terug  begin  verder
[p. 59]

Prologue

 
De Conyngh Dauid Een Reyn gheestelick legiste
 
godsvruchtvoysich Psalmiste
25
heeft ouer tvolck van Israel gheRengneert
 
dwelck hy payslick zachtmoedich te Regierne wiste
 
vry vranck van tvviste
 
dies vanden Conyngh Saul vervolght ghepersequeert
 
+ Wreedzinnich ghevexeirt
 
// Een voorbewys / wel wesen mach ghefigureirt
 
den Regierders des gheestlick ende weerlick Regiment
 
in zonden heeft hy ghevallen / maer niet gheperseuereirt
5
zoo zyn historie accordeirt
 
maer oetmoedich vpghestaen als warachtich penitent
 
wyselick en duechdelick zyn leuen ghehendt
 
als een ghetrauwe heerder / heeft zyn volck bemint
 
hoogh prophete / in goddelicke zaecken bekent
10
die Lydt verwint
 
Een man naer gods herte / was hy ghezint
Deerste glaseveynstre inhebbende
drie parcken /
 
Eerste parck
15
Samuel quam ten huuse van isai / om daer
 
Een van zyn kyndren / zaluen Conyngh ouer israel
 
zeuen wierder hem ghepresenteert / vroom strydbaer
 
ende gheene van dien / behaegde hem wel
 
 
 
2.e parck
20
Maer Dauid wachtende de schaepen int velt
 
die wiertter toe gheRoupen ende ghehaelt
 
Conyngh ghezalft / ouer israel ghestelt
 
ende den gheest gods / Es vp hem ghedaelt
 
 
 
3.e parck
25
Dauid zynde oetmoedich met gheboghender knie
 
van samuel ghezalft goethertich onversaeght
 
duer tspelen zynder haerpe / zoete melodie
 
heeft den quaden gheest van Saul veriaeght /
+ Tvveetste veynstre
 
.1.e Parck
 
Saul met zyn heyrCracht sterck vergadert
[p. 60]
 
ziende goliath de vrome Ruese groot
5
die hem daer vertoogde vullyfuich gheAdert
 
wierden van hem veruaert / noch zonder noodt
 
 
 
2e parck
 
Dauid met victaelie / naer zyn broeders ghezonden
 
es ghecommen int heyr / end heeft vernomen zaen
10
Wat gaidgen dat zulcken tontfaene stonden
 
die den grooten Ruese goliath / zoude verslaen
 
 
 
3.e parck
 
Totten Conyngh saul / dauid zynde ghebrocht
 
heeft de wapenen saul / Anghedaen certeyn
15
dies zynde onghewuene / heeft middel ghezocht
 
dat hyse wederomme huut dede Reyn
Derde veynstere
 
.1.e parck
 
Dauid huuter beke vyf keysteenen Nam
20
een van dien / naer goliath slyngheren begheerde
 
hy gherocht hem int voorhooft / hoe moedich gram
 
Es duer dien worp / ghevallen ter Eerde
 
 
 
2.e parck
 
Dauid dus met zynen slynghersteene
25
hebbende goliath ter neder ghecreghen
 
heeft hem daer zelue / metter handt Alleene
 
clouck met zyn selfs zvveerd thooft afghesleghen
 
 
 
3.e parck
 
Dauid commende met thooft te ierusalem binnen
30
vanden dochterkens / es hem wellecomme gheIuust
 
+ spelende / zynghende / met louelicke zinnen
 
Saul heefter duust versleghen / maer dauid tien duust
Vierde veynstre
 
.1.e Parck
5
Dauid met zyn haerpe voor saul speilde
 
omme den quaeden gheest van hem verdryfuen
 
Saul meende dauid / (dies hem tspelen verveilde)
 
met een lanche duersteken / ende zoo ontlyfuen
 
 
 
.2.e parck
10
Dauid metten Ruters knechten vanden zynen
[p. 61]
 
daer theyrCracht vergadert was tdien steden*
 
heeft versleghen Twee hondert Philistinen
 
de welcke / die hy al heeft Besneden
 
 
 
.3.e parck
15
Dese voornoomde mannen besneden zynde
 
naer manierlicke costume gheordonneert
 
dauid die in een becken tdoen legghene Pynde
 
den conyngh Saul / voor een ghifte ghepresenteert
vyfste veynstre
20
Eerste parck
 
Ionatas / Saul zuene goederthiere
 
Tot dauid goethertich gheneghen bedocht
 
heeft dauid duer middel bequame maniere
 
in zyn vaders gratie wederomme ghebrocht
 
 
25
2.e parck
 
Dauid ieghens de phylistinen vechtende
 
heeft hem vroom geweert / ende niet gheducht
 
zyn heercracht / was hy daer Ieghens vlechtende
 
zommich heefter versleghen / ander namen de vlucht /
 
 
 
+ 3.e parck
 
Vanden knechten van Saul met hueren staeten
 
wierd dauid in zyn huus / beleyd zeer nauwe
 
maer heymelick ter veynsteren huut ghelaeten
5
in een mande / van michol zyn huusvrauwe
Zeste veynstre
 
Eerste parck
 
Michol saul dochtre als voorzieneghe stoutte
 
voor dauid hueren man / heeft den Raed bespiet
10
Te legghen in zyn bedde / Een beilde van houtte
 
de knechten daer zouckende / vonder dauid niet
 
 
 
.2.e parck
 
Saul / heeft dies michol zyn dochtere ontboden
 
end huer straflick anghesproken tdien saeysoene
15
dat dauid zynen knechten zoo was ontdoken
 
duer de voornoomde veynstre / By hueren toedoene
 
 
 
3.e parck
 
Saul knechten quamen in Naioth bespieden
[p. 62]
 
om dauid te vanghene wel ghemonteirt
20
maer / den gheest gods / Es ouer hemlieden
 
ghedaelt / Ende hebben ghepropheteirt
Zeuenste veynstre
 
.1.e parck
 
Saul zelue / daer commende propheteirde mede
25
Ionatas / ende dauid hebben ten anschauvve
 
Elck andren dhandt ghegheuen / met payslichede
 
Minlick deen den andren belouende trauwe
 
 
 
.2.e parck*
 
Saul ter maeltydt An de tafel zittende
30
met Abner ende Ionatam tsamen ghebleken
 
heeft zyn zuene Ionatam / tzynwaerts verhittende
 
willen grammoedich / met een lanche duersteken /
 
 
 
+ .3.e parck
 
Dauid en Ionatas / vriendhoudich alle bee
 
omhelsende / hebben trauwe vernieut en vermeert
 
dauid es gheghaen inder gods ghelee
5
en ionatas / naer de stadt zijns vaders ghekeert
Achtste veynstre
 
Eerste parck
 
Dauid Commende der stede van nobe in
 
Achimelech upperpriester heeft hem ghegeuen broodt
10
oock tzweerd van goliath / Doech / naer zynen zin
 
heeft dit gheopenbaert / den conyngh saul / groot /
 
 
 
.2.e parck
 
Dauid voor den Conyngh Achys ghebrocht
 
heeft hem ghelaeten / Als zot dul ende gheck
15
spughende quylende / Als huten zinnen mesRocht
 
ghelyck een beseten menssche hebbende ghebreck
 
 
 
.3.de Parck
 
Dauid inde speloncke van Odolla hem berghende
 
zyn vader moeder ende maegscap mede
20
met veel bedructe mannen hem Ionste verghende
 
zyn tot hem ghecommen teender troostelichede
[p. 63]
Neghenste veynstre
 
Eerste parck
 
Saul staend int busch / metter lanche int velt
25
Doech / heeft themwaerts Reuerentie bedreuen
 
hoe dat Achimelech (heeft hy hem daer vertelt)
 
dauid ontfanghen hadde / en goliath zweerd ghegheuen
 
 
 
.2.e parck
 
+ Saul tdeser causen / dit grammoedich anhoorende
 
de achimelech verslaen / met al zyn priesters ghemeene
 
Twelck te doene / hoe hem saul was verstoorende
 
nyemandt doen en wilde dan Doech Alleene
 
 
5
.3.e parck
 
Elck van sauls knechten te beclemmene begheerde
 
de ste van nobe / twelck de ste vanden priesters was
 
hebbense gheRaseert Te viere te zvveerde
 
met al tghuendt / datter in was / vp tzelue pas
Tienste veynstre
 
Eerste parck
 
Dauid vp een bergh / van Saul hem beleyd vandt
 
maer tydynghe heeft saul vanden bode ontfaen
 
hoe dat de phylistinen waeren in zyn Landt
15
dauid heeft hy daer ghelaeten / en track derwaerts zaen
 
 
 
.2.e parck
 
Saul inde speloncke zyn ghevouch maeckende
 
daer dauid met zyn volck schuulde tdier steden
 
dauid heeft Saul zoo naer gheweest naeckende
20
dat hy hem heeft een stick van zyn manthel ghesneden
 
 
 
.3.e parck
 
Saul huuter speloncke der naer wech ghaende
 
onwetende hebbende dit ghedooght
 
dauid heeft achter hem gheRoupen staende
25
ende hem tstick van zijnen manthel ghetooght
Elleuenste veynstre
 
.1.e parck
 
Nabal houdende eenne maeltydt groot
 
dauid heefter ghezonden zom van zyn knechten
[p. 64]
 
+ Om spyse ende dranck / doe tzynder noodt
 
spytlick was hem gheweyghert / yet van zyn gherechten
 
 
 
2e Parck
 
Dauid zelue derwaerts ghaende gramlick ghemoet
5
om dit te wrekene Abigail quam hem in staeden
 
Nabals wyse voorzieneghe / huusvrauwe goet
 
met spyse en dranck vp ezels ghelaeden
 
 
 
.3.e Parck
 
Nabal zynde ghestoruen / voormaels dauids pertie
10
end abigail zittende inde Rauwe
 
dauid heefter an ghezonden / van zyn knechten drie
 
begheerende huer / ter huwelicker Trauwe
Tvvaelfste veynstre
 
Eerste parck
15
Dauid Binnen behoorlicken tyde der naer
 
Om zonderlynghe zaecken dier hem toeporden
 
heeft thuwelicke ghenomen Abigail eerbaer
 
end es zyn ghetrauwede huusvrauwe worden
 
 
 
2e Parck
20
Saul met zyn heyrcracht slapende bekent
 
dauid zyn tweetstre Clouck Int vervromen
 
daer ghecommen / van Sauls bedde omtrent
 
hebben zyn Lanche / ende Cop ghenomen
 
 
 
.3.e Parck
25
Dauid paeyslick wechghaende zonder Erch
 
Saul wist niet / dat dauid hem gheweest hadde by
 
ende dauid staende vp eennen hooghen Berch
 
Sauls Lanche en zyn Cop / hem ghetooght heeft hy
+ Dertienste veynstre
 
.1.e Parck
 
Saul met zyn volck ende die hem diende
 
hem sterckelick bystaende / om tzijne bewaert
5
het heyrCracht der philistinen Anziende
 
vvierdt zeere verscrict ende vervaert
 
 
 
.2.e parck
 
Saul der naer ghecommen teender plecken
 
Tot een waerzeggheghe hem ghegreyt
10
doet Samuel den prophete verwecken
[p. 65]
 
de ghuene / die hem zyn doodt heeft voorseyt /
 
 
 
.3.e Parck
 
 
 
De amalechiten hebben dauids wuenste verbrandt
 
kyndren vrauwen me gheleed / ende tgoedt Ontdreghen
15
maer dauid thuus commende / met cloucker handt
 
heeft hemlieden vervolght / ende tsamen versleghen
veertienste veynstre
 
.1.e Parck
 
Dauid met desen buyt eerlick leuende
20
voorzienich discreit wys ende vroedt
 
heeft die ghedeelt / Een yeghelick gheuende
 
zyn huusvrauwe wedere / kyndren en goedt
 
 
 
.2.e Parck
 
Sauls zuenen zyn versleghen vanden philistinen
25
end hy vanden schotters wesende duerwondt
 
in zyn mes ghevallen wildhem doodlick Pynen
 
Zoo zyn schiltdraegher oock dede daer terstondt /
 
 
 
.3.e Parck
 
+ De philistinen pilgierende naer huer beste weten
 
met wreede bloetghiericheyt zynde bevanghen
 
Sauls hooft / hebben zy Ofghesmeten
 
en tlichaeme ter poorten huutghehanghen
vichtienste veynstre
 
Eerste parck
 
De mannen van iabes galaath ter wachte
 
hebben met een goet Ionstich neerstich slauen
 
Sauls Lichaem en zyn kyndren ofghedaen by nachte
10
die verbrandt / ende de ghebeentten begrauen
 
 
 
.2.e Parck
 
Dauid / wien god dheere altyds gheleede
 
naer zijne gheschicte mannelicke staet
 
met zijne huusvrauwen alle Beede
15
es ghecommen in hebron / naer tsheeren Raedt /
 
 
 
.3.e parck
 
Alle de goede notable mannen Certeyn
 
van tgheslachte van Iuda tsaemen eendrachtich
 
hebben dauid / doe zynde in hebron Reyn
[p. 66]
20
voor huerlieder Conyngh / ghezalft vvarachtich
Zestienste veynstre
 
.1.e Parck
 
Abner van Saul vpperveltheere
 
voert Isboseth sauls zuene / gheRaeckende
25
duer het heyr clouclic / en ten zeluen keere
 
hem Conyngh ouer israel maeckende /
 
 
 
+ .2.e Parck
 
Twaelf vrome mannen van Abners volcke
 
en twaelf van Ioab / huut heyr van dauid bescreuen
 
Tsaemen schermutsende / onder tshemels wolcke
5
zynder alle vierentwyntich ghebleuen
 
 
 
.3.e Parck
 
Abner vliende van ioab met zynder heyrCracht
 
Asahel / Ioab broeder / heeft clouck abner bestreken
 
maer hoe dapper hy hem hauwende keruende bevacht
10
vvierdt hy zelue / met een lanche van achter duersteken
Zeuentiende veynstere
 
.1.e Parck
 
Abner vpperveltheere van isboseth ghepresen
 
presenteert dauid de Croone van israel
15
de welcke heeft ioab verRaederlick naer desen
 
An een poorte / van achter duersteken snel
 
 
 
.2.e Parck
 
Dauid eerlick heeft Abner begrauen doen
 
zelue achter ghaende / hem eere bewysende
20
zyn cleederen schuerende in een druckich saeysoen
 
ende tfaict van ioab zeere mesprysende
 
 
 
.3.e parck
 
Isboseth Conynck van israel slaepende
 
gheen quaet bemoedende Rechtevoort
25
Banaa ende Rechab / hem zoo betraepende
 
hebben hem moortdadich Vp zyn bedde vermoort
Achtienste veynstre
[p. 67]
 
+ Eerste parck
 
Tfaict hebbende ghedaen / end hemlieden beRommende
 
als een vroom voortstel hebbende gheordonneert
 
Naer dauid / neerstich In hebron Commende
5
hebben hem daer / thooft van isboseth ghepresenteert
 
 
 
.2.e parck
 
Dauid tfaict mesprysende / dat zy waenden bezoeten
 
hebben moeten smaecken der iusticien pine
 
hy dedese ofslaen hals / handen / en voeten
10
Ende hanghen an een ghalghe / omtrent de piscine
 
 
 
.3.e Parck
 
Dauid Bleef dominerende Ryckelick
 
als van zynen volcke Bemindt zeer wel
 
Wierdt derdewaerf Conyngh ghezalft baerblyckelick
15
Ouer de twaelf gheslachten van israel
Neghentiende veynstre
 
.1.e Parck
 
Dauid met zyn volck heeft te winnene beghonnen
 
Cloucbarich hierusalem die schoone stede
20
Tcasteelken van Syon / heeft hy oock ghewonnen
 
en den Conyngh iebuseum versleghen mede
 
 
 
.2.e parck
 
Dauid bloodshooft baervoets voor tsheeren aercke speilde
 
danssende / van michol hy begheckynghe verwarf
25
Oza slouch dhandt an daercke // Twelck dheere verveilde
 
want wierd gheslegen daer / dat hy starf
 
 
 
.3.e parck
 
Dauid deuotelick met goeden verstande
 
knielende voor de Aercke heeft
 
+ met zyn volck den heere ghedaen offrande
 
van menich diueersch ghedierte dat leeft
Tvvyntichste veynstre
 
Eerste Parck
5
Conyngh Annon de / de alfue baerden scheeren
 
van dauid dienaers an hem ghezonden / En dede
 
haer cleedren oock afsnyden / Naer zyn begheeren
 
Tot schimpe van dauid / groote Cleenichede
 
 
 
.2.e Parck
10
Dauid duer beede zyn vrome Capiteynen
 
Ioab en Abysai / heeft ghewroken zaen
[p. 68]
 
de voornoomde groote cleenicheyt / die (als metten vileynen)
 
hem den Conyngh Annon hadde zoo ghedaen
 
 
 
.3..e parck
15
Dauid huut zyn veynster bersabe ziende
 
dhuusvrauwe van vrias / huer wasschende inde Lucht
 
hy heeftze ontboden / ende Creeghse te vriende
 
dat hyse maecte met eennen kynde bevrucht
.21.e veynstre
20
Eerste parck
 
Dauid heeft vriam gheRoupen huut zyn heyr
 
maect hem an zyn tafel droncke int ongheRief
 
voor tpalaeys ghebleuen slaepen duer zulck ghedeer
 
tsanderdaechs naer theyr ghezonden met eenen Brief
 
 
25
.2.e parck
 
In vvelck heyr Wierdt Vrias versleghen aldaer
 
nathan de prophete wierdt ghezonden vanden heere
 
om dauid te straffene van zyn ouerspel zwaer
 
en vanden doodslach god meshaeghende zeere /
 
 
 
++ 3.e Parck
 
Dauid grootelicx bedruct ligghende ter eerde
 
zyn dienaers hem vp theffene / deden vele
 
Binder wyle starf tkyndeken (zoot dheere begheerde
5
By bersabe ghewonnen in ouerspele
.22.e veynstre
 
Eerste parck
 
Bersabe tsconyncx dauids Conyghinne
 
Baerst een cnapelick kyndt Salomon ghenaemt
10
dats de Beminde des heeren / met wysen zinne
 
duer Nathan* de prophete / zoo de name verzaemt
 
 
 
.2e Parck
 
Ammon dauid eerste zuene zyn zustere vercrachte
 
Thamar ghenaemt end oock absolons zustere
15
hy stacxse ten huus vut / doe van hem mesacht
 
Absolon quam huer tghemoete / dies was te gheRustere
 
 
 
.3.e Parck
 
Ammon wierdt ter maeltydt van Absolon ghenoodt
 
daer toe al tsconyncx kyndren gheRoupen waeren
20
van absolons dienaers / es Ammon ghesleghen doodt
 
dander vp huerlieder mulen zyn wech bevaeren
[p. 69]
23e veynstre
 
.1.e Parck
 
Dauid meende / dat zyn kyndren al waeren versleghen
25
zyn cleederen te schueren hy niet en zwichte
 
maer quam thuus duer veel dolende weghen
 
Absolon es ghevloden naer gessur Lichte /
 
 
 
+ .2.e Parck
 
Een vrauwe als weduwe bedrouft meslatelick
 
van Ioab An dauid ghezonden mids dien
 
heeft Absolons pays ghemaect zeer matelick
5
ioab dancte dauid / vallende vp zyn knien
 
 
 
.3.e Parck
 
Ioab in hierusalem / niet vreesende met allen
 
quam naer dauid / ende Absolon met hem gheghaen
 
Absolon es zynen vadre te voeten ghevallen
10
die hem met een Cussynghe heeft minlick ontfaen
vierentvvintichste veynstre
 
Eerste parck
 
Absolon staende groetende voor de poorte
 
alle incommende mannen dhandt biedende / die
15
es ghetrocken in hebron / met hem een groote soorte
 
daer hy Conynck gheworden es by meuterie
 
 
 
.2.e parck
 
Onghecleedt heeft dauid moeten vut hierusalem vlieden
 
Absolon der in te commen wildhem crachtelick Pynen
20
Tpalays zyns vaders inghenomen / en voor al de Lieden
 
daer mesdaen met zyn vaders thien Concubynen
 
 
 
.3.e parck
 
Dauids volck heeft absolons heyr tonder ghestreden
 
Absolon vliende vp een mule / zoot heeft ghebleken
25
verwarde an een eeckenboom / gheerne duere ghereden
 
maer wierdt van ioab met drie Lanchen duersteken
vyfuentvvyntichste veynstre
 
++ Eerst parck
 
Dauid tusschen twee poorten der steden zat
 
verlanghende om thebben vut theyr niemare
 
van Achimas heeft hy de tydynghe ghehadt
[p. 70]
5
hoeder absolon ghebleuen was int openbare
 
 
 
.2.e Parck
 
Dauid zeere bedruct meer dan hy was ghewuene
 
dit hoorende vertrack tot in een zale
 
beweenende de dood van Absolon zyn zuene
10
ioab heeft hem ghestraeft met dreeghende verhaele
 
 
 
.3.e Parck
 
Inde poorte der stadt / es dauid commen ghezeten
 
tvolck van Iuda hem groetende deden ommaidge
 
Sema viel hem te voeten / met voughelicker weten
15
Miphiboseth saul zuene / ghemoet hem int passaidge
.26.e veynstre
 
Eerste parck
 
Dauid in zyn magesteyt ioab beual
 
dat hy israel en Iuda tvolck tellen ghaet
20
Twelck hy dede / ende dauid ontfanghende tghetal
 
heeft gheclopt voor zyn herte bekende zyn mesdaet
 
 
 
.2.e Parck
 
Dauid moeste / een vanden drien plaeghen kiesen
 
byden prophete gad / zand god dheere sentencie
25
vp eenen dach zachmer van zijnen volcke verliesen
 
Tzeuentich duust mannen by Pestilentie
 
 
 
.3.e Parck
 
++ De prophete gad Comende tot dauid coene
 
beual dat hy maecken zoude een outaer
 
int neerhof van Areima / om daer offrande tdoene
 
ende god zoude weeren zyn plaeghen zwaer
.27.e veynstre
 
Eerste parck
 
Adonias een van dauid zuenen die heeft
 
ghenomen een waghen van tryumphen wel ghemoet
 
heefter me gheRengneert / end als Conyngh gheleeft
10
voor hem volck loopende Te peerde te voet
 
 
 
.2.e Parck
 
Dauid Ligghende te bedde / Bersabe staetter by
 
salomons moedre / en nathan oock in persoone
[p. 71]
 
voor huer zuene biddende / Begheerende dat hy
15
Salomon gheuen zoude de Conynglicke Croone
 
 
 
.3.e Parck
 
Dauid Riep tot hem Sadoch den priestere Net
 
Beual salomon te zaluene met een beminnen
 
als conyngh / en wierd vp dauids mule ghezet
20
met tryumphen zoo commende te hierusalem binnen
.28.e ende laetste veynstre
 
Eerste parck
 
Dauid in zyn doodbedde Ligghende Cranck
 
heeft salomon zynen zuene Onderwesen
25
hem beuelende / tRycke / zyn leuen daghen Lanck
 
met meer andre zonderlynghe zaecken naer desen /
 
 
 
+ .2.e Parck
 
Dauid zyn leuen hebbende ghehendt
 
word eerlick begrauen te Bethlehem in tstede
 
zyn Rauweghe bedructe waeren hem Omtrent
5
Inden heere ghestoruen / hope der zalichede
 
 
 
.3.e Parck
 
Salomon vp zyn troon zittende Conynck bedeghen
 
tot hem zyn ghecommen twee Lichte vrauwen
 
om een leuende kyndt / hebben tvvist gheCreghen
10
die hy wyselick middelde int Anschauwen
+17 v
+18 r
+18 v
*Oorspronkelijk ‘steeden’; de tweede ‘e’ is doorgehaald.
+19 r
*Inktvlek onder ‘a’.
+19 v
+20 r
+20 v
+21 r
+21 v
+22 r
+22 v
+23 r
+23 v
+Fol. 23 v, r. 27 ‘gessur’ onderstreept.
*‘Nathan’: ‘N’ over ‘d’ geschreven.
+24 r
+24 v
+Fol. 24 v, r. 14 ‘Sema’, r. 15 ‘Miphiboseth’ onderstreept.
+25 r
+Fol. 25 r, r. 3 ‘Areima’ onderstreept.
+25 v
terug  begin  verder