Ode Lvgdvnensis II.  Ad Ioannem Havtenvm reipvblicae Lvgdvnensi à Secretis.    HAutene, nî te plus oculis ament,  Nî te in sinu, ipsis inque oculis ferant,      Musaeque, Gratiaeque, & ipsum      Quantum adeò Venerum, atque Amorum est: 5  O inuenustas tunc Veneres nimis,  Musaque tristes, atque inamabiles:      O nomine indignos Amores:      O Charites sine gratia omni.  Sed Gratiarum grata cohors nimis, 10  Musaeque semper Musicè habent suos:      Natiua nec sic prorsum Amores      Liquit amabilitas, nec ipsa  Expers venustate est adeo Venus,  Vt non suis te plus oculis ament, 15      Non in sinu sibi dicatum,      Inque ferant oculis alumnum.  Quid ergo mirum, tot si ope numinum,  Et tot Dearum praesidijs ferox      Maranicae expeditionis 20      Ludibrium, obsidiumque nuper  Spreuisti inultus? aegide quem sua,  Placere se vult dum Veneri suae,      Texisse, seruatum esse & ipsum      Credibile est voluisse Martem. 25  Qui te per hostes mille grauissimos  Domique, & intrà moenia maximè,      Dextra sinistra rem exhibentes,      Intrepido dedit ire gressu.  Thorace septum plusquàm adamantino, 30  Constantia dico, atque fide, & graui,      Quam semper ante oclos habebas,      In patriam pietate Ciuis.  Camoenae amoenae, vestra ope nunc opus  Vestro Poëtae: nec pote sum Deae 35      Tacere, qua me Hautenus in re      Iuuerit, officijsque quantis  Obnoxium me reddiderit sibi:  Nec me modò, sed Rem qouque Publicam      Omnem, mihi quae luce semper 40      Carior, hisque oculis futura est.  Vobis sed istud dicam equidem palam,  Vos porrò multis dicite millibus:      Anusque curate hac loquatur      Pagina ne fugiens citò aetas 45  Obliuiosis inuida seculis,  Nocte illius caeca hoc studium tegat:      Neu nomine in deserto Arachne      Texat opus, tenuemque telam.  Nam quos labores pertulimus simul, 50  Ab hoste pressi dum fuimus fame,      Ferroque, testis ipse testis      Esse potes, neque enim poëtam,  Hautene, decretum hic agere est mihi.  Procul Poëtae sint, procul hinc volo 55      Commenta vatum. vera quippe      Historica fide agenda res est.  Ergò labores quos tulimus simul,  Hostilis vrbem dum tenuit metus      Vallo, fame, obsessamque ferro, 60      Nil opus est memorem monere.  Notum tibi nam, quo studio fori  Hinc Alpha, & illinc Beta sategerint      Mutabile ad defectionem      Farris inops stimulare vulgus. 65  Dum quod vel anno sat foret hordeum  Zythepsa perdit: quaeque fami byne      Esset leuandae, excocta flammis      Esui inepta, nec apta potû,  Mutata aceto, redditur, & nouo 70  Sapore abusam ceruisiam dolet.      Omitto Dardanariorum      Perfidiam, nec opus referre hîc:  Vendentium clam, quae dare publicos  Frumenta in vsus debuerant palam: 75      Condenda auarè, promere illa      Nî subigat pretiosus emptor.  Quae de beatis dicta velim modo,  Iisque, queis res illa erat in manu:      Qui dico puluinis sedere 80      In prasinis, solio & Curuli  Sueti. ad Sodales namque quod attinet  Collegiorum, & Ciuica nomina      Tum qui Sagittari vocantur:      Quid melius pote, fortiusúe 85  Fuisse? qui Rem tam bene Publicam,  Contra omnium spem, votaque Circij,      Et Clusij, vt scis, in foro qui      Vsque suo Borean agebant:  Defendere ausi non sine maximis 90  Molestijs, freti auxilio Dei      Solius: expensamque vitam      Haud sibi, sed patriae referre.  Testis Iacobus Duziades mihi  Hautene, tuque, & si quis amicior 95      Sibi ipse, mutasse Aurasino      Imperio iuga gaudet Albae:  Nondum expiatis oblita caedibus,  Verum expiandis, si faueat Deus,      Breui, ipse vti spero rogoque, 100      Iure meo, meritoque Iberum.  Atqui doloris hoc cumulum insuper  Mali addidit mî, quod Populo magis      Curae esse rem suam viderem,      Quam Dominis, procerum coetû. 105  Namsumma rerum credita quêis erat,  Censere mecum si capite posse,      Hoc me puto praestare posse,      Vix numero totidem repertos,  Quot culta Nili diuitis ostia, 110  Vrbi vsui ex his qui fuerint bono:      Nullumque vulnus Lugoduno,      Heu, grauius reor accidisse,  Istos probos quàm Lanitij ordines,  Quaterque Denos quos perhibent Viros: 115      Ex oppidi prisco instituto      Quos penes in Popoulum potestas.  Vrbisné Laedae Ciuem? (aliquemné ita  Ciuem esse fungum, qui Batauus fiet?      Quid dico Ciuem? imò Tribunum 120      Ciuibus impositum regendis,  Optare Iberum seruitum sibi:  Et supplicem velle his fieri, quibus      (Pròh tempora, inuersique mores)      Debuerat timor ipsus esse? 125  Quenquamné sic factum immemorem sui,  Iurandumvti ius aestimet irritum,      Ius Publicum causa asserendi      Quod dederat prius Aurasino?  Fame paratos cum uideat mori 130  Ciues, & vrbem Marte tuerier:      Parte altera aduentare classem      Subsidio Boïsotianam,  Praesto futuram, si faciles Deus  Ministret aestus, Caecia, & Africo 135      Iuuante decursus aquarum.      Adde etiam incolumi Aurasino.  Hoc viderat mens prouida vindicis,  Bronchorstij acris, quippe suo malo      Longoque docti vsu, malignas 140      Horum hominum dominationes,  Nullaque minitum imperium fide.  Eoque, qui illi feruor erat viro,      Omnem potestatem abrogare his,      Re super hac etiam ad Camillum 145  Datis tabellis certus erat semel.  Quod perpetratum reddere dum parat,      In ordinem ipsummet redactum      Vidimus, & fuit aegrè amicis.  Hoc ipse questus hei quoties mihi est, 150  Quàm saepe questus ipsum etiam tibi      Hautene, partiri vsque tecum      Consilia, ah, solitusque curas.  Virtute foelix ille quidem sua,  Fidensque, & idem Publicae amans Rei, 155      Quantum potest amare quisquam      Hanc alius: stomachoque muri  Ahenei instar cedere nescio,  Id quod de Achille tradit Horatius:      Foelixque Bollanus cerebri: 160      Famae auidus, pretioque durus  Flecti: nisi quod de puero Alphitêi,  Fas vera fari, consuli honestius      Potis fuisset, hoc nec ipse      Inficias, puto, amicus ibis. 165  Sed functus aeuo cessit, & hanc meo  Douzae propinquo lampada tradidit:      Heu, morte venalem arte visus      Herculea petijsse laurum.  Nobis relinquens obsidium, & famem, 170  Et monstra, facto quae velut agmine      Mox lucis erupere in auras,      Herculeo superanda nisu.  Quid multa? iniquae plenum opus aleae  Adire visi nec cinere abditos, 175      Vt ante, sed clarè emicantes      Ire Tribunitios per ignes:  Fluctu opprimendos non nisi maximo,  Qualis sequutus mox Boïsoticus.      Vt quos, Patrum accito frequenti 180      Concilio, bonus ille Circî  Collega, dictus Dimidum tui  O Laeda, Iano progenitus patre,      Et ipse Ianus non biuertex      Ille quidem, geminaque fronte, 185  Sed par, modo huic non & geminus Deo,  Ad duplicis linguae arma quod attinet:      Septentrionali tepentes      Vsque recalfaciebat aura.  Quid, non suis mox viribus obrutus 190  Resedit ardor, autaque Circij      Pridem fames clamore, coepta      Lenior & leuior videri?  Quàm longius se vele negauerant  Perferre sponsi Penelopes modò, 195      Praetorio ipsi derepente      Obsidium facere, & Tribunos,  Meumque Douzam, teque Notarium,  Rubiginoso non sine acynace,      Strictisque circumsistere ausi 200      Dentibus, & Tragico Senatum  Terrere vultu: quin etiam insuper  His comminari, nî sibi gratia      De sportula, atque commeatu      Paniceo fieret, fugandae 205  Qui sat fami esset, sese igitur palam  Valentiori postridie manu,      Et conglobatos adfuturos      Cum socijs pariter trecentis.  Magna illa totum quasserat oppidum 210  Metu, suarum partium, & hostium      Confisa defensore Iano      Colluuies tunicata ulgi.  Curae Deo sed nostra salus fuit,  Qui postero, quàm contigit hoc, die 215      A Principe optatam salutem      Misit, & auxilij benignam  Spem luxit vrbi. quid tabulas loquar,  Reducta quêis mens ciuibus anxijs,      Reducta virtus, & remissae 220      Corporibus rediere vires?  Saluere gratis vos iubeo modis  Gratas tabellas, vosque quibus deus      Tam nuncij optati tabellas      Ferre dedit, medios per hostes. 225  In ore ego vos saepe feram meo:  Canamque de tot, qui reduces fore      Iurauerant, solos redisse:      Ferre famen potius paratos,  Praestare quàm non pollicitis fidem, 230  Aut facta dictis addere, caeteri ut      Fecere, quos vnda aucta, & hostis      Heu patria prohibebat vrbe.  O me beatum, cum subit illius  Imago noctis, qua mihi, & optimo, 235      Bronchorstij in locum, Iacobo      Douziadi moderamen vrbis,  Et summa rerum tradita Principis  Iussu, & piorum non sine gaudio,      Ne quid mali intestino ad hoste 240      Publica Res caperet, timentûm.  Illas dedistis vos mihi de manu in  Manu tabellas, nunc etiam mihi      Dulces tabellas, quae supremam      Rebus opem dubijs tulere. 245  Ergo ore ego vos saepe feram meo,  Paresque vobis quas dedimus Ducem ad      Classis Loïsum ferre, cursu,      Obsequio, ac taciturnitate  Dicam columbas, addem etiam fide. 250  Verum & tibi laus debita non minor      Hautene, tàm saepe obuiam auso      Ire Tribunitijs procellis.  Tu, cum virili Marte nocentior  Chloê, Sacrorum credo cupidine, 255      Ad arma Conscriptos ad arma      Haud verita exstimulare Patres,  Rerum nouarum quos cupidissimos  Norat, nec ausos prodere se tamen,      Dum tot malos bonis frequentes 260      Curia habet sine lege mistos,  Nostras in arctum cogere copias  Nonariarum tenderet agmine,      Vulgique mendicabulorum      De triuio comitante foece: 265  Primus rescisti consilia hostium,  Tempus, diem, horam, tesseram, item locum,      Modumque coniurationis,      Et capita, auxiliariosque.  Sed Fuluia vsus indice, quae tibi, 270  Ceu Tullio olim, conscia partium,      Decreta, connuentusque notos      Foemineo patefecit astu.  Primus locando praesidio in Vijs,  Et insidendis pontibus, & foro, 275      Mique ac meo agnato cauendi      Auctor ab insidijs fuisti.  Nec te fefellit, quid pareret domi,  Forique in ipsis visceribus latens      Colubra. nota dicta habebas, 280      Nota etiam horum inimica coepta.  At nulla visa his res grauior tamen,  Quàm Publicae quod Scriba Rei fores:      Praesente nec quîcquam Togatus      Te sine consulere ordo posset. 285  Confisus hac tu Palladis aegide,  Calcasti anilem sub pedibus metum,      Ianique conatus, grauesque      Circî inimicitias, & iras.  O si canendis nunc locus his foret, 290  Vt mî ille suauis accideret labor:      Nec tempore vllo te Camoenae      Deficerent memorare nostrae.  Sed me Iacobus Douza meus vocat  Collega, primo ponere quem loco 295      Decebat. ô te ita ille seruet      Incolumem viridi senecta  Cognate Lugduno, & Batauis Deus,  Fido vt fidelem te memini mihi,      Firmumque, communique amicum 300      Et patriae, & Domino fuisse.  Praesentiae vis quid valeat tuae,  Sensere Patres, cum Mathenesij      Diploma, Baldaeique scriptum,      Concilij procerum acciendi 305  Occasionem praebuit, haud tibi  Dico, Viris ijs sed Decies Quater      Iacobe, nunquam aeque beatis,      Nunquam alias mage ouare visis,  Quàm tempore illo, cum numero quidem 310  Longè priores, verum animo impares,      Nos sorte sperarant frequenti      Vincere. sed minuit tumorem  Sententiae vox illa prior tuae,  Dissentientis conditionibus 315      Fallace promisso, nec vllo      Hesperio nisi praede fultis.  Nî forte dicat quis Mathenesum,  In abdicanda tam male compare      Pridem Tridentinis abusum 320      Consilijs. erit ille fidus,  Datam fefellit qui domine fidem?  Namque hic omitto de Domino queri.      Illud videmini monendi      Mî modò, cauto opus esse vobis, 325  Ne qui Tridentum tam didicit bene,  Constantienses nunc Canonas quoque      Sit doctus, & seruare pacta      Hereticis scelus esse ducat.  Ne multa, credi non bene perfugae, 330  Tot qui sacramenta irrita fecerit:      Nobisque censebas cauendum      Esse reconciliato ab hoste.  Haec summa, certum te potius mori,  Vitamque finire ingenua fame, 335      Quàm Patriae pactum Parenti      Nassouio violare foedus.  Quêis succinentes nos quoque legibus,  Prò tempore illo pauca, sed asperè      Satis rei pro indignate 340      Diximus. hinc reliqui sequuti.  Pijsque iniquo cernere erat gradu  Sedre mistos Papicolas, Petro,      Primarius quod Consul esset,      Vermerio praeunte verba. 345  Petro Hadriani prole, viro quidem  Forti, & fideli: sed domitos parum      Habente Collegas, eoque      Saepe gradum cohibere iusso.  Dicere nostro tu quoque carmine, 350  Cognominis mî Iane, sate inclita      De stirpe Duuenuordiorum:      Dux pariter bonus, atque miles.  Et vos eadem progeniti domo,  Fratres gemelli, non sine gloria 355      Ictisque destinare certos,      Remque malam dare glande docti.  Bruchouij nec vos tacitos sinam  Praetorio ambos munere nobiles,      Par ciuium, & fratrum fidele: 360      Teque grauem spolijs Iberum  Verlane, gesta re toties bene.  Clarumque equestri stirpe Raporstium:      Huicque additum in partem laborum      Excubijs vigilum locandis, 365  Signoque dando strennuum, & impigrum  Montfortium: & te compare cum tuo,      Andraea, dordracum merenti      Cui posuit spetiosa nomen.  At ô quibus vos laudibus efferam, 370  Sagoque, & armis praepositi Duces,      Francisce Murendala, teque      Theuderico genitore natum  Arnolde: & horum cedere nemini,  Bonoque semper visum animo Scotum: 375      Quarumque te Piscari, & ipsum      Theuderico genitum parente?  Quo primipilos carmine, quo Lyra  Dicam optiones, quiúe Vicarij      Fuere, Vexillarijúe, 380      Pro patria haud timidos obire?  Manipulares cumné Triarijs,  Decuriones an potius loquar?      An hos, & illos buccina vna      Nostra canet pariter Thalia? 385  Vtroque opinor. imò bonos simul  Omnes ad vnum funere seu manu      Facto solutus, & sub altis      Moenibus ante oculos parentum  Ab hoste stratos: siue etiam quibus 390  Perire sicca morte dedit Deus,      Famesúe, fulminisúe ritu      Pestilitas mala misit Orco.  In quêis honorem non minimum, vt puto,  Virtute vera commeritus, patre 395      Praetore arenosis Iacobo      Sub tumulis Iäcobus ortus,  Catuici ad actam littoris. ô caput  Solers, in hostem seu facere impetum      Repente, certos sine plumbo, 400      Seu dare ferro opus esset ictus.  Qui nunc sacer Dijs Manibus additus,  Tibi interempto pro patria, & quidem      Pugnando, Barthlomaee gaudet      Elisijs comes ire campis. 405  Lugete Ciues, lugeat vrbs Ducem:  Vicarium dux luge etiam tuum      Vischaere, non vnquam nec arctis      Temporibus tibi defuisse  Visum. laborum nam patiens erat, 410  Insomniaeque, & pulueris, & famis:      Saepe & minari auditus hosti:      Brachia se duo, sinulosque  Habere ciues, altero vti famem  Sistant comeso: qui super altero est, 415      Vt foeminis, natisque, & à se      Carnifices gladios repellant.  Dij multa at isti dent mala Circio,  Barbam leoni vellere mortuo,      Laruisque qui pugnare fortis, 420      Hunc etiam capere ausus hostem est:  Sed morte functum, cum neque iam loqui  Mutus, tenebris obsitus, & Styge,      Pro se ipse, nec famam tueri      Incolumem gladio valeret. 425  Illum & Thrasonem dicere non timens  Audace lingua, pectore non item:      Sibi amputaturum nec vltrà      Brachia, nec nociturum Iberis.  De Publica & Re vos meriti bene, 430  Vereque digni nomine Ciuium,      Nostra nec indigni arte, quorum      Hic etiam tituli legantur  Prae caeteris, Corneli Euerardice,  Cornelio & tu progenitus patre 435      Francisce, cuique à flore nomen      Ipsa suo posuit Dione.  Vos Treuiros sed dicere quid vetat?  Impune coecas ire per orbitas,      Perque hostium tot septa, Rotam 440      Vlterius penetrare nando  Ausos: peracto & munere Publicae  Legationis, mox posita mora      Diem representare pactum,      Et reditu exhilarare ciues. 445  Nec te bone, etsi Concilij Patres  Lanarij, assessum abnuerint tuum,      Messaga, permisso quod vtens      Iure Danistam ageres, silebo.  Obliti in altrô se reprehendere, 450  Qui quaestus ipsis maximus est palam      Domi, idque nulla Auctoritate,      Aut tabulis, tituloúe fultis.  Et vos vocati rebus in asperis  Praesto adfuistis qui toties mihi, 455      Par Concionantum integellum.      Mente quati solida nec vnquam  Visi Fideles: vosque Petri duo  Octouiratus lumina, & Omie,      Et Guassenari: tuque Bancki, 460      Saepe mihi memorande Bancki.  Et vos Iodoci progenies patris  Par Lucafratrum, tuque adeo eminus      Gualtere, perdûelles ferire      Docte tubo iaculante plumbum. 465  An verò, an Hugo te tacitum sinam,  Cui Alcuma stirps? huc ades o bone,      Mandes vt obsessori Ibero,      Has Veniae Mathenesiane  Dites tabellas, totque diplomata 470  Maranicae tam prodiga gratiae,      In thura vendentem, atque odores      Galbaneos genus omne vicum,  Rite instituto pharmacopolio,  Mittat. sed & vos huc quoque Publici 475      O Praemiatores adeste,      Nomine conueniente rebus:  Dici Volones seu potius iuuat,  Terror Iberum, ac Harlemij Lacus,      Insigne Rostratae vnde ferre 480      Hic etiam meriti coronae,  Mersis profundo nauibus hosticis,  Vectorijs vero, & Duce partium      Capto, & reseruato ad Triumphum,      Non sine ferriuomi aeris auctu 485  Reuecti, & amplis cum spolijs domum.  Et vos ô horum tergemini Duces,      Iane, ac Herisce, tuque dignus      Obsidia superesse Binci,  Et Bincianum protinus in locum, 490  Pusilla nomen brassica cûi dedit,      Suffecte Corneli, vsque Iberis      Exuuijs humeros onustus.  Sed nec mihi hîc Alberte tacebere,  Punire Cacos, alter vt Hercules, 495      Defendere & Mauros iuuencis,      Nec timidus prohibere fures.  O qualis, & quali, o, facies typo  Digna, & tabella, cum bouis vnius      Raptu videres, tresque abactos 500      Ob vitulos vitulantem Iberum?  At non inultum, quando Batauico  Mauros capillos puluere collinens,      Charonico missus cruentum      Ore solum rapidus momordit. 505  Dicam & cohortis Centuriam meae,  Quam paene cum iam cuncta forent metu      Repente consternata, primis      Scilicet obsidij diebus,  Albiniana ad Castra Brittanniae 510  Caesis alumnis: parte alia, & quidem      Vidente ciuitate tota,      Non bene deficiente ad hostem,  De Falcoburgi Praesidijs loquor.  Adde interempto militiae Duce 515      Fortissimo Andraea, & iacente      Corpore tunc etiam insepulto.  Famelicum osis obsidium pati,  Cunctisque pro se cuncta pauentibus:      Omnis mali dum causa, secum 520      Papicolae taciti renident:  Dapesque festas, ac epulas parant,  Quêis quisque amicos exciperent suos,      Fratre, aut patrem lic, virum ista, Maurum      Coprohorum haec, monachum illa amantem. 525  Cohortis inquam Centuriam meae:  Quam ego, videri ne capitis minor      Possit, Duce, vt dixi, perempto:      In varias vel abire partes:  Malis dolorem, laetitiam bonis, 530  Plenam vniuersis denique ciuibus      Stuporis admirationem      Incutiens, animosque firmans  Heu imbecillo pectore praeditis:  Tuo rogatu nomine Publico 535      Bruchoue, suscepi regendam,      Non pretio, sed amore recti.  Nec poenitet dum facti, ita singuli  Fortem dedistis hic operam mihi,      Ducisque Commanipulones 540      Morigeri imperio fuistis.  Referre longum nomina: vos tamen  Quis nescit isse hosti assidue obuiam:      Bis valla, & expugnasse crates      Oppositas: totiesque terga 545  Vidisse Iberum? non te Hilari tamen,  Hosti vsque forti pectore cognitum:      Vestrasúe velitationes      Continuas reticere possum  Hogarde, Velsi, Dicte, Bibacule, 550  Dauid, Robolli, teque Leuncule,      Catum hostica explorare castra,      Digne puer meliore fato.  Laurumque tu qui tam meritus bene,  O vsque mecum tempus in vltimum 555      Deducte bellator, memorque      Militiae verteris Georgi.  Saluete fortes, quos veneror, viri,  Commilitones, & socij optimi:      Inuicta propugnacla belli 560      Hesperij, genus ô Batauum,  Saluete Ciues, Martia robora,  Quos muneretur iure Quiritium      Digni Aurasinus: Marte priscis      Nec Lacedemonijs minores. 565  Non flore nardi, non balano, aut rosis,  Verum decoro puluere, & hostium,      Et proprio aspersi refuso      Pro patria toties cruore:  Castrensis olim, nunc quoque Ciuicae 570  Adepti honorem, vos socij mihi,      Ijdemque confortes fuistis      Obsidij, famis, & pericli,  Belli & laborum, quos tulimus simul.  Ergo & meis vos nunc quoque fas modis 575      Florere, victurique mecum      Participes fieri Triumphi.