|
|
|
| | | | | |
De eerste uytkomst, vant vierde deel, is
Teeuwis, en Meester Bartelt
Teeuwis comt, en seyt aldus:
Is dat de Rol? 'tmach de Nicker met sijn Moer! 958
God seghen ons, wat hebben de kakelaers daer al remoer.
960
Is dat ien Huys daermen ter neer leyt de luy haer verscheel? 960
Overschouwer, me dunckt daer begint eerst het krackeel. 961
Benedistus, ick sou dat in me hooft niet mogen verdraghen. 962
Tis daer maer, Jae, neen: ick segt, ic ontkent, 'k heb me leve daghen
Sulcken ghetier, tis wonder hoe dat het de Heere lyen.
965
Ken ick het verby, ick sal dat volck wel myen, 965
En die allijckwel een goedt Avocaet vint, dats een geluckich man, 966
Maer dieder geen van doen en het, isser noch veel beter an. 967
Gants krachten, hoe gaettet daer hoogh en laegh. 968
Tis niet vreemt, al schiender veel dootslaghen inden Haegh, 969
970
Daer loopter so veel met het rapier op sy, die vinnen altijt haer luy,
En die met de swarte Tabbaerden die hebben noch al een quaer buy, 971
Se spreecken balcken aen sticken, en dat alsoo droogh, aant.972
Ic docht altemet, daerme raeckter een met de pisser om hoogh, aant.973
Soo asse daer tegen mekaer legghen en hassebassen. 974
975
Die mijn soo toesprack, daer zou voorseecker een opsteecker op passen. 975
Daerom was ic van M. Bartels wegen altemet alliens bangh,
Want die me half so veel toeseyde, creegh voorseker een jaepgen in sijn wang,
Of een snee over sijn neus, en dat al eer as hy't wel meende,
| | | |
Datjet verstaet goe luy, so mercken de boeren tot ongsent de Eende. aant.979
980
Ick segh niet meer, se benne daer wel stijf inde beck, 980
Hebbense(r) half soo veel harts nae, soo hebbense gheen hart ghebreck, 981
Gingh ick daer een dach vijf of ses an mekaer, of een weeckgien,
Ick sou dat wel me leeren klaren uyt een eeckgien. aant.983
Want tisser met segghen te doen, en dat acht ick niet ien vijgh, aant.984
985
Wangt alsme yemant wat seyt, heb ic het hart niet dat ic swijgh,
En daer by heb ic ien paer vuysten, die hangeme soo verhijt los, 986
Om een haer flensten icker wel voor een de kop, dat hy vil as een boer-os. 987
En daer me schat ick, had ick het recht dan ommers gewonnen.
En met huer, ast ghedaen lijckt, wordt het eerst op sijn best begonnen, 989
990
En dan blijftet ten lesten noch wel hanghen aen een spijcker. aant.
De Pleyter mach rijc worden, maer de Advocaet veel rijcker,
Wangt tis niet dan van gelt, gelt, daerse van droomen.
Soo knap as de luy om te crackeelen byer comen, 993
Vernemense of her beurs vol is van ghelt, 994
995
En sooder dan wat sit, en de vueghel wel is ghestelt, 995
So ist geeft gelt hier voor, geeft gelt daer voor, want de saec gelt jou,
Tis geeft my dat, tis coopt hem dat, tis schinckt dat me vrou.
Se hebben in beleeftheyt sulcken aertgien vande grauwe municken, 998
En in banquetten volgense niet luttick onse geestelijcke knunnicken, 999
1000
Een heele dach wetense de vrye smeer,
Hier makense een crakeeltgen, en daer leggense een crackeeltgen ter neer, 1001
En 'tcomt al op de crackeelder an, want dat volc haer altijt vry telt. 1002
Daerom behoeft de pleyter wel een paertgien Schijtgelt, aant.1003
En dat en heb ic niet, daarom wil ic het Hof vlien,
| | | |
1005
Ten minsten soo veer as ic een wit paerdt can off sien, 1005
Want de crackeelen groeyender as in een potters cleet de luysen nesten.
M. Bartelt comt uyt, gaende by hem selven speculeren en tellende op sijn vingeren, den Boer hem siende seyt voort:
Ke daer M. Bartelt, ke daer, hy het het hooft vol muyse nesten, 1007
Al recht vijf vingeren an een hangt, dats even gepast. 1008
Imposui contrario meo silentium, 'k heb me Casus vast. 1009
1010
Conticuere omnes, se sweghen al, al segh ic, al die daer waren, 1010
En de Presedent sach me an met een bedaeren, 1011
En dat nerghens aers om as om dat groot verlangen
Dat hy het om me weer te hooren pleyten, so is me tong gehangen, 1013
Niet een woortgen stuyt ick, niet een reden gaeter verlooren. 1014
1015
Hic Cicero est, hier is een Cicero herboren, 1015
Want Cicero heeft soo veel connen doen met sijne kallen, 1016
Dat Caesar opgetrocken tot hooren sijn boec uyt sijn hant liet vallen. 1017
Soo ic ooc maecke door mijn eloquentie cloeck, 1018
Dat de toehoorders blyven sitten gapen, as een boer na een boecwey coeck aant.
1020
En neffens sulcken gracy, behoort het hooft van een goet Advocaet
Een register te wesen, daer 'tgantse Juris in geschreven staet, 1021
Gelijc as deze Cop, want niemand reyt of ic weet waerom. 1022
Pandecta, codex is in me besturven, ende Leges duodecim tabularum1023
Berusten maer by my alleen, et sunt magni momenti, aant.1024
1025
Al segghense datse van cleene waert zijn, hoc sunt visemetenti, aant.1025
| | | |
Dat seggen Esels Coppen, die spijt dat ic sulcx by de handt nem,
Sed scientia non habet inimicum nisi ignorantem. aant.1027
Dat is de manier soo, en 'tsel de manier wel blyven.
Al heur roepen is, laet sien wat Barteldus en Baldus vande saec schryven,
1030
En wat maect dat volc ons aers as een warles? 1030
Daerom, Ipse ego sum in mijn saecken Legum interpres, aant.1031
Dat sal noch eerst blijcken, dan de tijdt wilt noch niet lyen.
Habeo ingenium hereticum, uyt mijn come noch Ketteryen, 1033
En sulcke obollighe uytlegginghe van de wetten, 1034
1035
Daer de hondert duysentse Professor niet eens zou op letten.
Faber wil noch wat segghen, dan tis noch maer een vuyl broecgien, aant.1036
Want int Juris loopt noch wel hondert mael meer schuylhoeckjen,
Dan se zijn my niet verburghen, of 'tgaet me buyten me vermoen. 1038
En daerom ist ooc dat ic soo veel meer as andere heb te doen,
1040
Jae meer as ic waer can nemen, maer datsme geen lust, 1040
Want liet ic me na 'tvolcx sin gebruycken, nach noch dach had ic rust,
Hier van een Joncker, daer van een Coopman, ginder van een boer,
Die den heelen dach t'onsent 'thuys loopen vande vloer, 1043
Alst blijct, hier staet Teeuwis alree en neemtme waer. 1044
1045
Gendach Heerschap, Gendach Heer Advocaet.
Teeuwis, ben je daer? wel wat is nou u segghen? laet hooren nu mach me't beuren,
Flus quamje me daer in me fantasyen steuren, 1047
Want as ic te Hoof gae, so heb ic geen tijt, dat ic met yemant spreec.
Me docht dat dat flus noch wel moytgens bleec.
1050
Je grauwde, je snaude, je beet om na je staert, 1050
Je waert soo nors, ten scheen je niet te pyne waert,
En de saeck daerom dat ick by je coom, datje dat mient, 1052
Hangt macht an, daer werdt lichtelijc een nieuwe hoedt an verdient, 1053
| | | |
En daerom com ick by je, wangt ick hebje van doen.
1055
Ic zouje aers niet comen soecken.
Nou wel aen wat isser? wat hebje me te klaghen?
Maer ick bin daer onnosel geraeckt om me paerden en om me waegen. 1057
Hoe om je paerden en waghen, wel wat praet is dat?
Hebje dan geholdt teghens de kueren vande stadt? 1059
1060
Een vijch, met de diefleyers accordeertmen wel van sulcken leur. aant.1060
Jae of jy ien kindt doot gereen had, sou dat dan alsoo deur? 1061
Jae een kindt doodt ghereen segh icker tuegen, nou ick mach swijghen. aant.1062
Neen, je most seggen, sou je goe raet van me kryghen.
Daerom begeer je me hulp, openbaert me watter is.
1065
Wat noot wast, mocht ick je vertrouwen, maer ick gis, 1065
Dat jy 't stracx voor wat nieus sout gaen vertellen.
Hebje se dan verspuelt, of hebje sitten vellen aant.1067
Een achtdagen over een boech, daerse blyven staen voor 'tgelach? 1068
Geckje mit me? dat sou ick je wel seggen. Neen seecker, ick mach
1070
Een vaentie drincken, maer 'tnachje knoop icker niet an. 1070
Hebjese so niet verbuert, niet verspuelt, niet verdroncken, wat ist dan?
Hebjese in een Hoerhuys ghelaten? ye bent toch goet snoeps. 1072
Sus sus by get je bent te byster luyt roeps.
Neen ic in gheen hoerhuys, neen ic seecker, deghelijcke deegh. 1074
1075
Maer evenwel je praet soo bijster veer niet uyt de weegh, 1075
Toch in gheen perdiel, en is de vrou een hoer, soo isse een hoer met eeren. aant.1076
'Ken durfje niet meer segghen.
Wel wat is dan je begeeren?
| | | |
Maer goet raet, en die is duyr, wat duyvel heb ick ghemaect.
Neen, ick hebber by ghewaect.
1080
Wel Teeuwis ye hebt t'huys een cloeck eyghen wijf.
Dat is seecker te grof: verneemt den officier dit u bedrijf, 1081
Je raeckter verseecker met de helft van ye goedt niet off.
Jae wel Bartelt, is dat dan soo grof?
Voorseecker dat, wangt Jus Canonicum gaeter fel me duer. aant.1084
1085
Ic en weet van die brabbelerye niet, noch van you gheluer, 1085
Ick com nier maer, om datie me goet raet zoudt gheven.
Goe raet is, datie u mongt toe houdt, en betert u leven,
En datiet u daghen niet denckt, en noch veel minder doet.
Moye praet, een mens is, vaer, van vleys en van bloedt:
1090
Dat weet ie ooc wel, al hou je je soo slecht. 1090
Teeuwis, Teeuwis, je blijft noch al de ouwe knecht: 1091
Selje je dan niet eens beteren, loopje staegh met de Clap? 1092
Ic beterme as yei: as suer scharbier op den tap. 1093
Maer allijckewel wat raeje, je moet practiseren. 1094
1095
'k Selder nae soecken, dan'k sal niet vinden dat u sal profiteren
Want de wetten spreeckender allegaer teughen.
Soo segh ick, dat de Wetten niet een olyecoeck en deughen,
Dan ick gis, datje 'tnauste niet weet, wat in je boecken al staet.
Treckje me wetenschap in twijffel, soo maeckie me quaet.
1100
Wat ghy babock, Ick wilie den Officier wel iens op sennen, 1100
En ghetuyghen van u daedt.
Jae maer ick sout ontkennen,
En hy zou mijn alsoo wel ghelooven as iou.
Nou wel an, houdt ie mongt: maer Teeuwis dese vrou,
Ist een vrye persoon, of hetse oock een man, soo ie gist?
1105
Se hadder altijdt veur een half uyr noch ien, asse niet beter wist.
By go, houdt dan ie mongt, ick raedtie as een vriendt.
Jae wel, me dunct, datie raedt me evenwel niet en dient,
Maer allijckewel, nou slaetje boeckien op, en siet watter staet. 1108
Voor jou weet ick wel isser niet dan alle quaet,
| | | |
1110
Maer omje in alles te voldoen, soo wil icker eens nae lesen.
Nou bock, je most me lessenaer soo langh wesen, 1111
Tot dat ick het veyn, ick salder nae soecken.
Teeuwis bockt voor over en luent op sijn stock, M. Bartelt leyt een groot boeck op sijn neck, Teeuwis seyt als volght:
Soeckje seecker? ic docht dat je al de Latijnse boecken
Heel en dal van buyten kont. 1114
Nou wel aen dan, staeje vast?
1115
Jen hoort aers niet te doen Teeuwis, soo wel as dit werck u past,
Je hebt sulcken moyen breen rugh, men zouwer wel op leggen slapen. aant.
Datje noch seyde, inde slachtijdt pensen op te schrapen.
Se is moy rondt oock, hebje de uwe wel esien?
Hoe vaerje, kenje wat veynen?
1120
En siet daer vat ick de tweede iuyst op sijn hooft.
Wel! wel! dat is ongdieft, Godt zy ghelooft, 1121
Laet hooren M. Bartelt, wat goets compter uyt?
Niet aers dan dat de Wetten u verclaren voor een guyt,
En datje waert bent (tot exempel van een aer) ghestraft.
1125
Daer is voor mij (hoor ick wel) al sobertgiens geschaft. 1125
Als doet: en Teeuwis, t jus canonicum maeckt het al veel quaer. aant.
Hoe liegt dien dief, sey Harmen teughen sijn Vaer: aant.
By get M. Bartelt, me dunct ye verstaeye de saeck niet wel:
Hoe kent quaer als doodt?
1130
Bock noch wat, moghelijck vijnd icker noch wel ientgen toe.
Nou wel an, haestje wat, ick bin dit bocken al moe.
By get, watten ficxen Duyvel, hoe soect hy by stoelen by bancken. aant.1132
Ist al de pyne waert, dat ick hem hier voor zou bedancken?
Onse Keesien ken 't ooc wel lesen, had ic sijn boecken maer wat te lien,
1135
Hy zoume ooc haest sulcken Advocaet verstrecken met daer wat in te sien 1135
Maer hey! hoe vaer je met mecaer? hoe langh sal ic dus staen? 1136
Nou nou, wacht noch een ooghenblick, terstont ist ghedaen.
Maer de Vrou, die u paerden het, sal ic oock wel dienen te kennen
| | | |
1140
Of om deselfde Borstel (Heerschap) om te brouwen, 1140
En as 't nest volgebroet was, mijn voor de schuldige man te houwen. 1141
Ja om ons alle bey mit jou spytighe tong te schennen,
Neen seecker, 'tselje hiel dienstich wesen in je saeck.
Wel as icse al noemde, soo wast al ien raeck 1144
1145
Of je se kenne sout, maer al lijckewel dienjet te weten, 1145
'k Wilje wel seggen, maer duympgen op. 'kHeb huyden ochtent ontbeten aant.1146
Tot me Joncker van Grevelinckhuysen, dat me wel rout,
Verstaje wel, ick breng haer alle Jaers een Wagen met Hout,
Datse teghen de Winter te droghen legghen op Solder,
1150
En verstaje, ick creech daer alsulcken kittelingh in me Kolder, 1150
Dat ick me niet bergen con, je verstaet wel wat me deerde,
En 'tschijnt wel dat het vroumensch daer 'tselfde begeerde.
Wat wil ickje seggen, se het me Peerden en me Waghen verdient.
Ick schric dat ic het hoor, 'k denc niet datje de Juffrou mient. 1154
Ja ic, sowaer as ic leef.
Jou Rabaut, dat is me Nicht. 1156
Geluc dan, so binje dan me Neef.
Daer bin ick blijdt om seecker, soo veel te beter seljet swyghen.
Nou ick de draet heb, sel ick het Klouwen wel cryghen, aant.1158
Had icker tuygh by Voghel, 'twas mijn duysent Guldens waert. 1159
1160
En noujese niet en hebt, hebje ien gladden Ael by de staert.
Ke hy toch, o lieve knecht, hoe sweet jy? 1161
Weetje aers gien raet te gheven, soo brenght dan vry
Al je Boecken te coop, en laetje voorts broets broen, 1163
'k Weet je ruyltse an suyckerde erreten, in ien Apteeckers Winckel, 1164
1165
Daer sullense om Peperhuysgens of te maken noch wat goet doen, 1165
En comje opt lant, in ien half uer wordje ien volcomen Kinckel.
Jou guyt, ick selje ien duerwaerder senden, en dat eer niet langh.
Ke daer maet, soo crijght hy wel te pas ien snee in sen Wang.
|
958de Rol: het gerechtshof; de Nicker: de duivel.
960daer men ter neer leyt de luy haer verscheel: waar men de conflicten van de mensen bijlegt.
961Overschouwer: (over schouder) juist andersom.
962Benedistus: allemachtig!; mogen: kunnen.
965Ken ick het verby: als ik er langs kan.
966allijckwel: evenwel, toch.
968Gants krachten: Gods krachten! (basterdvloek).
969al schiender: al gebeuren er.
971quaer: kwader, slechter.
972alsoo droogh: zonder erbij te drinken? Of: hard?
973met de pisser om hoogh: op zijn rug, dood.
974legghen en hassebassen: vgl. populair: liggen te schelden.
975een opsteecker op passen: een mes bij horen.
979so mercken de boeren tot ongsent de Eende: zo zou hij een getekende neus krijgen als bij ons de eenden.
980se benne wel stijf inde beck z:e schelden flink.
981Als ze 't maar half menen, dan hebben geen hart te weinig.
983uyt een eeckgien: uitstekend.
984niet ien vijgh: geen zier.
987Om een haer: voor een kleinigheid; flensten: sloeg.
989eerst op sijn best: pas goed.
994Vernemense: informeren ze.
995de veugel wel is ghestelt: de kerel er warmpjes bij zit.
998beleeftheyt: ervaring; sulcken aertgien vande grauwe municken: de wijze van doen van de bedelmonniken.
999banquetten: eten; niet luttick: niet weinig (dus: veel).
1002vry telt: niets betaalt.
1003een paertgien Schijtgeld: een ‘ezeltjestrek-je’, een onbeperkte bron van inkomsten.
1005Ten minsten: minstens; as ic een wit paerdt can off sien: zo ver als ik een wit paard met de ogen kan volgen.
1008Al recht: precies; dats even gepast: dat klopt precies.
1009Imposui contrario meo silentium: ik heb mijn opponent tot zwijgen gebracht; 'k heb me Casus vast: ik heb het pleit gewonnen.
1010Conticuere omnes: allen zwegen (Vergilius, Aen. II, 1).
1011met een bedaeren: ernstig
1013so is me tong gehangen: zo kan ik praten, vgl. fra. avoir la langue bien pendue.
1015Hic Cicero est: dit is Cicero.
1017opgetrocken tot hooren: vervoerd tot luisteren.
1018door mijn eloquentie cloeck: door mijn schitterende welsprekendheid.
1021Juris: het Corpis Juris.
1023Pandecta, codex, leges duodecim tabularum: de pandecten, het wetboek van Justinianus, de wetten der twaalf tafelen.
1024et sunt magni momenti: en zijn van veel gewicht.
1025hoc sunt visemetenti: dat zijn maar beuzelpraatjes (du. fisimatenten, mnl. viepetent).
1027Sed scientia non habet inimicum nisi ignorantem: maar de wetenschap heeft geen vijand dan de onwetende.
1030as een warles: als gekibbel.
1031Ipse ego sum Legum interpres: daarom ben ik zelf de uitlegger der wetten.
1033Habeo ingenium hereticum: ik heb de geest van een ketter.
1034obollighe: geestige, originele.
1036een vuyl broecgien: een broekje, een beginneling.
1040waer nemen: behartigen; maer dats me geen lust: maar daar heb ik geen plezier in.
1043'thuys loopen vande vloer: de deur platlopen.
1044neemtme waer: kijkt naar me uit.
1050je beet om na je staert: je deed als een nijdige hond.
1052datje dat mient: let daarop!
1053Hangt macht an: daar zit veel aan vast.
1057onnosel: buiten mijn schuld; geraeckt om: kwijtgeraakt.
1059geholdt teghens: de snelheidsbepalingen overschreden.
1060Een vijch: onzin!; sulcken leur: zo'n kleinigheid.
1061sou dat dan alsoo deur?: moet dat dan zonder meer voorbijgegaan worden?
1062Ja, laten we het zo maar noemen. (Bij het woord ‘kind’ denkt Teeuwis aan zijn escapade met de Juffrouw.)
1065Wat noot wast; wat zou het geven; mocht: kon.
1067vellen: brassen, hoereren.
1068over een boech: achtereen.
1070een vaentie bier: een grote portie bier.
1072ye bent toch goet snoeps: je houdt toch ook werkelijk van een uitstapje.
1074je bent te byster luyt roeps: je schreeuwt me wat al te hard.
1075je praet soo bijster veer niet uyt de weegh: je bent er niet zo ver van af (je bent ‘warm’).
1084Jus Canonicum: het kanonieke recht, het R.K. kerkelijk recht; gaeter fel me duer: behandelt 't erg streng.
1091je blijft noch al de ouwe knecht: je blijft toch maar steeds de oude!
1092loopje staegh met de Clap: zoek je bij een ander, wat je thuis niet krijgt?
1093as suer scharbier op den tap: van kwaad tot erger.
1100babock: lomperd; op sennen: toe sturen.
1108allijckewel: evenwel, toch.
1114Heel en dal: helemaal.
1125Ik kom er daarin - dat hoor ik wel - maar bekaaid af.
1132watten ficxen Duyvel: wat een handige snaak.
1135met daer wat in te sien: met slechts wat daarin te kijken.
1136hoe vaer je met mecaer: hoe lukt 't alles bij elkaar?
1140Of om op dezelfde manier als ik te werk te gaan.
1141volgebroet! bezwangerd.
1145Of: als; lijckewel: toch.
1146duympgen op: mondje toe.
1155noch: toch, bovendien.
1156Rabaut: schurk (ofra. ribaud).
1158Nu ik een begin heb, kom ik ook wel achter de rest.
1159tuygh: getuige; Voghel: mannetje.
1163broets broen: het hoofd op hol brengen
1164'k Weet: ik raad je aan dat.
1165Peperhuysgens: papieren zakjes.
|
|
vorige
