DBNL . Frans van Cauwelaert, Gedenkschriften over Vlaamse Beweging en Belgische politiek

[p. 62]

Bezoek aan Z. Em. den Kardinaal om te spreken over de Vlaamsche Vacantieleergangen. 19 juli 1907(1)

In de wachtkamer aangetroffen: Proff. Remy(2) en Ladeuze(3)

Prof. Remy vroeg me onmiddellijk hoe het stond met de vakantieleergangen. Ik antwoordde dat we moesten wachten op het antwoord van 't Episcopaat en maakte er mijn beklag over dat de Bisschoppen door hun wantrouwen en door de ontmoedigende behandelingen de bezadigde en bezonnene Vlaamschgezinden verzwakten tegenover de meer geweldigen. Wat zeer bedenkelijk is voor de katholieke zaak en den invloed der Bisschoppen. Op zijn vraag of we wellicht niet te laat hadden de goedkeuring gevraagd, heb ik bekend reeds vóór een jaar het plan te hebben meegedeeld aan Zijne Eminentie en om goedkeuring te hebben gevraagd, enz. Met Ladeuze over den Syllabus(4). Nooit, meende de Prof., was de reactie heviger te Rome. Zelfs Kardinaal Rampolla(5) is voor nieuwere opvatting ontoegankelijk. De historische en de philosophische scholen worden als moedwillig door mekaar geworpen en gelijkelijk verworpen. Hij zag echter geen reden nog om te ver-

[p. 63]

anderen, daar buiten het woord ‘toute erreur’ de nieuwe tekst maar bevestigt wat het Concilie van Trente reeds had vastgesteld(6).

Onderhoud met Zijne Eminentie

Zijne Eminentie herhaalde me onmiddellijk dat het hem onmogelijk zou zijn iets toe te staan, vóór de vergadering der Bisschoppen (24n en 25n). Ik bemerkte dat de zaak toch zo eenvoudig was en dat ik niet begreep wat moeilijkheden ze kon lijden. Het was hoog tijd dat we konden voortwerken. En vooral in de tegenwoordige omstandigheden ware het uiterst noodlottig eene zaak die zo redelijk was en zoo'n algemeene sympathie had gevonden te weigeren. Het ware de beste en onderdanigste Vlaamschgezinden ontmoedigen en de hevigen gelijk geven. Dat we volkomen onberispelijk hadden gehandeld in deze zaak, kon niet geloochend worden.

Zijne Eminentie erkende dat onze handelwijze geheel te prijzen was en dat de zaak eenvoudig kon schijnen. Hij betrouwde ook de eerlijkheid onzer inzichten; maar goede Vlaamschgezinden hadden bekend: dat het ‘idée de derrière la tête’ der inrichters was op die wijze Vlaamsche leergangen in de universiteit te brengen. Hoe het Episcopaat dacht, was gekend(7). Ze konden dus niet zonder overleg de onderneming goedkeuren. Des te meer dat in de laatste tijden de Vlamingen groote redenen tot klagen hadden gegeven: ze waren zeer oneerbiedig en tuchteloos. Vooral daar twee der leeraars onzer vacantiekursussen, Prof. Scharpé en Prof. De Cock(8), zich als redacteurs hadden laten opnemen van een

[p. 64]

klaarblijkelijk onkatholiek blad(9), dat op onwaardige wijze drie bisschoppen tegelijk aanvalt(10).

(1)We volgen de spelling van dit eigentijds document.

(2)Edmond Remy, ^oZinnik 2 juli 1860 †Heverlee 26 maart 1939, priester van het bisdom Doornik, promoveerde 1884 te Leuven in de letteren en wijsbegeerte, 1884-1898 leraar nadien directeur eerst aan het bisschoppelijk college te La Louvière, vanaf 1890 aan het klein-seminarie van Bonne-Espérance, 1898 hoogleraar in de klassieke filologie te Leuven.

(3)Paulin Ladeuze, ^oHarvengt 3 juli 1870 †Leuven 10 febr. 1940, 1892 priester van het bisdom Doornik, doctor en magister in de theologie, exegeet en oriëntalist, 1898 hoogleraar te Leuven, 1909-1940 rector van de universiteit.

(4)Bedoeld wordt de zgn. Syllabus van Pius X. Deze paus gaf op 3 juli 1907 in het decreet Lamentabili sane exitu een syllabus uit de modernistische dwalingen. Zie h.denzinger, Enchiridion symbolorum, 2001-2065a: Errores modernistarum de Ecclesia, revelatione, Christo, sacramentis.

(5)Mariano Rampolla, ^oPolizzi (Sicilië) 17 aug. 1843 †Rome 17 dec. 1913, 1882 pauselijk nuntius te Madrid, 1887 kardinaal, 1887-1903 staatssecretaris van Leo xiii, 1903-1913 aartspriester van de Sint-Pietersbasiliek te Rome.

(6)Met ‘toute erreur’ wordt waarschijnlijk verwezen naar een passage uit het slot van de Syllabus, nl. de Censura S. Pontificis, waarin men leest: ‘Sanctitas Sua Decretum Eminentissimorum Patrum adprobavit et confirmavit, ac omnes et singulas supra recensitas propositiones ceu reprobatas ac prescriptas ab omnibus haberi mandavit.’ denzinger, op. cit., 2065a.

(7)Toespeling op de Instructions aux Directeurs et aux Professeurs des collèges libres d'humanités, sur l'enseignement de la langue flamande in augustus 1906 door het Belgisch episcopaat gepubliceerd, waarin ook over het hoger onderwijs wordt gesproken, en het gebruik van het Nederlands aldaar als voertaal werd afgewezen. Voor de tekst ervan zie d.j. mercier, Oeuvres pastorales (Brussel/Parijs/Leuven, 1911-1928), dl. i, p. 155-169.

(8)Jozef De Cock, ^oHerdersem (Aalst) 23 jan. 1887 † (bij bombardement) Roosendaal 31 mei 1944, priester van het bisdom Gent, letterkundige, promoveerde 1903 te Leuven in de letteren en wijsbegeerte (Germaanse filologie), 1905 docent, 1907 buitengewoon en 1911-1918 gewoon hoogleraar te Leuven, na Wereldoorlog i leraar in Roosendaal (Nederland).

(9)Heel waarschijnlijk wordt hier verwezen naar Hooger Leven, Algemeen Weekblad voor ontwikkelde katholieke Vlamingen, dat sedert 24 nov. 1906 te Leuven door Vlaamsgezinde professoren werd uitgegeven; onder de medewerkers vindt men naast Frans Van Cauwelaert, toen hoogleraar in Fribourg (Zw.), o.m. Jozef De Cock en Lodewijk Scharpé.

(10)De Vacantieleergangen kregen uiteindelijk toch de bisschoppelijke goedkeuring en werden voor het eerst georganiseerd te Leuven eind augustus 1907. Zie daarvoor het Gedenkboek der Nederlandsche Vakantieleergangen gehouden te Leuven van 26 tot 31 Augustus 1907, Leuven, 1908, 343 blz.