23.
Dat alle berghen goude wanen.
(De Koningsdochter.)

10, 1. Vgl. str. 6 en 7 van het lied ‘Een ridder ende een meisken ionck’, bl. 156 hierna.

Tekst.

Overgenomen van Hoffmann v.F., Niederl. Volksldr., nr. 12, bl. 51, die als bronnen aangeeft: Oudt Amst. lb., bl. 62; - Haerl. oudt lb., 1716 (27^e druk), bl. 64: ‘Van een Konings dochter’; - Thirsis minnewit, Amst. 1752, I, 136, ‘op een aangename voys’, met herhaling van het tweede en het vierde vers der strophe; - Le Jeune, Volkszangen, 1828, nr. 62, bl. 233, ‘uit een blauwboekje’; - Willems, Oude Vl. ldr., 1848, nr. 71, bl. 183. Alhoewel slechts door 17^e- en 18^e-eeuwsche liederboeken bekend, komt het lied reeds voor als wijs in Een nieu liedenboeck van alle ghedichte liedekens.... wt den Ouden en̄ Nieuwen Testamente, 1562: ‘Al waren alle berghen goude// en alle water wijn (zie Wackernagel, Lieder der Niederl. Reform., bl. 17, 1^e kol., en Dr. C.D. Wieder, De Schrift. liedekens, 's-Grav. 1900, Register, nr. 753), en, met denzelfden aanvang, in Het tweede liedeboeck van vele diversche liedekens ghemaect wt den O. ende N. Testamente, Amst. 1583, voor een vierregelig lied met aanvang:

Doch volgens Dr. Kalff, Het lied in de M.E., 171, is het stuk nog veel ouder, zooals het uit de ruwheid van zeden blijkt. Vgl. Blyau en Tasseel, Iepersch oud-lb., nr. 7, bl. 26, ‘Als al de boomen bergen waren’. - Alleen de aanvangstrophe van een met het Nederlandsche in verband staande lied:

hoorde H.v.F. aan den Nederrijn zingen. Erk u. Böhme, Deutscher Liederhort, I, nr. 99, bl. 354, zijn dan ook van meening, dat ons lied in Duitschland heeft bestaan en brengen het in het Duitsch over, terwijl zij verder op een aanverwanten Zweedschen en Deenschen tekst wijzen.

Melodie.

Onbekend. Ofschoon het eerste vers van str. 14: ‘O kint, sei si, van seven jaer’ herinnert aan: ‘O korentje van zeven jaer’, aanvang van str. 2 van het lied ‘Noch weet ic een ouden couden man’, en beide liederen denzelfden strophenbouw hebben, blijft het niettemin eene vraag of zij op dezelfde melodie werden gezongen. Snellaert, op Willems, t.a.p. bl. 545, teekent aan: ‘Dat alle bergen goude waren’, werd later gezongen op de wijze: Coridon sucht nacht en dach, te vinden in Den geestelycken leeuwercker (Antw. 1645), bl. 430’. Waarop die bewering steunt is ons onbekend. De door Snellaert aangehaalde tekst, te vinden in Het Brabandts nachtegaelken, Brussel, 1656, bl. 142 ‘Stem: soo 't begint’, heeft gansch anderen strophenbouw, zooals uit de aanvangstrophe blijkt:

Wel krijgt in het hierboven aangehaalde Thirsis minnew., de strophe, tengevolge der herhaling van het tweede en vierde vers, eene zesregelige gedaante, maar daarmede past zij nog niet op de melodie van Den geest. leeuwercker; zie bl. 47 hierboven.

Volgens het Tilburgsch Hs., beschreven door H. Roes, Dietsche Warande, 1897, bl. 261, vlg. diende ‘Dat alle bergen goude waren’ tot wijs voor het lied nr. 35: ‘God grut u suyver bloeme// Maria maget fijn’. Dit Marialied, is ook te vinden, echter met achtregeligen strophenbouw, in Dit is een suiverlijc boecxken, Antw. 1508, bl. 39, ‘op dese wijse: Het was een lodderlijc pape’, en in Een dev. en̄ prof. boecxken, Antw. 1539, nr. 15, uitg. D.F. Scheurleer, bl. 35, met dezelfde wijsaanduidingen als het lied ‘Het viel een hemels douwe’, nr. 14 van laatstgenoemden bundel. Onder de melodieën opgegeven voor dit nr. 14 (zie onder de wereldlijke liederen onzer verzameling: ‘Het viel een coelen douwe’) komt ook voor ‘die wise van den lodderliken pape’. Maar in hoe verre die verschillende stemopgaven zich vereenzelvigen met de wijs ‘Dat alle bergen’ enz., is niet uit te maken. - In C. Maertsz, Stichtelyke ghesanghen, Hoorn, 1664, bl. 232, vindt men als stem: ‘Dat al 't gebergte goude was’, voor een lied met vijfregelige strophe, aanvangend: ‘De Joden met zoo bitt're stem’.