terug  begin  verder

[p. 101]

De Oosterlinge

[p. 102]
Homo, natus de muliere, brevi vivens tempore, repletur multis miseriis

Job XIV: 1.
 
Nel mezzo del cammin di nostra vita
 
Mi ritrovai per una selva oscura,
 
Chè la diritta via era smarrita.
 
 
 
Dante, Inf. I: 1-3.
[p. 103]

Voorzang

I
 
Quid est homo, quia magnificas eum?

Job VII: 17.
1
‘Wat is de Mensch?’
 
‘Het dier, gedoemd tot denken,
 
Om telkens op de raadselen te stuiten,
 
Die elk begrip van Recht en Rede krenken.
 
 
4
‘Waar hij de baan voor 't goede tracht te ontsluiten,
 
Werpt laagheid hem haar hoongelach in de ooren....
 
Ervaring dwingt hem, wanhoopskreten te uiten,
 
 
7
‘En 't uur te vloeken, dat hij werd geboren!’
[p. 104]
II
 
Et creavit Deus hominem ad imaginem suam

Gen. I: 27.
 
Deum nemo vidit unquam

Joann. I: 18.
1
‘Wat is de Mensch?
 
‘Het hoogst begaafde wezen,
 
Met schranderheid tot onverwinbaar wapen,
 
In wonderschoonheid uit het stof gerezen.
 
 
4
‘Zijn deugd doet de Onschuld kalm op rozen slapen:
 
Hij noodzaakt aarde en hemel hem te dienen;
 
Hij juicht steeds, dankbaar, dat hij werd geschapen,
 
 
7
‘Als meesterstuk en beeld des Ongezienen!’
[p. 105]

De Oosterlinge

Zang I In Storm

1
Nog jong, en toch.... het voorhoofd reeds gerimpeld,
 
Als zegelmerk van lang en vruchtloos peinzen;
 
Toch scherpe trekken reeds, die onbewimpeld
 
 
4
Verhalen wat de geestkracht wil ontveinzen:
 
Den harden strijd, het tarten der gevaren,
 
Het knagend leed van 't eindlijk, hooploos deinzen....
[p. 106]
7
Gelijk de harp, de vreugd van luttel jaren,
 
Daar neêrgesmeten, als van elk vergeten,
 
Te rouwen schijnt om haar gebroken snaren,
 
 
10
Zoo doet zijn blik u onwilkeurig weten,
 
Dat in zijn mond zoo scherts als lied verstomde,
 
En 't leven schier met weêrzin wordt gesleten.
 
 
13
Want hoe de fierheid 't ook het liefst vermomde,
 
Hoe ook de gloed der jeugd het scheen te ontkennen,
 
Ge speurt hoe een te zware last hem kromde,
 
 
16
En hij als arend thans, beroofd van pennen,
 
Gedwongen stil, een toestand moet verduren,
 
Waaraan geen groote geesten zich gewennen.
 
 
19
Wanneer 't gelaat, vóór 's levens middaguren,
 
In spraakloosheid van kruis en doornen fluistert,
 
Is 't of een zon door neev'len tracht te gluren,
 
 
22
Terwijl de regen haren glans verduistert:
 
Een weemoed, die te hoog staat om te klagen,
 
Houdt geest en hart in waardigheid gekluisterd.
[p. 107]
25
O, grootsche daad!... zoo kalm het lot te dragen,
 
Dat wel door overmacht kon zegevieren,
 
Maar toch den held niet redd'loos heeft verslagen,
 
 
28
Dewijl laurieren hem onwelkbaar sieren.
 
Hoog heft het zwijgen zich hier boven 't spreken,
 
Gelijk de rots, die, hoe de stormen gieren,
 
 
31
De kruin onwrikbaar hemelwaarts blijft steken,
 
En, onvergruizeld, weet van val noch wijken,
 
Hoe woest de golven aan haar voeten breken.
 
 
34
Nooit kon zijn moed in tegenspoed bezwijken,
 
En werd ook al de ziel te zwaar beladen,
 
Geen bitt're kreet laat dat aan andren blijken,
 
 
37
Geen wrevel geeft zich lucht in wrokkend smaden....
 
Hoe heil hem vliede of drift hem tegen ziede,
 
Hij meet zijn daden naar het vastberaden:
 
 
40
‘Wat 't lot ook biede, Heer! Uw wil geschiede!’
[p. 108]
Militia est vita hominis super terram: et sicut dies mercenarii, dies eius.

Job VII: 1
41
Strijd om 't bestaan: ziedaar de wereldorde,
 
Gebeeld in ieders lange of korte leven....
 
Slechts wijs bleek hij, die nooit daar tegen morde!
 
 
44
Alleen den werkman wordt het loon gegeven:
 
De dwaas, die zijn talent begraaft in de aarde,
 
Wordt smaadlijk uit het kloeke heir gedreven,
 
 
47
Dat zich door strijd en dulden schatten gaârde!
[p. 109]

Zang II Gestrand

[p. 110]
 
Come balestro frange, quando scocca
 
Da troppa tesa la sua corda e l'arco,
 
E con men foga l'asta il segno tocca;
 
 
 
Sì scoppia' io sott' esso grave carco,
 
Fuori sgorgando lagrime e sospiri,
 
E la voce allentò per lo suo carco.
 
 
 
Dante, Purg. XXXI: 16-21
[p. 111]
II Gestrand
1
Azuren oogen onder wenkbrauwbogen,
 
Zoo sierlijk als ooit Rafaël penseelde,
 
Alleen bewogen door het groot vermogen
 
 
4
Van al de weelde, die den schouwer streelde,
 
Dewijl zij, als de roos haar kostb're geuren,
 
Slechts wat vereêlde kwistig mededeelde,
 
 
7
Scheen nooit het treuren haar de ziel te scheuren;
 
Maar haar geflonker, als een ster in 't donker,
 
Elk op te beuren en met hoop te kleuren.
[p. 112]
10
Geen fijner adel van gemoed toch blonk er,
 
Gelijk een uchtendwaas, uit dauw geboren,
 
Ooit op 't gelaat van edelvrouw of jonker.
 
 
13
Die zachte lokken, welke om 't aanschijn gloren,
 
Zijn door een schikgodin uit goud geweven.
 
Tot zoet bekoren of tot wreed doorboren
 
 
16
Is, muzikaal, haar toovertaal gegeven.
 
Waar klanken glippen van haar purp'ren lippen,
 
Doemt zij tot sneven of wekt op tot leven.
 
 
19
Gelijk de jager, die de gems ziet wippen
 
Van kloof tot kloof en in zijn vurig streven
 
Met lijfsgevaar volgt naar de verste tippen,
 
 
22
Zoo zagen velen deze schoone zweven,
 
Die, blank en rank, hen onwêerstaanbaar boeide....
 
En, tot haar opgeheven of gedreven,
 
 
25
Terwijl de geestdrift ziel en zin ontgloeide,
 
Was 't hun reeds hemelheil, een blik te erlangen
 
Waar vreugde in stoeide of hoop uit tegenvloeide.
[p. 113]
28
Als met een schild van schuchterheid omhangen,
 
Genoot zij argloos wat haar werd geschonken;
 
Maar, trad de blijde blos ook op haar wangen,
 
 
31
Zij voelde toch geen teeder vuur ontvonken;
 
Mocht elk zich stil door haar bevoorrecht wanen,
 
Geen liefdekluister werd haar aangeklonken.
 
 
34
Wanneer de tranen zich een doortocht banen,
 
Waar jeugd en deugd haar reinen luister spreiden,
 
Dan dooven zij, almachtig, soms vulkanen,
 
 
37
En doen, belangloos, offers zelfs bereiden.
 
Om leed te dragen zullen eêdlen dagen,
 
Die eerst zich met een zoet genieten vleiden....
 
 
40
Voor haar had eensklaps ook het uur geslagen,
 
Dat vroeg of laat komt voor de stervelingen,
 
Om schrik en angst in 't weeke hart te jagen.
 
 
43
Daar sloop een slang, in altijd enger kringen,
 
Langs hare baan.... Het Onheil was verschenen
 
Om 't somber lied van ramp en rouw te zingen.
[p. 114]
46
Toen is die glans der jeugd op eens verdwenen,
 
Alsof te vroeg eene avondschaduw daalde....
 
En scheen het oog soms nog zijn glans te leenen,
 
 
49
Ach! 't was niet meer het licht, dat eertijds straalde:
 
Verborgen vuur dreef rosse vonken buiten,
 
Wier gloor verhaalde wat geen tong vertaalde.
 
 
52
Toen voelde ze in haar binnenste iets ontsluiten,
 
Waar bitterheid met kille smart uit leekte;
 
En mocht haar mond ook al geen klachten uiten,
 
 
55
't Was geen gelatenheid, die ze in zich kweekte;
 
Bij nacht en dag doorvoer haar één gedachte:
 
‘Hoe zij zich wreekte op 't geen haar wang verbleekte.’
 
 
58
Vergeefs, dat menigeen grootmoedig trachtte,
 
Haar bij te staan.... 't Werd duidelijk vernomen,
 
Dat zij verachtte wat het leed verzachtte,
 
 
61
En nooit zelfs d' ongelijken kamp zou schromen.
 
Een heldendeugd, die heerlijk uit moest blinken,
 
Werd slechts de speelbal van haar wilde droomen,
 
 
64
Waarmede ze eenmaal redd'loos moest verzinken.
[p. 115]

Zang III Getrouw

[p. 116]
 
Già era in loco, ove s'udia il rimbombo
 
Dell' acqua che cadea nell' altro giro,
 
Simile a quel che l'arnie fanno rombo;
 
 
 
Quando tre ombre insieme si partiro,
 
 
 
Dante, Inf. XVI: 1-4.
 
I' son Beatrice, che ti faccio andare;
 
Vegno di loco ove tornar disio:
 
Amor mi mosse, che mi fa parlare.
 
 
 
Inf. II: 70-72.
[p. 117]
III Getrouw
1
Daar stijgt naar 't strand het dof geruisch der wateren,
 
Die voorwaarts rukken op steeds hooger baren....
 
Ten afgrond dreunt en galmt het krijschend schateren
 
 
4
Van tallooze aan de hel verpande scharen,
 
Als werden legers daar bijeen getrokken,
 
Die, tuk op strijd, der zege zeker waren.
 
 
7
Het vliegend schuim mengt hagelwitte vlokken
 
In breede vuren, uit smaragd geslagen,
 
Die fosfoor-geesten naar de hoogte lokken.
 
 
10
Ofschoon eerst in 't begin der juli-dagen
 
Is de avond vroeg en somber neêr gestreken:
 
Een scherpe koelte huilt met norsche vlagen,
[p. 118]
13
Als om van wreed geknotten bloei te spreken;
 
Van bloemen, welke een ruwe hand ontblaârde;
 
Van vogels, in het uchtenduur bezweken.
 
 
16
Alsof een schim, teruggekeerd op aarde,
 
Zwaarmoedig door de grijze nevels spookte,
 
En elk vervaarde, dien zij tegenwaarde,
 
 
19
Bleef 't eenzaam toen de woeste branding kookte....
 
De wand'laar had de kille plek gemeden,
 
Waar hem een onverklaarbare angst bestookte.
 
 
22
Er zijn zoo van die tijden, dat uw' leden
 
Iets drukt, als ware 't somber weêr van buiten
 
- Men weet waarom noch hoe - daarin gegleden.
 
 
25
Maar wie zich in de woning op moôg' sluiten,
 
Het twee-tal niet, dat, juist als and'ren vluchten,
 
Zich 't minst in 't daaglijksch wandelplan laat stuiten.
 
 
28
Daar gaan zij dan als twee betrokken luchten,
 
Door hooger hand geleid en zaâm gedreven,
 
Terwijl de winden onheilspellend zuchten!
[p. 119]
31
Wat staat wel op hun levensblad geschreven?
 
Wie zijn zij? Wat toch snoert hen zijde aan zijde?
 
Hoe werd hun lot vol raadselen geweven?
 
 
34
't Is zeker, dat zich de een aan d' ander wijdde,
 
Dat de ijz'ren wil om nooit die trouw te breken
 
Nog de eenge lichtglans was, die hen verblijdde.
 
 
37
Er is een poos in spraakloosheid verstreken,
 
Maar geenszins zonder diep en vruchtbaar denken.
 
En hij, op nieuw voor drang van 't hart geweken,
 
 
40
Herneemt: ‘Waarom zoudt ge u nog langer krenken,
 
Door onverplicht in ballingschap te zwerven?...
 
Ik noem 't verkeerd, als liefde en vriendschap wenken,
 
 
43
‘Moedwillig al wat licht en warmt te derven.
 
U is het recht, maar ook de plicht gebleven
 
Voor u en and'ren stil geluk te werven.
 
 
46
‘Mij is een onafwijsbaar lot gegeven,
 
En 'k dank u, dat gij 't steeds met mij wilt deelen;
 
Maar tot iets hoogers moogt en moet gij streven,
[p. 120]
49
‘Want vruchteloos zult gij hier uw jeugd verspelen.
 
't Is u bekend, dat, wie het ook wil pogen
 
Geen aardsche macht mijn wonden ooit kan heelen.
 
 
52
‘'k Ben ook geen kind, welks tranen gij moet droogen;
 
Geen afgeleefde, die, bij 't voorwaarts strompelen,
 
Naar steun moet uitzien, met bekommerde oogen!
 
 
55
‘'k Zal nooit als bedelaar om bijstand mompelen;
 
'k Verbied, terwijl 'k uw goedheid blijf waardeeren,
 
Dat ge u om mij nog meer in leed zult dompelen ...’
 
 
58
Een vreemde kon ligt in den waan verkeeren,
 
Dat wie zoo sprak 't gezelschap van die vrouwe
 
Niet bleef begeeren, ja, liefst zou ontberen.
 
 
61
En toch, ontviel hem ook nog die getrouwe,
 
De grijnzende eenzaamheid zou dubbel kwellen:
 
In zijn woestijn rees dan een schriklandouwe.
 
 
64
Maar, groot van ziel, zal hij die tegensnellen;
 
Veel liever dan, door haar aan zich te hechten,
 
Een bloem aan vroeg verdorren bloot te stellen.
[p. 121]
67
Zij, klimop, die zich om den eik blijft vlechten,
 
Wat storm hem teister, laat het zegeteeken
 
Niet door zijne edelmoedigheid bevechten.
 
 
70
Iets als een glimlach, zaâmgevloeid met smeeken,
 
Speelde in haar stem en schaduwde op haar wezen:
 
‘Indien ik mij nog steeds bevoorrecht reken,
 
 
73
‘Behoeft gij geenzins voor mijn lot te vreezen....
 
Zoo lang gij meent, dat 'k elders heul zal vinden,
 
Hebt gij, verblinde! nooit mijn ziel gelezen.
 
 
76
‘Ja, 'k weet, dat velen mij oprecht beminden,
 
Die nóg bereid zijn, teêr voor mij te zorgen;
 
Dat zij mij gaarne kransen zullen winden,
 
 
79
‘En vreugd doen stralen in mijn levensmorgen.
 
Maar 'k wil noch kan u in den nood verlaten,
 
Om, laf, een vreugd, die gij niet deelt, te borgen.
 
 
82
‘Wat zal hetgeen mij and'ren bieden baten?
 
Ik heb een plicht, en zal dien streng vervullen,
 
Al noem men 't soms hardnekkig en verwaten.
[p. 122]
85
‘Vergeefs gepoogd, aan anderen te onthullen,
 
Wat wel de drijfveer zijn kan onzer daden:
 
Te schaarsch zijn zij, die ons begrijpen zullen,
 
 
88
‘Wanneer wij wat de meesten lokt versmaden. -
 
Niets derf ik hier; 'k leef naar mijn welbehagen,
 
En zou niet u, maar wel mij zelv' verraden,
 
 
91
‘Volvoerde ik wat gij vaak hebt voorgeslagen.
 
Ik lees mijn taak alom met vuur'ge letteren,
 
En zal bij haar vertragen noch versagen.
 
 
94
‘Hoe velen durfde een laag gemeen verketteren,
 
Dewijl zij boven 't alledaagsche stonden!...
 
De gindsche rots moôg vrij mijn kruin verpletteren,
 
 
97
‘Zoo 'k luister naar den lof van vreemde monden;
 
Wat streelt en lacht en vleidt moge and'ren trekken,
 
Mij kan het, ver van u, slechts dieper wonden.
 
 
100
‘'t Behoeft dus uw bezorgdheid niet te wekken,
 
Zoo 'k, naar gij zegt, hier doornen slechts kan plukken:
 
Ook daarnaar wil ik grage handen strekken,
[p. 123]
103
‘Opdat zij als een kroon mijn slapen drukken.
 
Kunt gij mijn hulp ontberen - ik wensch de uwe,
 
Om niet uit moedloosheid in 't stof te bukken....
 
 
106
‘Dat een verbolgen zee ons vaartuig stuwe
 
En dreige, 't met haar golven te overstelpen,
 
Hoe 't hart soms gruwe en schier zijn kloppen schuwe,
 
 
109
‘Wij overwinnen, waar we elkander helpen!...
 
Verjaagt uw stem planeten uit haar banen?
 
Geeft op uw wenk een tijgerin haar welpen?
 
 
112
‘Deed ooit uw oog den zonneluister tanen?...
 
Tracht dan ook mij niet in den weg te storen,
 
Waar machten van omhoog tot voortgang manen.
 
 
115
‘'k Heb eens gezworen dat ik in uw sporen
 
Zal wand'len tot het einde, als 't moet, der aarde:
 
'k Blijf u behooren wat ons word' beschoren!’
 
 
118
Steeds vaster was, toen zij 't besluit verklaarde,
 
't Vermoeden, lang gevoed, in hem gerezen,
 
Dat zij zich niet volledig openbaarde,
[p. 124]
121
En een geheim in haar gemoed moest wezen:
 
Dat wat daar koud en ledig wilde schijnen
 
Met vuur gevuld was en - niet kon genezen.
 
 
124
De laatste schemers van den avond kwijnen;
 
Een nevelen gewaad omgeeft hun leden.
 
Als spookgestalten teeknen zich hun lijnen;
 
 
127
Onhoorbaar zijn hun droef gejaagde schreden:
 
Zoo gaan in 't duister kwaden en ook goeden,
 
Als ze onbespied hun plannen willen smeden.
 
 
130
Bepeinzend, hoe hij haar het best zal hoeden,
 
Laat hij den blik vaak aan de dierb're hangen;
 
Maar 't uur vermaant, zich nu terug te spoeden
 
 
133
En dra heeft hen het smaakvol huis ontvangen,
 
Waar de onbezorgdheid stoorloos schijnt te droomen
 
En weelde bloost met lachjes op de wangen.
 
 
136
De lichten mogen warm en vriend'lijk stroomen,
 
Paul voelt zich toch daar binnen niet geruster:
 
Ofschoon zij lachend afscheid heeft genomen,
 
 
130
Vlucht lang de slaap voor kommer om zijn zuster.
[p. 125]

Zang IV Kalmte

[p. 126]
 
Io nol soffersi molto, nè sì poco
 
Ch' io nol vedessi sfavillar d' intorno,
 
Qual ferro che bollente esce del fuoco.
 
 
 
E di subito parve giorno a giorno
 
Essere aggiunto, come Quei che puote
 
Avesse il ciel d' un altro Sole adorno.
 
 
 
Beatrice tutta nell' eterne rote
 
Fissa con gli occhi stava; id io in lei
 
Le luci fissi, di lassù remote.
 
...............
 
 
 
S'io era sol di me quel che creasti
 
Novellamente, Amor, che il ciel governi,
 
Tu 'l sai, che col tuo lume mi levasti.
 
 
 
Dante, Par. I: 58-66, 73-75.
[p. 127]
IV Kalmte
1
Als dwong hem de eerbied d' adem in te houden,
 
Laat zich de zefier nergens meer bespeuren.
 
Miljoenen pauwen, die haar tooi ontvouwden,
 
 
4
Verrijken 't westen met onschetsbre kleuren.
 
De zon, als in aanbidding neêrgezonken,
 
Blijft lang 't gelaat nog uit de golven beuren,
 
 
7
En strooit die uit hare oogen vol met vonken.
 
De leliën versmolten met de rozen,
 
Opdat ze aan 't luchtgewelf haar luister schonken.
[p. 128]
10
De wolken, die in gloeiend zilver blozen,
 
Zijn als met vloeiend violet doorweven,
 
Waarin tot sieraad paarlen zijn gekozen.
 
 
13
Zoo meldt zich de avond plechtig en verheven,
 
En noodigt, met geloof en hoop en liefde,
 
De geesten, kalm naar hooger sfeer te streven.
 
 
16
Wat stille smart het arme hart ook griefde,
 
Het voelt in zulk een tijdstip laafnis brengen,
 
Alsof een engel 't hemelruim doorkliefde,
 
 
19
Om zoeten wijn in de alsemkroes te mengen.
 
De glimlach, lang vergeten, spreidt zijn stralen,
 
En dankbaarheid doet loftiedstranen plengen.
 
 
22
't Is ieders lot, te struiklen en te dwalen;
 
Maar ook zijn deel, na strijd voor recht en waarheid,
 
De zege op zich en andren te behalen.
 
 
25
Den goede wacht een avond, in wiens klaarheid
 
Hij 't schoon geheim leest der beproevingsvlagen:
 
Daar vindt hij 't heerlijkst loon in de openbaarheid
[p. 129]
28
Van 't leed, dat kloek en neêdrig werd gedragen.
 
't Eenvoudig eêdle wordt, wiskundig zeker,
 
Betaald met munt, uit eigen goud geslagen.....
 
 
31
Heeft eene onzichtb're hand den nectarbeker
 
Geboden aan de op 't strand gestroomde scharen?...
 
Is 't schuim, dat opstuift langs den golvenbreker,
 
 
34
Haar als een balsem in de ziel gevaren?
 
Is aller kommer spoorloos voortgevlogen,
 
Als weggespoeld door gindsche blauwe baren?...
 
 
37
Een bonte menigt wandelt opgetogen
 
Den zee-dijk langs, waar lach en scherts wêerklinken,
 
En vreugde straalt uit aller heldere oogen.
 
 
40
De zwakken krijgen moed en kracht bij 't drinken
 
Der zuiv're lucht, die kleur geeft aan hun wangen
 
En hen behoedt voor raad'loos nederzinken.
 
 
43
Als vinden jeugd en grijsheid haar verlangen
 
Voldaan, schijnt ieder: arm en rijk, tevreden,
 
En opgewekt tot feestmuziek en zangen.
[p. 130]
46
Zelfs Paul en Irma voelen lust, zich heden
 
In 't vol gewoel en druk gejoel te wagen,
 
Dat ze eertijds, of 't hun schrikken deed, vermeden.
 
 
49
Iets heug'lijks schijnt ook hun door 't bloed te jagen!...
 
Zal die verand'ring eens de bode blijken
 
Van beter dagen?... of.... van boozer plagen?...
 
 
52
Een groep ziet m' eensklaps stil staan om te kijken;
 
Op 't spreken volgt nu hier en daar het fluisteren;
 
Terwijl weêr and'ren fluks ter zijde wijken,
 
 
55
Als om naar iets van groot gewicht te luisteren.
 
De meesten scholen voor de villa zamen,
 
Waar vreemdelingen ieders aandacht kluisteren,
 
 
58
Die sedert gist'ren daar hun intrek namen. -
 
Op 't ruim balkon, waar bloemen weeld'rig tieren,
 
Staat een gestalte voor de hooge ramen,
 
 
61
Die waardig elke omgeving zou versieren,
 
Om daar zelfs 't eêdle een hooger glans te leenen.
 
De lokken, die haar langs de schouders zwieren,
[p. 131]
64
Zijn zwart en zacht als zijde. De edelsteenen,
 
Die, half verscholen, door het kapsel breken,
 
En kanten sluier-plooien daar vereenen,
 
 
67
Zien al hun glans bij 't flonkerlicht verbleeken
 
Der oogen, welke, uit brandend goud geboren,
 
Zacht als fluweel, van 't arg'loos harte spreken.
 
 
70
Door 't donkerbruin toch blijft de weêrschijn gloren
 
Der held're lamp, in 't rein gemoed ontstoken,
 
Wier luister zelfs de heil'gen moet bekoren.
 
 
73
Als Edelweiss, ter Alpenkruin ontloken,
 
Is haar eenvoudig schoon zóó hoog verheven,
 
Of ze, uit de wolk een oogwenk slechts gedoken,
 
 
76
Schier boven elks bereik moet blijven leven.
 
Treedt ze op, zij maakt een indruk zóó weldadig
 
Als eng'len, die beschermend om ons zweven.
 
 
79
De rijzige gestalte, die gestadig
 
Zich van nature omhoog richt, kan ook bukken,
 
En is voor elk dan vriend'lijk en genadig.
[p. 132]
 
De rozen, die haar donk're tinten drukken
 
Op een gelaat, dat Azië bestraalde,
 
Vervullen elk met ongekend verrukken.
 
 
 
In haar was iets, dat maalde en zacht verhaalde,
 
Hoe schoon een jeugd juist voor haar was gesloten;
 
En hoe zij nu in 't nieuwe tijdperk praalde,
 
 
 
Waar voller zonnen haren luister schoten;
 
Waar warmer levensbronnen rijker welden,
 
Wier spattende kristallen om haar vloten
 
 
 
En 't lieflijk beeld als in een tempel stelden,
 
Gebouwd uit damp, smaragden en robijnen,
 
Die 't met betoovering alom verzelden.
 
 
94
't Is daarom, dat het volk, bij haar verschijnen,
 
Steeds vreemd geschokt wordt; dat, wát haar omringe,
 
Schoon 't elders glore, in 't duister moet verdwijnen.
 
 
97
Dat, wie zich om haar schreden ook verdringe,
 
Wordt meêgesleept door 't eigenaardig wezen,
 
En lof brengt aan Zelia, de Oosterlinge,
 
 
100
Vorstin, Godin, als Ster der Min verrezen.
[p. 133]

Zang V Kracht

[p. 134]
 
Lo ministro maggior della natura,
 
Che del valor del cielo il mondo imprenta,
 
E col suo lume il tempo ne misura,
 
 
 
Con quella parte che su si rammenta
 
Congiunto, si girava per le spire,
 
In che più tosto ognora s'appresenta;
 
 
 
Ed io era con lui; ma del salire
 
Non m'accors' io se non com'uom s'accorge,
 
Anzi il primo pensier, del suo venire.
 
................
 
 
 
E sè le fantasie nostre son basse
 
A tanta altezza, non è meraviglia,
 
Chè sovra il sol non fa occhio ch' andasse.
 
 
 
Dante, Par. X: 28-36, 46-48.
[p. 135]
V Kracht
1
Toen zij de ligte schrede buiten zette,
 
Gehuld in 't prachtkleed der klassieke plooien,
 
Ontmoette ze Isabelle en Bernadette:
 
 
4
De kind'ren, die de rozenknoppen strooien
 
Op hare huûwlijksbaan, en 't jeugdig leven
 
Met de ougelijkb're moederglorie tooien.
 
 
7
Het volk, van alle kanten zaâmgedreven,
 
Verzelt haar bijna met ontzagvol schromen,
 
Om zijn bewond'ring telkens lucht te geven.
[p. 136]
10
Het is dan ook een groep uit hemeldroomen:
 
Zelia, zelf der kindschheid naâuw ontwassen,
 
Met die twee schoone telgen te zien komen,
 
 
13
Als eng'len, die bij een madonna passen.
 
Zij wand'len als de drie bevalligheden,
 
Geschapen om het menschdom te verrassen.
 
 
16
't Zijn adelvormen, die haar ziel omkleeden:
 
De lieflijke Onschuld blijft daar rustig tronen
 
En schiet haar luister door de sneeuw der leden.
 
 
19
Het drietal schijnt bestemd, aan de aard' te tonnen,
 
Hoe uit de deugd de bloemen geurig spruiten,
 
Wier gulden harten vrede en vreugd bewonen,
 
 
22
Die zich met lachjes in de trekken uiten.
 
En 't is of 't eeuwig loflied wordt gezongen,
 
Zoodra de purp'ren monden zich ontsluiten....
 
 
25
En daarom is dat volk zoo zaâmgedrongen:
 
Het wil zijn heeten dorst naar schoonheid lesschen
 
Ter lichtfontein, driedubbel hier ontsprongen,
[p. 137]
28
Als op den scheppingswenk van tooverressen,
 
Die, vóór haar feeën-sluier werd gegrepen,
 
Weêr schuilden in hare esschen en cypressen.
 
 
31
Zoo 't ooit den mensch veroorloofd is te dweepen,
 
't Zal zijn wanneer natuur- en ziele-gaven
 
Hem in verrukking tot aanbidding zweepen.
 
 
34
Zij houden stil ter plaats, waar de ijz'ren staven,
 
Als draden van een nooit ontwonden kluwen,
 
De weg zijn, dien het stoom-ros langs moet draven,
 
 
37
Sinds wetenschap zich met verstand mocht huwen,
 
Om 't wereldwonder, nieuw en grootsch, te baren,
 
En 't over de aarde in bliksemvaart te stuwen.
 
 
40
Steeds zwanger van ontelb're doodsgevaren,
 
Toch onuitputtelijke zegenspreider;
 
Een monster, ijselijk om aan te staren,
 
 
43
Maar ook beschavings forsche wegbereider;
 
Met vreugd begroet aan Noord- en Zuider-stranden
 
Als afstand-dooder, rechts- en handels-leider.
[p. 138]
46
Een snelle smeder van gemeenschapsbanden,
 
Met snijdend fluitgegil voor zegekreten;
 
Planeet-beheerscher, die hare ingewanden
 
 
49
Heeft stuk gereten en van een gespleten,
 
En waar hij stamp' die huiv'ren doet en trillen,
 
Schoon in een keten van graniet gezeten....
 
 
52
Hij stoom- en afgrond-zwelger: niet te stillen
 
In dorst en honger. Bosschen, velden, steden
 
Bespringende, om hun groei en bloei te spillen.
 
 
55
Hij bergt de donders in zijn bronzen leden;
 
Hij, vliegende vulkaan, wijst, door het braken
 
Van rook en vuur, het roemspoor zijner schreden.
 
 
58
Hij doet, bedwelmend, elk van geestdrift blaken,
 
Als schepsel, dat zijn schepper dwingt tot beven,
 
Waar zijn genaken zelfs 't arduin doet kraken.
 
 
61
Zijn tred vermorzelt wat hem durft weêrstreven;
 
En toch.... hij stuit zijn vaart, als slaaf der wetten,
 
Hem door 't genie zijns meesters voorgeschreven,
[p. 139]
64
Om naast zijne almacht roer en rem te zetten,
 
Die steeds zijn vrijheid tot haar glanspunt voeren,
 
Losbandigheid door handigheid beletten
 
 
67
Daar snuift en stuift hij aan met losse snoeren,
 
En hoest en proest uit duizend schorre keelen,
 
Met hoop en angst op zijn metalen schoeren:
 
 
70
Zijn stoomziel blijkt in 't oogenpaar te spelen,
 
Dat, bloedrood flikk'rend, onheil schijnt te spellen,
 
En toch aan velen vreugde meê zal deelen.
 
 
73
Want zie hen ijlings naar de wagens snellen,
 
Waarin zij reeds verwant en vriend herkenden,
 
Wier komst een lach wekt of een traan doet wellen.
 
 
76
Zelia blijft terug. Haar blikken wenden
 
Zich naar het rijtuig met kristallen wanden;
 
Daar zijn twee oogen, die haar lonken zenden,
 
 
79
En groeten aan de jonge liefde-panden....
 
Zoodra 't gedrang een weinig is geweken,
 
Drukt hij met vuur de toegestoken handen.
[p. 140]
82
Een enkle wordt geboren met een teeken
 
Van hoogheid in zijn wandel, wil en wezen
 
Als ster, die niet kan breken noch verbleeken,
 
 
85
En elk tot licht en leider is gerezen.
 
Zoo hij: Apollo spreekt uit de eêdle trekken,
 
Waar ge ernst en kalm beraad uit zaâm kunt lezen.
 
 
88
De zwarte kronkelende lokken dekken
 
Bevallig 't kloeke hoofd, dat, forsch geheven,
 
Tot vreugd kan strekken en ontzag moet wekken.
 
 
91
Gezondheid staat met inkarnaat geschreven
 
Op 't fijn gelaat, en in de schitt'rende oogen
 
Is weerschijn van het luchtazuur gedreven.
 
 
94
't Verstand troont boven breede wenkbrauwbogen;
 
't Vernuft trekt speelsch de fraaie lippen zamen;
 
't Geheel getuigt van 't mateloos vermogen,
 
 
97
Waartoe en geest en hart de stof bekwamen. -
 
Hoe groot de man, als aller schepslen koning,
 
Kan zijn, mag elk uit zijn verschijning ramen.
[p. 141]
100
Zelia vindt voor liefde en trouw belooning
 
In d' echtgenoot, hartstochtlijk aangebeden,
 
Als trots en steun en sieraad hunner woning.
 
 
103
De vier gelukkigen zijn heengereden,
 
Om langs den stilsten weg naar huis te komen;
 
Doch hoe zij and'rer blikken ook vermeden,
 
 
106
Men zag de wand'laars weldra zamenstroomen
 
En 't open rijtuig volgen en omringen,
 
Waarbij een vrolijk fluist'ren werd vernomen....
 
 
109
Wanneer zij eind'lijk uit het rijtuig springen,
 
En beider schoone leest wordt gâgeslagen,
 
Ontsnapt een juichtoon aan de dichte kringen,
 
 
112
Die zooveel heerlijks nooit te voren zagen;
 
De zon zelfs, langzaam wijkende in het westen,
 
Schiep, naar het scheen, in dat gezin behagen.
 
 
115
Waarom blijft Irma hare blikken vesten