[p. 1017]
Maleise, Javaanse en ‘Indische’ woorden en zinsneden
| ada hij is er |
| ada apa, toean saïd? wat is er, heer? |
| ada baik? maakt u het goed? |
| adat gebruik |
| adoe uitroep van pijn, verbazing e.d. |
| ah, gila behasa; trada ada apa-apa ach, ze praat maar wat; er is niets aan de hand |
| ajat koranvers |
| ajer blanda mineraalwater |
| ajo kom, vooruit |
| akal list, truc |
| alang-alang soort rietgras |
| al-illah-Allah er is geen God dan Allah |
| Allahoe akbaroe God is groot |
| aloon-aloon stadsplein |
| américaine vierwielig rijtuig |
| ampon vergiffenis |
| anaknja sendiri zijn eigen kind |
| antimakasser kleedje over een rugleuning |
| apa? wat (is er)? |
| apa lagi? wat is er nu weer? |
| apa tida ada orang di blakan? is er niemand achter? |
| arèn suikerpalm |
| ariet grasmes, sikkel |
| asem(boom) tamarinde |
| astage uitroep van verbazing |
| atap dakbedekking van palmblad |
| ati hartje, schat |
| atjar tafelzuur |
| ba(ba) aanspreektitel voor Chinees |
| baadje loshangend jasje |
| baar iemand die voor het eerst in Indië komt |
| babi varken |
| badjing eekhoorn |
| bagimana wat is dat nu? |
| balé-balé rustbank |
| bandjir overstroming |
| bangsat schoft |
| bantal kussen |
| banteng stier |
| barang goederen, bagage |
| barang kali misschien |
| batakkertje soort van paard |
| bedak poeder, blanketsel |
| belon priksa ik weet het niet |
| bendi tweewielig rijtuig |
| bepikeren zie: pikeren |
| berapa? hoeveel? |
| betjoegt slim |
| betoel(-betoel) echt |
| bibit sawah jonge rijstplantjes |
| bilang apa? wat zeg je? |
| bilang baik zeg dat het goed is |
| bingoeng in de war |
[p. 1018]
| bira vals |
| bira's wellicht ‘onoirbare zaakjes’ |
| bitjara kosong onzin; praten over koetjes en kalfjes |
| blanda Nederlander; Nederlands; ‘totok’ |
| boeat njonja voor mevrouw |
| boeboek houtworm |
| boeboer rijstepap |
| boedjang bediende; vrijgezel |
| boekoe obat receptenboekje |
| boemboe specerijen |
| boen(g)koesan bundeltje |
| boenkoesen inpakken |
| boesoek rot |
| boleh tjobah 't is te proberen |
| bosèn (zijn) ergens genoeg van hebben |
| bouw veldmaat van ca. 71 are |
| brandal deugniet |
| brangkali di seblah misschien hiernaast |
| brani; brani (zijn) dapper; durven |
| brani soempah ik durf het te zweren |
| brenti ontslag |
| bultzak strobed |
| creool hier: iemand die in Indië is geboren uit Europese ouders |
| dapoer keuken |
| deeleman tweewielig rijtuig |
| diam! stil! |
| dia poenja mau zij wilde het per se |
| dikir herhaald uitspreken van godsdienstige formules |
| dinar munteenheid |
| djadi hier: lukken |
| djaid, djait naaister |
| djakat opbrengst van godsdienstige belasting |
| djamboe soort vrucht |
| djamoer oepas schimmelziekte |
| djangkrik krekel |
| djeroek sinaasappel, citroen |
| djoar soort boom |
| djoeragan heer, meester |
| djoeroe toelis klerk |
| djoet gedeelte van de koran |
| doejong zeekoe |
| doekoen inheemse medicijnman |
| doewit geld |
| dogcart rijtuig |
| dokter-djawa inheemse arts (met beperkte Europese opleiding) |
| doorpikiren zie pikiren |
| dos-à-dos tweewielig rijtuigje |
| enak lekker; gezellig |
| gabah ongepelde rijst |
| gajong schepemmertje bij het baden |
| ganti plaatsvervangster |
| gardoe wacht |
| gedogan kleine stal (meestal van bamboe) |
| gendhroewo spook, demon |
| gendi, gendie aarden waterkruik |
| gilah gek |
| gladakhond, gladakker ordinaire kamponghond |
| glatik rijstvogeltje |
| gobang geldstuk |
| goedang provisiekamer |
| goena-goena stille kracht, tovermiddelen |
| grobak kar |
| habis voorbij, afgelopen |
| habis perkara (en daarmee) afgelopen |
| hadji islamiet die de bedevaart naar Mekka heeft gemaakt |
| Hadramaut deel van de zuidkust van Jemen, waar verreweg de meeste Arabieren in Nederlands-Indië vandaan kwamen |
[p. 1019]
| idjoek arenvezels |
| ija uiting van bewondering, beklag enz. |
| ijaa avondgebed |
| ikan gaboes soort vis |
| ilahlah! mijn God! |
| il-Allah zie: al-illah-Allah |
| imam geestelijk leider |
| itoe die |
| itoe dia dat is-ie |
| kabaai, kabaja linnen jasje |
| kabar bericht |
| kadjang vlechtwerk |
| kafir ongelovige, heiden |
| kain lap stof, doek |
| kakap zeevis |
| kaldoe bouillon |
| kali rivier |
| kalong vleermuis |
| kambodja soort boom |
| kamp wijk waar Chinezen wonen |
| kandjeng hoogedele |
| kang aanspreekvorm |
| kasar ruw |
| kasian zielig, ach; medelijden |
| kebon tuinjongen, -man |
| kemirie soort noot |
| kendjoe lippenstift |
| kepala hoofd, leider |
| keré zie: kree |
| ketib moskeebeambte |
| Ketjil Klein |
| ketjoeboeng plant met giftige zaden |
| ketjoeën roven |
| ketoepat rijst in gevlochten klapperbladeren |
| kipassen met een waaier koelte toewuiven; opschudden |
| kiri kanan van (naar) links en van (naar) rechts |
| klontong koopman |
| knaap(je) driepotig tafeltje |
| koekang luiaard |
| koempoelan bijeenkomst, onderonsje |
| koerang adjar onbeschoft(eling) |
| koerang doewit geldtekort |
| koerang oewang geldtekort |
| koerang terang onduidelijk |
| koetang beha, lijfje |
| koetjitja soort vogel |
| koewat sterk |
| kondé haarwrong |
| kongsi vennootschap |
| kontan kontant |
| kontjo kornuit |
| koppi koffie |
| korèkken krabben, peuteren |
| kraboe oorknop |
| krakal(len) dwangarbeid verrichten |
| kree zonnescherm van dunne bamboelatjes |
| Kromo de gewone (kleine) man |
| kwee-kwee koekjes |
| laki man, echtgenoot |
| lakoe gangbaar |
| lekas baik hij wordt wel gauw beter |
| lengang-lengang kalm |
| lidi nerf van palmblad |
| lodeh gekookte groenten |
| loh! uitroep van verbazing |
| mâ moeder |
| maaltijd periode waarin het suikerriet gemalen wordt |
| malieng dief |
| maloe verlegen |
| mama tjang grootmoeder |
| mampir(en) langskomen |
| mana njonja? waar is mevrouw? |
| manah nèh? waar ben je toch, oudje? |
| mandi baden |
| mandoer, mandoor opzichter, leider |
| mangga soort vrucht |
| manisan zoetigheid |
[p. 1020]
| mantri inheems ambtenaar |
| masa 't is onmogelijk |
| mati dood |
| melati jasmijn |
| memboenoeh vermoorden |
| menantoe schoondochter |
| minjak bermanis zoete olie, parfum |
| minjak poko pepermuntolie |
| minta oewang hij vraagt om geld |
| missigit moskee |
| modin oproeper tot de godsdienstoefening |
| mylord vierwielig rijtuig |
| nah nou |
| nangka soort vrucht |
| nanti straks |
| nanti doeloe! wacht maar! |
| nènèh, nèh oma, oude vrouw |
| nipablaren bladeren van de moeraspalm, o.a. gebruikt voor het draaien van strootjes/sigaretten |
| njai concubine, ‘huishoudster’ |
| njai Peraq de njai van (John) Silver (peraq = zilver) |
| njo verindischte Europese of Indo-europese (jonge)man |
| njonja mevrouw |
| njonja besar ‘grote mevrouw’ |
| njonja blanda Hollandse mevrouw |
| njonja ketjil jonge mevrouw |
| non, nonna, nonni juffrouw; (Indo-europees, Chinees of in Indië geboren Europees) meisje |
| nonnie maoe ik wil |
| obat geneesmiddelen, medicijn |
| obor fakkel |
| oeah! uitroep van verbazing |
| oedik gebied buiten de stad; binnenland |
| oentoeng geluk, voorspoed |
| oewang soeda habis het geld is op |
| oppas beambte, bediende |
| orang gila (een) gek |
| orang islam islamiet |
| orang selam islamiet |
| orang takoetan lafaard |
| ouah! uitroep van verbazing |
| paal 1,5 km |
| padi rijst (als gewas) |
| pagger schutting van bamboe |
| paitje bittertje |
| pajo(e)ng zonnescherm |
| pakéan kleren |
| palang pintoe dwarsbalk |
| pantjoeran waterleiding |
| pantoen vierregelig Maleis gedicht |
| parang hakmes |
| pasang paar |
| pendoppo voorgalerij |
| penghoeloe islamitisch geestelijke |
| perk aanplant van muskaatnootbomen |
| perkara kwestie; rechtszaak |
| perkoetoet tortelduif |
| perloe nodig, dringend |
| pidjit, pidjiten masseren |
| piendjem lenen |
| pikeren, pikir, pikiren nadenken |
| pikol ± 60 kilo |
| pikolan draagstok |
| piko(e)llen dragen |
| pil 'nummer elf vergif dat men iemand toedient |
| pindjam sepoeloeh roepia honderd roepia lenen |
| pindjem oewang geld lenen |
| pinter slim |
| pinter sekali heel slim |
| pitra opbrengst van godsdienstige belasting |
| plan-plan langzaam aan |
| poeah! uitroep van verbazing |
| poelang naar huis |
[p. 1021]
| poenja bezit |
| poera-poera in schijn |
| pos, toean post, meneer |
| prauwenveer transportonderneming die haar werkzaamheden met prauwen uitvoert |
| prentah bevel |
| rajap witte mieren |
| rameh-rameh drukte, druk |
| rampassen roven |
| rawah moeras |
| ringit rijksdaalder |
| roedjak rauwe vruchtensla met scherpe saus |
| roegi(e) verlies, nadeel |
| ronzebons inlands orkest dat Europese muziekinstrumenten bespeelt |
| saïd ‘heer’ (titel voor afstammeling van de profeet) |
| sajang jammer |
| saja toean ja meneer |
| sajoer groente |
| sakit keras heel erg ziek |
| sakit peroet buikpijn |
| salam groet |
| salamat heil, groet |
| sama djoega om het even |
| santri godsdienstleerling |
| sapada is daar iemand? |
| sapoe bezem |
| sapoe lidi bezem van palmbladribben |
| sarma wellicht oogzwartsel/mascara |
| sarong om de heupen gewikkelde gebatikte doek |
| saya Bram; ada apa? ja Bram; wat is er? |
| schabelletje terras |
| schot ('s ochtends en 's avonds) een op vaste tijdstippen vallend schot dat het aanbreken van de dag of het vallen van de avond aankondigt |
| sedekah godsdienstige maaltijd |
| selassie zie: stroop |
| sempiran staande kapstok met tule omhangen |
| senang fijn, prettig |
| sepada, kasi api (tot een bediende:) hé daar, geef eens vuur |
| sepèn voor de provisiekast verantwoordelijke bediende |
| seperti monjet net een aap |
| setan duivel |
| siapa itoe? wie is dat? |
| singkeh pas in Indonesië aangekomen Chinees |
| sinjo Indo-europese of in Indië geboren Europese jongen of jongeman |
| sirammen overgieten met water |
| sirih betelbladeren |
| slamat djalan goede reis |
| slamat tinggal vaarwel |
| slendang draagdoek |
| slokan goot |
| sobat vriend |
| sobat keras goede vriend |
| soedah(lah) al, klaar; schei uit |
| soemboe lont |
| soenggoe(h) mati wis en waarachtig, ik zweer het |
| soerah hoofdstuk van de koran |
| soerat lepas ontslag-, scheidingsbriefje |
| soeroean boodschap |
| soesah moeilijkheden, rompslomp |
| soh uitroep van verwondering |
| sopi jenever |
| sopi manis likeur |
| stanggi wierook |
| stroop (limonade)siroop |
| stroop met selassie geurige limonade |
| swanriver wrschl. soort Australisch paard (de Swanriver is een rivier in West-Australië) |
| sydniër groot Australisch paard |
[p. 1022]
| tabé gegroet, dag |
| tabé toean dag meneer |
| tamoe gast |
| tampat plaats, kamer |
| tandoe draagstoel |
| tasbih rozenkrans |
| tawarren afdingen |
| tempo doeloe de tijd van vroeger |
| tenda tent; hemel van bed |
| terlaloe te, te erg |
| terlaloe, terlaloe, pantatnja tida rata te gek, te gek, met ongelijke billen |
| teroes (recht)door, voort |
| tida oessah niet nodig |
| tida taoe ik weet het niet |
| tinka kuur, gril |
| tjampoer verwarren, vermengen |
| tjap stempel |
| tjappen drukken, stempelen |
| tjelaka ongeluk, tegenspoed |
| tjelana monjet ‘apenbroek’, hansop |
| tjemara spar |
| tjerita geschiedenis, verhaal |
| tjientjangen afslachten |
| tjies foei |
| tjilaka onheil, ramp |
| tjotjok bij elkaar passen |
| tlohor gebed in de voormiddag |
| tobat uitroep van verbazing |
| toean heer, meneer |
| toean besar ‘grote meneer’ |
| toean blanda Hollander |
| toean inggris Engelse meneer |
| toean poenja anak soedah datang meneers kind is gearriveerd |
| toean saïd zie: saïd |
| toekang ‘kerel’; ambachtsman |
| toekang batoe metselaar |
| toelong, toeloeng helpen |
| toetoepen sluiten, bedekken |
| toean Allah de heer God |
| toewan tanah landheer |
| tong-tong (alarm)blok |
| totok volbloed Europeaan |
| traperdoeli, tra perdoeli 't kan me niks schelen |
| trasi visconserve |
| trima kasi dank u |
| trima kasi banjak dank u zeer |
| tsoeboe ochtendgebed |
| voortpikiren zie: pikiren |
| waah! uitroep van verbazing |
| warong eetkraampje |
| ya zie: ija |
| ya, A. kamarinja? A(boe), kom je binnen? |
| zwarte hond verliefdheid op een inheemse vrouw |
