*  
 *  4. belenden, HA.: voleynden.

[LXXXIV]

[f. 119 v°] Maect v bedde so ghi slapen wilt

REFREYN

 NAer dat die hoge godlijcke cracht
 Bi haerder ghebenedider macht
 Ons heeft ghegeuen dach ende nacht
 Daer alle tijden in belenden,  vs. 4  
5
 So eest nv van node dat si ghewacht
 Van elcker kerstelijcker dracht
 Den dach ende nacht ende so gheacht
 Dat wel besteedt si svaders senden.
 Inden dach mogen wi ons wenden
10
 Tot allen labuere,
 Maer snachts als ons doogen blenden  vs. 11  
 Moet rusten natuere.
 Ghi die dan rustens begeert ter kuere,
 Ic rade v, ende weest daer inne ghestilt:
15
 Maect v bedde so ghi slapen wilt.
 vs. 4  belenden: eigenlijk te land komen; hier: opgann? Vgl. de variant.
 vs. 11  blenden: blind zijn.


[p. 158]

 
     Want lacen, so ick beuroeden can
 Die lange nacht die coemt ons aen,
 . . . . . . . . . . . . . .
 Elck reede sijn bedde om slapen.
 Ende die te reden nye en began
20
 Beghinne doch nv, tsi wijf of man,
 [f. 120 r°] Want vraye mare ick corts ghewan  vs. 21  
 Den nacht coemt ons betrapen.
 Och heeren, vrouwen en knapen,
 Maect uwen leghere;
25
 Den nacht die vangt als wolf die schapen,
 Tis sulck een pleghere,
 Al is den dach een blijde beweghere
 Den nacht sal comen onghestilt.  vs. 28  
 Maect v bedde so ghi slapen wilt.
  
30
     Mi wondert hoe slaep hem rusten doet
 Die onghemackelic liggen moet,
 Die ooc in siecten pijnt en wroet,
 Die met verdriet is behangen,
 Die in eenen bosch verliest den voet,
35
 Die in storme lijdt ebbe en vloet,
 Die onder den rouers is behoet,
 Die vanden lijue is gheuangen,
 Die altoos knaginge moet ontfangen
 Sijnder conscientien,
40
 Die snachts naer der slapers gangen
 Doen penitencie;
 Haren slaep en heeft gheen excellentie
 Want elck ducht te sin ghekilt;  vs. 43  
 Maect v bedde so ghi slapen wilt.
  
45
     [f. 120 v°] Ay lacen om een wel verstaen,
 Wie ist hi en is met siecten beuaen
 Bi sonden groot die ouerslaen;  vs. 47  
 Mer leyder men mach vermonden niet.  vs. 48  
 vs. 21  vraye: ware, echte; vgl. vs. 93, en CI, 49.
 vs. 28  onghestilt: aldus fragm. 1548; v. D. had onghetilic, wat niet in het rijm past.
 vs. 43  ghekilt: vermoord (Ndl Wdb. VII, 2931; niet in Mnl. Wdb.).
 vs. 47  ouerslaen: (hem) overdekken.
 vs. 48  mach: less wsch. macht. - vermonden: bekend maken.


[p. 159]

 
  *  
 Wie licht ghemackelijc naer uwen waen,
50
 Wie heuet verdriet al wech ghedaen,
 Wie is der dolender werelt ontgaen,
 Wie eest die storms tempeest ontsiet,  vs. 52  
 Wie eest hi en is van rouers bespiet
 Oft vanden lijue,  vs. 54  
55
 Wie eest die conscientie biet
 Dat haer beclijue  vs. 55/56  
 Ruste daer ick nv meest af scriue;
 Dus seg ic, hoe ghijt driakelt oft pilt:  vs. 58  
 Maect v bedde so ghi slapen wilt.
  
60
     Tsviants bedriech, swerelt listichede,
 Tvleesch aentreck die hebben ons mede  vs. 61  
 Bestreden met groter muegenthede
 In dese gheleuerde bedroefde zee.  vs. 63  
 Dus mensche merct, ick doets di bede,
65
 In wien dat god oyt leuen dede
 Die sterft; hier en is gheen seker stede.
 [f. 121 r°] Ick sach hem eerst, wi en hebbens niet mee,  vs. 67  
 Du worts van hoofden totten tee
 Den wormen spijse,
70
 Vuylder dan vuyl, weeder dan wee
 Wert dijn diuise.  vs. 71  
 Den dach ontgaet dies ick afgrijse,  vs. 72  
 Den nacht die comt, dus eert v schilt  vs. 73  
 Maect v bedde so ghi slapen wilt.
  
75
     Tslapen der eewiger doot
 Int barnende solpher, int wallende loot,
 Int vlammende vuer roder dan root,
 Dat es tontsiene seere.
 O wach der iammerlijcker noot,
80
 Datter so luttel cleyn oft groot
 *  67. HA.: Ick sach hem eens wijlen/hebben niet wee
 vs. 52  Hier is wsch. en of niet weggevallen.
 vs. 54  Na Oft is wsch. iets weggevallen.
 vs. 55/56  die conscientie biet dat: die aan zijn geweten datgene toekent waardoor -. Fragm. 1548 heeft: consent.
 vs. 58  hoe ghijt driakelt off pilt: met welke driakel (tegengif) of pillen gij het ook behandelen wilt, wat gij er ook aan doen wilt.
 vs. 61  aentreck: fragm. 1548: treck.
 vs. 63  gheleuerde zee: leverzee (zie Mnl. Wdb. IV, 446 vg.).
 vs. 67  Blijkbaar corrupt; de var. geeft ook geen zin.
 vs. 71  diuise: lot (?)
 vs. 72  ontgaet: gaat ten einde.
 vs. 73  eert v schilt: eer het tot uw nadeel uitkomt.


[p. 160]

 
  *  
 Ontsiende sijn den wederstoot;
 Ick claechs den hoochsten heere.
 Tes wonder dat hem yemant emmermeere
 Te slapene plucht,
85
 Anders dan hi telcken keere
 Te steruen ducht.
 wildi dan rusten onghesucht,
 Verschudt v stroo eer dattet dilt,  vs. 88  
 [f. 121 v°] Maect v bedde so ghi slapen wilt.
  
90
     Tbedstroo dijnder koetsen stade,
 Verouderde quaetheyt vol van quade,
 Werpt wt gheringe met wisen rade
 Ende lechter vray berouwe voren.
 Roept aen den ghecruysten god ghenade,
95
 Doet wt den boeck dijnder herten trade  vs. 95  
 Die letteren der doot, eert die verspade.  vs. 96  
 Den nacht begeert ruste, dats verloren,  vs. 97  
 So sal beiach van duechden vercoren
 Ghewoente werden
100
 Ende ghi wert weder gheboren.
 Om een volherden
 In duechden god laet v stadelic terden;  vs. 102  
 Ick raedt v om dat ick eerst onthilt:
 Maect v bedde so ghi slapen wilt.
  
105
     Ende bouen al dit bedde ghepresen
 Moet suuer v conscientie wesen:
 Al ware een sieck, hi worde ghenesen,
 Om slapen en es gheen beter aert.
 Minne tot gode voor al gheresen
110
 Sal tkussen wesen bouen desen;
 [f. 122 r°] Om rusten, studeren, bidden, lesen,
 Dese riecken al waert een rosegaert;
 *  95. trade, HA.: rade.
 vs. 88  dilt: deelt, uiteenwijkt. Vgl. De Roovere 80: ‘V sal ghebueren eere ende duecht || Daar andere / door haer bedtstroo druypen’.
 vs. 95  boeck dijnder herten trade: het boek waarin de weg van uw hart opgeteekend staat.
 vs. 96  eert die (lees: di) verspade: eer het te laat voor u is.
 vs. 97  dats verloren: daar is niets aan te doen.
 vs. 102  terden: treden.


[p. 161]

 
  *  
 Caritate ten euen mensche waert
 Sal tdecsel sijn.
115
 Die hem aldus te slapene paert
 Heeft ruste fijn,
 Wie anders werct wint deewige pijn,
 Want ten baet gehaspt, geroct, gespilt:  vs. 118  
 Maect v bedde so ghi slapen wilt.
  
120
     Spreect metten propheet in v gedachte:
 Ick sal beweenen bi dage bi nachte
 Mijn bedde, en makent van tranen sachte
 Met ootmoediger vresen sonder gronden;  vs. 123  
 Dat es, ick sal met volder machte
125
 Int bedde mijnder conscientien crachte
 Elcke sondelijcke iachte  vs. 126  
 Of dwaen met tranen tallen stonden,
 So werdi in tgeslachte vonden
 Van Israhel.
130
 Ontrent dijn bedde soet heeft ontbonden
 Salomon wel
 Twelc sijn gods engelen als wachters snel,  vs. 132  
 Die hoeden v snachts vant helsche wilt.
 [f. 122 v°] Maect v bedde so ghi slapen wilt.
  
135
     Al wisti den cours der planeten,
 Al condi der sterren ommeloop meten,
 Al kende ghi alder natueren secreten,
 Al hadde ghi alle der cruden cracht begort,  vs. 138  
 Al verstondi tsecreet van allen propheten,
140
 Ia hemelsche ende eertsche conste beseten,
 Nochtans so eest al niet om weten
 Leefdi anders dan so ghi steruen dort.
 Een glas is broosch; veel lichter stort
 Die mensche voorwaer;
145
 Experientie v onlancx kenlic wort,  vs. 145  
 *  135. wistic, HA.: wist ghy.
136. condic, HA.: soudy.
 vs. 118  het geeft niet hoe gij het haspelt, rokkent en op de spil windt, hoe gij het aanlegt.
 vs. 123  gronden: znw. of WW.? Beide zijn mogelijk.
 vs. 126  iachte: begeerte.
 vs. 132  Twelc: corrupt (twelf?) of overbodig.
 vs. 138  hadde ... begort: beschikte over, kende.
 vs. 145  onlancx: binnenkort, eerlang.


[p. 162]

 
 Ia openbaer
 Te meniger stont tsi hier tsi daer.
 Al seg ict ruyt als een hanebilt:  vs. 148  
 Maect v bedde so ghi slapen wilt.
 vs. 148  hanebilt: aambeeld (zie voor den vorm nog Stoett, Drie Kl. 114, vs. 392 A.) De uitdr. ruyt als een hanebilt is in de Wdbb. niet vermeld; de bet. moet ongeveer zijn: zoo onbehouwen, zoo plomp als een aambeeld.