gheschiet waren met onbegripeliker302 303vrolicheit, daer maria seer wonderlike iubilacie doer ghevoelde, 304alsoe dat si na ghelijc te setten van binnen geordineert304 305was, op ende neder climmende met seer sueten geluyde304-305 306vol melodyen (recht als een hemelsche sanctorye, dye306 307met seer hogher kunst geruert wert om te maken ende wt 308te gheven dat alre beste ende edelste gheluit datmen hooren 309of dencken mach), doe sy haer aldus vol weelden bevoelde 310ende die godlike radien so crachtelick wtschenen tot haerre310 311herten ende sy began heet te werden ende doorschynich, 312doe stont sy haestelick op ende maecte haer altemael bloot

313vanden hoofde totten voeten tot enen clede toe dat haren313 314live dat naeste was. Aldus stont die gloriose moeder ende 315was van bynnen blenckende in hoger claerheyt met onderscheidenheyt,315-316 316hooch ende noch hogher, ende was over al 317haer preciose lichaem vucht, recht of si bedauwet had geweest,317 318ende gaf soe sueten roke van haer, dat die roke niet318 319te gheliken en is enigherhande welrukende dingen die inder319-320 320tijt te vinden sijn. Dese vuchticheit en was niet met ghewelde 321van pijnlike moeynisse gheperst wt haren preciosen lichaem, 322mer van overvolre jubilacien suetelick wt vloyende. Want 323si en was niet alleen sonder wee, mer vol hemelscher weelde. 324Aldus stont si verheven vander eerden, omset met veel 325enghelen die haer te dyenst stonden, vanden dryen hoochsten 326chooren, ende die bedauwinghe scheen recht van haren326 327preciosen lichaem, of sy om vanghen hadde gheweest mit 328een claer blenckende wolcke daer doer schenen die radyen 329des godliken lichts, daer si van binnen vol van was: recht 330of die claerheyt ghedeylt hadde gheweest, so ghinghen wt 331van die haren haers hoofdes ende van haren ghehelen 332lichaem onbegripelike veel schijnselen, stralen der hoger 333godliker claerheit, daer si in was te bescouwen nyet als 334eerdsch menschelic, mer hemels ende godlic. Omtrent haer334 335wert so grote vruechde ende si was so vol glorien dat335 336onmoghelic is enich ménsch die bliscap te begripen in deser 337hogher gloryen, daer si vol van was. Sy clam op vander 338eenre hemelscher weelden in dye ander ende werdt, so 339iubilerende, op ghetogen ende in gheleydt tot int hoochste339 340ende dyepste, daer sy smaecte dat onmoghelick ys te begripen340 341enich menschelic herte. Inder hogher verborghenre 342stille, in die diepste weelde, daer si in was, so baerde god342 343in haren gheest so hoghe onbegrypelicheit, dat haer gheest343

344so overhoochlick vervruechde, dat si vander ghewoenliker344 345iubilacien stillede ende ruste. Doe sy aldus stille in wonderliken345 346vrede was, ende haer gheest seer hooch verheven was, 347doe baerde die moeder gods haren sone alsoe snellike 348sonder hinder oft quetsinghe, na ghelyke te setten als een348 349pyle dye doer die lucht vliecht, also als die pile vander lucht 350niet gescut oft ghehindert en wordt, noch die lucht niet350 351ghequest en werdt vander pile, alsoe quam voert dye soon 352gods onghehindert, ende dye moeder gods bleef onghequest. 353Die gloriose moeder gods was also hemels ende also 354godlic in haer ghevoelen, ende in al haer crachten ende leden 355wt godliker ordinancien also hemels gestelt, dat nyet en355 356was dat belette den snellen voertganc of de geboerte ons 357heren, mer al dinck was tot god[s] dienstachticheit geordineert357 358ende bereyt in also hogher claerheit ende volcomenheit, 359alst beteemde totter godliker weerdicheit. Het is 360so wonderlic te begripen ende te bescouwen ende is also 361hooch ende also diep te verstaen dat alle sinnen daer in 362ontbliven; het is onmogelic met sinnen te begripen dat so362 363hooch, so verborgen ende so godlic is; hyer om en si niemant 364also vermetel die hem vermoidet in eniger wijs dat364 365verborgen werck gods met sinnen te begripen: god is 366almachtich, dat is ghenoech. Die gloriose moder gods,366 367hooch verclaert, bracht voort haren sone met hoger claerheit;367 368sinen oploop ende zijn geboerte was seer snel in die368368-369 369volle tijt na gelike als een blixem; zijn claerheit was so overclaer 370ende wonderlic dat gheen claerheit daer bi en is te 371gh[e]liken. Ende also wert dye coninc der glorien met 372glorien ende met groter eeren ontfanghen vanden oversten 373hemelscen gheesten, die met alle die scharen der enghelen, 374die daer omtrent waren, na hoger hemelscher wijse won-

375derliken sueten nyen sanck songen. Aldus met hoger vrolicheit375 376al verwonderende, soe wert dat suete kint Jhesus376 377ghepresente[e]rt den hoghen hemelschen geesten die vanden 378dryen oversten choren die middelste waren, die hem met 379grooter weerdicheit al verwonderende ontfinghen ende met 380hoger vrolicheyt hoochlike lovende. Daer na werdt dat 381suete kint Jhesus ooc ghepresenteert met hogher eeren den 382nedersten engelen vanden dryen oversten choren, die hem 383oeck met hoghen verwonderen seer begeerlick ontfinghen, 384ende in hoger iubilacien onghewoenlike bliscap maecten. 385Hier na werdt die moeder Jhesu, die in wonderliken vrede 386rustende was, met dyenst der enghelen seer sachtelic neder 387ghelaten ende met weerdicheit gheset op haer cleder, die 388si wt ghedaen had, neder opter eerden, ende sy spreyde[n] 389haren hooft doecke voer haer op die eerde, ende die engelen 390altesamen die daer omtrent waren, iubileerden also suetelick 391ende glorieerden also hoochlick, haren lovesanck was alsoe391 392overwonderlyck, dat gheen eerdsch mensche dat begrypen 393noch voortbrenghen en mach. Aldus wert dyt suete kint393 394Jhesus met hogher weerdicheyt ghepresenteert voor sijnre 395weerder moder ende wert voer haer neder gheleyt op 396haren hooftdoeck die opter eerden ghespreit was; dye 397enghelen bleven daer altesamen omtrent staen. Doe dit 398suete kint Jhesus neder lach opter eerden, ghaf sijn suete 399stemme een cleynlic gheluyt als wat bedrovende. Dit suete399 400kint ihesus woude zijn moeder selver wecken ende tot bescouwinghe 401zijnre edelre zaerter menscheyt trecken. Doe401 402die moeder Jhesu hoorde een cleyn stemme die menschelick 403gheluut had, doe creech sy haestelick weder ghedenckenisse403 404ende sloech haer heilighe oghen neder opter eerden ende404 405sach haren weerden sone, onsen heer, voor haer ligghen. 406Vanden aensien dat si haer suete kint Jhesus aensach, soe

407weerdt si also vol nyeuwer vruechden ende iubyleerde in 408haerre herten also rechte suetelic, dat dye melodie boven 409gaet alle begrijp der sinnen. Haestelic viel si op haer heylighe 410knyen met groter oetmoedicheyt ende met herteliker 411vrolycheyt voer haren ghemynden sone Jhesum ende wert 412gedachtich hoe hoochlike dat si ghemint ende wtvercoren 413was van god den vader inder eewicheit, dye wt zijnder 414afgrondygher goetheyt hem gheweerdichde in haer te414 415storten die overwonderlike verborghen weelden zijnre godheit. 416In deser ghehuechnisse neychde si haer herte suetelic 417ende gaf wt hoge dancbaerheit, want si van haerre iuecht417 418aen begeerde te bliven in die edelheit haerre meechdeliker 419puerheit ende si haer selven met groter begeerte in ewigher 420minne met god verbonden had, so begeerde si in rechter 421onderdanycheit sonder afscheiden te bliven inder hoger421 422enicheit. Wt deser hogher minnen begheerte nam si met 423groter weerdicheit haren geminden sone ihesum in haren 424heyligen armen ende dructen aen haer borsten seer begeerlic424 425ende custen voer sinen sueten mont seer minlic. Dat suete425 426kint voechde hem also suetelic aen dye borst zijnre weerder426 427moeder ende omvencse met sinen heylyghen armen, ende 428ihesus die dructe hem selven so minlic aen sijn lyeve 429moeder, dat sy daer doer grote iubilacie ghevoelde. Dat 430suete kint Jhesus bewijsde met minliken teykenen dat zijn430 431hemelsche vader inder eewicheit dat selve minde dat zijn 432weerde moeder begheerde. Hier na dede Maria oeck dancbaerheyt 433den soen gods na zijnre eewyger godheyt, die hem433 434gheweerdichde menschelyke natuer aen te nemen. Want hy434 435haer vercoren hadde zijn moeder te wesen ende van haer 436gheboren was, soe begheerde sy hem eewelick dienstachtich 437te wesen ende moederlike trouwe te bewisen in zijnre 438edelre zaerter menscheyt, ende met hem in sonderlingher 439minnen vast te bliven in tijt ende in eewicheit. Met deser439

440minnen begeerte custe si anderwerf Jhesum haren geminden 441soen inder selver formen als voer geschiet was. Dat suete 442kint dede haer minnen teykenen volcomelic na harer eysche,442 443alsoe dat haer suver herte onbegripelike vruechde hadde. 444Hier na dede si met groter begeerten dancbaerheyt den 445heỳlighen gheest, dye wonderlic in haer gewrocht hadde 446ende met zijnre godliker kunst onbegripelic glorioselic al 447dinck volbracht hadde; ende si begeerde met volherteliker447 448vrolycheyt eewelick te ghevoelen dye godlike goetheyt 449ende sonder aflaten te eeren ende hoechlike te loven dye449 450volcomen heylighe drivoudicheit: vader, soon, heylich 451geest; een eewich almachtich god in eewicheit sonder eynde. 452Met deser overhogher minnen begheerte nam dye gloriose 453moeder gods haren gheminden sone ende dructen met volherteliker 454minnen aen haerre herten ende custen met sueter 455begheerten. Ende dat suete kint ihesus dede zijn moeder 456godlyke minnen teykenen also overvloedeliken dat si vernoeget 457was, ende die moeder ihesu nam den sueten ihesum, 458haren gheminden sone onsen heere, ende wanten in doecken 459ende leyden neder in een Cribbe. Doe screyde dat suete 460saerte kint Jhesus: hem dorste na de suete meechdelyke 461melck zijnre geminder moeder, ende die suver meecht 462ende moeder gaf haestelic met groter minnen haren gheminden 463sone haer meechdelike borst te suken. Dat suete 464kint Jhesus was doe te vreden ende sweech. Maria, die 465moeder ihesu, dede weder aen haer cleder ende bereide465-466 466haer alst beteemde na haerre oetmoedicheyt ende bewaerde 467haren gheminden soen onsen heere met grooter sorchvoudicheyt. 468Deo gracias. 469Doe Joseph met Maria ghecomen was in dat huys daer onse 470here gheboren soude werden, verbliden si hem te samen 471ende dancten god van dien dat si een ellendige stede ghevonden471 472hadden, daer sy in gods dienst enich mochten472

473wesen, vanden scharen onghehindert. Doe si dat huys te 474samen wat bescict ende bequaem ghemaect hadden, als sy474 474-475 475best mochten, ende Joseph een licht met eenen luchter 476gevest hadde aen die want vanden huse, ghinck hy sitten476 477by Maria ende sy hadden seer suete sprake te samen, Maria 478ende Joseph. Sy verhaelden ende vernyweden weder veel478 479voerleden dinghen, daer hem god troost ende grote ghenade479 480in had ghedaen. Doe si aldus met bliscapen saten ende 481si haer reden by na gheeyndt hadden, sach Joseph dat dye 482keerse aender want seer na verbrant was. Ende hi begonste 483wat sorchvoudich te werden, ende hy had anxt dat daer483 484licht ghebreken soude. Haestelick werdt daer also groote484 485claerheit inden huyse dat hem Joseph verwonderde ende met485 486anxt verblide, ende hy sach Maria aen ende hy sprack haer486 487aen van verwondernisse. Maer Maria was stil ende sprack 488luttel, want si began doe te ghevoelen die hemelsche treckinghe 489ende eyschinghe van binnen in manyeren als voer489 490bescreven staet, dat voer die gheboerte ons heeren gheschiede. 491Joseph sach dat wonderlike verwandelinghe491 492gheschyeden in dat ghebenedyde aensichte onser lyever 493vrouwen. Si wert soe overclaer, dat die goede Joseph van 494vreese zijn oghen nyet en doerst op slaen om Mariam te 495beschouwen, want daer ghinghen hoghe schijnselen wt 496haren ghebenedijden aensichte met snelheiden recht als 497blixemen, ende wonderlike grote vruechde wert daer gemaect 498omtrent dat huys. Doe Joseph dit wonder sach ende 499hoorde, ghinck hy met consent onser liever vrouwen wt om 500te sien of hi enyge gedaente van dingen mochte sien, daer 501die melodye doer geopenbaert worde. Doe Maria aldus 502alleen was, buechde si haestelic haer heylige knyen ten 503oesten werdt ende bereyde haer selven voert tot gods dienst 504in manieren als voer bescreven is. Ioseph, de buten was om504 505wonderlicheit te sien ende te horen, wert veel wonders

506ghetoont daer hi mede buten getueft wert, die goede ioseph.506 507Oec sach hi een cleyn begrijp aen dat huys gevest, dat met507 508lichten dynghen vergadert ende te samen ghevlochten was508 509ende in een gewerret, ende dye goede ioseph sach dat daer 510voncken wtspronghen ende grote vlammen wt sloeghen 511ende dat daer roeck doer op clam, also dat hi mercte dat 512daer vuer binnen was, daer hy hem seer van verwonderde. 513Die goede ioseph wert ghedachtich, hoe grote claerheyt 514dat god dede opgaen in dat oude huis, doe hi sorchde dat514 515hem licht ghebreken soude ende docht god had daer oeck 516vuer gheseynt, dat hy daer van halen soude ende brenghen516 517dat int huis daer hi wt gegaen was. Aldus tradt hi naerre,517 518die goede Joseph, ende naecte dye vuerige stede, als hi naeste518-519 519mocht. Dye goede Joseph wert verveert van verwondernisse: 520daer was so grote hette ende so sueten roke dat die 521goede Joseph zijn herte bevangen wert, dat hi neder sat 522ende wert ontslape[n]. Doe onse here gheboren was ende522 523alle dinc totten love gods volbracht was in manieren als 524voerscreven staet, ende Maria, die moeder Jhesu, haer cleder 525aen hadde ende dat suete kint Jhesus in der cribben lach, 526doe dacht die goedertyeren Maria om Joseph, den goeden 527ouden vader, die buten den huise was. Maria began te singhen 528een wenich als den psalm eens deels inhout: ‘Celi 529enarrant gloriam dei’ etc., ende si nam met blyscapen dat528-529 530Kint Jhesus wter cribben ende sat daer mede neder ende 531leyde Jhesus, haren ghemynden sone, in haren schoot. Die 532goede Joseph hoorde dye suete stemme onser sueter vrouwen 533ende hi wert daer mede gewect. Die goede Joseph sach voer 534hem onverbrant dye stede, daer dye vuerige vlammen doer 535op ghinghen; hy verwonderde hem seer ende stont op ende 536roerde daer aen mitter hand ende hy ghevoelde matighe536

537wermte. Aldus ghinc die goede ioseph al verwonderende 538wederom tot Maria ende soude haer kundyghen wat hem 539wedervaeren was. Doe hi int huis quam, daer onse here 540gheboren was, doe sach die goede ioseph dat suete kint 541ihesus ligghen in die schoot zijnre gheminder moeder; hi 542verblide daer van ende wert recht verioecht in hem selven542 543van sueticheit zijns herten van aensien des sueten kyndes. 544Dye oude vader ioseph vyel op zijn knyen ende dancte god 545vander openbaringhe dye hem gheschiet was, daer hi tot 546hoghen bekenne mede ghecomen was, ende hi aenbede dat546 547suete kint Jhesus met groter minnen ende oetmoedicheyt, 548ende hi begheerde onderdanich te wesen ende dienstachtich 549dat suete kint Jhesus ende zijnre weerder moeder tot alre tijt, 550na al zijnre macht. Doe ioseph zijn bedinghe gedaen had,550 551quam hi Jhesus naerre, ende Maria ontwant [Jhesus] ende551 552ioseph custe met groter devocien die borst ende die heylighe 553handen ende voeten des sueten kindes, ende hi wert met 554groter bliscap vervult, ende hi vertelde Maria wat hem god 555geopenbaert had. Ende Maria vertelde wat wonder dat 556geschiet was by haer. Josèph wert seer hoochlic verclaert in556 557sinen gheest ende doer die claerheyt bekende hi mariam557 558volcomelic ende wist sekerlic, dat si een puer maecht was 559ende een moeder gods. Joseph bereyde die cribbe ende Maria 560want ihesus ende leyden in die cribbe anderwerf. Joseph 561was dyenstachtich dat suete kint ende zijnre moeder ende hi 562volbracht altijt haer begheerten na zijnre machten. Amen.

563Een innighe sprake tusschen die minnende Siel ende haren gheminden563 564Brudegom jhesus.