*  
 *  6. besorcht, bescadicht, HA.: versmadich.
17. engheliken, HA.: yeghelijcken.

[f. 71 r°] [XLVIII] REFREYN  [XLVIII]  

 HOe soude die natuere so bruesch, so heet,
 den gheest verblinden die gestadich leeft
 dat die redelicheyt om lief oft om leet
 van lieue scheyden soude sonder bescheet
 die elc haren troost so ghenadich gheeft.
 mijn siele weemoedich besorcht bescadicht beeft  vs. 6  
 int ouerdincken van haerder groter weerden,
 dat ic die so broosch moordadich sneeft
 onweerdich, catijuich, onberadich weeft,  vs. 8/9  
10
 mi dies voechde, so stout int aenveerden  vs. 10  
 dat onmoghelic ware om een volheerden
 sonder haer ghenade.
 si is een bloeme, een schoone gheerde,  vs. 13  
 en ic alleene in weene slijm der eerden
15
 vol misdaden.
 Tobias comt voort om een beraden  vs. 16  
 en wilt engheliken troost ingheuen
 op dat ic haer mijn pacxken mocht ontladen
 sonder begheuen gheduerich mijn leuen.
 [XLVIII]  Dit refrein, dat oppervlakkig gezien een gewoon minnedicht lijkt, blijkt bij eenigszins nadere beschouwing een lied van geestelijke minne te zijn, en hoort dus niet in deze afdeeling thuis; het is zelfs het eenige zuiver religieuze gedicht uit den heelen bundel (het tweede boek bevat alleen stichtelijke gedichten). Het ‘lief’ dat hier bezongen wordt is Maria, ‘procuratersse inden hoochsten raet’ (vs. 62); dat in vs. 63 van Iupiter gesproken wordt zou kunnen wijzen op een transpositie in de sfeer in de wereldsche minne, maar het kan ook een bedorven lezing zijn, daar verder alleen bijbelsche namen genoemd worden.
 vs. 6  bescadicht: blijkens het rijm corrupt.
 vs. 8/9  sneeft ... weeft: zondig leeft en streeft; vgl. Mnl. Wdb. IX, 2412-13.
 vs. 10  mi dies voechde: mij daarin schikte -. De hoofdgedachte van vs. 8-12 is: dat ik, die zoo zondig leef en mij in dat zondig leven schik, het zonder haar (Maria's) genade niet zou kunnen uithouden.
 vs. 13  gheerde: twijg, rijs.
 vs. 16  comt indicatief of imperatief?


[p. 96]

 
  *  
20
     Al haddic zara in minnen verchiert
 doors enghels ingeuen, Thobias getrouwe
 [f. 71 v°] door reynichede des bloemkens gheuiert
 ic en begheere wel ghemaniert
 tgesichte alleene, die bloeme van gouwe  vs. 20-24  
25
 op dat mijn siele inwendich beschouwe
 tgoddelic deel, haer vaderlijc erue
 die gegeuen sijn tot mijnen behouwe
 ende emmer lasen ghebruycken souwe  vs. 28  
 mer sonder haer eeuwich moten deruen,  vs. 29  
30
 dies schaemte mi dwingt so menich weruen
 bi dage bi nachte
 en soude lieuer duysent doden steruen
 met Ignacius mijn herte doorkeruen  vs. 33  
 in pijnen onsachte
35
 dan ic te minnen een ander bedachte.
 met gulden litteren staet si ghescreuen
 glorieus int herte daer ic na wachte
 sonder begheuen gheduerich mijn leuen.
  
     Al wilt mijn natuere van anderen spreken
40
 Dauid heeft mi een beter lesse gheleert,
 al heeft Rachel Lya vol duechden ghebleken
 die schone Sabel had ooc ghebreken,  vs. 42  
 tis quaet lief hebben daermen bi wert onteert.
 [f. 72 r°] al heb ic met Bersabea verkeert  vs. 44  
45
 onghestadich, verhaest, verdult,
 mijnen staet sal hopic werden vermeert;
 al heeft mi Sella en Ada vercheert  vs. 47  
 ic heb nv ghestadich een ander ghehult,
 weerdich te draghen een crone vergult
50
 bouen Hester schone.
 bi haerder gracie mindert vast mijn schult
 daer tvleesch en die weerelt spitich om brult
 *  23. na, HA.: maer.
28. lasen, HA.: laten.
50. Hester, HA.: Pallas.
 vs. 20-24  Deze passage is duister en wsch. min of meer corrupt; de bedoeling is wellicht ongeveer: boven een aardsche bruid, al zou mij ook een engel tot haar leiden, zooals Tobias tot Sara geleid werd, verkies ik de ‘bloeme van gouwe’, Maria.
 vs. 28  ende emmer: en die ik altijd.
 vs. 29  moten: zou moeten.
 vs. 33  Ignacius: de H. Ignatius van Antiochië werd voor de wilde dieren geworpen.
 vs. 42  Sabel: Jesabel.
 vs. 44  Bersabea: Bathseba; de bedoeling is blijkbaar: met lichtzinnige vrouwen omgegaan.
 vs. 47  Sella en Ada: Zilla en Ada waren de twee vrouwen van Lamech (Gen. 4 : 19). - vercheert: lees: verseert, of verheert, van verheren, te gronde richten.


[p. 97]

 
  *  
 seer nijdich van thoone.
 had ic een opsien van haer te loone  vs. 54  
55
 so waer vergaen mijn natuerlijc beuen,
 dus moet icse louen ten hoochsten throne
 sonder begeuen gheduerich mijn leuen.
  
 
 Prince
     Si is princesse daert al aen staet
 sonder begheuen, gheen haers ghelijcken.
60
 mijn lief heeft die godlike practiken
 vertroostende den armen gelijc den rijcken,
 procuratersse inden hoochsten raet
 daer die god Iupiter sijn wesen op slaet  vs. 63  
 sonder begheuen tot allen tijen.
65
 si is der schoonder minnen een toeuerlaet,
 [f. 72 v°] den onghestadighe curabel quaet.
 die om haren wille natuerlic strijden  vs. 67  
 op dat wij sonder begheuen verblijden
 tsamen hier bouen  vs. 69  
70
 wilt gestadich in minnen met Ioseph rijden
 bouen sijn brueders haer ghebenedijden.  vs. 70/71:  
 int enghelic louen  vs. 72  
 heeft v den gheesteliken meelbuyl bestouen,  vs. 73  
 die bloeme is weerdich in duechden verheuen
75
 ic wilse verchieren haer stadich houen  vs. 75  
 sonder begheuen geduerich mijn leuen.
 *  63. slaet, HA.: staet.
70. HA.: Int Enghelijck louen.
73. den gheesteliken, HA.: Geestelijck den.
 vs. 54  opsien: (vriendelijke) blik; vgl. LXXV, 48; LXXVII, 32.
vs. 58 en 59 moeten volgens het rijmschema verwisseld worden.
 vs. 63  sijn wesen op slaet: eig.: zijn gelaat op richt; dus: naar luistert.
 vs. 67  die: gij die ... - natuerlic strijden: in het natuurlijke strijdt (om in het geestelijke te winnen).
 vs. 69  Na bouen een komma.
 vs. 70/71:  wilt steeds, als Jozef, haar (Maria, d.w.z. de goddelijke liefde) verheerlijken, en u zoo boven Jozefs liefdelooze broeders verheffen.
 vs. 72  louen: wellicht woordspeling met Loven = Leuven?
 vs. 73  De zin is wellicht: zijt gij door de geestelijke liefde in extase gebracht. Zie voor deze uitdr. nog Van Nyeuvont vs. 168 en aant.
 vs. 75  houen: eig.: onderkomen verleenen, in zijn huis opnemen.