Kartini, Raden Adjeng Indonesische schrijfster (Majong 21.4.1879-Rembang 17.9.1904). Dochter van de modern denkende regent van Japara (Midden-Java), die haar Nederlands onderwijs liet volgen. Pas na haar dood kreeg zij grote bekendheid door de uitgave (door J.H. Abendanon) van haar, in het algemeen aan Nederlandse vriendinnen geschreven, brieven: Door duisternis tot licht (1911). Vooral als document humain zijn deze brieven van grote betekenis. De daarin verwoorde ideeën over de ontwikkeling en de emancipatie van het Indonesische volk (met name van de Indonesische vrouw) zijn niet los te denken van de zgn. `ethische richting' die een koloniale hervormingspolitiek voorstond. Kartini werd o.a. beïnvloed door Brooshooft, Multatuli en het feminisme in Nederland. In Indonesië wordt zij officieel geëerd als `nationale heldin'. Uitgave: Door duisternis tot licht (19765), herz. uitgebr. en ingel. door E. Allard. Literatuur: H. Bouman, Meer licht over K. (1954); R. Nieuwenhuys, Oost-Indische Spiegel (19783); S. Soeroto, K., pionierster van de Indonesische onafhankelijkheid en vrouwenemancipatie (1984).   [G. Termorshuizen]