[p. 131]
Aen Mijn Heer Tibout-
Recht als het vrolijck sap der vreuchtmakende Wijn1
Sich selven openbaart, en stille niet can sijn,
Of als de wack're gheest sich niet bemoeyt met slapen,3
Maar toont van inde Wiegh waer toe hy is gheschapen,
5
Alsoo vant ick mijn jeught te draghen Liefd' en gunst,5
Tot d'oeff'ningh van 't gheweer de Ridderlijcke kunst,6
Waar aen ick heb besteet de Lenten mijner jaren,
By sulcke Meesters die daer in bedreven waren,
Sulcx dat ick door 't bericht soo verre was gebrocht9
10
Datt my niet anders daer int' ondersoecken docht10
Als ick en had gheleert, het welck my wel ghenoeghden,11
Met meer Liefhebbers daar ick daegh'lijcks my by voeghden.12
Zoo ist ter goeder uur mijn Heer Tibout gheschiet13
Dat ick u kennis kreegh, die 'k huyden noch gheniet.14
15
Ghy waartet die de kunst van veel verscheyden Lieden15
Met kloecke teghen-reen wist wederstant te bieden,16
[p. 132]
In dier manieren dat door u wel-spreeckentheyt17
De Leeringh' van voorheen ter neder wert gheleyt.18
Ghy waart het die de Kunst uyt wijt gheleghen Landen
20
In uwe Harsens droeght, en brocht in onse handen,
Daar eerstelijck ons breyn met hap'ren teghen keef21
Tot dat u Goude tongh u Wetten in ons schreef,22
En met ervarentheyt de Letters in ons prenten
Door de ghevoegh'lijckheyt van U gront-fondamenten,24
25
En 't aengenaem bewijs daer ghy also met werckt,25
Dat yder u verstant, en al de dwalingh merckt26
Des ouden tydts verleen, ghy weet op maat te stuuren27
De standen buyten Wet, en reghel der natuuren.28
Al dedy eerst verstaen u sin met redens klaar,29
30
'T verand'ren van ghewoont', en handel viel ons swaar,30
Want het ghewende en 't beproefde te verlaten
Om nieuwe moeyt' en Leer valt lastich aen te vaten,32
Maer u bescheydenheyt of weet-kunst die bewees33
Waar uyt de dwaling eerst voornamelijcken rees,
35
En ghy weer-leyden die u tegen wilden spreecken35
Met seeckerheyt uws doens, en klaarheyt haars ghebreecken,36
[p. 133]
En aenghemerckt dat seer veel verscheyden Lien,37
Ja Volcken wijt van honck, en Oeffenaers met wien38
Ghy dickwils in het werck en woorden zijt ghetreden,39
40
Tot sy u Meesterschap en dapperheyt beleden,40
En loofden uwe Konst, en sochten openbaar,41
Na hare krancke kracht die selfs te volghen naar.42
En aengesien dat wy niet vol en konnen prijsen,43
Door de goetwillicheyt in ons te onderwijsen,44
45
Waer in ghy selven naamt een lieffelijck vermaack,45
En socht door daegh'lijcks doen het uyt-eynd van de saack,46
Soo hebben wy ons plicht gaen naerstich onderwinden47
Waar in dat wy meer aarts en seeckerheden vinden,48
Als wylen over langh, siet door u gronden vast49
50
Door wijse Wis-konst wel en matelijck ghepast50
[p. 134]
Der Velden deylingh en des lichaams stand' en stallen51
Nae 't schuyven des ghewichts minder of meerder tallen,52
Mits 'tselven te ghelijck een-stemmich t'samen vlyt53
Door den ghematighen en snelle vlugghe Tijdt,54
55
Sonder de welcke al de gront-vest soude falen,55
En van haar waerdicheyt ter slincker zyd' af dwalen.56
O Loffelijcke Kunst waar in dat men beschout57
De onghewisheyt daar wy hebben in vertrout,58
Hoe dom was ons verstant? hoe kranck was ons vermoghen?59
60
Wt welcken blintheyt heeft u wijsheyt ons ghetoghen:60
O tweede Hercules! die uyt den weghe baant61
De ruwe stoutheyt en vermetelheyt verwaant,62
Door u gegronde Leer soo weet ghy te versachten
Het heftich buld'ren en de dulheyt der ghedachten:64
65
O nieuw Wapenaar! die so wel als verweent65
De wyse Kunst met kracht versamelt en vereent.66
Gherijmt door g.a. bredero.
'T kan verkeeren.
-Tibout: Gerard Thibault; zie de inleiding, blz. 54.
Gepubliceerd in Ned. Rijmen 1620, fol. F4r-F4v, en in Album Amicorum van Gerard Thibault (zie inl. blz. 53; var. aangeduid met Album). Verder in Ned. Poëmata 1632, fol. F4r-F4v; 1638, fol. F4v-G1v; 1644, fol. C2v-C3v.
Tekst in fractuur, met twee namen in romein; onderschrift romein; zinspreuk cursief.
Titel ontbreekt in A - 1 vreuchtmakende E vruchtmakende - 2 selven Album selve - 3 wack're Album wackere; bemoeyt met Album begeeft tot - 6 d'oeff'ningh Album d'oeffeninge - 7 aen Album an - 10 volgens Album; ontbreekt in A C D E - 11 Als D Al; ghenoeghden Album genoechde - 12 daegh'lijcks Album dagelycx; voeghden Album voechde - 14 'k Album ick
Tekst in fractuur, met twee namen in romein; onderschrift romein; zinspreuk cursief.
Titel ontbreekt in A - 1 vreuchtmakende E vruchtmakende - 2 selven Album selve - 3 wack're Album wackere; bemoeyt met Album begeeft tot - 6 d'oeff'ningh Album d'oeffeninge - 7 aen Album an - 10 volgens Album; ontbreekt in A C D E - 11 Als D Al; ghenoeghden Album genoechde - 12 daegh'lijcks Album dagelycx; voeghden Album voechde - 14 'k Album ick
1Recht als: evenals, precies zoals.
3sich niet bemoeyt met: geen moeite doet om te.
5vant ick mijn jeught enz.: bevond ik dat ik al jong liefde en genegenheid voelde.
6d'oeff'ningh van 't gheweer: het hanteren van de wapenen, i.h.b. de degen; Ridderlijcke: van de ridders afkomstige; kunst: vaardigheid, kundigheid.
9Sulcx dat: zodat; 't bericht: het onderricht.
10Datt my niet enz.: dat ik dacht, dat ik op dat gebied niets anders meer behoefde te leren.
11wel ghenoeghden: heel tevreden stemde.
12Met meer Liefhebbers: evenals andere mensen die van schermen hielden.
13mijn Heer Tibout: aangesproken persoon.
14u kennis kreegh: met u kennis maakte.
15kunst: bekwaamheid (in de wapenhandel).
16kloecke teghen-reen: met krachtige tegenwerpingen.
19 waart het Album waertet - 21 hap'ren Album kibblen - 22 Goude Album gouden - 23 in ons Album ons in - 24 ghevoegh'lijckheyt Album gevoechlijckheen - 25 En 't Album En; met Album mee - 29 sin Album syn - 31 beproefde D E bedroefde - 32 moeyt' Album moyte; aen te vaten Album antevaaten - 33 of Album en - 35 wilden Album mochten - 36 haars D E haer
17In dier manieren: op zo'n wijze.
18De Leeringh': de theorie; ter neder wert gheleyt: werd overwonnen.
21met hap'ren teghen keef: zich twijfelend, onzeker tegen verzette.
22u Goude tongh: uw welsprekendheid.
24ghevoegh'lijckheyt: juistheid, gepastheid.
25bewijs: het aantonen in de praktijk, tgo. gront-fondamenten als theorie; also: zodanig.
26verstant: begrip, inzicht; al de: geheel de.
27verleen: voorbije; achtergeplaatste bijv. bepaling; op maat: nauwkeurig.
28standen: posturen bij het schermen; buyten Wet, enz.: afwijkende van de natuurlijke houding.
29verstaen: begrijpen; u sin: uw bedoeling.
30handel: handelwijze, praktijk.
32aen te vaten: aan te pakken, zich eigen te maken.
33u bescheydenheyt: deskundigheid; weet-kunst: wetenschap.
35die: degenen die.
36Met seeckerheyt enz.: met uw nooit falende praktijk en hún duidelijk blijkende tekortkomingen.
37 verscheyden Album ervaeren - 38 honck Album hier; Oeffenaers Album offenaers - 41 Konst Album kunst - 42 Na Album Naer - 43 niet vol en konnen Album genoech niet connen - 44 Door de Album Uwe - 45 selven Album selver - 46 daegh'lijcks Album daegelyxs - 47 gaen naerstich Album met vlytt gaen - 48 aarts Album voets; seeckerheden Album seeckerheijden - 50 Door wijse Album En weet en
37aenghemerckt: gezien het feit dat; om het metrum lese men: -gemerrekt. Met dit vs. beginnen twee verbonden bijzinnen, nl. de vzn. 36-41 en 42-45; de hoofdzin begint in vs. 46 met Soo.
38wijt van honck: ver van huis, ver hier vandaan; Oeffenaers: beoefenaars van de wapenhandel.
39werck en woorden: praktijk en theorie; zijt ghetreden: u hebt gemeten.
40beleden: erkenden.
41openbaar: openlijk.
42Na hare krancke kracht: overeenkomstig hun zwakke krachten; selfs: zelf; naar: na.
43niet vol en konnen prijsen: niet kunnen volprijzen. Het lijd. voorwerp u is achterwege gebleven.
44Door de goetwillicheyt enz.: om uw grote bereidheid ons te onderrichten.
45een lieffelijck vermaack: een vriendelijk genoegen.
46socht: streefde naar; het uyt-eynd van de saack: het beste, het hoogst bereikbare.
47Soo: daarom, onderwinden: ondernemen, doen.
48Waar in dat wy: waarin wij; aarts: genitief (bij meer) van aart: kunstvaardigheid (WNT, Suppl. I, kolom 237).
49wylen over langh: in de lang voorbije ijd; siet: zie, tussen werpsel; gronden vast: sterke, stevige grondslagen.
50wel en matelijck ghepast: goed en nauwkeurig toegepast (bijv. bep. bij Wis-konst).
51 en des Album en oock - 52 ghewichts volgens D en Album; A C E gewicht - 53 'tselven Album t'selve - 54 ghematighen Album gematighe - 56 zyd' Album tydt - 57 Loffelijcke Album Looffelijcke - 58 ongewisheyt Album ongewysheyt; in Album op - 60 welcken Album welcke - 61 tweede Album tweeden; den weghe Album den weegen - 63 weet Album wett - 65 Wapenaar Album wapenheer; verweent Album verweert - 66 met A met met; versamelt Album versammelt; vereent Album vereert - onderschrift met naam en zinspreuk niet in Album
51Der Velden deylingh: (door) de indeling van de standpunten; stallen: houdingen.
52Nae 't schuyven enz.: al naar het grootste of het kleinste deel van het lichaamsgewicht verschuift (nl. van het ene op het andere been).
53Mits 'tselven: aangezien dit, nl. de postuur en de verplaatsingen van het lichaamsgewicht; een-stemmich: in harmonie.
54Door: in het verloop van; ghematighen: evenredige, gelijkmatige.
55al de gront-vest: de hele grondslag.
56waerdicheyt: voortreffelijkheid; ter slincker zyd': naar de verkeerde kant.
57beschout: kan zien, kan waarnemen.
58onghewisheyt: onzekerheid; in: op.
59kranck: zwak. De vraagtekens leze men als uitroeptekens.
60ghetoghen: getrokken, bevrijd. De dubbele punt is te interpreteren als een komma.
61uyt den weghe baant: uit de weg ruimt.
62stoutheyt: dapperheid, overmoed; verwaant: eigenwijze; achtergeplaatste bijv. bep. Na dit vs. denke men een punt.
64dulheyt: dolheid, woestheid.
65Wapenaar: wapenmeester, schermmeester (zie hiervoor De la Fontaine Verwey 1979, blz. 132); soo wel als verweent: even goed als sierlijk.
66versamelt en vereent: tot een eenheid smeedt (tautologie).
