XI. Zinsverband

1. De zinsdelen moeten in logisch verband met elkaar staan. Ziehier een zin over het maken van een pudding:

Na enige ogenblikken op een koele plek gestaan te hebben, is de pudding smakelijk.

Deze zin is juist: zowel het onderwerp van de bijzin als dat van de hoofdzin is de pudding.

Na enige ogenblikken op een koele plek gestaan te hebben, hebt gij een smakelijke pudding.

Deze zin is onjuist: het onderwerp van de bijzin is de pudding en dat van de hoofdzin is gij. De schrijver zegt dus dat gij een smakelijke pudding hebt als gij enige uren op een koele plek gestaan hebt.

Onjuist	Juist
Na wat liedjes gezongen te hebben bracht de autobus de kinderen weer naar huis.	Nadat de kinderen wat liedjes gezongen hadden bracht de autobus hen weer naar huis.

Na afscheid genomen te hebben van de autoriteiten vertrok de koninklijke trein om 9.10.	Nadat de hoge gasten afscheid hadden genomen van de autoriteiten vertrok de koninklijke trein om 9.10.
Onbekend met de bijzondere plaatselijke toestanden bevatte zijn rede louter algemeenheden.	Doordat hij onbekend was met de bijzondere plaatselijke toestanden bevatte zijn rede louter algemeenheden.
Door naar de resultaten te zien, behoeft dit geen nadere uitlegging.	Voor hem die naar de resultaten ziet behoeft dit geen nadere uitlegging.
Kunstenaar in de eerste plaats, meubelmaker in de tweede, vertoont deze fraaie zetel al de fouten van een ongemakkelijke stoel.	Deze fraaie zetel, die al de fouten van een ongemakkelijke stoel vertoont, bewijst dat hij in de eerste plaats kunstenaar - in de tweede plaats meubelmaker is.
Als men deze zin nauwkeurig leest zegt de schrijver juist het tegendeel van wat hij bedoeld heeft.	Als men deze zin nauwkeurig leest bemerkt men dat de schrijver juist het tegendeel zegt van wat hij bedoeld heeft.

2. De afstand tussen bijeen behorende woorden mag niet groot zijn. Onduidelijk, tenminste moeilijk te begrijpen zijn zinnen als de volgende:

Thans ziet dit land, na met zijn bondgenoot zijn plannen met groote ophef te hebben aangekondigd om op den vijand en niet minder op de neutralen met het succes waarop het hoopt indruk te maken, na het odium van een onbetwistbare rechtsbreuk op zich geladen te hebben, zich voor een voldongen feit geplaatst.

Breng door verplaatsing het gescheidene bijeen:

Dit land ziet zich thans voor een voldongen feit geplaatst, na enz.
Op de rechten der neutralen, die volgens den spreker toch reeds zoo dikwijls geschonden worden doordat een der oorlogvoerenden zich slechts door zijn eigenbelang laat leiden zonder zich om het internationale recht, dat in den vorigen oorlog tenminste nog eenigermate geëerbiedigd werd, te bekommeren, maakt dit besluit ongetwijfeld inbreuk. (Dit besluit maakt ongetwijfeld inbreuk op de rechten, enz.)

Dit geldt vooral voor antecedent en voornaamw.:

Te Heemstede werd een berucht inbreker door de politie aangehouden, die zich op verdachte wijze in den tuin van een villa ophield. Huishoudster gevraagd bij een bejaard heer, die goed kan koken en genegen is alle huiswerk te verrichten.