19.
Ic sach minen here van Valkenstein.

8, 1. telderkijn = hakkenei, tel-paard, dat den pasgang gaat, (vgl. str. 7 van: ‘In enen boomgaert quam ic ghegaen’) wordt bij Erk u. Irmer, Die deutscher Volksldr, 1843, sechtes Heft, nr. 36, bl. 42, die mede den Westfaalschen tekst, waarover hierna, geven, verklaart door: ‘ein zum ritterlichen Kampf geübtes und ausgerüstetes Pferd.’ - 8, 2. Wf. un alle jungfrou rieden.

Tekst.

Terwijl de Duitschers verschillende lezingen van dit lied bezitten, die men aantreft o.a. bij Böhme, Altd. Lb., nr. 28-30, bl. 100-103, en bij Erk u. Böhme, Deutsche Liederhort, nr. 62a vlg., bl. 216-221, bleven ons van den Nederlandschen tekst slechts de aanvangsregelen bewaard. Voor drie geestelijke 15^e-eeuwsche liederen toch, te vinden bij Hoffmann v.F., Niederl. geistl. Ldr., nr. 45, 46 en 48, bl. 109, 111 en 114, wordt de wijs ‘van Valkenstein’ aangegeven. Nr. 45 namelijk, heeft als stemaanduiding: ‘Ic sach den here van Valkestein// uut sijnre borch’ voor het geestelijk lied: ‘Wel heen, wel heen ende ic wil mi’; - J.C.M. van Riemsdijk, Vier en twintig liederen uit de 15^e en 16^e eeuw, nr. 23, bl. 40, in modern Nederlandsch overgebracht door Dr. N. Beets. Naar den Westfaalschen tekst hebben wij getracht den ouden Nederlandschen te doen herleven.

Volgens de aangehaalde Duitsche schrijvers behoort ons lied niet tot de geschiedenis, maar moet men het alleen aanzien, zooals Goethe in zijne aanteekeningen op Des Knaben Wunderhorn, voor ‘ein harmloses Lied, von der guten, zarten, innigen Romanzenart.’ ‘Wie weet,’ zegt Dr. Kalff, Het lied in de M.E., bl. 247, ‘of het lied niet oorspronkelijk Nederlandsch geweest zij? Onze tekst is verreweg de oudste, al telt hij slechts twee regels.’

Melodie.

Een dev. en̄ prof. boecxken, Antw. 1539, nr. 195, (uitg. D.F. Scheurleer, bl. 227) met opschrift: ‘Dit is die wise van: Ic sach myn heere van Valkensteyn’, stemaanduiding voor het geest. lied ‘Met liden swaer ben ick bevaen’. Onze melodie werd ook uitgegeven door J.C.M. van Riemsdijk t.a.p., en door Erk u. Böhme, t.a.p., op den Westfaalschen tekst toegepast.

Deze wijs wordt nog aangehaald in het voormelde Een dev. en̄ pr. b., nr. 28, bl. 49, voor: ‘Coemt ons ter hulpen, lief van minnen’, uitgegeven met de hier besproken melodie door Dr. J.G.R. Acquoy, Middeleeuwsche geest. liederen en leisen, 1888, nr. 6, bl. 12; - in hetzelfde Een dev. en̄ pr. b. voor nrs. 196-203, bl. 228-235:

‘Ghi Christenen wilt u toornen niet’; - ‘Ick wil met groter haesticheyt’; - ‘Iesus riep sijn beminde bruyt’; - ‘Als ic met mijn lief spelen gaen’; - ‘Ick wil van hier ende dat moet zijn’; - ‘Sijt vrolijck het is worden dach’ (zie de laatste twee liederen onder de geest. liederen onzer verzameling); - ‘Och dus en heeft mijn herte gheen vruecht’; - ‘Als ic aensie mijn leven al’.

Haerlemsch oudt lb., 27^e druk, 1716, bl. 61, voor: ‘Wie wil hooren een nieuw liedt’ (‘van drie gesellen uyt Rosendael’), zie hierboven bl. 80.

In Duitschland is het lied van ‘Minen here van Valkenstein’ nog heden bekend, namelijk door een Nederduitschen tekst, te vinden in het Niederdeutsches Liederbuch, uitgegeven door het Verein für Niederdeutsche Sprachforschung, Hamburg - Leipzig, 1884, bl. 38, en door eene parodie (drinklied): ‘Ich sah mir den Herrn von Falkenstein’, welke men onder de studentenliederen, in de Commers-uitgaven, aantreft.