HOE KARLE ENDE AGOLANT TE GADER SPRAKEN. Dat XXXIIII Capittel. 3090  Karle hadde gheleert te voren  Spaengien tale, alsoe wijt horen,  In sine joghet tote Tolette;  Dies hadde hi te minder lette  Te sprekene ieghen spaensce boden. 3095  Agolant heeft hem ontboden  Dat hien gherne selve sprake.  Karel gheorloeft die sake,  Ende men nam, in beiden siden,  Goede vaste vrede tien tiden, 3100  Soe dat si te gadere quamen.  Si gaven antwoerde ende namen,  Soe dat si daer over een draghen:  Wies ridderen dat dandere verjaghen,  Oft opten velde doot slaen, 3105  Sine wet es best, sonder waen.  Doen ghincmen daer, ten selven tiden,  Twintich ieghen twintich striden,  Ende die Sarrasine bleven doot:  Daer en onscoet clein noch groot. 3110  Doen sendere veertich Agolant,  Ende Karle veertich al te hant,  Die wel van wapenen conden;  Ende die kerstene verwonnen.  Doen sende men in elke side 3115  Hondert vrome ridders ten stride,  Ende die kerstene wonnen tvelt  Op die heidene, met ghewelt,  Alsoe dat si hen ontreden.  Anderwerf si noch streden 3120  Tweehondert teghen tweehondert man.  Een vreeselic strijt doen began,  Ende die kerstene sloeghen doot  Die heiden al, clein ende groot.  Doen sprac die coninc Agolant, 3125  Ende lide wel al te hant  Dat beter ware die kerstene wet,  Dan die Mameth hadde gheset,  Ende seit hi wilt ane Karle gaen,  Ende smarghens doepsel ontfaen, 3130  Ende bejaghede vaste gheleide,  Te vaerne ende te keerne beide.  Des marghens, in den vasten vrede,  Quam hi met groter moghenthede  Omtrent misse tijt, Agolant, 3135  Alse doopsel tontfane te hant.  Den keiser Karle heeft hi vonden  Sitten eten, tien selven stonden;  Oec marcti sere, tier stat,  Hoe men daer met ordenen sat, 3140  Die ridders elc in haer stede,  Die canoencke sonderlinghe mede,  Die moencke oec in die hare;  In haer abijt, in hare affare  Soe sat elc man daer ende at. 3145  Agolant bevraghede dat  Wat volke het ware van elken cleden,  Ende men hevet hem besceden.  Doen sach hi over ene side  Dertien arme, harde onblide, 3150  Ter erden sitten in clederen cranc,  Sonder amlaken ende banc:  Wat si aten merct hi ter wise  Dat cranc was al haer spise.  Doen vraeghde Agolant, sonder sparen, 3155  Wie die arme liede waren?  Karle seide: ‘Ic salt u leren:  Dat sijn die boden Ons Heren  Die wi voeden, om Onsen Here,  In der twelve apostolen ere.’ 3160  Agolant sprac dese tale:  ‘Hi en dient sinen here niet wale  Die sine boden dus ontfaet.  Dien bi di te sittene staet  Sijn wel ghecleet ende wel ghevoet, 3165  Ende si verteren een groet goet:  Dijns heren boden die bederven,  Want si van coude ende van hongher sterven:  Si sitten verre van die mede.  Hi doet sinen God lelijchede 3170  Die dus sine knechte set.  Du heves mi gheprijst dine wet;  Mer, alsmen sien mach voer oghen,  Soe mach mense valsch toghen.’  Orlof nam hi, ende voer dane: 3175  Doepsel wederseide hi tontfane,  Ende ontboet Karlen strijt  Des anders daghes, ter merghen tijt;  Ende Karle heeft dit verstaen  Hoe hijt doepsel niet wilde ontfaen, 3180  Ende was droeve ende erre sere  Dat hi verloes soe groot een here,  Ende dede den armen in sijn here  Spise gheven, na haren ghere,  Ende cledese uter maten wel. 3185  Des marghens was die wijch so fel,  Datten heidenen ghinc te scanden.  Arnout, die here van Beaulanden,  Vernam midden in die porse  Agolante op enen orse, 3190  In ene sere sterke scare:  Dien trac hi, sere met pinen, nare,  Ende doer brac ende doer sloech  Ghene scare, vromelijc ghenoech;  Ende midden in die porse groot 3195  Sloech hi Agolanten doot.  Doen dat heidensce volc sach  Dat haer here daer doot lach,  Worden si in rouwen groot.  Soe menich heiden blever doot 3200  Dat dat kerstene here woet  Aldaer in der heidene bloet.  Pampelune wart op ghegheven.  Si lieten daer alle haer leven.  Die coninc van Cordes ende van Cecile 3205  Si vloen ewech, ter selver wile,  Met eenre scare niet groot.  Som die kerstene bleven doot  Om dat si keerden uten stride,  Om rovens wille tien tiden; 3210  Want, als si weder souden keren.  Gheladen te harer onneren,  Die twee coninghe, daer wi af seiden,  Die ontvloen, ende hen laghe leiden  (Die van Cordes ende van Secile), 3215  Ende sloeghen der onser, ter wile,  Meer dan dusent ter doot,  Die daer bleven, bi dolheit groot.